PowerPoint_niramon - คณะเศรษฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

Report
แนวคิดการบริหารความเสี่ ยงด้ านสิ่ง แวดล้ อม
กับนั ยยะต่ อประเทศไทย
การสัมมนาวิชาการ ประจาปี 2553
รศ. ดร. นิรมล สุธรรมกิจ
ดร. ประชา คุณธรรมดี
คณะเศรษฐศาสตร์
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์
เกริน่ นา
ตัวอย่างของปญั หาทีเ่ กิดขึน้
กรณีปญั หามลพิษทางอากาศในอาเภอแม่เมาะ
(พ.ศ. 2535)
ปญั หามลพิษทางน้าในลาห้วยคลิต้ี
(พ.ศ. 2541-2542)
ั่
วิกฤตการกัดเซาะชายฝงทะเลของประเทศไทย
คาถามทีส่ าคัญสาหรับประเทศไทย
การบริหาร
ความเสี่ยง
ด้านสิ่งแวดล้อม
เป็ นระบบ?
ความร่วมมือ?
ภาครัฐ
มีนัยยะเชิงนโยบาย
อย่างไรบ้าง?
ภาคประชาชน
เพื่อทรัพยากร
ยังยื
่ นภายใต้
ความเสี่ยงตา่ สุด
วัตถุประสงค์การศึกษา
ศึกษา
แนวคิด
เสนอ
แนวทาง
รองรับและ
ป้ องกัน
ปัญหา
เครื่องมือ
การพัฒนา
อย่างยังยื
่ น
ความเสีย่ งด้านสิง่ แวดล้อมคืออะไร
การบริหารความเสีย่ ง
การรับรู้ภาค
ประชาชน
ความเสี่ยง
ความเสี่ยงแบบ
สมัครใจ
รัฐต้องเข้ามา
แทรกแซง
ความเสี่ยงแบบ
ไม่สมัครใจ
ได้รบั ผลจาก
Externalities
ความเสี่ยงด้าน
สิ่งแวดล้อม
การรับรู้ภาค
วิชาการ
รัฐต้องเข้ามา
แทรกแซง
องค์ประกอบการประเมินความเสีย่ งและการบริหารความเสีย่ ง
การวิจยั
การประเมินความเสี่ยง
การบริหารความเสี่ยง
การตัดสินใจของ
หน่วยงานและการ
ดาเนินการ
โจทย์ของงานวิจยั ฉบับนี้
“เมือ่ ได้ขอ้ มูลจากการประเมินความเสีย่ งแล้ว หน่วยงานที่
เกีย่ วข้อง ควรจะดำเนินกำรบริหำรควำมเสีย่ งนัน้ อย่ำงไร
เพือ่ ให้เกิดความเสียหายต่อสิง่ แวดล้อมและสุขภาพประชาชนให้
น้อยทีส่ ดุ ภายใต้งบประมาณทีม่ อี ย่างจากัด”
แนวคิดการบริหารความเสีย่ ง
ด้านสิง่ แวดล้อม
กระบวนการบริหารความเสีย่ งด้านสิง่ แวดล้อม
ระดับรังสี radon
1. Comparative risk analysis
Radon Gas 20 pCi/L
2 cotton of cigarette
60-120 (of 1000) Dearth-Cancer
ระดับความสาคัญ
ชาว US มอง
ปญั หารุนแรงทีส่ ดุ
การสูญพันธุส์ ตั ว์และพืช
การลดลงของโอโซน การ
เปลี่ยนแปลงภูมิอากาศ
ความเสี่ยงสูงต่อ
ระบบนิ เวศ
และสวัสดิ การของมนุษย์
ขยะอันตราย
น้ามันในทะเล
มลพิษทางอากาศ
พืชสัตว์ใกล้สญ
ู พันธุ์
89%
84%
85%
67%
2. Integrating comparative risk assessment with multicriteria decision analysis
Comparative Risk
Assessment
ปจั จัยด้านระดับความ
เสีย่ ง และความไม่
แน่นอน (uncertainty)
Multi-Criteria Decision
Analysis (MCDA)
มูลค่าของปจั จัยต่างๆ
ภายใต้เงือ่ นไขที่
ขัดแย้งกัน (valuation
for differing criteria)
เปรียบเทียบความเสีย่ ง
ในพืน้ ทีแ่ ตกต่างกัน
ตัวอย่างทางเลือกต่างๆในการจัดการตะกอนในแม่น้า
New York & New
Jersey Case
การประเมินทางเลือกต่างๆในการจัดการตะกอนในแม่น้า




1. ประเมินความเสีย่ งด้านสิง่ แวดล้อม (environmental risk assessment)
2. จัดทาตัวชีว้ ดั ประเภท Ecological footprint
3. ต้นทุนการบริหารจัดการ (Operation cost)
4. การบริหารจัดการความเสีย่ งแบบนี้จะต้องมีการดาเนินการสารวจความเห็น
ของประชาชน นาไปสู่การประมาณระดับความพึงพอใจ
ความพึงพอใจความเสีย่ งในการจัดการตะกอนในแม่น้า
 ระดับความพึงพอใจ (utility function) ของประชาชน : ประเมินกลุ่มได้วา่ เป็ นกลุ่มชอบความเสีย่ ง
(risk lover) หรือ ไม่ชอบความเสีย่ ง (risk averter) หรือ เป็ นกลางกับความเสีย่ ง (risk neutral)
 พบว่า กลุ่มตัวอย่างจะเลือก
ระบบฝงั กลบ (Landfill) เป็ น
อันดับแรก
 เนื่องจากสามารถตักตะกอน
ออกจากพืน้ ทีอ่ ย่างแน่นอน
กว่ารูปแบบอื่น
 ข้อพึงระวัง: ความเห็นและ
ทัศนคติ ย่อมแปรเปลีย่ นไป
ตามระบบนิเวศและชุมชน
Utility Function ของกลุ่มตัวอย่าง
3. Risk-Benefit Analysis
Maximize
benefit
วัตถุประสงค์
Minimize
risk
RiskBenefit
Analysis
ตัวอย่าง:
Net Health
Impact
Health
Risk
Analysis
Economic
Risk
Analysis
3. Risk-Benefit Analysis
Min. Risk
Net Health
Impact
Max. Benefit
Effect to
Health
เช่น การ
เลี้ยงปลา
ในบ่อ
เปรียบเทียบ
DoseResponse
มูลค่า
เศรษฐกิจจาก
กิจกรรม
ต่างๆ
4. Cost - Benefit Analysis
ต้นทุนของการลด
ความเสี่ยง
ประโยชน์ จากการ
ลดความเสี่ยง
4. Cost - Benefit Analysis
การลดความ
เสีย่ งด้าน
สิง่ แวดล้อม
จานวน
ผูเ้ สียชีวติ
ลดลง
การประเมิน
มูลค่าชีวติ คน
(ถ้าไม่เสียชีวติ )
4. Cost - Benefit Analysis
ประโยชน์ จากการ
ลดความเสี่ยง
ตลอดชัวอายุ
่
ขยั
Air Quality
Valuation
Model
ประเมิน
Estimate
ValueOf
OfLife
Life
Value
เรียงลาดับความสาคัญ
ของปัญหา มาตรการใด
มี B/C สูง เลือกดาเนิน
มาตรการนัน้ ก่อน
ารจัดดสรรทรั
สรรทรั
พยากร
มีมีกการจั
พยากร
ิ ภาพ
อย่างมี
างมีประสิ
ประส
อย่
ทธิิ ทภธาพ
Marginal
Marginal
SocialBenefit
Benefit
Social
Benefit-Cost
Ratio
4. Cost - Benefit Analysis
Life Quality
Index Life
Expectancy
Social
Willingness to
Pay
ต้นทุนเพื่อลดความเสี่ ยง
(Risk cost)
สวัสดิการสังคม
ภายใต้ความพึง
พอใจและความไม่
แน่ นอน
ความเสีย่ ง (Risk)
ความเสีย่ ง (Risk)
VS
WTP เพือ่ ลดความเสีย่ ง
ประโยชน์ที่ความ
เสี่ ยงลดลง
Acceptable
Risk
VS
ต้นทุนลดความเสีย่ ง
4. Cost - Benefit Analysis
Acceptable risk
ค่าความเสี่ยงที่ยอมรับได้ และต้นทุนการลดความเสี่ยง
WTP>Cost
WTP<Cost
4. Cost - Benefit Analysis
ค่าความเสี่ยงที่ยอมรับได้ และต้นทุนการลดความเสี่ยง
ภายใต้ความไม่แน่ นอน
บทเรียนสาหรับประเทศไทย
“การบริหารความเสีย่ งด้านสิง่ แวดล้อมยังไม่เด่นชัด โดยเฉพาะ
ส่วนการรับรูข้ องประชาชน เมือ่ มีการมอบอานาจการตัดสินใจในการ
บริหารทรัพยากรธรรมชาติไปยังท้องถิน่ องค์ความรูใ้ นการบริหารความ
เสีย่ งด้านสิง่ แวดล้อมก็มไิ ด้ถูกถ่ายทอดได้อย่างเหมาะสม ยังคงเป็ น
เพียงแค่การประเมินผลกระทบด้านสิง่ แวดล้อม (EIA) เท่านัน้ ”
กรณีศกึ ษาการบริหารความเสีย่ ง
ในประเทศไทย
กรณีศกึ ษาการบริหารความเสีย่ งในประเทศไทย
เป็ น “กำรแก้ปัญหำ”
มากกว่า “กำรป้ องกัน
ปัญหำ”
ประชาชนรับรูเ้ กีย่ วกับการ
บริหารความเสีย่ งทีจ่ ะเกิดขึน้ ใน
อนาคต ค่อนข้างน้อย
เมือ่ เกิดความเสีย่ งจากภัย
พิบตั ทิ างธรรมชาติ จึงเกิด
กระบวนการ “เตือนภัย” ขึน้
ถ้ากิจกรรมของประชาชนในพืน้ ที่
และนโยบายของภาครัฐทีไ่ ม่มกี าร
ประเมินความเสีย่ งด้านสิง่ แวดล้อม
จะเป็ นการซ้าเติมปญั หาให้รนุ แรง
ยิง่ ขึน้
กรณีศกึ ษาการบริหารความเสีย่ งในประเทศไทย
บทเรียน
ตัดสินใจอาศัยใน
พืน้ ทีเ่ สี่ยง
การเตือนภัย
ปลายทาง
พบสารพิษรัวไหลหรื
่
อ
เหตุการณ์อนั ตราย
แจ้งเตือนและอพยพ
ผูค้ นออกจากพืน้ ที่
ประเมินและบรรเทา
ความเสียหาย
กรณีศกึ ษาการบริหารความเสีย่ งในประเทศไทย
ข้อเสนอแนะ
แจ้งเตือนประชาชน
ล่วงหน้า
การเตือนภัย
ต้นทาง
OK
!
ประชาชนตัดสินใจ
ยอมรับความเสีย่ ง
พบสารพิษรัวไหลหรื
่
อ
เหตุการณ์อนั ตราย
ผูเ้ สียหายน้ อย
ทรัพยากรเสียหายน้ อย
การจัดการความเสี่ยงด้านทรัพยากรธรรมชาติ
“การจัดการความเสีย่ งทางด้านทรัพยากรธรรมชาติ ก็เป็ นอีก
ั่
กรณีหนึ่งทีจ่ ะต้องดาเนินการเช่นกัน เช่น การกัดเซาะชายฝงทะเลจาก
การพัฒนาเมืองและพืน้ ทีก่ ารท่องเทีย่ วเป็ นเหตุให้เกิดผลกระทบต่อ
ทรัพยากรธรรมชาติทางทะเล ดังนัน้ จึงจาเป็ นต้องเปลี่ยนรูปแบบโดย
อาศัยกระบวนการการบริหารจัดการที่ดีและปรับเปลี่ยนได้
(Adaptive Governance)”
ข้อเสนอแนะ
สรุปปญั หาการบริหารความเสีย่ งด้านสิง่ แวดล้อมในประเทศไทย
ข้อมูล
วิทยาศาสตร์
ผสมผสาน
เป้าหมายการ
พัฒนาพืน้ ที/่
ข้อมูลท้องถิน่
การจัดการ
ข้อมูล
ข้อมูลทาง
สาธารณสุข
ศาสตร์และทาง
การแพทย์
???
ด้านเศรษฐกิจ
และสังคมของ
ชุมชน
ข้อมูลมาใช้อย่างเป็ น
ระบบ
เพื่อการตัดสินใจและ
การบริหารความเสี่ยง
ด้านสิง่ แวดล้อม
ข้อเสนอในการบริหารความเสีย่ งด้านสิง่ แวดล้อม
ในระยะเวลา 2-5 ปี
1
การรวบรวมข้อมูล
ทุกมิติของกรณี ที่ยงั
ไม่เกิดปัญหาด้าน
สิ่งแวดล้อม
2
การส่งเสริมการมี
ส่วนร่วมของทุก
ภาคส่วนทัง้ ภาครัฐ
ภาคเอกชน และ
ภาคประชาชน
“ระดับความเสี่ยงที่
ยอมรับได้”
การสื่อสาร 2 ทาง
ข้อเสนอในการบริหารความเสีย่ งด้านสิง่ แวดล้อม
ในระยะเวลา 2-5 ปี
กรณี ศึกษา กลุ่มตัวอย่าง 120 คน
ศึกษาพฤติกรรมว่า
ชอบความเสี่ยงหรือไม่
ส่วนใหญ่ให้ความสาคัญ
กับการปนเปื้อนในน้าดืม่
รองมาเป็ นการทาลาย
ความหลากหลายทาง
ชีวภาพ
ศึกษาการรับรู้ความเสี่ยง
ของประชาชน
การศึกษาสูงขึน้ จะกลัว
ความเสีย่ งเพิม่ ขึน้
รายได้สงู หรือสมรสแล้ว
จะกลัวความเสีย่ งลดลง
3
ความเสีย่ งทีเ่ กิดขึน้ จริง
กับการรับรูค้ วามเสีย่ ง
เกิดแรงกดดันทางการเมือง
เพือ่ สร้างแนวทางป้องกัน
เกิดจากความเชือ่
และความกลัว
ข้อเสนอในการบริหารความเสีย่ งด้านสิง่ แวดล้อม
ในระยะเวลา 2-5 ปี
การนาเสนอข้อมูลต่างๆทีเ่ กีย่ วกับความเสีย่ ง
และการสร้างระบบเตือนล่วงหน้า (early
warning) ในรูปแบบต่างๆ เช่น “ตัวเลข” 4
ความเสีย่ ง หรือ “Mapping” และ“ระดับ
ความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อมที่ยอมรับได้”
ก็ควรมีการเปลีย่ นแปลง เป็ นระยะ
ข้อเสนอในการบริหารความเสีย่ งด้านสิง่ แวดล้อม
ในระยะเวลา 2-5 ปี
การบริหารความเสีย่ งด้านสิง่ แวดล้อม ควรมี “กระบวนกำร
บริหำรจัดกำรทีด่ ีและปรับเปลีย่ นได้ (Adaptive
Governance)” รวมพืน้ ฐานทางวิทยาศาสตร์และฐานความรูอ้ ่นื
เพือ่ ใช้ประกอบการตัดสินใจทางการเมืองทีป่ ระชาชนมี
ผลประโยชน์รว่ ม ผ่านทางโครงสร้างการตัดสินใจทีอ่ าศัยการมีสว่ น
ร่วมของผูม้ สี ว่ นได้สว่ นเสียทัง้ สองทาง
5
ความลงท้าย
ความลงท้าย: การบริหารความเสี่ยงด้านสิ่งแวดล้อมจากข้อมูล EIA
อย่างบูรณาการ
ความลงท้าย: Environmental Risk Management Protocol
ตัวแทน
ภาค
ประชาชน
ตัวแทน
ภาค
วิชาการ
ภาครัฐ
ตัวแทน
ภาคเอกชน
ความลงท้าย: กลยุทธ์อื่นๆประกอบ
stakeholder
participation
Mapping
practicability
Other
Strategies
fairness
precautionary
principle
risk
Communication
negotiated
risk solution
socio-political
aspect
จบการนาเสนอ
ขอขอบคุณสาหรับทุกความเห็น

similar documents