Hodowla ryb i jej wpByw na zrwnowa|one

Report
Kurs-10
Hodowla ryb i wpływ na środowisko
- zrównoważony ekosystem i wpływ
na wodę
Autorzy, redaktorzy i moderatorzy: Levi Bettin,
Gianluigi Rago, Dalmar Mohamed Ali
Eurocultura, IT
1
Pomimo
niewątpliwych
korzyści
płynących z akwakultury, takich jak
zapewnienie dobrej jakości i dostępnej
żywności dla ludności, jej działalność
jest
jednym
z
najbardziej
krytykowanych na całym świecie,
głównie z powodu wpływu na
środowisko.
2
Zatem dominujące i nieuniknione
pytanie brzmi:
Czy akwakultura może być
naprawdę niezbędna dla
poszerzeniu działalności?
3
Zrozumienie trwałości jako "zdolność
do
zaspokojenia
potrzeb
teraźniejszości bez umniejszania szans
przyszłych pokoleń do zaspokajania
własnych potrzeb", wielu naukowców,
hodowców i instancji rządowych uznały,
że zrównoważona akwakultura jest
możliwa, ale zależy to od sposobu
zarządzania jej działalnością.
4
Dlaczego akwakultury nie
uznaje się za
zrównoważoną
działalność?
5
Z ważnych przyczyn, akwakultura została
uznana za przyczynę wielu problemów
środowiskowych,
społecznych,
ekonomicznych oraz estetycznych.
6
Ekosystem – dynamiczny układ ekologiczny, na który
składa się zespół organizmów połączonych relacjami
troficznymi (tworzących sieć troficzną) wraz ze
środowiskiem przezeń zajmowanym, czyli biotopem, w
którym zachodzi przepływ energii i obieg materii. W
skrócie - ekosystem to biocenoza wraz z biotopem.
Ekosystemy wyodrębniane są na podstawie istnienia
silniejszych powiązań w ich obrębie niżeli między ich
składowymi a otoczeniem (biologicznie ważne
pierwiastki chemiczne krążą intensywniej w obrębie
poszczególnych ekosystemów niż pomiędzy nimi).
7
Jednak nieodwracalne
szkody już zostały
spowodowane z powodu
nieodpowiedniego
systemu zarządzania.
© Achim Wehrmann/dapd/ddp images
8
Główne negatywne skutki
przypisywane akwakulturze.
9
• Niszczenie naturalnych ekosystemów w
szczególności lasy namorzynowe przeznaczane
na farmy rybne
• Zasolenie/zakwaszenie gleb
• Zanieczyszczenie wody do spożycia przez ludzi
• Eutrofizacja i nitryfikacji ścieków ekosystemów
odbiorczych
• Skutki zniszczenia rodzimych/naturalnych
ekosystemów, poprzez wprowadzenie gatunków
egzotycznych do hodowli
• Skutki nieodpowiedniego stosowania leków
• Zmiany w krajobrazie i hydrologicznych wzorów
• Odławianie i zabijanie ryb oraz ikry, larw oraz
niedorosłych osobników,
• Negatywny wpływ na rybołówstwo,
10
Niszczenie
naturalnych
ekosystemów
w
szczególności
lasów
namorzynowych
przeznaczanych na farmy rybne.
Lasy mangrowe są ważnym ekosystemem
traktowanym jako główne źródło materii
organicznej dla strefy przybrzeżnej; są również
źródłem narybku dla wielu gatunków wodnych
ekologicznie i/lub ważne z ekonomicznie, jak
również są schronieniem oraz obszarem
lęgowym dla ptaków, gadów, skorupiaków i
innych grup taksonomicznych.
Namorzyny są dodatkowo źródłem akumulacji
osadów, zanieczyszczeń, azotu, węgla oraz
zapewniają ochronę przed erozją wybrzeża.
11
Zakwaszenie gleb
Przyczyny
Zakwaszenie gleby może wynikać z warunków naturalnych jak i z
działalności człowieka. Ponad 90% gleb w Polsce wytworzonych
jest na kwaśnych skałach naniesionych przez lodowce. Na
terenach tych następuje intensywne wymywanie składników
zasadowych. Szczególnie narażone są na to zjawisko obszary o
większej rocznej sumie opadów. Ponadto w niskich
temperaturach, na skutek oddychania organicznego gleb
następuje koncentracja dwutlenku węgla, co wpływa na wzrost
zakwaszenia.
Zakwaszeniu sprzyjają również niektóre naturalne procesy
przemian związków organicznych i związków azotu.
Z kolei do przyczyn antropogenicznych zaliczyć można:
• odprowadzanie składników zasadowych wraz z plonami roślin,
• stosowanie nawozów azotowych,
• kwaśne deszcze powstające w wyniku emisji dwutlenku siarki i
tlenków azotu do atmosfery na skutek spalania paliw.
12
Skutki zakwaszenia gleby
Zakwaszenie powoduje zmniejszenie przyswajalności składników pokarmowych roślin,
zwłaszcza fosforu, magnezu i molibdenu. Ponadto następuje ich wymywanie do
głębszych warstw gleb. Dotyczy to przede wszystkim związków zasadowych.
Zakwaszenie gleb powoduje również zmniejszenie zawartości próchnicy w glebie. To z
kolei wiąże się ze zniszczeniem zdolności buforowych gleby. W ten sposób zwiększa się
ruchliwość składników, które stają się niebezpieczne w większych ilościach. Głównie
dotyczy to jonów metali ciężkich i glinu ruchomego. Podaje się iż obniżenie pH gleby z
5,5 do 4,5 związane jest ze 100-krotnym wzrostem stężenia jonów glinu w roztworze
glebowym a z 4,5 na 3,5 – 1000-krotnym. Ruchomy glin jest szkodliwy zwłaszcza dla
jęczmienia, pszenicy, buraków, gorczycy i koniczyny. Wśród metali ciężkich toksyczne
działanie na glebach kwaśnych wykazuje szczególnie nadmiar rozpuszczonego
manganu (narażone są zwłaszcza koniczyna i lucerna).
Zarówno substancje zakwaszające jak również uwolnione jony metali mogą być
wymywane do wód powierzchniowych i pobierane z roztworu glebowego przez rośliny.
Konsekwencją jest spadek żyzności gleby, zmniejszenie produkcji biomasy i
pogorszenie jej jakości.
Zakwaszenie wpływa również na zmianę składu i aktywności mikroorganizmów. Miedzy
innymi słabo i wolno rozwijają się wolnożyjące w glebie Azotobacter oraz
mikroorganizmy współżyjące z większością roślin motylkowych. Następuje również
osłabienie intensywności przebiegu procesu pobierania przez nie azotu z powietrza.
13
Zanieczyszczenie wody dla spożycia ludzi.
Źródła zanieczyszczeń
• Pokarm (naturalny, pasze)
• Zanieczyszczenia w stałej postaci (odchody)
• Zanieczyszczenia rozpuszczone
(metabolizm, wymywanie z odchodów)
• resztki pasz
• Produkty rozkładu śniętych ryb
(martwych produktów akwakultury)
• Stosowane medykamenty i substancje
chemiczne
14
Działalność rolnicza i hydroponiczna przyczyniły
się do degradacji ekosystemów, w tym ważnej
zmiany w krajobrazie.
Budowa farm krewetek w korytach rzek
zmodyfikowała hydrologicznych wzorców w wielu
regionach świata, co w konsekwencji wpływa na
regionalne ekosystemy i lokalne warunki
pogodowe.
15
Co należy zrobić dla
zrównoważonej
akwakultury?
16
Wiele strategii zaproponowano, oceniano,
i/lub sprawdzono w celu przyspieszenia
trwałości akwakultury.
Zasadniczo możliwe jest rozwiązanie
wszystkich problemów związanych z
akwakulturą.
17
Główne aspekty, które muszą być wykonane, aby
dojść do zrównoważenia akwakultury:
poprawny wybór miejsc hodowli i gatunków;
realizacja najbardziej odpowiednich systemów hodowli;
stosowanie najlepszych praktyk w żywieniu;
zastosowanie systemów bioremediacji;
zmniejszając zależność mączki rybnej i oleju rybnego;
odpowiednie zarządzanie ściekami;
osiągnięcie certyfikatu zgodności;
poprawa badań i przepisów związanych z oceną
skutków i rozwiązań dla akwakultury.
18
W produkcji zwierząt
następujące zasady:
w
akwakulturach
się
stosuje
a) w odniesieniu do pochodzenia zwierząt w akwakulturach;
b) w odniesieniu do praktyk gospodarskich;
c) w odniesieniu do hodowli;
d) w odniesieniu do pasz dla ryb i skorupiaków;
e) w odniesieniu do małży i innych gatunków nie karmionych
przez człowieka, lecz żywiących się naturalnym planktonem;
f) w odniesieniu do zapobiegania chorobom i leczenia
weterynaryjnego;
g) produkty służące do czyszczenia i odkażania w stawach,
klatkach, budynkach i instalacjach stosuje się wyłącznie w
przypadku, gdy zostały dopuszczone do stosowania w
produkcji ekologicznej.
19
• zwierzęta
są
żywione
paszami
zaspokajającymi
potrzeby
pokarmowe
zwierząt w różnych okresach ich rozwoju;
• roślinny składnik pochodzi z produkcji
ekologicznej, a składnik uzyskany ze zwierząt
akwakultury jest efektem zrównoważonej
eksploatacji zasobów rybołówstwa;
20
• stosowanie nie ekologicznych materiałów
paszowych pochodzenia roślinnego, materiałów
paszowych
pochodzenia
zwierzęcego
i
mineralnego, dodatków paszowych, niektórych
produktów używanych w żywieniu zwierząt oraz
substancji pomocniczych w przetwórstwie jest
dozwolone wyłącznie w przypadku, gdy zostały
one dopuszczone do stosowania w produkcji
ekologicznej;
• nie stosuje się stymulatorów wzrostu i
syntetycznych aminokwasów;
21
• ryby filtrujące zaspokajają wszystkie swoje
wymogi żywieniowe ze środowiska naturalnego,
z
wyjątkiem
młodych
osobników
utrzymywanych w wylęgarniach i szkółkach;
• dorastają one w wodach spełniających kryteria
obszarów klasy A lub klasy B określonych w
załączniku II do rozporządzenia (WE) nr
854/2004;
22
• obszary dorastania charakteryzują się bardzo
dobrą jakością ekologiczną zdefiniowaną w
dyrektywie 2006/60/WE, i w oczekiwaniu na jej
wykonanie, jakością równoważną wodom
oznaczonym
zgodnie
z
dyrektywą
2006/113/WE;
23
Odpowiednie zarządzanie ściekami jest bez
wątpienia jednym z centralnych aspektów do
rozważenia dla zrównoważonej akwakultury.
Różnorodne strategie zostały sprawdzone
lub sugerowane w celu zminimalizowania
wpływu na środowisko ścieków.
24
Możliwe rozwiązania
25
Doświadczenie wykazało, że lepsza koordynacja i
zarządzanie inicjatyw rozwojowych na poziomie
sektorowym, eko-regionalnym i lokalnym, może przyczynić
się do bardziej zrównoważonego ekologicznie rozwoju
akwakultury.
Ostrożność do podejścia jest popierane przez wiele praktyk
akwakultury, szczególnie w odniesieniu do wprowadzenia i
wykorzystania gatunków obcych.
Szczególną uwagę należy zwrócić na lepsze zarządzanie
rozwojem akwakultury dotyczącym wrażliwych siedlisk,
takich jak, na przykład, ujścia rzek, lasy namorzynowe,
mokradła, nadbrzeżne fauny i roślinność lub z
szczególnych względów hodowlanych stawów dla młodych
ryb.
26
Przy wyborze ras lub linii należy brać pod uwagę
zdolność zwierząt do przystosowania się do
miejscowych warunków, ich żywotność i
odporność na choroby. Dodatkowo należy
kierować się możliwością uniknięcia określonych
chorób lub problemów zdrowotnych związanych z
niektórymi rasami lub liniami wykorzystywanymi
w
intensywnej
produkcji,
nagła
śmierć.
Pierwszeństwo należy dać rodzimym rasom i
liniom.
27
Odpowiednie środowisko wodne i plan
zrównoważonego zarządzania
• Działalność jest zlokalizowana w miejscach,
które nie są skażone produktami lub
substancjami niedozwolonymi w produkcji
ekologicznej bądź zanieczyszczeniami, które
zagrażają
ekologicznemu
charakterowi
produktów.
28
• Ekologiczne
i
nieekologiczne
jednostki
produkcyjne powinny być odpowiednio oddzielone.
Oddzielenie takie powinno opierać się na
naturalnych okolicznościach, osobnych sieciach
dystrybucji wody, odległości, prądzie pływowym
oraz
umieszczeniu
ekologicznej
jednostki
produkcyjnej w górnym lub dolnym biegu.
Organy państw członkowskich mogą wskazać
miejsca
lub
obszary,
które
uznają
za
nieodpowiednie dla ekologicznej akwakultury lub
uprawy wodorostów morskich oraz mogą
ustanowić minimalne odległości oddzielające
ekologiczne
i
nieekologiczne
jednostki
produkcyjne.
29
• Jeżeli takie minimalne odległości są ustalone, państwa
członkowskie
przekazują
tę
informację
podmiotom
gospodarczym, innym państwom członkowskim oraz Komisji.
• W odniesieniu do każdego nowego podmiotu mającego
prowadzić produkcję ekologiczną i produkować rocznie
powyżej 20 ton produktów akwakultury wymagana jest
proporcjonalna względem wielkości jednostki produkcyjnej
ocena środowiskowa, aby zapewnić odpowiednie warunki dla
jednostki produkcyjnej i jej bezpośredniego otoczenia oraz
określić potencjalne skutki tej działalności. Podmiot
gospodarczy przedstawia ocenę środowiskową jednostce
certyfikującej lub organowi kontrolnemu. Treść oceny
środowiskowej należy opracować na podstawie załącznika IV
do dyrektywy Rady 85/337/EWG. Jeżeli jednostka podlegała
już wcześniej równoważnej ocenie, należy zezwolić na jej
wykorzystanie do tego celu.
30
• Podmiot gospodarczy przedkłada proporcjonalny
względem wielkości jednostki produkcyjnej plan
zrównoważonego zarządzania zbiorami akwakultury.
• Plan jest aktualizowany każdego roku i zawiera
szczegóły
dotyczące
skutków
środowiskowych
prowadzonej
działalności,
monitoringu
środowiskowego, który należy rozpocząć, oraz
wyszczególnia środki, które należy podjąć w celu
zminimalizowania
niekorzystnych
skutków
dla
otaczającego środowiska wodnego i lądowego, w tym gdzie stosowne - zrzuty związków odżywczych do
środowiska w każdym cyklu produkcyjnym lub rocznie.
Plan uwzględnia kwestie nadzoru i napraw
technicznego wyposażenia.
31
• Podmioty gospodarcze w obszarze akwakultury powinny
preferować stosowanie odnawialnych źródeł energii oraz
wtórnie wykorzystywać materiały, a także sporządzają w
ramach swoich planów zrównoważonego zarządzania
harmonogram ograniczania odpadów, który wdrożą wraz z
rozpoczęciem działalności. Jeżeli to możliwe, używanie ciepła
odpadowego jest ograniczone do energii ze źródeł
odnawialnych.
• Środki obronne i zapobiegawcze przeciwko drapieżnikom
stosowane na podstawie dyrektywy Rady 92/43/EWG oraz
przepisów krajowych muszą być odnotowane w planie
zrównoważonego zarządzania.
• Podmioty sąsiadujące powinny, jeżeli to stosowne, w sposób
potwierdzalny skoordynować sporządzanie swoich planów
zarządzania.
32
• W odniesieniu do produkcji zwierzęcej w
sektorze akwakultury prowadzonej w stawach
rybnych, basenach lub torach wodnych,
gospodarstwa powinny być wyposażone
bądź w podłoża stanowiące naturalny filtr,
stawy osadowe, filtry biologiczne bądź filtry
mechaniczne, które będą zbierać odpadowe
związki odżywcze, lub też
powinny
wykorzystywać wodorosty morskie lub
zwierzęta (małże i algi), które przyczyniają
się do poprawy jakości wód odpływowych.
Jeżeli
stosowne,
monitorowanie
wód
odpływowych powinno być prowadzone w
regularnych odstępach czasu.
33
perspektywy
34
• Rozwój i poprawa ram prawnych i
instytucjonalnych będzie kontynuowana ale
kwestie egzekwowania i monitorowania
zgodności z przepisami ochrony środowiska,
w szczególności wymogów dotyczących
oceny oddziaływania na środowisko oraz
monitorowanie środowiska, nie zostały
jeszcze uwzględnione w wielu krajach.
35
Planowanie i zarządzanie dla zrównoważonego
rozwoju akwakultury będzie nadal wymagało
znacznego wkładu wiedzy w ocenę środowiska i
zarządzanie, w tym zarządzanie użytkowaniem
gruntów i wody, budowaniem konsensusu
angażującego grupy poparcia środowiska i
konsumentów oraz
reprezentacji sektora
prywatnego jak również rozwoju polityki, na
podstawie analizy kwestii instytucjonalnych,
gospodarczych i rynkowych.
36
Krajowe,
jak
i
międzynarodowe
stowarzyszenia i organizacje z udziałem
producentów akwakultury, ale czasami
również dostawców, sprzedawców, itp,
rozwijają się pod wpływem wspólnych
interesów, skupiając się na konkretnych
towarach lub rynkach pochodzących z
sektora prywatnego.
37
• Istnieją
inicjatywy
sektora
prywatnego
promujące rozwój samoregulacji dobrowolnych
kodeksów postępowania, wytycznych dla
dobrych i najlepszych praktyk, itp. grupy z
sektora prywatnego promują lepszą wydajność
środowiska w swoich sektorach i członkostwa,
często w celu poprawy społecznego odbioru ich
zawodu oraz do dywersyfikacji możliwości
sprzedaży swoich produktów.
38
Istnieją tendencje skupiając środki kontroli w
zakresie
ochrony
środowiska
dotyczące
realizacji samego procesu hodowli, które mają
na celu zmniejszyć wytwarzanie i uwalnianie
odpadów, zwłaszcza w postaci obciążonych
ścieków, osadów, potencjalnie szkodliwych
substancji.
39
LINKi dla Kursu -10
• http://www.fao.org/fishery/topic/14894/en
• http://ec.europa.eu/fisheries/cfp/aquaculture/index_e
n.htm
• World Aquaculture: Environmental Impacts and
Troubleshooting Alternatives, Marcel MartinezPorchas and Luis R. Martinez-Cordova, The Scientific
World Journal, Volume 2012 (2012), Article ID 389623,
9 pages
http://dx.doi.org/10.1100/2012/389623, Review
Article:, Creative Commons Attribution Licence.
40
Dziękujemy za wzięcie udziału w kursie nr 10.
‘Projekt
fishfarm został zrealizowany przy wsparciu finansowym Komisji
Europejskiej. Dokument ten odzwierciedla jedynie stanowisko jej autora,
a Komisja nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek wykorzystanie,
które mogą być wykonane z informacji w nim zawartych
41

похожие документы