Glærur - Stofnanir

Report
Meðferð persónuupplýsinga í
heilbrigðisþjónustu – réttindi
einstaklinga og almannahagsmunir
Málþing Persónuverndar og
innanríkisráðuneytis
Nýjar ógnir við friðhelgi einkalífs og meðferð
persónuupplýsinga
19. október 2012
Sigurður Guðmundsson
Hlutverk heilbrigðisþjónustu
– Þjónusta við
almenning
– Kennsla og
menntun
heilbrigðisstétta
– Vísinda og
þróunarstörf
Skráning
 “Það sem ekki
hefur verið skráð,
hefur ekki verið
gert.”
William Osler,
1911
Hæfni
“Skalat maðr rúnar
rísta, nema ráða
vel kunni”
Egill Skallagrímsson
Byock JL. Scientific American 1995;272:82-87
Persónuupplýsingar í heilbrigðisþjónustu
Tvíþættur vettvangur
• Sjúkraskrár
– skráning
– nýting
– samtenging mismunandi
kerfa
– aðgengi
• Gagnagrunnar
–
–
–
–
–
söfnun
persónuauðkenni
varðveisla
aðgengi
samtenging/samkeyrsla
gagnagrunna
Hvað er sjúkraskrá?
• Safn upplýsinga um
einstakling sem leitað
hefur til
heilbrigðisþjónustu
• Vinnuplagg lækna og
annarra sem sinna
sjúklingum og veita
heilbrigðisþjónustu
• Þarf að fylgja sjúklingi
frá vöggu til grafar
• Ritað mál,
hljóðupptökur, myndir,
línurit, o.fl.
• Grundvöllur söfnunar
upplýsinga í
gagnagrunna
Aðgangur að sjúkraskrá
• Tryggja persónuvernd
sjúklinga
• Má ekki vera á
kostnað öryggis
sjúklinga
• Þagnarskylda
heilbrigðisstarfsmanna rík
Aðgangur að sjúkraskrá
• Aðgangshindranir verða
að vera mjög takmarkaðar
• Þeir sem sjúklingum sinna
verða að hafa aðgang
• Upplýsingum verður að
vera unnt að deila milli
stofnana eða starfsstöðva
– Dregur úr
endurtekningum, þ.m.t.
rannsóknum
– Bætir og eykur öryggi
lyfjameðferðar, dregur úr
misnotkun
Eftirlit með aðgangi
• “Fingraför” skráð
hvert skipti þegar
sjúkraskrá er opnuð
• Er það ekki nægileg
fjandafæla?
• Misnotkun á
upplýsingum úr
sjúkraskrám afar
fátíð hér
Vísindarannsóknir
• Rannsóknir á fólki
– einstaklingur tekur
virkan þátt í
vísindarannsókn
• gefur sýni
• gengst undir íhlutandi
rannsókn, t.d.
lyfjarannsókn
• veitir upplýsingar
• Gagnagrunnsrannsóknir
– sjúkraskrárupplýsingar
– upplýsingar og gögn úr
lífsýnasöfnum og
gagnagrunnum
– einstaklingur sem
upplýsingar eða gögn
stafa frá tekur ekki virkan
þátt í rannsókn.
Siðareglur frá Nürnberg
• Settar 1947
• Óþvingað samþykki til
þátttöku í rannsóknum
er algjörleg undirstaða
(absolutely essential)
Alþjóðasáttmálar
• Helsinkiyfirlýsing Alþjóðafélags lækna (World Medical
Association)
– Ráðleggingar og leiðbeiningar fyrir lækna varðandi
læknisfræðirannsóknir sem gerðar eru á mönnum,
endurskoðuð síðast 2008
• Samþykkt Evrópuráðsins um verndun mannréttinda
og virðingar að því er lýtur að læknis- og
líffræðirannsóknum (Oviedo, Spáni, 4/1997)
Af hverju gagnabanka
í þágu heilbrigðisþjónustu?
 Skráning á heilsu landsmanna
 Faraldsfræðilegar rannsóknir
 Athuganir á orsakatengslum
 Mat á forvörnum
 Árangursmat heilbrigðisþjónustu
Af hverju gagnabanka
í þágu heilbrigðisþjónustu?
 Mat á gæðum
 Eftirlit með heilbrigðisstarfsmönnum
 Stjórnun og fjármál (DRG)
 Skilyrðislaus forsenda ráðgjafar og ákvarðana
um rekstur og þjónustu til hins opinbera
Opinberar skýrslur
 “Það eru aldrei nema
asnar hafðir til að
gera opinbera
skýrslu”.
Umbi
HKL, Kristnihald undir
jökli
Heilbrigðisskrár
• Skrár landlæknis (safnað • Aðrar skrár
án samþykkis, lög nr. 41/2007)
– Fæðingaskrá
– Skrá um hjarta- og
æðasjúkdóma
– Skrá um taugasjúkdóma
– Krabbameinsskrá
– Sykursýkisskrá
– Slysaskrá
– Vistunarskrá
heilbrigðisstofnana
– Samskiptaskrá
heilsugæslustöðva
– Samskiptaskrá sjálfstætt
starfandi sérfræðinga
–
–
–
–
–
Smitsjúkdómaskrá
Bólusetningarskrá
Lyfjagagnagrunnur
Læknaskrá
Hjúkrunarfræðinga- og
ljósmæðraskrá
– Fóstureyðingaskrá
– RAI-matsskrá
– o.fl.
Aðrar skrár
• Gagnagrunnar
– heilbrigðisstofnana
• Landspítalinn
– rannsóknastofnana
• deCode
• Hjartavernd
Gagnasöfn í heilbrigðisþjónustu
nokkur lykilatriði
• Söfnun upplýsinga á
persónugreinanlegu formi
nauðsynleg
– Þagnarskylda
– Traust
• Samtenging/samkeyrsla
skráa
– Grundvöllur nýtingar
• Gögn séu varðveitt til
langs tíma
– Mikil verðmæti
Dæmi um mikilvægar niðurstöður úr
gagnagrunnarannsóknum
• Bólusetningar –
einhverfa
• Kynhormón við
tíðahvörf
• Aukaverkanir lyfja eftir
markaðssetningu
• Áhrif umhverfisþátta á
heilsu
– mataræði
– streita
• Hagsmunir heildar og
einstaklings fara saman
Frv. til laga um rannsóknir í heilbrigðisvísindum helstu álitamál
• Umsóknaferill
– Fjöld siðanefnda
– Leyfisveitingar
persónuverndar
• Mörk félags- og
heilbrigðisvísinda
– Engin siðanefnd um
rannsóknir í félagsvísindum
– Hver á að meta rannsóknir í
félagsvísindum þar sem
jafnframt eru notaðar
heilbrigðisupplýsingar?
• Þátttaka í vísindarannsókn
– Virk þátttaka
– Óvirk þátttaka (aðgangur að
fyrirliggjandi upplýsingum eða
sýnum sem unnt er að rekja
til einstaklinga)
• Greinarmunur á
– íhlutandi rannsóknum
– gagnarannsóknum
Frv. til laga um rannsóknir í heilbrigðisvísindum helstu álitamál
• Samþykki fyrir þátttöku
– Upplýst samþykki vegna
tiltekinnar rannsóknar
– Víðtækt samþykki (notkun
sýna eða upplýsinga til nánar
skilgreindara víðtækra
rannsókna, útfærsla þess,
kostur á úrsögn
– Ekkert samþykki
(heilsufarsupplýsingar,
gagnagrunnar)
• Eyðing/varðveisla gagna
– Sóun verðmæta
– Persónuvernd
• Rannsóknagögn
–
–
–
–
Ábyrgð
Umráðaréttur
Aðgengi annarra
Eignarhald
Að lokum




Öflug, opin og aðgengileg sjúkraskrá skilyrði
almennilegrar þjónustu við sjúklinga og eitt
skilyrða öryggis sjúklinga
Gagnasöfn með heildstæðum
heilsufarsuppýsingum nauðsynlegir til þjónustu,
rannsókna, árangursmats og eftirlits
Unnt að búa til og viðhalda án þess að meiða fólk
Traust verður að ríkja milli fólks og þeirra sem
ábyrgð bera og vinna upplýsingarnar
Að lokum
Samfélagið/almenningur hefur áhuga og styður
 Flestum (nær öllum) þykja samræmdar
upplýsingar og aðgengi heilbrigðisstarfsmanna
að þeim sjálfsagður hlutur
 Rannsóknir og gæðamat í heilbrigðisþjónustu
eru skylda okkar
 Gagnast fyrst og fremst einum hópi fólks:
sjúklingum

Takk fyrir

similar documents