TEMSİLCİLERİ KİMLERDİR?

Report
•
•
•
•
•
•
Ünite Tanıtım Sayfası
Temel soru
Ünite Soruları
Özet
Garip Akımının özellikleri
Temsilcileri
– Orhan Veli Kanık
– Oktay Rifat Horozcu
– Melih Cevdet Anday
• Bu akım dışındaki şiir akımları
• Örnek Şiirler
• Kaynakça
NE ZAMAN ORTAYA
ÇIKMIŞTIR?
ÖZELLİKLERİ
NELERDİR?
1. NE ZAMAN ORTAYA ÇIKMIŞTIR?
2. ÖZELLİKLERİ NELERDİR?
TEMSİLCİLERİ
AKIMLA YAZILMIŞ
3. TEMSİLCİLERİBU
KİMLERDİR?
KİMLERDİR?
ÖRNEKLERİ
4.
BU AKIMLA YAZILMIŞ ŞİİR ÖRNEKLERİ
Herkes istediğini yapar mıydı?
Her dileyen, dilediği gibi yaşar mıydı?
Belli kurallarla sınırlandırılmak, hiç
sınırlandırılmamaktan evlâ mıdır?
Peki, edebiyatta da hayattaki gibi sınırlar
var mıdır?
Edebiyatın en duygusal alanı olan şiirde de
kuralsızlık mı duyguyu daha iyi yansıtır kural
mı ?
Hissedilenlerin satırlara döküldüğü bu sanatta en
önemli nokta özgün olmaktır. Yani, şair yazdığı
şiirde herkesten farklı olarak, hissettiklerini, kendi
sözcükleriyle satırlara dökmelidir. Bunu yaparken
de bazı kurallardan yararlanabilir. Ölçü, uyak, söz
sanatları, dilin işlevleri gibi belli sınırlar, şair için
birer kural sayılabilir. Ancak işin özünde “hisleri
yazıya dökebilme yeteneği” vardır.
1. Şiirde kural ne
anlama gelir?
2. Şiir mutlaka kurallarla mı yazılır?
Şiir, dış görünüş
bakımından mısralardan
ve mısra kümelerinden
oluşur. Bunun yanı sıra ölçü, uyak gibi
bazı ahenk unsurlarını da
kullanabilir şairler. Ancak şiir
ne mısra, ne bent, ne uyak, ne
de ölçüdür. Bunların hepsidir ve
hiçbiridir şiir.
“Şiir, kelimelerle güzel
şekiller kurmak sanatıdır.”
der Cahit Sıtkı Tarancı ve
aslında bizim de sorumuzu
yanıtlamış olur. Şiir yazmak
için kurallar değil duygular
gereklidir.
3.Kuralsız şiirin kurallı
şiirden farkı nedir?
4. Garip Şiir
deyince ne
anlıyorsunuz?
Kurallı şiir de kuralsız şiir de
“şiirdir” özünde; dolayısıyla
aralarında fark olduğu
söylenemez. Şiiri oluşturan
duygu dediğimize göre…
İki kavram saklı bu
tanımlamada. Garip Şiir; tuhaf,
anlaşılmayan şiir ya da Garip
akımının etkisiyle yazılmış şiir. Sizce
doğru tanımlama hangisi?
5. Sokaktaki insan ve
• Elbette olur. Her zaman
hayat sanat malzemesi
olmamış mıdır? Şair de
şairin anlattığı da insan
olur mu?
olduğuna göre…
6. Sıradan insanların
konu olduğu şiirler etkili
midir
Şiiri etkileyici yapan tek başına
konusu değildir. Konunun sıradan
insanlar olduğu bir şiir çok etkili
olabileceği gibi çok bayağı da olabilir.
Kısacası şiiri şiir yapan, onu oluşturan
tüm unsurlardır. Bunu unutmayalım.
Garip Akımının Özeti
1941'de Orhan Veli, Oktay
Rifat ve Melih Cevdet, birlikte
yayımladıkları “Garip” adlı şiir
kitabının önsözünde bu akımın
ilkelerini ortaya koydular.
Fransız sürrealizminin
(gerçeküstücülüğünün), bu
akımın ortaya çıkmasında büyük
etkisi vardır.
Orhan Veli ve arkadaşlarının
çabalarıyla şiirimiz, ölçü ve uyağın
terk edilmesinin yanında özde de
"şairenelik'ten kurtularak
"yalınlık"a, "halk"a "insanlık"a ve
"yaşama sevinci"ne yönelmiştir.
Garipçiler, şiirde iç ahengi
yakalamak isterler. Dış ahenk
öğesi olan ölçü ve uyağa önem
vermezler. Söz sanatlarını şiir için
zararlı bulurlar ve şiirin kaynağının
bilinçaltı olması gerektiğini
savunurlar. "Şiir halka
seslenmelidir." anlayışıyla günlük
hayatta olan her şeyi şiire konu
olarak alırlar.
Garipçilerin amacı,
ellerindeki sihirli
değneği sokağa
doğrultarak oradan
aldıklarını şiire
dönüştürmektir.
Garip Akımının Özellikleri
Şiirde ölçüyü bırakıp serbest şiir yazma
yoluna gittiler.
Uyağı şiir için gerekli olmaktan çıkardılar.
Her şeyi şiirin konusu haline getirdiler. Böylece
şairane duyguları şiirden uzaklaştırdılar.
Her türlü sözcüğün şiirde
kullanılmasını savundular, böylece
gündelik küçük sorunlar, halktan
kişiler, sokak… şiire girdi.
Şiirde bütün güzelliğini benimsediler.
Şiirin düşünce ve zekadan güç alarak
yaşama sevincini anlatması gerektiğini
söylediler.
Dilin sanatlardan arındırılmış olarak doğal
biçimde kullanılması gerektiğini savundular.
Şiirde toplumsal aksaklıkları
eleştirdiler.
Şiirde mizaha yer verdiler.
• Orhan Veli Kanık
• Oktay Rifat Horozcu
• Melih Cevdet Anday
ORHAN VELİ KANIK
1914 ----- 1950
Türk şiirinde iki arkadaşıyla birlikte
büyük bir atılım yapmış, yeni bir
anlayışın öncüsü olmuştur.
1941'de arkadaşlarıyla birlikte
yayımladıkları Garip adlı şiir kitabı ve
yazdığı önsöz, Türk şiirinde günden
güne donmuş olan eski değerleri yıkmış,
şiire başka bir açıdan bakılmasını
sağlamıştır.
Şiire getirdiği ilkeler :
1. Ölçüye baş kaldırıp serbest yazmak
2. Kafiyeyi şiir için gerekli görmekten
vazgeçmek
3. Şairane duyuları, parlak görüntüleri
şiirden silmek
4. Şiiri hayal gücünün kapalı duvarlarından
kurtarıp gerçek hayata çıkarmak,
yapmacıksız tabii bir söylentiyle, günlük
yaşayış içinde halktan insanları yakalamak.
5. Her çeşit kelimeyi konuyu şiire sokmak,
halk deyişlerinden yararlanmak ve toplumla
ilgili yergiye yer vermek.
Eserleri
Şiir: Garip,
Vazgeçemediğim, Destan
Gibi, Yenisi, Karşı, Nasrettin
Hoca Hikâyeleri, Bütün
Şiirleri Ölümünden sonra
Orhan Veli'nin şiirleri,
"Bütün Şiirleri" adı altında
bir kitapta toplanmıştır.
Düzyazı: La Fontaine,
Nesir Yazıları, Denize Doğru,
Edebiyat Dünyamız, Sanat
ve Edebiyat Dünyamız,
Bindiğimiz Dal
OKTAY RİFAT HOROZCU
1914 ----- 1988
Garip akımının
temsilcilerindendir.
Başlangıçta, yeni bir hava içinde,
güçlü aşk şiirleri; toplumcu sanat
ilkesinden hareketle halk deyimi ve
söyleyişlerinden masal ve
tekerlemelerden faydalanarak
başarılı taşlamalar; sosyal şiirler
yazdı.
Perçemli Sokak adlı kitabıyla
birlikte şiir anlayışında büyük
değişiklik olmuş soyut şiire
kaymıştır.
Son şiirlerinde öz ve biçim
yoğunlaştırmalarıyla estetik
planda yeni ve güçlü bir şiir
estetiği yakalamıştır.
Eserleri
Şiir: Garip Güzelleme, Yaşayıp
Ölmek, Aşk ve Avarelik Üstüne Şiirler,
Aşağı Yukarı, Karga ile Tilki, Perçemli
Sokak, Âşık Merdiveni, Elleri Var
Özgürlüğün, Koca Bir Yaz, Dilsiz ve
Çıplak, Elifli, Yeni Şiirler, Şiirler, Yeni
Şiirler, Çobanıl Şiirler, Bir Cigara İçimi,
Denize Doğru Konuşma, İkilik
Roman: Bir Kadının Penceresinden,
Danaburnu, Bay Lear
Oyun: Birtakım İnsanlar, Kadınlar
Arasında, Oyun İçinde Oyun, Atlar ve
Filler, Çil Horoz, Yağmur Sıkıntısı, Dirlik
Düzenlik, Toplu Oyunlar
Düzyazı: Şiir Konuşması
MELİH CEVDET ANDAY
1915 ----- 2002
Garip akımının
temsilcilerindendir.
Şiirlerinde toplumsal
gerçekliği inceler.
Sonraları ilk şiirlerindeki
romantizmden sıyrılarak şiirlerinde
duygulardan çok aklın egemenliğine,
güzel günlerin özlemine yer verir.
Söz oyunlarında
arınmış yalın bir dili vardır. Düz
yazılarında ise yoğun bir
düşünce, şiirsel, esprili, özlü bir
dil kullanır.
Fıkra, makale, gezi
yazısı, roman, tiyatro ve şiir
yazmıştır. Çeviriler de yapmıştır.
Eserleri
Şiir: Garip, Rahatı Kaçan Ağaç,
Telgrafhane, Yan Yana, Kolları Bağlı
Odysseus, Göçebe Denizin Üstünde,
Teknenin Ölümü, Sözcükler, Ölümsüzlük
Ardında Gılgamış, Tanıdık Dünya,
Güneşte, Yağmurun Altında
Roman: Aylaklar, Gizli Emir, İsa'nın
Güncesi, Raziye, Yağmurlu Sokak Meryem
Gibi
Deneme: Doğu-Batı, Konuşarak, Yeni
Tanrılar, Sosyalist Bir Dünya, Dilimiz
Üstüne Konuşmalar, Maddecilik ve
Ülkücülük, Paris Yazılan
Tiyatro: İçerdekiler, Mikado'nun
Çöpleri, Dört Oyun
Gezi: Sovyet Rusya, Azerbaycan,
Özbekistan, Bulgaristan, Macaristan
Bu Akım
Dışındaki Şiir
Hareketleri
1. Öz Şiir Anlayışını
Sürdüren Şiir
2. Serbest Nazım ve
Toplumcu Şiir
3. Milli Edebiyat Zevk
ve Anlayışını
Sürdüren Şiir
4. Garip Akımı
5. Garip Dışında Yeniliği
Sürdüren Şiir
6. İkinci Yeni Şiiri
7. İkinci Yeni Sonrası
Toplumcu Şiir
8. 1980 Sonrası Şiir
DALGACI MAHMUT
İşim gücüm budur benim,
Gökyüzünü boyarım
her sabah,
Hepiniz uykudayken.
Deniz yırtılır
kimi zaman,
Bilmezsiniz kim diker;
Ben dikerim.
Dalga geçerim kimi zaman da,
O da benim vazifem;
Bir baş düşünürüm başımda,
Bir mide düşünürüm midemde,
Bir ayak düşünürüm ayağımda,
Ne halt edeceğimi
bilemem.
ORHAN VELİ KANIK
ESKİ ZAMAN AŞIĞI
ben eski zaman aşığıyım
sevda çeker düşünürüm ağlarım
bazen tilki kadar kurnaz bazen
akılsız
bazen çocuk gibiyim bacak
kadarım
herkes aşık olur sevdalanır
bir yolu var gönül çekmeninde
benimki sevda değil ateşten
gömlek
bir kar düşmüş ışıl ışıl yanar
içimde
ama ben eski zaman aşığıyım
sevmek kadar katlanmakta gelir
elimden
gece hayalimde gündüz fikrimde
ela gözlü o yar çıkmaz gönülden.
OKTAY RİFAT HOROZCU
RAHATI KAÇAN AĞAÇ
Tanıdığım bir ağaç var
Etlik bağlarına yakın
Saadetin adını bile
duymamış
Tanrının işine bakın.
Geceyi gündüzü biliyor
Dört mevsimi, rüzgarı, karı
Ay ışığına bayılıyor
Ama kötülemiyor karanlığı
Ona bir kitap vereceğim
Rahatını kaçırmak için
Bir öğrenegörsün aşkı
Ağacı o vakit seyredin.
MELİH CEVDET ANDAY
KAYNAKÇA
edebidenemeler.com
www.edebiyatogretmeni.net
www.turkceciler.com
edebiyatgezegeni.blogspot.com
Esen Yayınları-12.Edebiyat
12. Sınıf Türk Edebiyatı Ders Kitabı
siirdostu.com
www.sairsiir.com
manzara.gen.tr
www.izmirdesanat.org
uludagsözlük.com
http://office.microsoft.com.tr
http://hakkinda-bilgi.org
http://www.antoloji.com
www.egitim.aku.edu.tr
devletsah.com
edebiyatrehberi.blogcu.com
fotokaradeniz.com

similar documents