دانلود

Report
‫بنام خدا‬
‫کارگاه‬
‫درمان شناختی‪ -‬رفتاری گروهی‬
‫)‪(Cognitive Behavioral Group Therapy‬‬
‫دانشگاه آزاد اسالمی تربت جام‬
‫‪ 12‬و ‪13‬بهمن ‪91‬‬
‫آشنایی اعضای گروه با هم و معرفی برنامه کارگاه‬
‫• لطفا خیلی کوتاه خودتان را معرفی کنید و هدف تان از‬
‫شرکت در این کارگاه را بیان کنید‪.‬‬
‫• در مورد درمان شناختی رفتاری گروهی چه می دانید؟‬
‫سرفصل‪:‬‬
‫‪ ‬نحوه اجرای مداخله های شناختی رفتاری در برنامه های پژوهش ی‬
‫‪ ‬گروه درمانی شناختی رفتاری‪ :‬تعاریف ‪ ،‬تاریخچه و مفاهیم اساس ی‬
‫‪ ‬عوامل گروهی در نظریه یالوم و گروه درمانی شناختی رفتاری‬
‫‪ ‬فرایند گروهی در درمان شناختی رفتاری گروهی‬
‫‪ ‬آماده سازی گروه جهت اجرای بر نامه گروه درمانی‬
‫‪ ‬اصول پایه در شناخت درمانی‬
‫‪ ‬چارچوب شناخت درمانی‬
‫‪ ‬فنون شناخت درمانی‬
‫‪ ‬جلسات اول تا دوازدهم درمان‬
‫منابع‪:‬‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫گروهدرمانگري شناختي‪ -‬رفتاري ‪ -‬تاليف پيتر جي‪ .‬ايلينگ‪ ،‬رندي اي‪ .‬مك كب‪ ،‬مارتين ام‪ .‬آنتوني ‪-‬‬
‫ترجمة دكتر محمد خداياريفرد و دكتر ياسمين عابديني‪-‬انتشارات دانشگاه تهران‪.1389-‬‬
‫شناخت درمانی گروهی ‪ :‬تالیف مایکل فری ترجمه علی صاحبی و همکاران – انتشارات دانشگاه‬
‫فردوس ی مشهد‪.1382-‬‬
‫شناخت درمانی‪ :‬مبانی و فراتر از آن ‪ ،‬جودیت بک ترجمه دکتر الدن فتی و دکتر فرهاد فرید حسینی‪.‬‬
‫نشر دانژه – ‪1390‬‬
‫روان درمانی گروهی – تالیف اروین د‪.‬یالوم و مولين لشچ –ترجمه مهشید یاسایی‪-‬ویراست پنجم –‬
‫نشر دانژه ‪1389-‬‬
‫گروه درمانی –تالیف ماریان اشنایدر کوری و جرالد کوری ترجمه حمید رضا شاهی برواتی و‬
‫همکاران‪-‬نشر روان‪1382‬‬
‫موهبت روان درمانگری – تالیف اروین د‪.‬یالوم –ترجمه مهشید یاسایی –نشر ققنوس ‪1387‬‬
‫راه و رسم درمانگری –تالیف الدن فتی و فرشته موتابی‬
‫بخش اول‪:‬‬
‫نحوه اجرای مداخله های شناختی رفتاری در برنامه های پژوهش ی‬
‫نحوه اجرای مداخله های شناختی رفتاری در برنامه های پژوهش ی‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫مداخله روانشناختی‬
‫آموزش شناختی رفتاری گروهی‬
‫گروه درمانی شناختی رفتاری‬
‫طرح پژوهشی‬
‫)‪Pre… (intervention‬‬
‫‪Post….‬‬
‫…‪Pre‬‬
‫‪-------------‬‬‫‪Post….‬‬
‫‪R‬‬
‫‪R‬‬
‫‪• EG‬‬
‫‪• CG‬‬
‫نحوه اجرای مداخله های شناختی رفتاری در برنامه های پژوهشی ادامه‪...‬‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫نحوه انتخاب و جایگزینی تصادفی نمونه( روشها و‬
‫ابزارها‪ -‬مالکهای ورودی و خروجی)‬
‫طرحریزی مداخله( انتخاب پروتکل درمانی –مکان –زمان‬
‫–جلسات‪ -‬محتوی و ساختار جلسات)‬
‫درمانگران‬
‫اجرای پیش آزمون و پس آزمون‬
‫برنامه پیگیری‬
‫تحلیل آماری دادها‬
‫بخش دوم‪:‬‬
‫آشنایی با گروه درمانی و فرایند گروهی‬
‫آشنایی با گروه درمانی و فرایند گروهی‬
‫• گروه درمانی شناختی رفتاری‪ :‬تعاریف ‪،‬‬
‫تاریخچه و مفاهیم اساس ی‬
‫گروه درمانی شناختی رفتاری‪ :‬تعاریف ‪ ،‬تاریخچه و مفاهیم اساس ی‬
‫‪‬تاریخچه گروه درمانی شناختی –رفتاری‬
‫‪‬درمان شناختی رفتاری‬
‫الف‪ -‬شرطی سازی کالسیک پاولوف‬
‫شرطی سازی کنشگر – ثرندایک‪ ،‬توملن و گاتری (قانون اثر)‬
‫واتسون‪ -‬پاسخ اضطرابی‬
‫دهه‪– 1950‬ولپه حساسیت زدایی منظم و بازداری متقابل‬
‫اسکینر‪ -‬رفتارکنشگر‬
‫‪ 1950‬به بعد –ایزنک انتقاد از روانکاوی‬
‫دهه ‪ -1970‬ظهور کامل رفتار درمانی و شروع نارضایتی ها‬
‫تاریخچه گروه درمانی شناختی –رفتاری‬
‫ب‪ -‬تلفیق رویکرد شناختی رفتاری‬
‫جذب دیدگا ههای شناختی به وسیله رفتار درمانی‬
‫بندورا‪ -‬یادگيری مشاهده ای –‬
‫‪ -1975‬تعلیم خود آموزی‬
‫دهه ‪ 50‬و اوایل دهه‪ 60‬ظهور شناخت درمانی بک‬
‫‪1962‬درمان عاطفی عقالنی الیس‬
‫ظاهر شدند‬
‫ادامه‪...‬‬
‫تاریخچه گروه درمانی شناختی –رفتاری‬
‫ادامه‪...‬‬
‫ج‪ -‬رویکردهای جدید‬
‫شناخت درمانی مبتنی بر حضور ذهن(سگال‪ ،‬ویلیامز‪،‬تیسدیل‪.)2002،‬‬
‫درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد(هيز‪)1999،‬‬
‫درمان فراشناختی(ولز‪.)2002،‬‬
‫رفتار درمانی دیالکتیک(لینهان‪)1993،‬‬
‫طرحواره درمانی(یانگ‪)2003،‬‬
‫تاریخچه گروه درمانی شناختی –رفتاری‬
‫• گروه درمانی‬
‫دهه ‪ – 1940‬مطرح شد‬
‫• گروه درمانی‪ :‬گروههای درمانی گروه درمانی های اختصاص ی در حوزه اختالالت روانی ‪،‬‬
‫اختالالت جسمی مزمن‪،‬اختالالت روانپریش ی‪.‬‬
‫• رویکرهای گروه درمانی‬
‫فرم و محور اصلی‬
‫یالوم‪ :‬گروه درمانی در کار درمان در اینده بسیار تاثير خواهد داشت‪.‬کربرد گروههای درمانی رور‬
‫به روز بیشتر خواهد شد‬
‫ادامه‪....‬‬
‫‪ ‬دالیل توجه به گروه درمانی‬
‫‪ ‬ایا گروه درمانی بر درمان انفرادی برتری دارد؟‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫بعض ي از صاحبنظران دريافتهاند گروهدرمانگريها از نظر زماني كه درمانگران صرف‬
‫ميكنند‪ ،‬در ‪ 50‬درصد موارد كارايي بيشتري نسبت به درمانهاي فردي دارند (‪( 2001 ،‬‬
‫‪.Morrison,‬‬
‫کاهش هزینه درمانی‬
‫کارایی واثربخش ی‬
‫درمان انتخابی برای تعدادی از اختالالت‬
‫شباهت به درمان فردی‬
‫تاثير گروه‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫ادامه‪( ...‬سواالت قابل طرح)‬
‫وقتي همة اعضاي گروه به غير از يكي از آنها نكتهاي را در مورد جمعآوري‬
‫شواهد و مدارك درك نكند‪ ،‬چه بايد كرد؟‬
‫وقتي عضوي از گروه بازخوردي غيرسازنده يا حتي همراه با تضعيف روحيه به‬
‫ديگر اعضاي گروه ميدهد‪ ،‬چه بايد كرد؟‬
‫وقتي كل گروه به اين دليل كه دو نفر از اعضاي گروه هيچ وقت تكاليف منزل‬
‫خود را انجام نميدهند‪ ،‬نسبت به انجام تكاليف خانه بيتفاوت شوند‪ ،‬چه‬
‫بايد كرد؟‬
‫چگونه ميتوان عضوي از گروه را كه هرگز در گروه اظهار نظر نميكند‪ ،‬فعال‬
‫كرده و وارد بحث و گفتوگو كرد؟‬
‫وقتی دو نفر از افراد گروه‪ ،‬به اختاللهاي ديگري مبتال هستند و دربارة‬
‫نشانگان خود صحبت ميكنند و هيچ يك از افراد ديگر گروه مبتال به اين‬
‫نشانگان نيستند‪ ،‬چه جهتگيري و مسيري را بايد برگزيد؟‬
‫آيا بايد به عضوي از گروه كه خوب كار نميكند و پيشرفت خوبي ندارد‪،‬‬
‫رويكرد بديلي را پيشنهاد كرد؟‬
‫عوامل گروهی ( عناصر درمانی)در نظریه یالوم و گروه درمانی‬
‫شناختی رفتاری‬
‫‪‬عوامل گروهی در نظریه یالوم(‪:)1995‬‬
‫‪.1‬‬
‫‪.2‬‬
‫‪.3‬‬
‫‪.4‬‬
‫‪.5‬‬
‫‪.6‬‬
‫‪.7‬‬
‫‪.8‬‬
‫‪.9‬‬
‫القاء و ایجاد روحیه امیدواری‬
‫فراگير بودن‬
‫ارایه اطالعات‬
‫نوعدوستی‬
‫یادگيری بين فردی‬
‫اجتماعی شدن و جامعه پذیری‬
‫رفتار تقلیدی‬
‫انسجام یا همبستگی گروهی‬
‫تخلیه و پاالیش هیجانی‬
‫عوامل گروهی در نظریه یالوم(‪ :)1995‬ادامه‪...‬‬
‫‪.1‬‬
‫القاء و ایجاد روحیه امیدواری‬
‫اهمیت حیاتی امید‬
‫ایجاد انتظار و انگيزه‬
‫اثر دارو نما‬
‫توجه به ایجاد امید و نتایج مثبت‬
‫داستانهای موفقیت اعضاء‬
‫‪ .2‬فراگير بودن‬
‫دیگران هم مشکالت مشابهی دارند‪.‬‬
‫ما همگی در یک قایق هستیم‬
‫‪ .3‬ارایه اطالعات‬
‫دستور العمل آموزش ی در گروههای مختلف‬
‫ارایه مطالب آموزش ی‪:‬ماهیت اختالل‪،‬طرح درمان‬
‫دریافت اطالعات از گروه‬
‫عوامل گروهی در نظریه یالوم(‪ :)1995‬ادامه‪...‬‬
‫‪ .4‬نوعدوستی‬
‫کمک متقابل اعضا به همدیگر‪ -‬گاهی اثر گروه مهمتر از درمانگر است‬
‫همدلی‪،‬حمایت و راهنمایی‬
‫گروههای خود یاری‪ -‬نوعدوستی بسیار مهم‬
‫معنای زندگی‬
‫چطوری کوری عصا کش کوری دگر شود؟‬
‫‪ .5‬یادگيری بين فردی‬
‫یادگيری اعضاء گروه از همدیگر‬
‫ارایه و دریافت بازخورد‬
‫نیاز های بين فردی چیست؟‬
‫‪.6‬اجتماعی شدن و جامعه پذیری‬
‫کسب مهارتهای اجتماعی‬
‫گروه به عنوان خانواده ‪ :‬نقشهای والدینی – خواهر برادری –همسری –فرزندی‬
‫جلب توجه –وابستگی یا تنفر از رهبر یا گروه عدم ارتباط‬
‫عوامل گروهی در نظریه یالوم(‪ :)1995‬ادامه‪...‬‬
‫‪ .7‬رفتار تقلیدی‬
‫یادگيری مشاهده ای‪ :‬چگونه دیگران بر مشکل غلبه کرده اند تقلید از درمانگر‬
‫‪ .8‬انسجام یا همبستگی گروهی‬
‫جذابیت هر عضو گروه برای دیگران و برای گروه‬
‫ایجاد شرایط امن در گروه‬
‫انسجام از ابعاد فرایند گروهی است‬
‫‪ .9‬تخلیه و پاالیش روانی‬
‫مدل گروهی بورلینگام‪،‬مک کینز و استراس‬
‫‪.1‬نظریه تغیير رسمی‬
‫‪ .2‬فرایند در گروهای کوچک‬
‫‪.3‬درمانجویان‬
‫‪ .4‬ساختار گروه‬
‫‪ .5‬رهبر‪/‬درمانگر‬
‫‪ .6‬شبکه های ارتباطی بين دیگر مولفه ها‬
‫عوامل مؤثر بر نتايج و پيامدهاي درماني در روانشناس ي گروهي‪،‬‬
‫برگرفته از بورلينگام‪ ،‬مك كنيز و استراس (‪)2004‬‬
‫کاربردعامل های مطرح شده توسط یالوم در گروه درمانی شناختی رفتاری‬
‫الف – القاء امیدواری‬
‫ارایه مدلی از مشکالت که بر امکان تغیير تاکید دارد‬
‫موارد مشابه‬
‫نوشته‪،‬فیلم وکتاب‬
‫ب‪ -‬فراگير بودن‬
‫تاکید بر ابراز مشکالت بویژه در اختالالت خاص‬
‫ج‪ -‬ارایه اطالعات‬
‫مفهوم پردازی فردی‬
‫مفهوم پردازی شناختی‬
‫ج‪ -‬نوعدوستی‬
‫پرسیدن سوال از یکدیگر‬
‫ارایه راه حل‬
‫کاربردعامل های مطرح شده توسط یالوم در گروه درمانی شناختی رفتاری ادامه‪...‬‬
‫د‪ -‬جامعه پذیری و رفتار تقلیدی‬
‫نقش الگوهای موفق‬
‫ارایه همفکری‬
‫ازمایش های رفتاری‬
‫ه‪ -‬انسجام گروهی‬
‫دقت د رانتخاب گروه و ترکیب ان‬
‫تشویق توجه بی قید و شرط‬
‫خود فاش سازی‬
‫احساس صمیمیت و اعتماد‬
‫جلوگيری از تنهایی‬
‫و‪ -‬تخلیه هیجانی و باز سازی هیجانی‬
‫زیاد مهم نیست‬
‫کاربرد مدل بورلینگام و همکاران در درمان شناختی رفتاری گروهی‬
‫الف ‪ -‬ساختار جلسات‬
‫ساختار مشخص و از قبل تعیين شده‬
‫تاکید بر محتوی تا فرایند‬
‫ب‪ -‬ویژگیهای درمانجویان‬
‫مساله تناسب برنامه درمانی با درمانجویان‬
‫انگيزش درمانجو‬
‫پرتکل های درمانی برای اختالل های خاص‬
‫ج‪ -‬درمانگران‬
‫نقش اصلی دارد‬
‫ویژگی های همدلی ‪،‬تجربه مشارکتی‪،‬کشف هدایت شده از راه گفتگوی سقراطی‬
‫رهبر ارکستر یا کارگردان‬
‫توجه عادالنه‬
‫فرایند گروهی در گروه درمانی شناختی رفتاری‬
‫‪‬تعریف فرایند گروهی(‪:)Group Process‬‬
‫تعامل های موجود بين فردی در میان اعضاء گروه و بين اعضاء گروه و رهبر یا رهبران‪.‬‬
‫گروه‪ :‬ساختار (‪)structure‬‬
‫فرایند(‪)process‬‬
‫گروه های فرایندی‬
‫یالوم(‪ :)1995‬فرایند شامل تعامالت اینجا واکنون بين اعضای گروه درمانگر و خود آن گروه‬
‫گروه های ساختار یافته‬
‫فرایند گروهی در گروه درمانی شناختی رفتاری‬
‫ادامه‪....‬‬
‫• فرایند گروهی در مدل ‪:CBT‬‬
‫بورلینگام و همکاران(‪ :)2004‬شرایط در حال تغیير درگروه مانند تحول و توسعه‬
‫گروه ‪،‬عوامل درمانی‪،‬اندازه گروه‪،‬طول زمان جلسات گروهی و بازخوردهای‬
‫بين فردی‪ /‬عوامل مربوط به درمانگر‪/‬عوامل مربوط به بیماران‪ /‬عوامل‬
‫مربوط به ساختار در تعامل گروهی‬
‫تعریف فرایند گروهی از دیدگاه درمان شناختی رفتاری‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫فرایند گروهی شامل مجموعهای از عوامل به شرح زیر است‪:‬‬
‫تأثير نشانگان اعضاي گروه بر يكديگر؛‬
‫تأثير سبكهاي شخصيتي اعضاي گروه بر يكديگر؛‬
‫تأثيري كه بهتر یا بدتر شدن يك عضو گروه بر ديگران دارد؛‬
‫شيوههاي تعامل اعضاي گروه با يكديگر؛‬
‫روابط درماني بين درمانگر و گروه (آيا آنها به يكديگر اعتماد و عالقه دارند)؛‬
‫روابط درماني ميان افراد گروه (آيا آنها به يكديگر اعتماد و عالقه دارند)‪.‬‬
‫روابط درماني بين چند درمانگر كه در ادارة يك گروه همكاري ميكنند (درصورتيكه چنين‬
‫وضعيتي موجود باشد)؛‬
‫آثار و عواقب افت اعضاي گروه‪ ،‬غيبت و عدم شركت آنها درجلسات گروهي؛‬
‫تأثير متغيرهاي فردي برگروه؛‬
‫انتظارهاي بيمار‬
‫عوامل فرایند گروهی بر اساس رویکرد شناختی رفتاری‬
‫‪ -1‬خوش بینی‬
‫ایجاد انتظارات مثبت و احساس امیدواری‬
‫تشویق اعضاء به ارایه بازخورد مثبت‬
‫مثال‬
‫درمانگر‪:‬‬
‫بقیه افراد در مورد پیشرفت رضا چگونه فکر می کنند؟‬
‫‪ -2‬فراگير بودن مشکل‬
‫تشویق اعضاء به گفتگو در باره مشکالت و تجاربشان‬
‫مثال‬
‫درمانگر‪:‬‬
‫می خواهیم ببینیم اعضای گروه در مورد نشانگان و تجارب خود چه نظری دارند؟‬
‫‪ ....‬دیگران چه نظری دارند؟‬
‫عوامل فرایند گروهی بر اساس رویکرد شناختی رفتاری‬
‫‪-3‬یادگيری گروه مدار‬
‫یادگيری در گروه‬
‫آموزش روانشناختی‬
‫درمانگر باید بر ‪ :‬ارایه مطالب به روش تعاملی‬
‫روش سقراطی‬
‫توصیه به باز خورد اعضاء‬
‫رفتار سرمشق گيری ( ایفای نقش) ‪ ..‬تاکید کند‬
‫مثال‬
‫سارا‪ :‬در این هفته عملکرد چندان خوبی نداشتم‬
‫درمانگر‪:‬‬
‫شما در باره کاری که این هفته سارا انجام داد چه فکر می کنید؟‬
‫‪.........‬‬
‫درمانگر ‪:‬‬
‫نظرت در باره صحبت های افراد گروه چیست؟‬
‫‪ ‬نتیجه گيری‬
‫ادامه‪...‬‬
‫عوامل فرایند گروهی بر اساس رویکرد شناختی رفتاری‬
‫ادامه‪...‬‬
‫‪ -4‬تغیير تمرکز از خود بر گروه‬
‫تشویق حمایت کردن و بازخورد دادن‬
‫درمانگر باید‪ :‬حمایت اعضاء گروه از یکدیگر را افزایش دهد‪.‬‬
‫حمایت دریافت شده از دیگران را به انان باز گرداند‬
‫مثال‬
‫تونی ‪ :‬من در این هفته تنش زیادی داشتم‬
‫درمانگر‪:‬‬
‫همه شما دریافتید که تونی به دلیل تنش و اضطراب شدیدی که داشته نتوانسته است‬
‫بر اساس برنامه خود پیش برود‪ .‬اگر شما وضعیت تونی را داشتید چگونه بر خورد‬
‫می کردید؟‬
‫عوامل فرایند گروهی بر اساس رویکرد شناختی رفتاری‬
‫ادامه‪...‬‬
‫‪ -5‬اصالح الگوهای ارتباطی سازش نایافته‬
‫درمانگر باید‪ :‬الگوهای بين فردی سازش نایافته(مانند پرخاشگری یا سلطه گری) را به سازش یافته ( معقوالنه‬
‫انتقاد کردن) تبدیل کند‪.‬‬
‫مواجه و ایفای نقش‬
‫مثال‬
‫‪ -6‬انسجام گروهی‬
‫درمانگر باید بر‪ :‬افزایش همگونی اعضاء گروه‬
‫شرکت منظم‬
‫رازگشایی‬
‫ارایه اطالعات‬
‫مرتبط کردن تجارب اعضاء‬
‫مشارکت در فرایند گروهی اینجا و اکنون‬
‫تاکید کند‬
‫عوامل فرایند گروهی بر اساس رویکرد شناختی رفتاری‬
‫ادامه‪...‬‬
‫‪ -7‬پردازش هیجانی در موقعیت گروهی‬
‫پیگيری وضعیت هیجانی اعضاء به کشف و شناسایی پیش فرضها‪ ،‬باورها‪،‬رفتارها و افکار خود‬
‫ایند مهم کمک می کند‪.‬‬
‫منظور پیگيری چه چيزی در گروه است؟‬
‫مثال ‪:‬‬
‫فرض کنیم یکی از اعضای گروه در حين جلسه مشغول خط خطی کردن کاغذ روی ميزش‬
‫است وبه جلسه توجهی نمی کند چه کاری می توانیم انجام دهیم؟‬
‫توجه به فرایند گروهی در ساختار درمان شناختی رفتاری‬
‫‪ ‬ساختار جلسات‪GCBT‬‬
‫‪ -1‬بررس ی تکالیف منزل‬
‫‪ ‬طرح تجارب و مهارتها و راهبردهای بکار گرفته توسط اعضاء در‪.......‬؟‬
‫‪ ‬ارایه بازخورد‬
‫مثال‪:‬‬
‫• توجه به فرایند گروهی‬
‫درمانگر‪:‬‬
‫کدامیک از شما می خواهد بگوید این هفته تکالیف خود را چگونه انجام داده است؟‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫عدم توجه به فرایند گروهی‬
‫درمانگر‪:‬‬
‫‪.................‬‬
‫توجه به فرایند گروهی در ساختار درمان شناختی رفتاری ادامه‪...‬‬
‫‪ -2‬ارایه اطالعات جدید‬
‫مثال‪:‬‬
‫‪ ‬عدم توجه به فرایند گروهی‬
‫درمانگر‪:‬‬
‫‪..............................‬‬
‫‪ ‬توجه به فرایند گروهی‬
‫درمانگر‪:‬‬
‫خوب امروز می خواهیم در مورد مدل شناختی با هم صحبت کنیم‪................‬‬
‫توجه به فرایند گروهی در ساختار درمان شناختی رفتاری ادامه‪...‬‬
‫‪ -3‬تمرین مهارتهای آموخته شده‬
‫پیوند زدن بين تجارب اعضای گروه‬
‫‪ -4‬طرح تکالیف منزل‬
‫طرح تکالیف و شناسایی موانع بالقوه با کمک همدیگر‬
‫توجه به فرایند گروهی در ساختار درمان شناختی رفتاری ادامه‪...‬‬
‫‪‬راهبردهاي درماني مطرحشده درجلسات و در حين درمان‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫تقسيم متعادل مدت زمان فعاليت بين اعضاي گروه و درمانگر در هر جلسه؛‬
‫اطمينان از اينكه به همة افراد گروه به يك اندازه توجه ميشود؛‬
‫رعايت تعادل در تأكيد و توجه بر فرد (بهويژه در حين كشف هدايتشده) و مطرح كردن‬
‫موضوعات مهم براي گروه جهت دريافت بازخورد كلي؛‬
‫هدايت افرادي از گروه كه بهصورت منظم در جلسات شركت نميكنند و بحث در مورد‬
‫تأثير منفي اين كار بر افراد گروه؛‬
‫بررس ي واقعيتهاي مرتبط با ريزش افراد گروه و علل ترك گروه و تأثيري كه اين موضوع بر‬
‫احساس افراد گروه در زمينة انسجام گروهي دارد؛‬
‫راهبردهاي درماني مطرحشده درجلسات و در حين درمان ادامه‪...‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫ايجاد تعادل در تعامل بين درمانگراني كه هدايت گروه را بر عهده دارند و حمايت آنها از‬
‫مداخلههاي انجامشده توسط يكديگر؛‬
‫ايجاد تعامل ميان كار روي مهارتهاي آموختهشده و دستور جلسههاي خاص‪ ،‬افكار و‬
‫احساسات اعضاي گروه دربارة اينجا و اكنون؛‬
‫بررس ي پيشرفت گروه (افراد از اينكه درگروه هستند چه احساس ي دارند‪ ،‬بهويژه در شروع‬
‫درمان‪ ،‬درمان چگونه پيش ميرود و غيره)؛‬
‫اجازه دادن به اعضاي گروه براي ارائة بازخورد به يكديگر يا پاسخ به سؤاالت مطرحشده‬
‫توسط درمانگر؛‬
‫استفاده از پرسشهاي سقراطي و روشهاي تعاملي براي ارائة اطالعات جديد و بهدست‬
‫آوردن مطالب مرتبط از اعضاي گروه‬
‫بخش سوم‪:‬‬
‫آماده سازی گروه جهت اجرای بر نامه‬
‫گروه درمانی شناختی ‪-‬رفتاری‬
‫جلسه اول‬
‫• خوش آمد گویی‬
‫• قوانین و مقررات گروه‬
‫• چارچوب درمان شناختی‪-‬رفتاری‬
‫‪.‬‬
‫• معرفی برنامه و آشنایی اعضای گروه با همدیگر‬
‫تمرین گروهی اول‬
‫• ما حدود دوماه با یکدیگر ارتباط خواهیم داشت و ناچار به تعامل با‬
‫یکدیگریم برای شروع اجازه بدهید که با همدیگر بیشتر آشنا شویم‪.‬‬
‫• همانطور که در جای خود نشسته اید‪:‬‬
‫اسم خود و سه نکته اساس ی در مورد خود را به صورت کلی در ‪ 2‬دقیقه •‬
‫ً‬
‫بگویید مثال اسم ‪،‬تعداد فرزند و شغل و امثال این‬
‫شروع کنید •‬
‫ساختار جلسات‬
‫‪ ‬هر جلسه‪ 2/5‬ساعت طول می کشد و موارد زیر را شامل می شود‪:‬‬
‫‪ ‬بررس ی و بحث در مورد تکالیف خانگی جلسه قبل‬
‫‪ ‬درس اول ‪ :‬در مورد موضوع جدیدی که ارائه می شود‬
‫‪ ‬تمرین ‪ :‬درباره موضوع توسط شرکت کنندگان‬
‫‪ ‬استراحت و پذیرایی‬
‫‪ ‬درس دوم‪ :‬در مورد موضوع جدید بعدی‬
‫‪ ‬تمرین درباره موضوع توسط شرکت کنندگان‬
‫‪ ‬جمع بندی و تعیين تکالیف خانگی جلسه بعدی‬
‫وظایف و مسئولیت های درمانگران‬
‫‪ ‬آموزش مهارتهای مربوط به مقابله با استرس و مشکالت روانشناختی به‬
‫شرکت کنندگان در جلسه‬
‫‪ ‬حفظ اسرار و محرمانه نگه داشتن اطالعات شرکت کنندگان‬
‫‪ ‬عدم مداخله در برنامه درمان پزشکی شرکت کنندگان و کار پزشک آنها‬
‫مسئولیت ها و انتظاراتی که از شرکت کنندگان وجود دارد‬
‫‪ ‬حضور منظم و کامل در جلسات‬
‫‪ ‬شرکت فعال‬
‫‪ ‬فعالیتهای میان جلسه‬
‫‪ ‬انجام تکالیف خانگی ضروری است‬
‫‪ ‬محرمانه نگه داشتن اطالعات دیگران‬
‫‪ ‬داشتن روحیه حمایت گری در گروه و پرهيز از برخورد‬
‫ادامه ‪....‬‬
‫‪ ‬شروع هر کار جدیدی ‪،‬قدم اول مهم ترین قدم است‪.‬‬
‫‪ ‬سعی کنید سخت کار کنید و خود را به گروه متعهد بدانید‪.‬‬
‫‪ ‬قطعا وضع هیجانی شما بهبود خواهد یافت و کنترل بیشتری خواهید داشت‬
‫‪ ‬همه ما برای آنچه هستیم و رفتار می کنیم فاقد مسؤولیت نیستیم‬
‫‪ ‬این برنامه برای افرادی که مشکالت اضطرابی‪،‬افسردگی‪،‬و یا مشکل در کنترل خشم دارند و‬
‫معتقدند که مشکالت هیجانی به دلیل نحوه تفکر شخص ایجاد شده مناسب است‪.‬‬
‫‪ ‬این برنامه نوعی آموزش گروهی است و نه درمان‬
‫اصول پایه در شناخت درمانی‬
‫‪.1‬‬
‫‪.2‬‬
‫‪.3‬‬
‫‪.4‬‬
‫‪.5‬‬
‫اصل اول‪ :‬شناخت درمانی مبتنی بر مفهوم سازی پویا لحظه به لحظه‬
‫مشکالت مراجع در قالب شناختی ست‪.‬‬
‫اصل دوم‪ :‬شناخت درمانی محتاج اتحاد درمانی قوی است‪.‬‬
‫اصل سوم‪ :‬شناخت درمانی برهمکاری و مشارکت فعال بیمار تأکید می کند‪.‬‬
‫اصل چهارم‪ :‬شناخت درمانی معطوف به هدف و مسئله مدار است‪.‬‬
‫اصل پنجم‪ :‬بر زمان حال تأکید می کند‪.‬‬
‫اصول پایه در شناخت درمانی (ادامه)‬
‫‪ .6‬اصل ششم‪ :‬شناخت درمانی آموزش ی است و هدف آن آموزش به بیمار‬
‫است که درمانگر خودش باشد تا به این ترتیب از عود جلوگيری کند‪.‬‬
‫‪ .7‬اصل هفتم‪ :‬از نظر زمانی محدود است‪.‬‬
‫‪ .8‬اصل هشتم‪ :‬جلسات شناخت درمانی ساختار دارند‪.‬‬
‫‪ .9‬اصل نهم‪ :‬شناخت درمانی به بیماران آموزش میدهد که افکار و باورهای‬
‫ناکارآمد خود را شناسایی و ارزیابی کرده و به آنها پاسخ دهند‪.‬‬
‫‪ .10‬اصل دهم‪ :‬شناخت درمانی از گستره ای از فنون برای تغیير فکر‪ ،‬خلق و‬
‫رفتار استفاده میکند‪.‬‬
‫مركز مشاوره و خدمات روانشناختي سگال‬
‫چارچوب درمان شناختي رفتاري‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫ارزيابي‬
‫مفهوم بندي شناختي رفتاري‬
‫آشنايي با منطق درمان‬
‫اجراي تکنيک هاي درماني‬
‫پيشگيري از عود‬
‫اختتام درمان‬
‫جلسات پيگيري‬
‫چارچوب جلسات درمان شناختي رفتاري‬
‫اهداف جلسه اول درمان شناخت درماني‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫برقراري راپورت و اعتماد‬
‫آشنا کردن بيمار با درمان شناختي‪ -‬رفتاري‬
‫آموزش بيمار درباره بيماري اش‪ ،‬درباره مدل شناختي و در باره فرايند درمان‬
‫طبيعي نشان دادن مشکالت بيمار و اميد ايجاد کردن‬
‫درآوردن مشکالت بيمار و در صورت لزوم تصحيح آنها‬
‫جمع آوري اطالعات بيشتر درباره مشکالت بيمار‬
‫استفاده از اين اطالعات براي تهيه فهرست اهداف‬
‫ساختار جلسه اول درمان‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫برقراري دستور جلسه‬
‫چک کردن خلق و روحيه بيمار همراه با نمرات پرسشنامه ها‬
‫مرور مختصر مشکل کنوني و بازنگري آن به دنبال جلسه ارزيابي‬
‫شناسايي مشکالت و تعيين اهداف درماني‬
‫آموزش مدل شناختي به بيمار‬
‫مشخص کردن توقعات بيمار از درمان و تصحيح آنها در صورت لزوم‬
‫آموزش بيمار درباره بيماري اش‪.‬‬
‫تعيين تکاليف درماني‬
‫خالصه کردن‬
‫بازخورد کرفتن‬
‫ساختار جلسه هاي دوم به بعد‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫احوالپرس ي ‪ +‬معاينه خلق ‪ +‬بررس ي تبعيت دارويي‬
‫پل زدن به جلسه قبل‬
‫تعيين دستور جلسه‬
‫مرور تکاليف درماني‬
‫کار روي موضوع يا موضوعات اصلي جلسه‬
‫تعيين تکاليف درماني مربوطه‬
‫خالصه سازي و بازخورد‬
‫خالصه و جمع بندی‬
‫‪ ‬نکات مهمی که در این جلسه آموختید را فهرست کنید‬
‫‪ ‬چيزی را که می توانید در طول هفته آینده به طور متفاوتی انجام دهید یا به‬
‫آن فکر کنید به عنوان نتیجه این جلسه فهرست کنید‪.‬‬
‫‪ ‬آیا در این جلسه چيزی گفته شد که شما را سردرگم کند یا به زحمت‬
‫اندازد؟‬
‫‪ ‬آیا از جلسه این هفته هیچ سئوال دارید؟‬
‫جلسه دوم‪:‬‬
‫فنون شناخت درمانی‬
‫فنون شناخت درمانی‬
‫• فن‪ :‬توضیح اینکه چگونه افکار احساس ها را بوحود می آورد‬
‫• فن تشخیص افکار و واقعیت ها‬
‫مدل شناختی رفتاری اختالالت روانی‬
‫‪ ‬درمدل شناختیرفتاری اعتقاد بر اين است كه‪:‬‬
‫‪ .1‬شناختهاي انسان تعیين کننده احساس و رفتار او هستند‪.‬‬
‫‪ .2‬شناختها قابل بررس ي و قابل تغيير هستند‪.‬‬
‫‪ .3‬با تغيير شناختها ميتوان رفتار را تغيير داد‪.‬‬
‫مدل شناختی رفتاری اختالالت روانی‬
‫‪‬يك موقعيت فرض ي‪:‬‬
‫‪ ‬فردی وارد یک میهمانی می شود‬
‫‪ ‬فردی می خواهد سخنرانی کند‬
‫‪ ‬از هفته اینده من نمی اییم واستاد دیگری می اید‬
‫•چقدر بدشانسم‪.‬‬
‫• سخنرانيم خراب خواهد شد‪.‬‬
‫• هيچوقت شانس درست و‬
‫• حسابي نداشتهام‪.‬‬
‫• بدون اساليد از عهده اش‬
‫• برنميآيم‪.‬‬
‫• چقدر احمقم كه فكر اين را‬
‫• نكردهام و يادداشتي نياوردهام‪.‬‬
‫•آبرويم ميرود‪.‬‬
‫• اين آخرين باري است كه‬
‫•دعوتم ميكنند‪.‬‬
‫اضطراب‬
‫غمگيني‬
‫آشفتگي در رفتار‬
‫اجتناب(در آينده)‬
‫•يك تصادف بود‪.‬‬
‫•براي هر كس ي ممكن است‬
‫اتفاق بيفتد‪.‬‬
‫•من روي اين مطلب مسلط‬
‫هستم‪.‬‬
‫•از عهده اش برمي آيم‪.‬‬
‫اطمينان‬
‫رفتار عادي‬
‫افكار‬
‫هيجان‬
‫رفتار‬
‫افكار‬
‫احساس‬
‫رفتار‬
‫آبرويم خواهد رفت‬
‫پردازش اطالعات‬
‫برق سالن قطع شد‬
‫تمثیل چمدان‪ :‬ذهن ما همچون چمدانیست که در طول سفر زندگی با خود حمل می‬
‫کنیم‪،‬اشیاءمختلفی درون آن می ریزیم‪،‬اشیاءدر واقع نگرش ها و باورهای ماست ‪،‬بسیاری از‬
‫آنها به کار ما نمی آیند و یا توسط دیگران همچون پدر و مادر به عنوان بار اضافی در چمدان ما‬
‫قرار داده شده اند‪،‬حاال این بار اضافی چنان سنگين و پر از امکانات زائد شده است که حرکت‬
‫ما را در مسير زندگی مشکل میکند‬
‫گاهی ما نیاز داریم خود را از بار اضافی خالص کنیم‪،‬بسیاری از باورهای‬
‫ما در برابر مشکالت ناکارآمد و اضافی هستند‬
‫تکالیف خانگی‬
‫ده مورد از بدترین وقایعی را که در زندگی شما رخ داده است را در‬
‫جدول ‪ DTR‬بنویسید‪.‬‬
‫يادداشت افكار اتوماتيك‬
‫تاريخ‬
‫‪68‬‬
‫موقعيت‬
‫هيجانها‬
‫(شدت ‪)0 -100‬‬
‫افكار اتوماتيك‬
‫پاسخهاي جانشين‬
‫پيامد‬
‫(افكار اتوماتيك و‬
‫هيجان)‬
‫خالصه و جمع بندی‬
‫‪ ‬نکات مهمی که در این جلسه آموختید را فهرست کنید‬
‫‪ ‬چيزی را که می توانید در طول هفته آینده به طور متفاوتی انجام دهید یا به‬
‫آن فکر کنید به عنوان نتیجه این جلسه فهرست کنید‪.‬‬
‫‪ ‬آیا در این جلسه چيزی گفته شد که شما را سردرگم کند یا به زحمت‬
‫اندازد؟‬
‫‪ ‬آیا از جلسه این هفته هیچ سئوال دارید؟‬
‫جلسه سوم‪:‬‬
‫مدل شناختی رفتاری اختالالت روانی‬
‫‪.‬‬
‫• اهداف جلسه‬
‫‪ -1‬شرکت کنندگان بتوانند مدل شناختی –رفتاری اختالالت روانی را‬
‫بشناسند‪.‬‬
‫‪ -2‬شرکت کنندگان بتوانند مقاومت های بالقوه خود در برابر شناخت‬
‫درمانی را بشناسند و با آنها مقابله کنند‪.‬‬
‫‪.‬‬
‫• برنامه جلسه‬
‫‪ -1‬بررسی تکالیف خانگی جلسه قبل‬
‫‪-2‬مدل شناختی – رفتاری اختالالت روانی‬
‫‪-3‬تمرین اول ‪ :‬طبقه بندی باورها‬
‫‪ -4‬مقاومت در برابر درمان‬
‫‪ -5‬تمرین دوم‪ :‬تشخیص مقاومت های بالقوه در برابر درمان‬
‫‪ -6‬تکالیف خانگی جلسه بعد‬
‫مدل شناختی رفتاری اختالالت روانی‬
‫ادامه‪...‬‬
‫الف – اجزای رفتاری در مدل شناختی رفتاری‬
‫بر طبق نظریه رفتاری ‪:‬‬
‫‪ ‬پیشایند ها و پسایند های یک رفتار می توانند فراوانی و شکل ان رفتار را تبیين کنند‪.‬‬
‫‪ ‬اختالالت روانی شامل سه دسته هستند‪:‬‬
‫‪ -1‬بیش بود رفتار‬
‫‪ -2‬کمبود رفتار‬
‫‪ -3‬نا هنجاری رفتار‬
‫‪ ‬نقش تقویت در رفتار‬
‫مدل شناختی رفتاری اختالالت روانی ادامه‪...‬‬
‫الگوهای رفتاری در اختالالت روانی‪:‬‬
‫‪ -1‬اجتناب‬
‫‪ -2‬رفتار ایمنی‬
‫‪ -3‬تکرار‬
‫مدل شناختی رفتاری اختالالت روانی ادامه‪...‬‬
‫ب‪ -‬اجزای شناختی در مدل شناختی رفتاری‪:‬‬
‫‪ -1‬باورهای بنیادین(‪)core beliefs‬‬
‫‪ -2‬باورهای میانجی(‪)intermediate beliefs‬‬
‫‪-3‬افکار خود آیند منفی(‪)negative automatic thoughts‬‬
‫‪ -4‬خطاهای شناختی(‪)cognitive errors‬‬
‫سطوح شناخت‬
‫• افکار منفی اتوماتیک‬
‫• افکار واسطه ای‬
‫• باورهای بنیادين‬
‫باورهای بنیادین(‪)core beliefs‬‬
‫• طرحواره(‪)schema‬‬
‫• مثلث شناختی(‪ :)cognitive triad‬نگرش منفی فرد به خود‬
‫” ” ” دیگران‬
‫” ” ” آینده‬
‫طرحوارههاي شناختي(افکار بنيادين) ادامه‪...‬‬
‫•طرحوارهه ااا س اااختارهاي ش ااناختي هس ااتند ك ااه ح اااوي اطالع ااات س ااازمانيافتهاي‬
‫ميباشند‪.‬‬
‫•اين اطالعات از تجارب گذشته فرد حاصل شدهاست‪.‬‬
‫•طرحوارهها بر پردازش اطالعات جديد و يادآوري اطالعات قبلي تاثير ميگذارند‪.‬‬
‫مثلث شناختي‬
‫ديد منفي نسبت به خود‬
‫بيارزشي‪:‬‬
‫من خوب نیستم‪“.‬‬
‫ديد منفي نسبت به آينده‬
‫ناامیدي‪:‬‬
‫”بهتر نخواهم شد“‬
‫ديد منفي نسبت به دنیا‬
‫درماندگي‪:‬‬
‫”من شانس ندارم‬
‫مدل شناخت درماني‬
‫هيجانات و افكار منفي‬
‫هيجانها‬
‫رفتارها‬
‫باورهاي بنيادين‪،‬‬
‫فرضها‪،‬‬
‫باورها‬
‫افكار اتوماتيك‪،‬‬
‫خطاها‬
‫اتفاقات مهم‬
‫اجتناب ‪ ،‬كنارهگيري‬
:)intermediate beliefs(‫باورهای میانجی‬
)conditional assumption(‫فرضهای مشروط‬
)must/shoulds(‫بایدها‬
)rules(‫قواعد‬
)coping strategies(‫راهبردهای مقابله ای‬

•
•
•
‫افکار خود آیند منفی(‪)negative automatic thoughts‬‬
‫• يك جريان نهان هستند كه با جريان آشكارتر فكر بهطور همزمان وجود‬
‫دارند‪.‬‬
‫• همه افراد اين افکار را دارند‪.‬‬
‫• به زحمت از آنها آگاهيم ولي با اندک آموزش ي مي توانيم از آنها آگاه شويم‪.‬‬
‫• تحت فشار شدت مييابند‪.‬‬
‫ً‬
‫• معموال منفي هستند‪.‬‬
‫• به شناخت درماني جواب ميدهند‪.‬‬
‫افکار خود آيند منفي‬
‫ادامه‪...‬‬
‫• يک باره برانگيخته ميشوند‪.‬‬
‫• به باورهاي زيربنايي ربط دارند و شخص ي هستند‪.‬‬
‫• ناراحتي ايجاد مي کنند‪.‬‬
‫• خالصه و کوتاه هستند‪.‬‬
‫• بيمار بيشتر از هيجان همراه آنها خبر دارد تا از خود آنها‪.‬‬
‫افکار خود آيند منفي ادامه‪...‬‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫هيجان توليد شده رابطه منطقي بافکر زيربناي آن هيجان دارد‪.‬‬
‫جلااوه هاااي خاااص و نمااادين بيرون اي دارنااد و درمااانگر زماااني از آنهااا آگاااه ميش اود‬
‫که از بيمار بپرسد معني رفتارش چيست‪.‬‬
‫ميتوانند کالمي‪ ،‬بينايي يا هردو باشند‪.‬‬
‫براساس اعتبار و کاربرد آنها ميتوان آنها را ارزيابي کرد‪.‬‬
‫تجارب مرتبط دوران رشد‬
‫باورهاي بنيادين‬
‫باورهاي واسطه اي‬
‫استراتژيهاي جبراني‬
‫موقعيت‬
‫افکار منفي‪/‬معناي موقعيت‬
‫هيجان‬
‫رفتار‬
‫‪88‬‬
‫موقعیت‬
‫افکار منفي‪/‬معناي موقعیت‬
‫هیجان‬
‫رفتار‬
‫موقعیت‬
‫افکار منفي‪/‬معناي موقعیت‬
‫هیجان‬
‫رفتار‬
‫چه تجاربي در ايجاد و ابقاي باور بنيادين بيمار نقش داشتند؟‬
‫مهمترين باورهاي محوري بيمار دربارهي خودش چيست؟‬
‫چه فرضهاي مثبتي به بيمار کمک کردند تا به مقابله با باور بنيادين خود بپردازد؟‬
‫قسمت منفي اين فرضها چيست؟‬
‫چه رفتارهايي در مقابله با باور‪ ،‬به بيمار کمک کردهاند؟‬
‫موقعیت مشکل آفرین چه بود؟‬
‫از ذهن وی چه گذشت؟‬
‫همعنای فکر خودآیند برای او چه بود؟‬
‫هیجانهایی با فکر خودآیند همراه بودند؟‬
‫ربیمار به دنبال این فکر چه کرد؟‬
‫‪89‬‬
‫موقعيت‬
‫افکار منفي‬
‫معناي فكر‬
‫هيجان‬
‫رفتار‬
‫موقعيت‬
‫افکار منفي‬
‫معناي فكر‬
‫هيجان‬
‫رفتار‬
‫تمرين عملي‬
‫• مورد سارا را بخوانید و دیاگرام آن را رسم كنید‪.‬‬
‫‪91‬‬
‫مقایسه خود با برادر بزرگتر و همساالن‬
‫مادر انتقادگر‬
‫من بی عرضهام‬
‫(مثبت) اگر سخت تالش کنم موفق مي شوم‬
‫(منفي) اگر عملکردم فوقالعاده نباشد‪ ،‬شکست خورده ام‬
‫پيدا کردن نقاط ضعف و اصالح آنها‬
‫استانداردهاي باال‬
‫به سختي تالش کردن‬
‫همواره حاضر و آماده بودن‬
‫صحبت با دانشجو یان جديدالورود درباره ثبت نام در‬
‫واحدهاي پيشرفته‬
‫همشون از من باهوشترند‬
‫من بي کفايتم ‪ /‬بي عرضه ام‬
‫غم‬
‫‪92‬‬
‫پرهيز از درخواست کمک‬
‫فکر درباره پيش نيازها‬
‫نمي توانم از پسش بربيام‬
‫(مقاله پژوهش ي)‬
‫من بي کفايتم ‪ /‬بي عرضه ام‬
‫غم‬
‫گريه‬
‫برخوردن به مشکل دردرس رياض ي‬
‫اين مشکل همچنان درطول ترم باقي است‬
‫من بي کفايتم ‪ /‬بي عرضه ام‬
‫غم‬
‫بستن کتاب و دست از مطالعه کشيدن‬
‫خالصه و جمع بندی‬
‫‪ ‬نکات مهمی که در این جلسه آموختید را فهرست کنید‬
‫‪ ‬چيزی را که می توانید در طول هفته آینده به طور متفاوتی انجام دهید یا به‬
‫آن فکر کنید به عنوان نتیجه این جلسه فهرست کنید‪.‬‬
‫‪ ‬آیا در این جلسه چيزی گفته شد که شما را سردرگم کند یا به زحمت‬
‫اندازد؟‬
‫‪ ‬آیا از جلسه این هفته هیچ سئوال دارید؟‬
‫جلسه چهارم‪:‬‬
‫تحریف های شناختی‬
‫مدل شناختی رفتاری اختالالت روانی ادامه‪...‬‬
‫• فن‪ :‬طبقه بندی تحریف ها یا خطاهای شناحتی‬
‫• خطاهای شناختی(‪)cognitive error‬‬
‫خطا های شناختی‬
‫خطا های شناختی‬
‫ادامه‪...‬‬
‫خطا های شناختی‬
‫ادامه‪...‬‬
‫تمرین‬
‫• ‪ -1‬خطاهای شناختی خود را بنویسید‪.‬‬
‫• ‪ -2‬شناخت های مربوط به مقاومت راجع به درمان را بنویسید‪.‬‬
‫• در قالب گروها کار کنید‬
‫تکالیف خانگی‬
‫‪ -1‬جدول ‪( DTR‬حداقل ده مورد) را تکمیل کنید‪.‬‬
‫‪-2‬فرم قرارداد تکالیف خانگی را پر کنید‪.‬‬
‫جلسه پنجم‪:‬‬
‫شناسايي افکار منفی اتوماتيک‬
‫شناسايي افکار منفی اتوماتيک‪ :‬پرسش ها‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪102‬‬
‫حدس ميزني در آن موقع در باره چه فكر ميكردي؟‬
‫به نظر خودت در باره چي فكر ميكردي؟‬
‫ً‬
‫فكر ميكني احتماال درباره‪ ...‬يا ‪( ....‬درمانگر چند احتمال مطرح ميكند) فكر مي‬
‫كردي؟‬
‫آيا تصوير ذهني خاص ي داشتي يا چيزي بهخاطرت آمدكه انجام داده بودي؟‬
‫معني آن موقعيت براي شما چه بود؟‬
‫ً‬
‫كال از اين موقعيت چه برداشتي داري؟‬
‫آيا فكر ميكردي‪ ( ...‬درمانگر فكري درست مخالف آنچه كه انتظار ميرود را‬
‫ميگويد)‪.‬‬
‫يادداشت افكار اتوماتيك‬
‫تاريخ‬
‫‪103‬‬
‫موقعيت‬
‫هيجانها‬
‫(شدت ‪)0 -100‬‬
‫افكار اتوماتيك‬
‫پاسخهاي جانشين‬
‫پيامد‬
‫(افكار اتوماتيك و‬
‫هيجان)‬
‫معرفی افکار منفی اتوماتيک به بيمار‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪104‬‬
‫يك مثال از بيمار ميگيريم‪.‬‬
‫از او ميخواهيم موقعيت را شرح دهد‪.‬‬
‫هيجان همراه با آن موقعيت را شرح دهد‪.‬‬
‫بگويد در آن زمان چه به ذهنش خطور كرد‪.‬‬
‫ويژگی های افکار اتوماتيک را به ِبيمار توضيح می دهيم‪.‬‬
‫درمان شناختی را بر اساس تغيير افکار اتوماتيک توضيح می دهيم‪.‬‬
‫روي كاغذ تمرين ميكنيم‪.‬‬
‫مدل شناختي را تعليم مي دهيم‪.‬‬
‫معرفی افکار منفی اتوماتيک به بيمار‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫‪105‬‬
‫ادامه‪...‬‬
‫مراحل كار با افکار را براي بيمار توضيح ميدهيم ‪‬‬
‫خالصه از زبان بيمار‬
‫فيدبك از بيمار‬
‫پاسخ به ابهامات‬
‫يك مثال ديگر‬
‫خالصه پايان جلسه‬
‫تكليف‬
‫مرور تكليف خانه به همراه بيمار‬
106
‫‪DTR‬‬
‫تاريخ‬
‫‪107‬‬
‫موقعيت‬
‫افکار منفی‬
‫هيجانات‬
‫(شدت هيجان)‬
‫پاسخ های‬
‫جانشين‬
‫پيامد‬
‫د) پرسش گری در جهت ارزشيابی افکار منفی اتوماتيک‬
‫ً‬
‫• به خاطر داشته باشيد هرگز بدون بررس ي كافي‪ ،‬مستقيما اقدام به تغيير افكار‬
‫اتوماتيك منفي نكنيد‪ .‬شايد اين افكار صحت داشته باشند‪ .‬بدون بررس ي كافي‬
‫شما هرگز نميتوانيد بدانيد آيا افكار اتوماتيك منفي بيمار تحريف شده‬
‫هستند يا خير‪.‬‬
‫ً‬
‫• به خاطر داشته باشيد كه هيچ فكر اتوماتيك منفي كامال غلط نيست‪ .‬براي‬
‫بررس ي فكر اتوماتيك به شيوه تجربهگري مشاركتي عمل كنيد‪.‬‬
‫ً‬
‫• به طور كلي از همان ابتدا دايما به ارزشيابي ميزان صحت و سقم افكار‬
‫بپردازيد و از جلسه سوم به بعد كه بيمار نيز با اين روش آشناست با وضوح‬
‫بيشتري به اين كار بپردازيد‪.‬‬
‫‪108‬‬
‫پرسش گری در جهت ارزشيابی افکار منفی اتوماتيک‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫‪109‬‬
‫ادامه‪...‬‬
‫چه شواهدي وجود دارد؟‬
‫چه شواهدي اين ايده را تأييد ميكنند؟‬
‫چه شواهدي برعليه اين فكر وجود دارد؟‬
‫به چه نحو ديگري ميتوان اين موضوع را تبيين كرد؟‬
‫بدترين چيزي كه ميتواند اتفاق بيافتد چيست؟ واقعبينانهترين پيامد چيست؟‬
‫باور من به افكار اتوماتيك منفي چه آثاري دارد؟ اگر بتوانم فكرم را عوض كنم‬
‫چه آثاري دارد؟‬
‫بايد دراين باره چه بكنم؟‬
‫اگر دوستي‪ /‬ديگر در اين شرايط بود من به او چه ميگفتم؟‬
‫مدل شناخت درماني‬
‫هيجانات و افكار منفي‬
‫هيجانها‬
‫رفتارها‬
‫باورهاي بنيادين‪،‬‬
‫فرضها‪،‬‬
‫باورها‬
‫افكار اتوماتيك‪،‬‬
‫خطاها‬
‫اتفاقات مهم‬
‫اجتناب ‪ ،‬كنارهگيري‬
‫مدل شناخت درماني‬
‫هيجانات و افكار منفي‬
‫غمگیني‪ ،‬اضطراب‬
‫رفتار آشفته‬
‫نميتوانم‪.‬احمقم كه‬
‫يادداشتهايم را‬
‫نیاوردهام‬
‫آبرويم خواهد رفت‪.‬‬
‫اجتناب ‪ ،‬كنارهگيري‬
‫من مايه خجالتم‪.‬‬
‫من مسئول هر خطايي هستم‪.‬‬
‫فقط كاري قابل قبول است كه‬
‫كامل باشد‪.‬‬
‫قطع برق در هنگام‬
‫سخنراني‬
‫مهارتهای فرایندی کالن‬
‫• تجربهگري مشاركتي‬
‫• گفتگوي سقراطي‬
‫• اكتشاف هدايتشده‬
‫جلسه ششم‪:‬‬
‫سایرفنون شناخت درمانی‬
‫• فن پیکان رو به پایين ) ‪(downward arrow technique‬‬
‫فن تحلیل سود و زیان‬
‫• فن بررسی شواهد‬
‫دستیابی به باورهای بنیادین‬
‫• فن پیکان رو به پایين ) ‪(downward arrow technique‬‬
‫از این فن استفاده می شود برای دستیابی به باورهای بنیادین‬
‫پيکان رو به پايين‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫‪117‬‬
‫(ادامه)‬
‫ابتدا يک فکر منفی اتوماتيک را که احتمال می دهيم به يک باور بنيادين‬
‫ارتباط دارد‪ ،‬انتخاب می کنيم‪.‬‬
‫اين فکر را می نويسيم‪.‬‬
‫به بيمار می گوييم‪ :‬فرض کنيم اين فکر درست باشد‪ ،‬چه معنی خاص ی برای‬
‫تو دارد؟‪ /‬چه چيز اين موضوع تو را ناراحت می کند؟‬
‫يک فلش رو به پايين زير فکر اوليه کشيده و جمله ای را که بيمار می گويد‪،‬‬
‫زير فلش می نويسيم‪.‬‬
‫پيکان رو به پايين‬
‫(ادامه)‬
‫• همان جمله را خوانده و دوباره به بيمار می گوييم‪ :‬فرض کنيم اين فکر هم‬
‫درست باشد‪ ،‬اين موضوع چه معنی خاص ی برای تو دارد؟‪ /‬چه چيز اين‬
‫موضوع تو را ناراحت می کند؟‬
‫• اين کار را آن قدر ادامه می دهيم که به جمله ای برسيم که يک باور واسطه‬
‫ای يا ناکارآمد باشد‪ .‬در اين شرايط معموال بيمار ديگر نمی تواند به اين کار‬
‫ادامه دهد‪ ،‬يعنی به جمله ای می رسيم که به خودی خود ناراحت کننده‬
‫است و الزم نيست که برای بيمار معنی خاص ی داشته باشد‪.‬‬
‫‪118‬‬
‫فن پیکان رو به پایين ) ‪(downward arrow technique‬‬
‫ادامه‪...‬‬
‫• تمرین ‪ :1‬یکنفر نمونه ای از جدول‪ DTR‬خودش را بنویسد و از فن‬
‫پیکان رو به پایين استفاده کند‪.‬‬
‫• تمرین‪ :2‬یک پیکان رو به پایين را با استفاده از جدول ‪ DTR‬خود‬
‫انجام دهید‪.‬‬
‫تکالیف خانگی‬
‫• ‪5‬مورد از روش پیکان رو به پایین را برای جدول ‪DTR‬‬
‫خودتان بنویسید‪.‬‬
‫جلسه هفتم‪:‬‬
‫فن پیکان رو به پایين پیشرفته‬
‫فن پیکان رو به پایين پیشرفته‬
‫• اهداف جلسه‬
‫‪ -1‬تسلط بر فن پیکان رو به پایين پیشرفته‬
‫‪ -2‬شناسایی باورهای بنیادین منفی‬
‫• موضوعات جلسه‬
‫‪ -1‬مرور تکلیف خانگی جلسه قبل‬
‫‪-2‬فن پیکان رو به پایين پیشرفته‬
‫‪-3‬تمرین پیکان رو به پاییين‬
‫‪-4‬انواع باورها‬
‫‪-5‬طبقه بنی باورها‬
‫‪ -6‬تکلیف خانگی جلسه بعد‬
‫مرور تکالیف خانگی جلسه قبل‬
‫• جدول ‪ DTR‬بررس ی شود‬
‫• پیکانهای رو به پایين بررس ی شود‬
‫درس اول‪ :‬پیکان رو به پایين پیشرفته‬
‫ادامه ‪...‬‬
‫درس اول‪ :‬پیکان رو به پایين پیشرفته‬
‫ادامه ‪...‬‬
‫• تمرین ‪ :‬چند پیکان رو به پایين دیگر در مورد افکار خود آیند خود‬
‫انجام دهید‬
‫طبقه بندی باورها‬
‫طبقه بندی باورها‬
‫ادامه ‪...‬‬
‫تمرین ‪ :‬طبقه بندی باورها‬
‫• تمام باورهایی را که تا کنون پیدا کرده اید طبقه بندی کنید‬
‫تکالیف خانگی‬
‫• پیکان های رو به پایين را برای تمام افکار خود آیند قبلی ادامه‬
‫دهید‪.‬‬
‫• طبقه بندی باورها را ادامه دهید‪.‬‬
‫جلسه هشتم‪:‬‬
‫باورهای اصلی و نقشه های شناختی‬
‫باورهای اصلی و نقشه های شناختی‬
‫• اهداف جلسه‪:‬‬
‫• تهیه فهرست باورهای اضلی‬
‫• تهیه نقشه های شناختی‬
‫• موضوعات جلسه‪:‬‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫مرور تکالیف خانگی‬
‫درس اول ‪ :‬فهرست اصلی باورها‬
‫تمرین ‪:‬تهیه فهرست اصلی باورها‬
‫درس دوم‪ :‬نقشه های شناحتی‬
‫تمرین‪ :‬تهیه نقشه های شناختی‬
‫تکالیف خانگی‬
‫مرور تکالیف خانگی‬
‫• پیکان های رو به پایين را برای تمام افکار خود آیند قبلی ادامه‬
‫دهید‪.‬‬
‫• طبقه بندی باورها را ادامه دهید‪.‬‬
‫درس اول ‪ :‬فهرست اصلی باورها‬
‫• باورهای بنیادین‬
‫• باورهای مشروط‬
‫فهرست اصلی باورها‬
‫ادامه‪...‬‬
‫فهرست اصلی باورها‬
‫ادامه‪...‬‬
‫تمرین ‪:‬تهیه فهرست اصلی باورها‬
‫• تمرین ‪ :‬به اجرای پیکانهای رو به پایین ادامه داده و‬
‫فهرست اصلی باورها را مشخص کنید‪.‬‬
‫درس دوم‪ :‬نقشه های شناحتی‬
‫• تهیه نقشه های شناختی روش سازماندهی به باورهای بنیادین است‪.‬‬
‫• گاهی پیکان های رو به پایینی که رسم میکنیم دو یا سه تا از انها به‬
‫باور بنیادین یکسانی می رسند‪ .‬وقتی این اتفاق می افتد شما می‬
‫توانید نقشه های شناختی را رسم کنید‬
‫نقشه های شناختی ادامه‪...‬‬
‫نقشه های شناختی ادامه‪...‬‬
‫تمرین‪ :‬تهیه نقشه های شناختی‬
‫• نقشه های شناحتی مربوط به باورهای بنیادین خودتان را‬
‫ترسیم کنید‬
‫جلسه نهم‪:‬‬
‫آزمون باورها و تغیير پذیری آنها‬
‫آزمون باورها و تغیير پذیری آنها‬
‫‪‬باورها می توانند تغیير کنند‬
‫• تمرین گروهی‪ :‬باورهایی که تغیير کرده اند‬
‫‪-1‬فهرست باورهای تاریخی و فرهنگی که عوض شده اند‪.‬‬
‫‪ -2‬فهرست باورهای زندگی خودتان که عوض شده اند‬
‫‪ -3‬دالیلی که باعث این تغیير شده اند‬
‫آزمون باورها و تغیير پذیری آنها‬
‫‪‬تحلیل کارآمدی باورها‬
‫سواالت قابل طرح‪:‬‬
‫‪ -1‬آیا باور مورد نظر موجب می شود که احساس بهتری داشته‬
‫باشم‬
‫‪ -2‬آیا باور مورد نظر به من کمک می کند تا به اهدافم برسم‬
‫‪ -3‬آیا باور مورد نظر به من کمک می کند تا با دیگران بهتر کنار‬
‫بیایم‬
‫آزمون باورها و تغیير پذیری آنها‬
‫‪‬تحلیل هماهنگی‬
‫سواالت قابل طرح‪:‬‬
‫‪-1‬آیا در موقعیت های مشابه همیشه اینطور فکر می کنم؟‬
‫‪-2‬آیا دیگران در موقعیت های مشابه همیشه اینطور فکر می کنند؟‬
‫آزمون باورها و تغیير پذیری آنها‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫فن تحلیل سود و زیان‬
‫مراحل‪:‬‬
‫‪-1‬ابتدا باور مورد نظر راتعیين می کنیم‬
‫‪ -2‬صفحه را به دو قسمت سودها و زیان ها تقسیم میکنیم‬
‫‪-3‬سپس با کمک بیمار سودها و زیانهای باور او را در می آوریم و در ستون‬
‫مربوطه می نویسیم‬
‫‪ -4‬جمع سود و زیان و کم کردن سودها از زیان ها‬
‫‪-5‬فکر جایگزین را در جدول باال قرار می دهیم ‪ .‬سود و زیان های را‬
‫محاسبه می کنیم‬
‫فن تحلیل سود و زیان‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫مثال‪:‬‬
‫‪ -1‬فکر ناکارآمد‪:‬‬
‫اگر به آن مهمانی بروم کسی تجویلم نمی گیرد‬
‫‪ -2‬فگر جایگزین‪:‬‬
‫نباید در باره نظر مردم نسبت به خودم اهمیتی بدهم‬
‫آزمون باورها و تغیير پذیری آنها‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫فن بررسی شواهد‬
‫مانند فن تجلیل سود وزیان عمل می کنیم اما در یک ستون‬
‫شواهد تایید کننده و در ستون دیگر شواهد رد کننده را می‬
‫نویسیم ودر پایان هر ستون درصد تایید کننده و درصد رد‬
‫کننده را می نویسیم و از هم می کنیم‬
‫مثال‪:‬‬
‫من آدم ناموفقی هستم‬
‫جلسه دهم و یازدهم‪:‬‬
‫‪‬تعیين افکار جایگزین( مخالف ورز)‬
‫‪‬فنون رفتاری درمان‬
‫جلسه دوازدهم‪:‬‬
‫• مرور برنامه و جمع بندی‬
‫• دریافت بازخورد‬
‫• مراسم اختتامیه‬
‫جمع بندی‬
‫از این كارگاه چه آموختید؟‬
‫چه احساسي دارید؟‬
‫پایان‬

similar documents