evl*l*k önces* danı*manlık

Report
EVLİLİK ÖNCESİ
DANIŞMANLIK
EVLILIK ÖNCESI DANIŞMANLIK IKI AŞAMADA
ELE ALINABILIR.
1) PSIKOSOSYAL YAKLAŞIM
2) MUAYENE VE LABORATUVAR
TETKIKLERI
EVLİLİK ÖNCESİ DANIŞMANLIĞIN
PSİKOSOSYAL YÖNÜ
Evlilik: Türk Medeni Kanunu’ na göre iki karşıt cinsten
insanın hukuken makbul ve muteber sayılan hayat
ortaklığıdır.
EVLILIĞI GENEL ANLAMIYLA TANIMLAYACAK
OLURSAK;
IKI KARŞI CINS ARASINDA YASALARA
UYMAK ŞARTI ILE AILE KURMAYI, ÇOCUK SAHIBI
OLMAYI, BU ÇOCUKLARA BELLI BIR STATÜ
SAĞLAMAKLA BERABER KÜLTÜREL,
SOSYO-EKONOMIK, PSIKOLOJIK, BIYOLOJIK
AMAÇLARI HEDEFLEYEN BIR ANLAŞMA VE
DAYANIŞMADIR.
TÜRK MEDENİ
Madde 118: Nişanlanma, evlenme vaadiyle olur.
KANUNU
Madde 119: Nişanlılık, evlenmeye zorlamak için dava hakkı vermez.
Madde 136: Erkek ve kadından herbiri nüfus
cüzdanı ve nüfus kayıt örneğini, önceki evliliği
sona ermiş ise buna ilişkin belgeyi, küçük yaşta
veya kısıtlı ise yasal temsilcisinin imzasını taşıyan
onaylanmış yazılı izin belgesi ve evlenmeye engel
hastalığının bulunmadığını gösteren sağlık
raporunu evlendirme memurluğuna vermek
zorundadır.
UMUMİ HIFZISIHHA
KANUNU
Madde 122: Evlenecek erkek ve kadınlar evlenmeden evvel tıbbi
muayeneye tabidir.
Madde 123: Sifiliz, gonore, yumuşak şankr , cüzzam ve akıl hastalığı
olanların evlenmesi yasaktır.Bu hastalıklar tedavi edildiğinde evlilik
gerçekleşebilir.
Madde 124: İlerlemiş verem hastalığı olanların nikahı 6 ay
ertelenir.Eğer iyileşme olmazsa 6 ay daha uzatılır.Hastalık
konusunda erkek ve kadın bilgilendirilir.
SAĞLIK BAKANLIĞI
GENELGESİ
(18.03.2002/4134)
Umumi Hıfzısıhha Kanunu’ nda belirtilen sifiliz, gonore,
yumuşak şankr, lepra, tüberküloz, akıl hastalığı; bunlara ek
olarak AİDS, Hepatit B ve C hastalıkları ayrıca genetik
geçişli hastalıklar ile ilgili olarak sorgulanmalı ve genel bir
muayene yapılmalıdır.
BU GÖRÜŞME SIRASINDA ADI GEÇEN BULAŞICI
HASTALIKLAR, GENETIK GEÇIŞLI
HASTALIKLAR VE AILE PLANLAMASI
KONULARINDA TIBBI DANIŞMANLIK
VERILMELIDIR.
AMAÇ
 Evlilik öncesi sağlık kuruluşlarına yapılacak
başvuruları; günümüzde önemi artan bulaşıcı
hastalıklar ve genetik geçişli hastalıklar ile ilgili bilgi
verilmesi için fırsat olarak değerlendirmektir. Kişiler
EVLENMEYE ENGEL HASTALIK BULUNMADIĞINA DAIR
SAĞLIK RAPORLARI SAĞLIK OCAKLARI VE AÇSAP
MERKEZLERINCE VERILIR.
DANIŞMAN HEKİM
GÖRÜŞMESİ
 Evlilik öncesi testlerle hangi hastalıklara bakıldığı
hakkında bilgi verilir.
 Çiftlere herhangi bir hastalıklarının olup olmadığı
sorulur.
 Tüberküloz öyküsü sorgulanır.
AILE PLANLAMASI DANIŞMANLIĞI KONUSUNDA
YAPILABILECEKLER BELIRTILIR.
HERHANGI BIR SORULARI OLUP OLMADIĞI
ÖĞRENILEREK DANIŞMANLIK ILKELERI ÇERÇEVESINDE
GÖRÜŞME SONLANDIRILIR.
DANIŞMANLIK İLKELERİ
 Kişilerin gereksinimine uygun bilgi vermek
 Gereğinden fazla bilgi vermekten kaçınmak
 Görüşme için uygun ortamı sağlamak
 Yeterli zaman ayırmak
 Açık, yalın ve anlaşılır biçimde konuşmak (etkili iletişim
kurmak)
 Mümkünse bilgilerin yer aldığı doküman, broşür vermek
EVLİLİK ÖNCESİ YAPILMASI
ZORUNLU TETKİKLER
 Hepatit B ve C
 HIV
 Sifiliz
 Talasemi taraması
 Kan ve Rh grubu
 Gonore
 Yumuşak şankr
 Lepra
EVLENMEDEN ÖNCE
SORGULANMASI
GEREKENLER
 TORCH enfeksiyonları
 Psikiyatrik hastalıklar
 Genetik geçişli hastalıklar
TETKİKLERİN
DEĞERLENDİRİLMESİ
 HBsAg (+) ise: Hastalık, bulaşma yolları ve
taşıyıcılık hakkında bilgi verilir.
 Hasta Enfeksiyon Hastalıkları kliniğine
yönlendirilir.
 Hastanın eşi için Anti-HBs baktırılır; (-) ise aşı
yapılması konusunda bilgilendirilir.
ANTIHIV (+) ISE: HIFZISIHHA ENSTITÜSÜ
MÜDÜRLÜĞÜ’ NE HASTANIN KANI
GÖNDERILIR VE DOĞRULAMA TESTLERI
YAPILIR.
TEST SONUCU (+) ISE SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BULAŞICI HASTALIKLAR ŞUBESI ILE ILETIŞIME
GEÇILEREK HASTA YÖNLENDIRILIR.
VDRL (+) ISE: HASTA DERI VE ZÜHREVI HASTALIKLAR
HASTANESINE SEVK EDILIR.
SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE BILDIRIMI GEREKLIDIR.
KIŞI ANCAK TEDAVI OLDUKTAN SONRA
EVLENEBILIR.
HEMOGLOBIN ELEKTROFOREZI: HBA2 %3,5 – 7
ISE TALASEMI TAŞIYICILIĞINDAN; HBF > %90
ISE TALASEMI MAJORDAN BAHSEDILIR.
TALASEMI TAŞIYICILIĞI MEVCUT ISE GEREKLI
DANIŞMANLIK VERILIR.
GENETİK HASTALIKLAR
Türkiye Cumhuriyeti’nde evliliklerin % 21,7’ si akrabalar arasında
yapılıyor.
Bu oran doğu bölgelerinde % 35 iken batıda % 14 civarlarında
bulunmaktadır.
Gelişmiş ülkelerde bu oran % 6
Akraba evliliğinin bu denli yaygın olması genetik geçiş gösteren
hastalıkların da sık görülmesine neden olmaktadır.
Umumi Hıfzısıhha Kanunu’ na göre sifiliz, gonore, yumuşak şankr,
lepra ve akıl hastalığı olanların tedavi olmadan evlenmeleri
yasaktır.
İlerlemiş tüberküloz hastalarının nikahı 6 ay ertelenir eğer
iyileşme olmazsa 6 ay daha uzatılır.
AILE: BIRBIRLERI ILE BIYOLOJIK, PSIKOLOJIK, SOSYAL VE
DUYGUSAL ETKILEŞIM IÇINDE OLAN TOPLUMUN
ÇEKIRDEK YAPISIDIR.
GELIŞIMI ESNASINDA AILE BAZI BELIRLI
NOKTALARDAN GEÇER;
EVLILIK, ÇOCUKLARIN DOĞUMU, OKUL YILLARI,
ADÖLESAN DÖNEM, MEZUNIYET VE IŞE BAŞLAMA,
ÇOCUKLARIN EVDEN AYRILMASI…
BU AŞAMALARIN SAĞLIKLI BIR ŞEKILDE ILERLEMESI VE
PSIKOSOSYAL AÇIDAN SAĞLIKLI ÇOCUKLARIN YETIŞMESI
EBEVEYNLERIN BIRBIRLERINE OLAN BAĞLILIK VE
UYUMLARINA BAĞLIDIR.
GELIŞMIŞ ÜLKELERDE, TOPLUMUN TEMEL TAŞI
OLARAK NITELENDIRILEN AILEYE VERILEN ÖNEM
GIDEREK ARTMAKTADIR. AILE KAVRAMININ
ZAYIFLAMASININ TOPLUM SAĞLIĞINA VE TOPLUM
KALKINMASINA OLUMSUZ ETKILERI ÖYLESINE
BELIRGINDIR KI BATI TOPLUMLARI AILENIN
GÜCLENMESINI CESARETLENDIRMEK IÇIN ÇEŞITLI
GIRIŞIMLERDE BULUNMAYA BAŞLAMIŞLARDIR
AILELERI DESTEKLEMEK AMACIYLA UYGULANAN
EVLILIK ÖNCESI DANIŞMANLIK HIZMETI,
AILEYI GÜÇLENDIREN VE BOŞANMA ORANINI
DÜŞÜREN YAKLAŞIMI ILE ÜLKE POLITIKALARINA
GIRMIŞTIR. (STAHMANN 2000).
SON YILLARDA, EVLILIKLERDE ORTAYA ÇIKAN SORUNLARI
ÖNLEMEK IÇIN NIŞANLI ÇIFTLERE YÖNELIK PROGRAMLAR
HIZ KAZANMIŞTIR.
Yapılan araştırmalarda; evlilik stresini ve boşanmayı
önlemede , iletişim becerilerini arttırmada nişanlı çiftler
üzerinde yürütülen programların daha etkili olduğu
gösterilmiştir (Hahweg, Markman, Thurmaier ve ark.
1998).
 ANCAK
Henüz önemli bir sorun yaşamamış olmaları,
İyi giden ilişkilerinden dolayı boşanma ve evlilik sorunları konusunda
duyarsız olmaları
Evlilik öncesi danışmanlığa katılımın yararını algılamamaları
Değişiklik için güdüsüz olmaları nedeniyle
nişanlı çiftler evlilik öncesi danışmanlık hizmetlerine pek
yanaşmamaktadır. (Günay 1995, Sullivan,Pasch, Cornelius ve ark.
2004).
SAĞLIK İNANÇ MODELİ
Sağlık İnanç Modeli (Health Blief Model/HBM), evlilik öncesi
danışmanlığa katılımı kavramsallaştırmada rehber olarak
kullanılmaktadır.
Bu model, bireyi sağlığa ilişkin eylemleri yapmaya ya da yapmamaya
neyin güdülediğini anlamaya yönelik bir kavramdır ve aynı zamanda
sağlık davranışlarının belli inançlarla ilişkilendirildiğini savunur (HBM
2001).
HBM BİLEŞENLERİ
 Bireylerin;
 Ortaya çıkabilecek olası sorunlara yönelik algıladıkları hassasiyet
(algılanan duyarlılık)
 Sorunların ciddi sonuçlarına yönelik algıladıkları inançları
(algılanan ciddiyet)
 Önleme eylemleri açısından algıladıkları engeller
(algılanan engeller)
 Riski azaltacak ve etkin olacak önleme girişimlerine yönelik
inançlarıdır (algılanan yararlar)
(Roden 2004, Sullivan, Pasch, Cornelıus ve ark. 2004
EĞER ÇIFTLER;
BOŞANMA VE EVLILIKLERINDE SORUN GELIŞME
OLASILIĞINA,
EVLILIKTE ORTAYA ÇIKABILECEK SIKINTILAR VE
BOŞANMA SONUÇLARININ GETIRECEĞI
OLUMSUZLUKLARA,
Evlilik öncesi danışmanlığa katılımın güç veya sorunlu
olmadığına,
Danışmanlığın, evlilik sorunlarını önlemede yardımcı
olacağına inanırlarsa
evlilik öncesi danışmanlık hizmetlerine katılımları
artacaktır.
GELIŞMIŞ ÜLKELERDE EVLILIK ÖNCESI DANIŞMANLIK
IÇIN UYGULANAN PEK ÇOK MODEL BULUNMAKTA.
İNGILTERE’ DE UYGULANAN PROGRAMME OF
PERSONAL, SOCIAL AND HEALTH EDUCATION
(PHSE)’ A GÖRE YENI EVLENECEK ÇIFTLER
KENDILERINE ŞU SORULARI MUTLAKA
SORMALILAR:
1 – Neden evlenmek istiyorum?
2 - Neden bu kişiyle evlenmek istiyorum?
3 – Gelecekteki eşimle paylaştığım temel değerler neler?
4 – İkimiz arasındaki temel farklılıklar neler?
5 – Evlilik hayatını nasıl hayal ediyorum?
EVLILIK ÖNCESI DANIŞMANLIK BIREYLERIN;
KARŞISINDAKI KIŞIYI ÖNEMSEMEK,
ANLAYIŞLI OLMAK
BAĞIŞLAYICI OLMAK,
DÜRÜST OLMAK,
KARŞILIKLI GÜVEN,
PAYLAŞIM,
UYUM GIBI ÖZELLIKLERINI GÜÇLENDIRIR.
TÜM BU YÖNLERIYLE BIRLIKTE ELE ALINDIĞINDA
EVLILIK ÖNCESI DANIŞMANLIK HIZMETLERI
BIREYLER IÇIN EĞITICI, TEDAVI EDICI VE KORUYUCU
ÖZELLIK TAŞIR.
DAHA SAĞLIKLI AILELERIN OLUŞMASINA VE BUNA
BAĞLI OLARAK DAHA SAĞLIKLI BIREY VE
TOPLUMLARIN MEYDANA GELMESINE YARDIMCI
OLUR.
Teşekkürler

similar documents