System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz

Report
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy
oraz konstrukcji spawanych
Przygotował:
Maciej Góralski
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
1. Podział i rodzaje konstrukcji stalowych.
Na rynku polskim obowiązują w tym momencie trzy główne podziały, które
zawarte są w normach: PN-B-06200, PN-89-S-10050 oraz PN-EN 1090.
1.1. Klasyfikacja konstrukcji wg. PN-B-06200 Konstrukcje stalowe
budowlane warunki wykonania i odbioru wymagania podstawowe.
Ze względu na cechy i wymagania wykonawcze konstrukcje stalowe
budowlane dzieli się na trzy klasy.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Klasa 3 – wymagania podstawowe
Obejmuje konstrukcje obciążone statycznie (nie narażone na zmęczenie)
wykonane ze stali konstrukcyjnej niestopowej kategorii nie wyższej niż S235, o
grubości materiału t≤30mm, jeśli nie występują w nich szczególne rozwiązania
konstrukcyjno-technologiczne i inne właściwe dla klasy 2 i 1.
Klasa 2 – wymagania podwyższone
Obejmuje konstrukcje stalowe obciążone statycznie lub dynamicznie (narażone
na zmęczenie) wykonane ze stali konstrukcyjnej niestopowej lub niskostopowej
kategorii nie wyższej niż S355. Do tej klasy zalicza się również konstrukcje, w
których występują szczególne rozwiązania konstrukcyjno-technologiczne, jak
połączenia śrubowe sprężane, pasowane, połączenia nitowane, połączenia
przygotowane do montażowego spawania głównych elementów nośnych oraz
elementów o masie ponad 20 t.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Klasa 1 – wymagania specjalne
Obejmuje konstrukcje jak w klasie 2, których awaria pociągnęła by za sobą
znaczne zagrożenia życia ludzi lub duże straty materialne oraz konstrukcje
wykonane ze stali kategorii wyższej niż S355. W szczególności dotyczy to
konstrukcji, dla których w obliczeniach przyjęto współczynnik sekwencji
zniszczenia większy niż 1. Do tej klasy zalicza się również konstrukcje o
specjalnych wymaganiach co do kontroli i odbioru wykonanego przez stronę
trzecią oraz konstrukcję, do której stosuje się materiały i procesy
technologiczne nie objęte niniejszą normą.
Elementy konstrukcji wchodzące w skład całości obiektu mogą być zaliczone
do różnych klas (np. elementy szkieletu obudowy do klasy 3, a elementy
szkieletu nośnego do klasy 2.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
1.2. Konstrukcje wg. PN-89-S-10050 Obiekty mostowe Konstrukcje
stalowe Wymagania i badania.
Przedmiotem normy są wymagania i badania w czasie realizacji i odbiorów
stalowych konstrukcji obiektów mostowych. Normę należy stosować do
konstrukcji stalowych obiektów mostowych przy ich projektowaniu, budowie,
naprawach, wzmacnianiu i przebudowie. Stalowe konstrukcje mostowe
powinny być wykonywane przez wytwórnie zakwalifikowane przez Komisję
Kwalifikacyjną Ministerstwa Transportu, Żeglugi i Łączności.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
1.3. Klasy wykonania wg. PN-EN-1090-2 Wykonanie konstrukcji stalowych
i aluminiowych. Cz. 2 Wymagania techniczne dotyczące konstrukcji
stalowych.
Zdefiniowano cztery klasy wykonywania od EXC1 do EXC4 zaczynając od
najmniej rygorystycznej EXC1 do najbardziej rygorystycznej EXC4. Klasy
wykonania mogą być stosowane do całej konstrukcji, części albo do jej
konkretnych szczegółów. W ramach jednej konstrukcji może występować kilka
klas wykonania. Natomiast szczegół lub grupa szczegółów przypisywane są
zwykle jednej klasie. Klasa wykonania może być dobrana odpowiednio do
kategorii wymagań. W przypadku gdy klasa wykonania nie jest określona,
stosuje się klasę EXC2.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
EXC1
Do tej klasy wykonania zalicza się elementy konstrukcyjne lub konstrukcje
nośne poddane obciążeniom przeważająco stałym wykonane ze stali o klasie
wytrzymałości do S275, których dotyczy minimum jeden z następujących
punktów:
a) konstrukcje nośne z
- max. dwoma kondygnacjami, z profili walcowanych bez sztywnych na
zginanie styków płyt głowicowych
- słupami o długości wyboczenia maksimum 3 m
- belkami zginanymi o rozpiętości maksimum 5 m i wysięgami do 2 m
- charakterystycznymi zmiennymi, równomiernie rozłożonymi
działaniami/obciążeniami użytkowymi do 2,5 kN/m2 i charakterystycznymi
zmiennymi pojedynczymi obciążeniami użytkowymi do 2,0 kN
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
b) konstrukcje nośne z płaszczyznami obciążenia nachylonymi do max 30˚
(np. rampy) z obciążeniami przez charakterystyczne naciski osiowe do
max. 63 kN lub przez charakterystyczne zmienne, równomiernie
rozdzielone działania/obciążenia użytkowe do 17,5 kN/m2 działającymi na
wysokości do max. 1,25 m ponad stałym podłożem.
c) schody i poręcze w budynkach mieszkalnych
d) budynki rolnicze bez regularnego ruchu osób (np. stodoły, szklarnie)
e) ogrody zimowe w budynkach mieszkalnych
f) domki jednorodzinne z max. 4-ma kondygnacjami
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
g) budynki, do których osoby wchodzą rzadko, jeśli ich odległość od innych
budynków lub powierzchni o częstym użytkowaniu przez osoby wynosi
minimum 1,5 razy wysokość budynku.
Klasa wykonania EXC1 obowiązuje także dla innych porównywanych budowli,
konstrukcji nośnych lub elementów konstrukcyjnych.
EXC2
Do tej klasy wykonania zalicza się obciążone elementy konstrukcyjne narażone
na działanie naprężeń statycznych i dynamicznych wykonane ze stali do klasy
wytrzymałości S700, które nie mogą być podporządkowane klasom wykonania
EXC1, EXC3 i EXC 4.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
EXC3
Do tej klasy wykonania zalicza się elementy konstrukcyjne lub konstrukcje
nośne poddane obciążeniom przeważająco stałym i nie przeważająco stałym
(dynamicznym), wykonane ze stali do klasy wytrzymałości S700, których
dotyczy minimum jeden z następujących punktów:
a) wielkopłaszczyznowe konstrukcje dachowe miejsc zgromadzeń/stadionów
b) budynki z więcej niż 15 kondygnacjami
c) jazy obciążone przeważająco stale dla ekstremalnych objętości wypływów
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
d) następujące konstrukcje nośne lub ich elementy konstrukcyjne obciążone
nie przeważająco stale (dynamicznie):
- kładki dla pieszych i rowerzystów
- mosty drogowe
- mosty kolejowe
- konstrukcje latające (karuzele)
- wieże i maszty jak np. nośne konstrukcje antenowe
- jezdnie podsuwnicowe
- cylindryczne wieże jak np. stalowe kominy
Klasa wykonania EXC3 obowiązuje także dla innych porównywanych budowli,
konstrukcji nośnych lub elementów konstrukcyjnych.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
EXC4
Do tej klasy wykonania zalicza się wszystkie elementy konstrukcyjne lub
konstrukcje nośne klasy wykonania EXC3 o ekstremalnych skutkach awarii dla
ludzi i środowiska, jak np.:
a) mosty drogowe i mosty kolejowe (patrz DIN EN 1991-1-1) ponad obszarami
gęsto zasiedlonymi lub ponad instalacjami przemysłowymi o wysokim
potencjale zagrożenia
b) zbiorniki bezpieczeństwa siłowni atomowych
c) jazy obciążone nie przeważająco stale (dynamicznie) dla ekstremalnych
objętości wypływów
Na kolejnych slajdach przedstawiono tabele, w której pokazano wymagania dla
wytwórców elementów konstrukcyjnych w zależności od klasy wykonania
konstrukcji stalowej.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
2. Etapy procesu wytwarzania konstrukcji stalowych.
Proces produkcyjny jest złożony z wielu operacji, które związane są z
przygotowaniem dokumentacji technicznej, prefabrykacją, kontrolą jakości i
dokumentacją powykonawczą. Poniżej przedstawiam najważniejsze etapy
produkcji.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
2.1. Przygotowanie dokumentacji warsztatowej w skład której wchodzą:
a) Projekt warsztatowy wraz ze specyfikacją techniczną
b) Wszelkiego rodzaju wykazy (elementów wysyłkowych, materiałów hutniczych,
materiałów złącznych itp.)
c) Listy cięć
d) Wszelkiego rodzaju oprogramowania do maszyn i urządzeń (wypalarki, plazmy,
obrabiarki)
e) Plany produkcji wraz z harmonogramami
f) Plany spawania wraz z WPS-ami
g) Plany zapewnienia jakości (PZJ)
h) Plany kontroli i badań (PKiB)
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
2.2. Przygotowanie podzespołów po przez:
a) Wstępne śrutowanie materiałów hutniczych
b) Trasowanie
c) Ciecie mechaniczne i gazowe
d) Owiercanie
e) Przygotowywanie krawędzi
2.3. Kontrola wymiarowa i ilościowa.
2.4. Składanie podzespołów w elementy wysyłkowe po przez spawanie
punktowe.
2.5. Kontrola wymiarów i kompletności elementów
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
2.6. Spawanie
Często ten etap produkcji jest wykonywany częściowo, ponieważ elementy są
cofane do etapu składania. Tego typu operacja występuje w przypadku
skomplikowanych konstrukcji stalowych, przy których wymagana jest
etapowość składania i spawania ze względu na zakrywanie wykonanych spoin
przez kolejne pozycje elementu. Często w takich przypadkach nie zaszkodzi
wykonać dokumentacje fotograficzną zakrywanych spoin.
2.7. Kontrola wymiarowa po spawaniu
2.8. Montaże próbne wraz z kontrolą wymiarową
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
2.9. Oczyszczanie – szlifowanie
W przypadku tego etapu usuwa się wszelkiego rodzaju niezgodności po
spawalnicze między innymi odpryski oraz nadmierne nadlewy.
2.10. Badania nieniszczące połączeń spawanych (NDT)
a) VT – wizualne
b) MT – magnetyczno-proszkowe
c) PT – penetracyjne
d) UT – ultradźwiękowe
e) RT – radiograficzne
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
2.11. Przygotowanie powierzchni konstrukcji do zabezpieczenia
antykorozyjnego po przez śrutowanie.
2.12. Kontrola powierzchni po śrutowaniu.
2.13. Aplikacja powłok antykorozyjnych wraz z kontrolą grubości na
mokro.
W przypadku konstrukcji przeznaczonej do cynkowania etap śrutowania jest
pomijany. W tym przypadku nie można zapomnieć o przygotowaniu konstrukcji
do tego rodzaju zabezpieczeń po przez wykonanie otworów odpowietrzających
i odpływowych.
2.14. Kontrola grubości na sucho oraz finalna gotowych elementów
wysyłkowych.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
3. Etapy kontroli jakości konstrukcji stalowych.
Kontrola jakości podczas wykonywania konstrukcji stalowych dotyczy nie tylko
samego procesu wytwarzania lecz również wielu innych etapów które to
przedstawiam poniżej.
3.1. Przegląd wymagań i przegląd techniczny
W chwili wpłynięcia zamówienia do firmy po za warunkami handlowymi kontroli
skontrolować należy czy:
a) Zakład jest zdolny do spełnienia wszystkich wymagań nabywcy
przedstawionych w zamówieniu lub umowie,
b) Wymagania nabywcy zostały jednoznacznie określone i udokumentowane
oraz są zrozumiałe dla jednostek organizacyjnych wewnątrz przedsiębiorstwa
współpracujących w realizacji umowy,
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
c) Zidentyfikowano i wyjaśniono wszystkie rozbieżności, jakie mogły być
zawarte w ofercie, zamówieniu, umowie lub dokumentacji a nabywca jest
zawiadomiony o zmianach w planie działania, kosztach lub zmianach techniki,
d) Wszystkie informacje konieczne do wykonania operacji wytwarzania są
kompletne i dostępne przed rozpoczęciem pracy,
e) Przedsiębiorstwo potrafi spełnić wszystkie wymagania techniczne nabywcy
zawarte w dostarczonej dokumentacji,
f) Wszystkie działania związane z zapewnieniem jakości zostały odpowiednio
zaplanowane,
g) Wytwórca jest zdolny do wykonania prac,
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
h) Wytwórca posiada wystarczające środki do zachowania terminów dostawy,
i) Dokumentacja jest przejrzysta i jednoznaczna.
3.2. Kontrola materiałów podstawowych i dodatkowych
a) Materiały podstawowe do których to zaliczamy wszelkiego rodzaju materiały
hutnicze z których to będzie wykonywana konstrukcja stalowa. Sprawdzamy
czy dostarczony materiał posiada atesty materiałowe i czy jest on zgodny z
zamówieniem.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
b) Materiały dodatkowe do których zaliczamy elektrody, druty spawalnicze,
gazy techniczne, elementy złączne ( śruby, nakrętki, podkładki itp.) oraz farby
w przypadku zabezpieczeń antykorozyjnych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
3.3. Kontrola sprzętu
a) Sprzęt do produkcji spawalniczej (spawarki, węże spawalnicze, reduktory,
palniki, plazmy itp.)który to podlega okresowej kontroli. Należy sprawdzić czy
kontrole okresowe były wykonane i zakończone wynikiem pozytywnym.
b) Sprzęt kontrolno-pomiarowy który podlega okresowym kontrolom
wykorzystywany przez służby kontroli jakości (miarki, kątowniki, kątomierze,
liniały, spoinomierze, suwmiarki, defektoskopy, termometry, luxomierze i
wszelkiego rodzaju wzorce) z włączeniem w to sprzętu wykorzystywanego
przez pracowników produkcji. Należy sprawdzić czy kontrole okresowe były
wykonane i zakończone wynikiem pozytywnym.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
3.4. Kontrola uprawnień
Kontroli podlegają zarówno certyfikaty posiadane przez firmę (uprawnienia do
wykonywania konstrukcji stalowych, mostowych i posiadanych uznanych
technologii spawania WPQR itp.) jak i pracowników których wykonywany
zakres obowiązków tego wymaga do których przede wszystkim zaliczamy
spawaczy, kontrolerów NDT i nadzór spawalniczy.
Po przeprowadzeniu powyższych kontroli (weryfikacji) przechodzimy do
właściwej kontroli jakości podczas całego procesu produkcyjnego spawanych
konstrukcji stalowych.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
3.5. Kontrola podczas procesu przygotowania części.
Na tym etapie produkcji kontroli podlegają podzespoły (pozycje) z których to w
kolejnym etapie będą wykorzystane do złożenia kompletnych elementów.
Sprawdzamy przede wszystkim wymiary geometryczne: szerokości, długości,
kąty, fazy do spawania, rozstawy otworów oraz ilości specyfikowane.
3.6. Kontrola podczas procesu montażu (składania, sczepianie).
Po wykonaniu składania pozycji w gotowe elementy wysyłkowe sprawdzamy
geometrie elementu na podstawie dokumentacji rysunkowej oraz dodatkowo
kontrolujemy przygotowanie pozycji do spawania: fazy, szczeliny, ukosowania.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
3.7. Kontrola podczas procesu spawania.
Na tym etapie produkcji kontrola odbywa się najczęściej w sposób wyrywkowy.
Sprawdzamy kolejno: parametry spawania, temperaturę elementu spawanego,
temperaturę między ściegową, kolejność spawania (jeśli jest wymagana).
3.8. Kontrola po spawaniu – badania.
Po zakończeniu spawania należy jeszcze dodatkowe wykonać oczyszczenie z
odprysków po spawalniczych, usunąć nadmierne nadlewy oraz inne
występujące niezgodności pamiętając jednak o nieszlifowaniu spoin jeśli nie
jest to wymagane. Po wykonaniu tego typu zabiegów przechodzimy do
najważniejszej części kontroli w spawalnictwie czyli badań nieniszczących
NDT. W zależności od wymagań wykonujemy kolejno:
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
a) Badania wizualne VT, które to polegają na wykrywaniu nieuzbrojonym
okiem niezgodności spawalniczy w zależności od wymaganego poziomu
jakości wg. PN-EN ISO 5817. Badania wizualne obejmują przeprowadzenie
badania spoin w celu ujawnienia niezgodności powierzchniowych spoin i
odchylenia od ich prawidłowych kształtów geometrycznych. Badaniom
wizualnym poddaje się wszystkie spoiny na całej ich długości, z reguły bez
zastosowania pomiarowych przyrządów optycznych. W razie potrzeby
dopuszcza się stosowanie lupy o powiększeniu 2-5 razy oraz dodatkowego
źródła oświetlenia. W przypadku spoin trudno dostępnych stosuje się lusterko.
Do pomiarów spoin stosuje się spoinomierze. Warunki, w jakich dokonuje się
badań wizualnych spoin odpowiadają wymaganiom normy PN-EN 970.
Pozytywny wynik badań wizualnych spoin stanowi podstawę do zgłoszenia
spoin do przeprowadzenia badań penetracyjnych, magnetyczno-proszkowych,
ultradźwiękowych i radiograficznych, zależnie od ustalonego zakresu tych
badań.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
b) Badania penetracyjne PT, wykonujemy w następujący sposób: Na badaną
powierzchnię nanieść penetrant. Zastosować sposób nanoszenia i czas
wnikania zgodny z zaleceniami producenta penetrantu. Jeżeli brak jest zaleceń
producenta, to przyjąć czas wnikania 30 minut. Po upływie czasu wnikania
zmyć penetrant (nadmiar penetrantu) z powierzchni badanej zmywaczem lub
wodą, zgodnie z zaleceniami producenta zestawu do badań penetracyjnych. W
procesie zmywania należy uważać, aby nie doszło do wypłukania penetrantu z
istniejących niezgodności powierzchniowych, w wyniku czego istniejące
niezgodności mogą pozostać nie wykryte. Po zmyciu nadmiaru penetrantu
należy zaczekać do wyschnięcia badanego elementu. W przypadku suszenia
ciepłym powietrzem jego temperatura nie powinna przekraczać temperatury
podanej przez producenta penetrantu, a jeżeli nie określono to 50°C. Po
osuszeniu elementu na badaną powierzchnię należy nanieść równomierną
warstwę wywoływacza. Może to być wykonane przy pomocy pojemnika
aerozolowego lub aparatu ciśnieniowego, dopuszcza się także nanoszenie
wywoływacza przy pomocy pędzla.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Przed rozpoczęciem nanoszenia wywoływacza należy go wymieszać, a w
przypadku używania pojemnika aerozolowego wstrząsać do momentu, kiedy
metalowa kulka zacznie się swobodnie przemieszczać w pojemniku i głośno
stukać. Po upływie czasu wywoływania (zgodnie z zaleceniami producenta
zestawu do badań penetracyjnych, jeżeli producent nie określił to orientacyjny
czas wywoływania nie powinien być krótszy od połowy czasu wnikania)
zlokalizować pęknięcia, zmierzyć ich długość. Głębokość niezgodności można
określić jakościowo (wada płytka lub głęboka) wykorzystując intensywność
koloru penetrantu zlokalizowanej niezgodności. Nieduża intensywność
penetrantu wskazuje, że wada jest płytka. Ciemnoczerwone linie lub punkty
wskazują na niezgodności głębokie. Jeżeli intensywność penetrantu
zlokalizowanej niezgodności jest bardzo duża, należy ponawiać proces
zmywania i nanoszenia wywoływacza, aż do osiągnięcia obrazu niezgodności
o słabej intensywności. Dodatkowo tą metodą można wykonać badania
szczelności nanosząc penetrant z jednej strony złącza spawanego, a
wywoływacz z drugiej.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
c) Badania magnetyczno-proszkowe MT metoda do wykrywania
powierzchniowych niezgodności spawalniczych w ferromagnetycznych
złączach spawanych. Przed rozpoczęciem badania należy przygotować
badaną powierzchnię - która powinna być wolna od zgorzeliny, tłuszczu, oleju,
odprysków spawalniczych, oraz innych substancji, które mogą wpływać na
czułość badań. Następną czynnością jest magnesowanie, którego dokonujemy
za pomocą:
•elektromagnesy jarzmowe,
• źródła prądu wzbudzającego z elektrodami stykowymi,
• przewodniki przylegające, przewodniki przechodzące oraz techniki badań za
pomocą cewek.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
W większości spawalnych materiałów ferromagnetycznych zaleca się
zastosowanie natężenia magnetycznego pola stycznego na poziomie od 2kA/m
do 6kA/m. Techniki stosowane dla wykonywania badań przedstawione są w
normie PN-EN ISO 17638:2010. Kolejną operacją jest nanoszenie środków
wykrywających które można nanieść za pomocą natryskiwania, zanurzenia lub
napylenia bezpośrednio przed magnesowaniem i podczas magnesowania.
Czas utrzymywania elementu w stanie namagnesowanym powinien być
wystarczający do utworzenia wskazań.
d) Badania ultradźwiękowe UT wykorzystują fale akustyczne o częstotliwości
wyższej niż 16 kHz tj. przekraczającej górny próg słyszalności dla człowieka i
niższej od 100 MHz – tzw. hiperdźwięki. Ultradźwięki znalazły szczególne
zastosowanie w badaniach nieniszczących, podczas których wykorzystuje się
wpływ własności sprężystych i jednorodności struktury materiału na
rozchodzenie się fal ultradźwiękowych.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Badania ultradźwiękowe opierają się na obserwacji natężenia i zmian kierunku
fal ultradźwiękowych w badanym materiale (w zakresie od 20 kHz do 15 MHz)
oraz na pomiarach czasu przejścia fal przez materiał. W ten sposób można
badać wszelkiego rodzaju materiały, tj. metale, ciecze i gazy. Wymienione
metody znajdują szczególnie zastosowanie między innymi do badania złączy
spawanych, materiałów hutniczych, części maszyn, pomiarów grubości i
innych. Największą zaletą badań ultradźwiękowych jest ich cena, która jest dwu
a nawet trzykrotnie niższa w porównaniu do kosztownych badań
radiograficznych. Inną zaletą ultradźwięków jest możliwość badania niezwykle
grubych lub długich elementów. W przypadku zastosowania tej metody,
maksymalna długość, przez którą możliwe jest przepuszczenie ultradźwięków,
maleje wraz ze wzrostem częstotliwości oraz pochłaniania i wynosi ona nawet
ponad 10 metrów . Do zalet badań ultradźwiękowych należy również zaliczyć
znaczną uniwersalność i skuteczność metody, szybkość badania i
bezpośredniość wyników a także gwarancję precyzyjnego zlokalizowania wad
wewnętrznych i zewnętrznych. Niemniej badania ultradźwiękowe są
najtrudniejszą metodą badań nieniszczących.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Ich przeprowadzenie wymaga od osoby przeprowadzającej badanie dużej
wiedzy teoretycznej popartej jednocześnie dużym doświadczeniem.
Najczęściej spotykane badania ultradźwiękowe przeprowadza się z
zastosowaniem trzech podstawowych metod badawczych, tj. metody echa,
metody cienia i metody rezonansu.
W metodzie echa wykorzystuje się zjawisko odbicia fali padającej na wadę
materiałową np. pęknięcie, pęcherze powietrza, wtrącenie niemetaliczne itp.
Odbicie następuje od granicy utworzonej przez ośrodek oraz wadę. Jeżeli w
badanym ośrodku wystąpi zjawisko odbicia fal, można wnioskować o
występowaniu nieciągłości – czyli wady. Ponadto, w przypadku dokonania
pomiaru czasu, jaki upływie od chwili wysłania fali w badany ośrodek do chwili
powrotu fali odbitej od nieciągłości, przy wykorzystaniu prędkości rozchodzenia
się fali, można znaleźć drogę przebytą przez falę. W ten sposób możliwe jest
wykrycie i zlokalizowanie wady materiałowej występującej w ośrodku ciągłym.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
W metodzie cienia badacz posługuje się dwoma przetwornikami, jednym jako
źródłem ultradźwięków z jednej strony badanego materiału, a drugim jako
odbiornikiem z drugiej strony. Każda nieciągłość na drodze fal
ultradźwiękowych odbija je tworząc za sobą jak gdyby cień, co powoduje
osłabienie natężenia fal przechodzących przez obszar z wadą. Metoda cienia
nadaje się szczególnie do badania cienkich ciał, takich jak blachy, rurki, druty o
grubości do 50 mm. Niestety wadą tej metody jest niemożność stwierdzenia
głębokości, na jakiej znajduje się wada. Metoda rezonansu oparta jest
podobnie jak metoda echa na zjawisku odbicia fal ultradźwiękowych od
nieciągłości, czyli wady badanego materiału. Niemnie jednak, podczas gdy w
metodzie echa odbicie od wady obserwuje się oddzielnie od obrazu fal
wysyłanych, to w metodzie rezonansowej zauważa się nałożenie się na siebie
fal padających i odbitych.
e) Badania radiograficzne / rentgenowskie RT
f) Badania prądami wirowymi i itp.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Powyższe badania nieniszczące może przeprowadzać jedynie uprawniony
personel posiadający certyfikat zgodnie z normą PN-EN 473. Po zakończeniu
badań wystawiamy protokół potwierdzający ich wynik.
3.9. Kontrola po śrutowaniu.
Sprowadza się jedynie do sprawdzenia stanu powierzchni czy uzyskany został
wymagany stopień czystości powierzchni, chropowatości i zapylenia.
3.10. Kontrola podczas procesu zabezpieczenia antykorozyjnego
(malowania).
Podczas malowania sprawdzamy jedynie kolorystykę i grubość nakładanej
powłoki. Podczas całego procesu zabezpieczenia antykorozyjnego
kontrolujemy oczywiście panujące warunki klimatyczne.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
3.11. Kontrola po malowaniu.
Po zakończonym procesie malowania i utwardzenia się powłok sprawdzamy
ich grubości, stan wizualny i przyczepności.
3.12. Kontrola załadunku.
Po zakończeniu załadunku należy zweryfikować sposób pakowania oraz
sprawdzić i w razie potrzeby poprawić czy nie występują uszkodzenia
załadunkowe.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
3.13. Przygotowanie dokumentacji jakościowej.
Podstawowa dokumentacja jakościowa składa się z następujących
dokumentów:
a) Deklaracja zgodności / Świadectwo jakości
b) Wykaz elementów wysyłkowych
c) Uprawnienia zakładu
d) Uprawnienia nadzoru spawalniczego + wykaz
e) Uprawnienia spawaczy + wykaz
f) Uprawnienia personelu NDT + wykaz
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
g) Plan kontroli i badań
h) Atesty materiałowe + wykaz (materiały hutnicze, spawalnicze, złączne itp.)
i) Protokoły pomiarowe (karty pomiarowe)
j) Protokoły z badań NDT (VT, MT, PT, UT itp.)
k) Protokoły z zabezpieczenia antykorozyjnego
l) Dziennik spawania
m) WPSy – jeśli wymagane
4. Przykłady wykrytych niezgodności podczas procesu kontroli jakości.
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57
System w sterowaniu i kontroli jakości złączy oraz konstrukcji spawanych
DZIĘKUJE ZA UWAGE !
Regionalna Izba Gospodarcza, ul. 1-go Sierpnia 26 b, 37-450 Stalowa Wola, tel. 15 844 03 57

similar documents