Opinberar kröfur um merkingar & upplýsingagjöf

Report
Opinberar kröfur
um merkingar &
upplýsingagjöf
Gagnslausar eða
nauðsyn ?
Jónína Þ. Stefánsdóttir
17. október 2014
Matvæladagur MNÍ 2014
Eru reglur nauðsyn ?
• Já, því að
við þurfum góðar upplýsingar
til að geta valið þær matvörur sem við viljum
á grundvelli upplýsinga um hollustu,
uppruna og
jafnvel umhverfis
Eru reglur gagnslausar ?
• Já, ef neytendur hafa ekki áhuga á upplýsingum
og nýta þær ekki
• Já, ef fyrirtækin fara ekki eftir reglunum
• Já, ef þær eru úreltar og þjóna ekki tilgangi
Neytendur eiga rétt á upplýsingum !
Löggjafinn er búinn að ákveða þetta;
Bæði á Íslandi og í Brussel
NEYTENDUR EIGA RÉTT Á VISSUM UPPLÝSINGUM
ÞEIR EIGA AÐ GETA VALIÐ MATVÖRUR
Á GRUNDVELLI RÉTTRA UPPLÝSINGA UM ÞÆR
HAFA UPPLÝST VAL !
TIL ÞESS ÞARF REGLUR
Reglugerðir
• um merkingu matvæla
• um merkingu næringargildis matvæla
• um merkingu matvæla sem innihalda kínín og koffín
• um merkingu matvæla og innihaldsefna með jurtasterólum/
jurtasterólestrum/jurtastanólum/jurtastanólestrum
( falla út á næstunni)
 ESB nr. 1169/2011 um miðlun upplýsinga
um matvæli til neytenda (væntanleg)
um næringar- og heilsufullyrðingar er varða matvæli
Fleiri reglur um merkingar/upplýsingar
• Kjöt og kjötvörur
• Upprunamerkingar
nautgripakjöts
• Hollustuháttareglugerð
• Sykur og sykurvörur
• Hunang
• Mjólkurvörur
• Neysluvatn
• Aldinsafa og sambærilegar
vörur
• Aldinsultur og
sambærilegar vörur
• Kakó- og súkkulaðivörur
•
•
•
•
•
•
Aukefni
Bragðefni
Ensím
Erfðabreytt matvæli
Fæðubótarefni
Sérfæði
• barnamat fyrir ungbörn og
smábörn
• ungbarnablöndur og
stoðblöndur
• matvæli til að nota í sérstökum
læknisfræðilegum tilgangi
• megrunarfæði
Reglur um valfrjálsar merkingar td. merki
• Skráargatið
• Lífræn framleiðsla
• Vistvæn framleiðsla
Hvað stendur í reglunum?
ESB reglugerð nr. 1169/2011
9. – 35. gr., I.-XV. viðaukar, skyldumerkingar
(a) Heiti vöru; 17. gr og viðauki VI
(b) Innihaldslýsing; 18. - 20. gr. og viðauki VII
(c) Ofnæmis- og óþolsvaldandi innihaldsefni; 21. gr. og
viðauki II
(d) Magnmerking; 22.gr. og viðauki VIII
(e) Nettóþyngd; 23. gr. og viðauki IX
(f) Best fyrir og síðasti notkunardagur; 24. gr. og viðauki X
(g) Geymsluskilyrði; 25. gr.
(h) Ábyrgðaraðili; 8. gr.
(i) Uppruni; 26. gr. og viðauki XI
(j) Leiðbeiningar ef þörf krefur; 27. gr
(k) Alkóhól %; 28. gr
(l) Næringargildi 29.-35. gr. og viðauki I, V, XIII-XV
Viðbótarmerkingar 10. gr. og viðauki III
Næringargildismerkingar - HOLLUSTA
Næringar- og heilsufullyrðingar - HOLLUSTA
• Næringarfullyrðingar
DÆMI um leyfðar næringarfullyrðingar skv. viðauka I í fullyrðingareglugerð:
• Próteinríkt, fitulítið, orkuskert
Skráargatið
• Heilsufullyrðingar
DÆMI um leyfðar heilsufullyrðingar skv. reglugerðum:
• Sýnt hefur verið fram á að betaglúkan úr byggi lækkar/minnkar kólesteról
í blóði. Hátt kólesteról er áhættuþáttur í þróun kransæðasjúkdóms.
• Minnkuð neysla natríums stuðlar að viðhaldi eðlilegs blóðþrýstings
Merkja þarf uppruna - stundum
• Hvað er uppruni ?
• Matjurtir: Staður þar sem planta var ræktuð
• Kjöt: Staður þar sem dýr fæddist, var alið og slátrað
• Unnar vörur: Staðsetning „Síðustu umtalsverðu breytingar“
• Skylt
•
•
•
•
Ef skortur á merkingum villir um
Matjurtir, hunang
Nautgripakjöt, (og væntanlegt f fleiri kjöttegundir)
Ef uppruni aðalhráefnis er annar en vöru (væntanlegt)
• Valfrjálst á önnur matvæli – oft flókinn uppruni
Umhverfisupplýsingar á matvælum
• Ekki skylda að merkja neitt varðandi umhverfisáhrif
• En fyrirtækin verða að fara eftir reglum um mengunarmál,
varnarefnanotkun ofl
• Ekkert um sótspor við framleiðslu og flutninga
• Ekkert um hve umbúðir eru umhverfisvænar
• Ekkert um sóun matvæla í ferlinu
• Erfitt f neytendur að gera sér grein f umhverfisáhrifum vöru,
flókið mál t.d. ef lífræn vara er flutt hálfan hnöttinn
• Áreiðanleg umhverfismerki samkvæmt ust.is
Geymsluþol matvæla
Núna
• Best fyrir
og
• „Síðasti neysludagur“
Verður
• Best fyrir
og
• Síðasti notkunardagur
„notist eigi síðar en“
Síðasti neysludagur -> notist eigi síðar en
Núna er „síðasti neysludagur“
• Matur með 5 daga geymsluþol
eða minna
Verður „notist eigi síðar en“
• Matvara viðkvæm örverufræðilega
ca með 5 daga geymsluþol
eða minna og
• tilbúin vara sem sjúkdómsvaldar geta vaxið í
og er ekki hituð f neyslu
s.s. salöt, flest álegg
Ábyrgð fyrirtækis að gera áhættumat !
Má markaðssetja eftir „Best fyrir“ ?
Síðasti neyslu/notkunardagur
• Ekki má
selja matvöru
eftir
síðasta neysludag
Verður
• Ekki má
selja matvöru eftir
síðasta notkunardag
Best fyrir
• Ekki má
selja matvöru
eftir
Best fyrir
Verður (væntanlega)
• Það má (væntanlega)
selja matvöru eftir
„Best fyrir“
Takk fyrir!
www.mast.is

similar documents