Hugleiðingar um eignarréttarlega vernd aflaheimilda samkvæmt

Report
HUGLEIÐINGAR UM EIGNARRÉTTARLEGA VERND AFLAHEIMILDA
SAMKVÆMT MANNRÉTTINDASÁTTMÁLA EVRÓPU
HULDA ÁRNADÓTTIR HDL. LL.M.
YFIRLIT
• 1. gr. 1. samningsviðauka við Mannréttindasáttmála
Evrópu (MSE).
• Sjónarmið um beitingu ákvæðisins.
• Hugtakið “eign” í skilningi ákvæðisins.
– Sjónarmið sem Mannréttindadómstóll Evrópu (MDE) leggur til
grundvallar við mat á því hvort verðmæti eða hagsmunir teljast
“eign”
– Lögmætar væntingar
• Teljast aflaheimildir sem slíkar “eign” í skilningi
ákvæðisins og ef svo er hvaða þýðingu hefur það?
1. GR. 1. SAMNINGSVIÐAUKA VIÐ
MANNRÉTTINDASÁTTMÁLA EVRÓPU
1. gr. 1. viðauka við MSE :
“Öllum mönnum og lögaðilum ber réttur til að njóta eigna sinna í friði.
Skal engan svipta eign sinni, nema hagur almennings bjóði og gætt
sé ákvæða í lögum og almennra meginreglna þjóðaréttar.”
“Eigi skulu þó ákvæði undanfarandi málsgreinar á nokkurn hátt rýra
réttindi ríkis til þess að fullnægja þeim lögum sem það telur
nauðsynleg til þess að geta haft hönd í bagga um notkun eigna í
samræmi við hag almennings eða til þess að tryggja greiðslu skatta
eða annarra opinberra gjalda eða viðurlaga.”
Samningsviðaukinn var undirritaður 1952 og öðlaðist gildi 1954.
REGLURNAR ÞRJÁR
• 1) Réttur til að njóta eigna í friði
– 1. ml. 1. mgr.
• 2) Bann við eignarsviptingu nema að tilteknum skilyrðum
uppfylltum
– 2. ml. 1. mgr.
• 3) Almennar takmarkanir á notkun eigna í þágu
almannahagsmuna eða til að tryggja greiðslu skatta,
gjalda eða viðurlaga
– 2. mgr.
AÐFERÐARFRÆÐI
MANNRÉTTINDADÓMSTÓLS EVRÓPU
• 1) Á kærandi hagsmuni sem falla undir hugtakið ,,eign” skv. 1. gr. ?
• 2) Hefur átt sér stað eignarsvipting, sbr. 2. ml. 1. mgr. 1. gr.?
• 3) Hefur eignarréttur verið takmarkaður með almennum hætti, sbr. 2.
mgr. 1. gr.?
• 4) Hefur átt sér stað önnur takmörkun á rétti kæranda til að njóta
eigna sinna í friði, sbr. 1. ml. 1. mgr. 1. gr.?
• 5) Er skerðingin réttlætanleg?
– Er lagaheimild fyrir skerðingunni?
– Þjónar skerðingin almannahagsmunum og stefnir hún að lögmætu
markmiði?
– Var meðahófs gætt við skerðinguna?
HUGTAKIÐ EIGN
•
•
•
•
Gildissvið 1. gr. ræðst af túlkun á hugtakinu “eign”.
MDE leggur sjálfstæða merkingu í hugtakið (e. autonomous concept) og
það er í stöðugri þróun.
MDE hefur beitt rúmri skýringu við mat á því hvort verðmæti eða hagsmunir
teljist “eign” í skilningi ákvæðisins.
Verðmæti eða hagsmunir sem hafa fjárhagslegt gildi teljast almennt “eign”
samkvæmt ákvæðinu og njóta þar með verndar þess.
–
–
–
–
–
–
–
Fasteignir og lausafé
Hlutir í fyrirtækjum
Réttindi tengd atvinnurekstri – t.d. Vínveitingaleyfi og skipulagsleyfi
Réttindi samkvæmt leigusamningum
Hugverkaréttindi
Ýmiss konar kröfur – t.d. kröfur til launa og bótakröfur
Viðskiptavild fyrirtækis
LÖGMÆTAR VÆNTINGAR
• Vernd 1. gr. 1. viðauka nær til:
– Eigna sem þegar eru til staðar (e. existing possessions)
– Eigna sem viðkomandi á lögmætar væntingar til (e. legitimate
expectations)
• Við mat á því hvort verðmæti eða hagsmunir teljist “eign” í skilningi
ákvæðisins og njóti þar með verndar lítur MDE því m.a. til þess hvort
aðstæður og atvik máls séu þess eðlis að þau hafi skapað lögmætar
væntingar hjá kæranda þar að lútandi.
• Hvað þarf að koma til svo að væningar teljist lögmætar í þessum
skilningi?
• Örðugt er að draga skýrar línur af dómaframkvæmd MDE að þessu
leyti þar sem hún er í stöðugri þróun.
HVER ER STAÐA AFLAHEIMILDA SAMKVÆMT
ÁKVÆÐINU?
• Teljast aflaheimildir sem slíkar “eign” í skilningi ákvæðisins?
• Aflaheimildir bera öll einkenni eignar:
–
–
–
–
–
–
–
Fengnar ákveðnum aðila eða aðilum til einkaumráða
Fjárhagslegt gildi
Andlag lögskipta
Óbeint andlag veðsetninga
Ganga erfðum
Aðkeyptar aflaheimildir eru skattskyld eign og bókfærðar sem eigið fé
Staða aflaheimilda á grundvelli núverandi fiskveiðistjórnunarkerfis hefur
í meginatriðum verið óbreytt síðan 1984
• Breytir það einhverju um vernd aflaheimilda hvort þær sem slíkar
teljast “eign” í skilningi ákvæðisins?

similar documents