Document

Report
Suda Çözünen Vitaminler
Vitamin B1 (Tiamin)
 Yapısında metilen köprüsüyle birbirine bağlanmış bir pirimidin
halkası ve bir tiazol halkası içerir. Doğada tiamin hidroklorür
olarak bulunur.
1
Karaciğer, et, yumurta, balık
Taneli yiyecekler (buğday, pirinç,
arpa, bakla, nohut, fasulye .........)
Isıya dayanıklı olduğundan un, ekmek, makarna gibi
yiyecekler içerisine tiamin katılabilir.
 Birçok oksidatif dekarboksilasyon reaksiyonu ve transketolaz
reaksiyonlarında koenzim olarak görev yapan şekli
tiaminpirofosfat (TPP)’dır.
 TPP karaciğer ve beyinde difosfotransferaz enzimi ile ATP’den
fosfat grubunun tiamine aktarılması ile sentezlenir.
3
Tiaminin emilimi ve taşınması
 Besinlerle alınan tiamin kolayca emilir. Emilim yeri insanda
temel olarak (ileum ve jejenumda) ince barsaklardır.
 Organizmada endojen olarak bağırsak bakterileri tarafından
da sentez edilir. İnsanda yeterli değildir. ,
 Dolaşımda temel olarak tiamin büyük oranda albumine bağlı
olarak taşınır.
 TPP, böbreklerde fosfatını kaybeder. Serbest veya sülfat
esteri olarak vücuttan atılır.
Tiamin eksikliği
 a- ketoasidlerin dekarboksilasyonu bozulduğu için
kanda piruvik asid, laktik asid ve a- ketoglutarik asid
birikir.
 Transketolaz enzimi çalışmaz. Buna bağlı olarak
glukozun direkt oksidasyonu bozulur. Pentoz miktarı
artar, NADPH yeterli oluşamaz.
 Özellikle sinir sisteminde ileti için gerekli asetilkolin
maddesinin sentezinde koenzim olarak kullanıldığı için
fonksiyon bozuklukları gelişir.
5
 Beriberi hastalığı: (günde 0,4 mg az
alınırsa) Periferal nöropati, yorgunluk,
demans ve iştah kaybı, uzun dönemde
kalp-damar sistemi bozuklukları, nörit
ve felçler gelişir.
 Wernicke-Korsakoff sendromu: Kötü
beslenen kronik alkoliklerde görülür.
Hafıza kaybı, istemsiz kasılmalar
görülür.
 Fazlası zararlı değildir. Ancak ilaç şeklinde uzun süre
kullanıldığında tiamin alınması sonucu allerjik reaksiyonlar
gelişir.
6
Vitamin B2 (Riboflavin)
 Riboflavin sarı portakal renginde, kristal bir maddedir.
Suda kolay çözünen, ısıya dayanıklı ancak ışığa duyarlı olan
renkli floresan bir pigmenttir.
 Riboflavin, iki metil ve bir ribitol
yan zincirleri içeren heterosiklik
izoalloksazin halkasından oluşur.
7
Et, süt, yumurta, karaciğer
yeşil yapraklı sebzele
 İki adet biyolojik aktif şekli vardır. Flavin mononükleotid
(FMN) ve flavin adenin dinükleotid (FAD).
9
 FMN ve FAD, izoalloksazin
halkasına geriye dönüşümlü olarak
iki hidrojen atomu bağlar. FMNH2
ve FADH2 oluşturur.
 FMN, FAD Oksido – redüksiyon enzimlerinin prostetik
grubunu oluştururlar. Riboflavin genel olarak
dehidrojenazların koenzimidir.
 FMN, FAD proteinlerle birleşerek flavaprotein veya
flavoenzimleri oluşturur.
10
FAD’nin rol aldığı reaksiyonlar:
 D-aa dehidrogenaz (aa a-ketoasid)
 UDPglukoz dehidrogenaz (glukozglukronik asid)
 Glutatyon redüktaz
 Ksantin oksidaz (pürin katabolizması)
 Gliserol 3-fosfat dehidrogenaz (indirgeyici maddelerin
sitozolden mitokondriye taşınması).
 Süksinat dehidrogenaz (TCA)
 Açil Koa dehidrogenaz (Yağ asidi oksidasyonunda)
 Dihidrolipoil dehidrogenaz (pirüvat deh. Enzim kompleksi)
 Monoaminoksidaz
FMN reaksiyonları:
 L-aa oksidaz (aa  a-Keto asid)
 NADH dehidrogenaz
Riboflavin eksikliği- toksisitesi
 Riboflavin eksikliği genel vitamin eksikliğinde görülür.
• Dermatit, anemi ..........
• Ağız çevresinde ve dudak köşelerinde çatlaklar, dil
iltihabı ve yağ bezlerinin aşırı salgısı gibi hastalıklar
görülür.
• Fototerapiye bağlı yenidoğanlarda yetmezliği oluşabilir.
 Ağız yoluyla fazla alınan riboflavin idrarla atılır; bilinen
toksik etkisi yoktur.
12
Niasin (Nikotinamid, vit.B2, vit.PP)
 Nikotinik asit, nikotinamid, B3 vitamini ve PP (Pellegra
preventive) faktör adları ile de bilinen niasin bir piridin
türevidir. Nikotinamid, nikotinik asidin amid formudur ve
her ikiside vitamin etkisi gösterir.
13
 Et, karaciğer, balık, süt, ceviz, fıstık, çay, kahve, bira
zengin kaynaklardır.
 Sınırlı miktarda niasin, triptofan metabolizmasından
sağlanır. Ancak bu yol yeterli değildir. 60 mg
triptofandan sadece 1 mg kadar nikotinik asit oluşur.
 Işığa ve ısıya dayanıklıdır.
 Niasin veya Niasin amid barsaktan emilir ve plazmada
eritrositler içerisinde bulunur.
14
 Biyolojik olarak aktif olan koenzim şekilleri,
nikotinamid adenin dinükleotid (NAD+) ve onun
fosforile şekli olan nikotinamid adenin dinükleotid
fosfattır (NADP+).
 NAD+ ve NADP+; hem sitozolik hem de mitokondrial
oksido-redüksiyon reaksiyonlarında koenzim olarak iş
görürler.
 Bu nedenle bunlar karbonhidrat, yağ ve aminoasid
metabolizmasını etkileyen bir çok metabolik yolun kilit
yapı taşıdır.
15
Dehidrojenaz
indirgenme
dinükleotit
Substrattan yükseltgenme
Nikotinamidin
Okside hali
Nikotinamitin
İndirgenmiş hali
NAD+ + 2 e- + 2H+
adenin
NADH + H+
(H+ + 2 e- )
 Bu reaksiyonlarda koenzim, bir hidrid iyonu (H+ e-) alır
ve indirgenmiş şekilleri oluşur (NADH ve NADPH).
 Genellikle NAD bağımlı dehidrogenazlar oksidatif
yollardaki oksidoredüksiyon reaksiyonlarını
katalizlerken,
 NADP bağlı dehidrogenazlar indirgeyici sentez
reaksiyonlarında rol oynarlar.
 Karaciğerde NADP-sitokrom P450 ile beraber bulunur.
17
Niasinin eksikliği
 İnsanda niasin eksikliğinde (3D) dermatit,
diyare ve demans ile karakterize pellegra
hastalığı gelişir (4D-Death-ölüm).
 Organizmada triptofandan niasin sentezi
çok az çalışmaktadır. Yani niasin eksikliği
için diyette hem niasin hem de triptofan
eksik olmalıdır. Bu ancak tek gıda olarak
mısır tüketilen topluluklarda oluşmaktadır.
 Mısırda niasin, niasidin şeklinde bulunur, organizmada
kullanılamaz.
18
 Pellegraya yol açan diğer tablolar, izoniasid tedavisi,
triptofanın seratonine aktarıldığı malign karsinoid
sendrom ve triptofan emiliminin bozuk olduğu Hartnup
hastalığıdır.
 Eksiklik tablosu çok alkol kullanımına bağlı olarakta
ortaya çıkabilir (emilim bozulur).
 Laktasyon, gebelik ve kronik hastalıklar gereksinimi
artıran durumlardır.
19
Niasin toksisitesi
 Nikotinik asid yüksek dozlarda özellikle kapillerlerde ve
vücudun üst yarım kısmındaki damarlarda vazodilatatör
etkiye sahiptir.
 Yüksek doz nikotinik asit kolesterol sentezine sınırlı
inhibitör etki yapar ve hiperlipoproteinemi tedavisinde
kullanılabilir. Bu olay daha az VLDL, LDL, IDL
oluşmasına yol açmak üzere, yağ dokudan olan serbest
yağ asidi salınımını inhibe etmesine bağlıdır.
20
Pantotenik Asit (Vitamin B5)
 Pantotenik asit pantoik asit ve -alaninden meydana
gelir.
 KoA’nın ve Açil taşıyıcı proteinin
(ACP) yapısında bulunur.
 CoA-SH’ın yapısında: Pantotenik
asit, tiyoetanolamin-SH, PP ve
adenin riboz-3P bulunur.
21
 Pantotenik asit et, balık, yumurta beyazı ve sütte bol
miktarda bulunur.
 En büyük rolü KoA’nın bileşeni olmasıdır. Koenzim A
tiol esterleri şeklinde aktive olmuş açil gruplarının
taşınmasını sağlar; yağ asidi sentezi ve oksidasyonu,
asetilasyon reaksiyonları, oksidatif dekarboksilasyon
reaksiyonları.
 İnsanlarda besinlerde yaygın olarak bulunduğu için
pantotenik asit eksikliği pek görülmez. Bu nedenle
günlük alınması gerekli miktar belirtilmemiştir.
22
Piridoksal Fosfat (Vitamin B6)
 B6 vitamini, piridoksin, piridoksal ve piridoksamin gibi üç
piridin türevi ve bunların fosfatlarından oluşur.
 Biyolojik olarak aktif şekli piridoksal fosfattır.
23
B6 vitamini en çok bira mayası, bezelye, ceviz,
yerfıstığı, ay çekirdeği, havuç, buğday ve birçok
tahılda bulunur.
Hayvansal kaynaklı besinlerde de, tavuk, sığır ve
dana etleri, karaciğer, böbrek, balık, yumurta
sarısında B6 vitamini vardır.
Piridoksin başlıca sebzelerde bulunur, oysa piridoksal ve
piridoksamin hayvansal gıdalardan alınır.
Piridoksal Fosfatın emilimi ve
taşınması
 Besinlerle alınan serbest şekli ince barsaktan emilir. Bağlı
şekli önce serbest şekle geçer sonra emilir.
 Emildikten sonra beyin, karaciğer ve böbreklerde Piridoksal
kinaz ve ATP yardımı ile ester şekle dönüşür.
 Plazmada taşınan ana formda piridoksal fosfat formudur.
 Beyin, karaciğer ve kas dokusunda depo edilebilir. Vücuttaki
Piridoksal fosfatın yarısı kas glikojen fosforilazına bağlıdır.
 Kolaylıkla metabolize olur. İdrar ile atınan başlıca metaboliti
Piridoksik asiddir.
Piridoksal fosfatın koenzim olarak katıldığı
reaksiyonlar
 Aminoasidleri substrat olarak kullanan birçok enzimin
kofaktörüdür. Transaminaz, Transsülfüraz,
Dekarboksilaz, Kinüreninaz
 Doymamış yağ asidlerinin organizmada kullanılımlarında etkili
Linolenik asidin  Araşidonik aside geçmesinde
kofaktör.
Esansiyel yağ asidleriyle birlikte Kolin’in Lipotropik
etkisini artırır.
 Seratonin, norepinefrin ve sfingolipid sentezinde
kullanılır.
26
 Vit B6 Porfirin yapımında da etkili. Hem sentezinde
Suksinil glisin  d-ALA dekarboksilasyonunda
koenzim olarak görev alır.
d-ALA = Delta amino levünilik asid.
 Aynı zamanda glikojen yıkımında gerekli olan glikojen
fosforilaz enziminin stablizasyonu içinde gereklidir.
 Piridoksin eksikliğinde glukoz toleransıda bozulmaktadır.
 Piridoksin ayrıca homosisteinin sisteine çevrilmesinde
de gereklidir ve bu reaksiyondan dolayı aterosklerozla
ilişkilidir.
27
Piridoksal fosfatın koenzim olarak rol oynadığı
reaksiyonlar
Enzimatik reaksiyonlar
Örnek
Aa dekarboksilasyonu
Tirozin, histidin, 5-OH-triptamin,
glutamin dekarboksilaz
Aa transaminasyonu
AST, ALT
Aminoasidlerden H2O
ayrılması
Serin, treonin dehidrataz
Aminoasidlerden H2S
ayrılması
Sistein, homosistein desülfidraz
Aminoasidlerin parçalanması
Kinüreninaz, treonin aldolaz, serin
aldolaz
Transsülfirasyon
Sistation sentetaz, sistationaz
Kondensasyon
d-aminolevülinik asit sentaz
Rasemizasyon
Alanin rasemaz
(D-alanin  L-alanin)
Piridoksal Fosfat eksikliği
 Vit.B6’nın tek başına eksikliğinin görülmesi oldukça nadirdir.
Eksikliği genel B kompleks vitamin eksikliği ile beraber gelişir.
 Uzun dönem oral kontraseptif kullanan annelerin bebeklerinde
yetmezlik görülebilir.
 Ayrıca alkoliklerde eksikliği olabilir.
 Antitüberküloz ilaç olan izoniazid, pridoksalle bir hidrazon
oluşturarak vit.B6 eksikliğini gelişebilir.
 Deri ve mukozada yaralar, anemi, santral sinir sistem
bozukluğu, konvülziyon, çocuklarda epileptik nöbetler ortaya
çıkar.
29
Piridoksal Fosfat toksisitesi
 Günde 2 g’dan fazla alınan yüksek doz B6 vitamini
nörolojik semptomlara yol açar.
 Sinir uçlarında demiyelinizasyon görülür. Nörolojik
belirtiler ve kas zayıflığı ortaya çıkar.
30
Biyotin (Vitamin B7,H)
 Biyotin, birbiriyle kondanse tetrahidroimidazol ve
tetrahidrotiyofen halkaları ve tiyofen halkasına bağlı bir
valerik asitten oluşmuştur.
31
 Doğal besinlerde yaygın olarak bulunan biotinin büyük
bir kısmı proteine bağlıdır. Ayrıca barsak bakterileri
tarafından da sentezlenir.
 Biyotin, karboksilasyon reaksiyonlarında bir
koenzimdir. Aktive edilmiş karbondioksitin taşıyıcısı
olarak görev yapar.
32
Fonksiyonları
 Karboksilazların koenzimdir.
Pirüvat karboksilaz  3 C’lu birimleri glukoza
çeviren yolda ilk tepkimedir (glukoneogenez), TCA için
oksaloasetatı yeniler.
Asetil KoA karboksilaz  Yağ asidi sentezinde
hız kısıtlayıcı basamak
Propionil KoA karboksilaz  Tek C sayılı yağ
asidi yıkımında propionil KoA’yı metil malonil KoA’ya
çevirir.
-matilkrotonil KoAS karboksilaz  Lösin ve
bazı izopronoid birimlerini yıkar.
33
 Karboksil gruplarının (HCO3-, CO2) transferinde önce
karboksil grubu aktiflenir ve sonra transfer edilir.
 Aktiflenen karboksil biotin’in azotuna bağlanır,
karboksibiotin oluşur ve biotin taşıyıcı proteine
bağlanarak aktarılır.
Aktif Bölge
(H çıkar yerine
CO2 bağlanır)
Karboksilaz enzimlerine bir amid
bağı ile bağlanır (karboksil grubu ve
lizindeki aminı grubu arası)
34
Biyotin eksikliği
 Biyotin eksikliği, gıdalarda bu vitamin yaygın olarak bulunduğu
için normalde oluşmaz. Ayrıca insanlarda biyotin gereksiniminin
büyük kışmı barsak bakterileri tarafından sağlanır.
 Diyete protein kaynağı olarak çiğ yumurta akı eklenmesi
dermatit, dil iltahabı (glossit), iştah kaybı ve bulantı, depresyon
halisünasyon gibi biyotin eksikliği belirtilerine yol açar. Çiğ
yumurta akının içerdiği bir glikoprotein olan avidin, biyotine
sıkıca bağlanır ve barsaktan biyotin emilimini engeller.
35
Folik Asit (piteroilglutamik asid,vit. B9)
 Folik asit, birer molekül p-aminobenzoik asit (PABA) ve
glutamik aside bağlanmış pteridin bazından oluşur.
36
En çok bulunduğu besin yapraklı yiyeceklerdir.
Folium = Yaprak
Ayrıca maya ve karaciğerde de bulunur.
 İnsan organizmasında PABA sentezlenemez ve bu nedenle
Folik asid besinlerle alınmalıdır.
 Diyetteki folat türevleri emilim için özgül barsak
enzimleri tarafından monoglutamil folata çevrilir. Bunun
büyük bölümü de barsak hücreleri içinde, NADPH kullanan
folat redüktaz ile tetrahidrofolata (THF) indirgenir.
THF olasılıkla dokulardaki işlevsel koenzimdir.
 İntestinal hücrede tetra hidro folat ve N-metil-H4
folata dönüşür. Dolaşımdaki temel form N5-metil THF’dır.
 Emilir ve plazmada proteinlere bağlanır. Folatın
metabolik ürünleri idrar ve safra ile atılır.
38
Fonksiyonları
 THF (aktif) etkin bir tek C’lu birimlerin taşıyıcısıdır.
Metil (-CH3), hidroksimetil (-CH2OH), metilen (-CH2-),
metenil (-CH=), formimino (-CH=NH), ve formil (-CHO)
gruplarının transferini gerçekleştiren enzimlerin
koenzimidir.
 Tek karbonlu atomlar tetrahidrofolatın 5.(N5-)
veya 10.(N10-) N atomuna ya da her ikisine birden
(N5,N10-) bağlanarak taşınır.
 THF için başlıca tek C kaynağı serin a.asididir.
39
Serin glisin dönüşümü:THF reaksiyona girer ve
N5-N10 metilen THF oluşur
Histidin katabolizması: figlunun glutamata dönüşümünde
kullanılır. THF reaksiyona girere ve formimino THF oluşur
dUMP’ın dTMP’ye çevrimi: timidilat sentaz reaksiyonu
N5-N10 metilen THF reaksiyona girer ve dihidrofolat
oluşur
Metiyonin sentezi: metilkobalamin homosisteinden metionin
sentezinde N5-metilTHF reaksiyona girer ve THF oluşur
Pürin sentezi: N5-N10 metenilTHF ve N10-formilTHF
kullanılır ve THF oluşur
41
Folik asid
H2folat
Pürin
halkası
Histidin
Folat eksikliğinde
Figlu birikir
N5, N10 MetenilH4folat
H4folat
N5, N10
MetilenH4folat
H4folat
N10 formil H4folat
Pürin halkası
Folat kapanı
Metionin
Vitamin B12
N5 metil H4folat
Homosistein
dTMP
Serin
Glisin
 Folat tuzağı hipotezi: Kobalamin (vit. B12) eksikliği belirtileri
kemik iliğinde eritropoetik dokuda ve ince barsak mukoza
hücreleri gibi hızlı bölünen hücrelerde çok belirgindir. Bu dokular
DNA replikasyonunda gerekli olan nükleotidlerin sentezi için
tetrahidrofolatin N5-N10-metilen ve N10-formil şekillerine
gereksinim gösterirler. Ancak vitamin B12 eksikliğinde,
tetrahidrofolatin N5-metil şekli tetrahidrofolatın diğer
şekillerine doğrudan dönüştürülemediğinden dolayı N5-metil şekil
birikir, oysa diğer şekillerin düzeyleri azalır.
 Histidinin bir kataboliti olan formiminoglutamat (figlu), N5formimino-THF vermek üzere formimino grubunu THF’a
aktarır. Folat eksikliğinde oral histidin yüklenmesi sonrası
figlu birikecektir.
 THF Serin, glisin ve histidin gibi genel vericilerden
tek C’larını alır ve amino asitlerin, pürinlerin ve
timidinin sentezindeki ara metabolitlere taşır.
 THF’ın büyüme ve hücre bölünmesinde temel rol
oynar.
44
Folat eksikliği
 Folik asit eksikliğinde megaloblastik anemi oluşur. Geniş
olgunlaşmamış megaloblast adı verilen kırmızı kan hücreleri
görülür.
 Megaloblastik anemi DNA’da bulunan pürin ve timidin sentezinin
azalması sonucu oluşur.
 B12 vitamini folik asit sentezinde görevlidir.
 Eksikliğinde fetusta nöral tüp defekt oluşum riski artar. Planlı
gebeliklerde 3-4 ay öncesinden folik asit takviyesi yapmak riski
azaltır.
45
Kobalamin (Vitamin B12)
 Vitamin B12, merkezinde bir kobalt iyonuna bağlanmış 4
pirol halkasının bulunduğu korrin halkasına sahiptir.
Vitamin B12 sadece mikroorganizmalarca sentezlenmektedir.

N çok karaciğer ve böbrekte
olmak üzere et, süt, yumurta
ve balıkta bulunur.

Bağırsak bakterileri de
Vitamin B12 sentezleyebilir.
Kobalamin emilimi

Vitamin B12’nin emilimi için mideden salgılanan bir
glikoprotein olan Intrinsik faktöre bağlanması gerekli.

Intrinsik faktör B12’nin emilimini sağladıktan sonra ince
barsak hücrelerinde hidroliz olur veya barsağa geri döner.

Kobalamin transkobalamin II’ye bağlanarak karaciğer ve
kemik iliğine taşınır. Burada serbestleşir.

Transkobalamin I ve II globulin yapısında taşıyıcı
maddelerdir.

Dolaşımdaki B12’nin bir kısmı da Transkobalamin I’e
bağlıdır.

Transkobalamin I’e bağlanan karaciğerde depolanır.
Diğer suda çözünen vitaminlerin aksine 4-5 mg kadar
B12 vitamini vücutta depolanır. Bu nedenle uzun yıllar
boyunca B12 vitamini eksikliği görülmez.
Fonksiyonları
Kobalamin’i kofaktör olarak kullanan iki enzim sistemi
vardır.
 Metillendirme reaksiyonları: Transmetilaz enziminin
koenzimidir.
Homosistein
koA
Metiyonin dönüşümü
 Metilmalonil izomeraz enziminin koenzimidir.
 Vitamin B12 koenzim olarak nükleik asidlerin sentezinde
etkilidir.
B12 vitamini eksikliği
 İntrinsek faktör eksikliği B12 vitamini eksikliğine yol
açar. Bu duruma bağlı olarak pernisioz anemi görülür.
Bu vitamin sadece hayvansal kökenli gıdalarda ve
mikroorganizmalarda bulunduğundan vejeteryanlarda
eksikliği görülebilir.
 DNA sentezinde azalma , kemik iliği hücrelerindeki
hızlı bölünmeyi etkilemekte ve megaloblastik anemiye
yol açmaktadır.
50
 Vitamin B12 eksikliği metiyonin eksikliğine bağlı olarak
nörolojik hasar oluşturur. Mental fonksiyonlarda
bozulma, yorgunluk, görme bozukluğu, dokunma ve
ağrı duyusunda azalma görülür.
51
Askorbik Asit (Vitamin C)
 Askorbik asit yapısı glukoza benzerlik gösteren, gulonik
asidin endiol laktonudur.
ASKORBİK ASİT (C VİTAMİNİ)
Domates, patates, meyve, yeşil yapraklı sebzelerde bol
bulunur.
Taze meyve ve sebzelerde bulunur. Isıya dayanıklı değildir, pişirme
C vitamininin
ile•bozulur.
Dondurulmuş aktif
yiyeceklerde aktif kalabilir.
Bitki şekli
ve hayvanlarda
sentez
edilebilir.
askorbik
asittir.
• Askorbatın en önemli
fonksiyonu birçok
reaksiyonda
indirgeyici ajan olarak
görev yapmasıdır.
53
 L-Gulanolakton Oksidaz enzimi insanlarda olmadığı
için sentezlenemez. Bu nedenle dışarıdan alınmalıdır.
 Vitamin C ince barsakta çok kolay emilir.
 Eksikliği ancak yetersiz alınım sonucu olur.
 İnsanlarda yaygın olarak 3-4 ay yetecek kadar
bütün dokularda depo edilebilir.
 Askorbik asit oksalata dönüşerek idrar ile atılır.
Fonksiyonları
 Besin maddelerindeki askorbik asit hava ile temas
halinde olduğunda oksidasyona uğrar ve vitamin
etkisini kaybeder.
 Fazla pişirme C vitaminini tahrip eder.
 C vitamini bağırsaktan demir emilimini kolaylaştırır.
 Hidroksilasyon reaksiyonlarının koenzimi gibi
davranır.
 C vitamini enzimatik reaksiyonlarda elektron vericisi
olarak direkt etkilidir.
 Bağ dokusunu oluşturan kollajen sentezine katılır.
(Prolin ve lizin hidroksilasyonuna).
 Adrenalin ve noradrenalin sentezine katılır.
 Safra asidi sentezine katılır.
 Antioksidan etkilidir. Oksidatif DNA hasarını ve lipit
peroksidasyonunu azaltır.
 D-askorbat gıda koruyucusu olarak kullanılır.
C vitamini eksikliği
 C vitamini eksikliğinde Skorbut hastalığı görülür.
• Yaraların geç kapanması
• Diş kaybı, diş eti kanaması
• Anemi
• Eklemlerde şişme
• Kollajen yetersizliğine bağlı bağ dokusu bozukluğu
kollajen hidroksilasyon eksikliği sonucu gelişir.
57
C vitamini toksisitesi
 Askorbik asit toksik değildir.
 Oksitlenmiş şekli olan dehidroaskorbik asit toksiktir.
 Dehidroaskorbik asidi tekrar askorbik aside çeviren
enzim sistemi eksik olan kişilerde birikime bağlı
bozukluklar görülebilir.
58
Vitamin Benzeri Bileşikler
İnozitol
 Bir monosakkarit alkolü olan
inozitol kas şekeri olarak tanınır.
RDA
500 mg/gün
 Biyolojik aktif olanı miyoinozitol-
dur.
 Fosfolipitlerin bileşiminde ve kas,
kalp, KC dokularında bulunur.
 Lipotropik etkisinden dolayı
karaciğeri yağlanmaktan korur.
 Kolesterolu düşürücü etkisi vardır.
 Ateroskleroza karşı koruyucudur.
59
Kolin
RDA
400 – 500 mg/gün
 Kolin, trimetilamino etanol yapısındadır.
 Besinlerde fosfatidilkolin (lesitin) şeklinde
bulunur. Vücutta metiyonin varlığında
serinden sentezlenir.
 Sfingomiyelin sentezinde ve asetil kolin
yapısında bulunur.
 Karaciğerde VLDL oluşumu için fosfatidil
koline gerek vardır. Yetersizliğinde yağlı
karaciğer tablosu gelişir.
 Kolin organizmada oksitlenerek betaine
dönüşür. Betain (CH3) metil grubu
kaynağıdır. Metillendirme reaksiyonlarında
kullanılır (Homosistein ve metionin
oluşumu).
60
Karnitin (Vitamin T)
 Özellikle uzun zincirli yağ asitlerinin mitokondriye taşınması
için transport görevi yapar.
 Lizin ve metiyoninden sentez
edilir.
61
PABA (Para amino benzoik asit)
 Folik asit sentez eden mikroorganizmalar için gerekli bir
besinsel faktördür; barsak bakterileri tarafından
sentezlenebilir. Folik asit eksikliğini giderir.
 İnsanlarda laktasyon için gereklidir.
 Tetrahidrofolikasid koenziminin yapısında bulunur.
 Saçların kırlaşmasını önler.
(Pantotenik asid, biotin, folikasid)
 Deriyi güneş yanıklarından korur.
(Ultraviyole ışınlarını absorblar)
 Detoksifikasyon etkisi vardır.
RDA
50 – 100 mg/gün
62
Koenzim Q (Ubikinon)
 İnsan mitokondrisinde elektron taşınmasında görev yapan
benzokinon türevidir.
 Yan zincirdeki izopren birimleri sayısı farklılık gösteren
tipleri vardır. Tümüne ubikinon denir.
63
a-Lipoik Asit
 Kükürtlü bir yağ asididir.
 Multienzim kompleksi olan piruvat ve a-ketoglutarat
dehidrojenazların koenzimidir.
64
Biyoflavonoidler
RDA
1 g/gün
 Sebze ve meyvelerin büyümesi ve gelişmesini sağlarlar. Yapıda
glikozid şeklinde bulunur.
 Şarap , çay, kahve ve bira yüksek oranda biyoflavonoid içerir.
 Enzim inhibitörü, uv ışınlarına karşı savunma, metal şelatlar
oluşturma ve indirgeme özellikleri vardır.
 Vasküler bütünlüğün sağlanması, antiosteoporotik, antiülserojenik, antitrombotik, antikanserojenik , antihepatotoksik
etkilidir.
65

similar documents