Konferans sunumuna buradan ulaşabilirsiniz

Report
JAPONYA ÜNİVERSİTE EĞİTİM SİSTEMİ
Prof. Dr. M. Hakkı Alma
Araş. Gör. Tufan Salan
Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi
05.03.2014
İÇERİK
• GİRİŞ
• JAPON EĞİTİM SİSTEMİ
• JAPON OKUL ÖNCESİ ve
İLKÖĞRETİM SİSTEMİ
• JAPON ORTA ÖĞRETİM
SİSTEMİ
• JAPON LİSE SİSTEMİ
• JAPON YÜKSEK ÖĞRETİM
SİSTEMİ
• JAPONYA’DA ÜNİVERSİTE
SANAYİ İŞBİRLİĞİ VE
TEKNOPARKLAR
Giriş
 Japonya eğitim sistemi yaratıcılığı, zihinsel güçleri ve
muhakeme yeteneğini araştırmaktan ziyade, görevini
güvenilir şekilde yerine getirecek, toplumsallaştırılmış,
teknik başarısı olan disiplinli işçi yetiştirmeye yöneliktir.
 Japon eğitiminin felsefi temelleri mucizevi oluşumun
sebebi olan Nihon No Kokoro (Kalbim Japonlarla)
kavram ve inancına dayanır.
 Eğitim sisteminin esas amacı insan haklarına, sevgi
gerçeğine ve barışa saygı duyan, barışçı ve demokratik bir
milletin kendine güvenen insanlarını yetiştirmektir.
 Japon eğitim sisteminin en belirgin özelliği; eğitimle ilgili
bütün unsurlar arasında işbirliği sağlanması, yerel
yönetimlerin eğitime dahil edilmesi, yerel yönetimlerin
eğitime dahil edilmesi ve özel sektörün desteğinin
alınması
çok
büyük
önem
taşıyor.
Giriş
 Japon eğitim felsefesine göre Japon halkı yaşam boyu
eğitilmelidir.
 Bu eğitim, hem resmi hem de özel kuruluşlar tarafından
verilmelidir.
 Halk evleri, gençlik merkezleri, çocuklar için tabiat merkezleri,
müzeler, kütüphaneler, beden eğitimi ve eğlence merkezleri
yaygın eğitim faaliyetlerini düzenleyen önemli kuruluşlardır.
 Bunların içerisinde halk evleri farklı bir yere sahiptir.
Belediyelerin birçoğunda bulunan halk evleri, bireylerin kültür
düzeylerini
yükseltecek
çeşitli
eğitim
faaliyetleri
düzenlemektedir.
 Yüksek derecedeki devlet memurlarının çocukları 9 yıllık bir
eğitimden geçirilmesi, sıradan halk çocukları için ise
Konfüçyüs’ün klasiklerinden olan “Hayırlı Evlat Kitabı”nın her
evde bulunması ve sürekli okunması öngörülmüştür.
Japon Eğitim Sistemi
 Bugünkü Japon Eğitim Sistemi’nin temel yapısı ve prensipleri
1947’de kabul edilen Temel Eğitim Kanunu ve Okul Eğitim
Kanunu ile belirlenmiştir.
 Japonya’nın eğitim sisteminin idaresinde yerinden yönetim esas
alınmakta ve Eğitim, Kültür, Spor, Bilim ve Teknoloji(MEXT)
Bakanlığı ise bu yönetimlerin koordinasyonunu sağlamaktadır.
 Bugün Japonya’da 6-3-3-4 eğitim sistemi uygulanmaktadır.
Eğitim, 6 yıllık ilkokul (Shô gakkô), 3 yıllık ortaokul (Chû
gakkô), 3 yıllık lise (Kôtô gakkô=Oberschule) ve 4 yıllık
üniversitelerde(Daigaku =College) verilmektedir.
 Bunların dışında özel öğretim okulları , (senshu- gakko), teknik
kolejler (kotosenmon-gakko), yüksekokullar (tankidaigaku),
ve ana okulları (Yochien) da bulunmaktadır.
 Zorunlu eğitim ilk 9 yıllık süredir.
Japon Eğitim Sistemi
Japon Eğitim Sistemi
 Ülkede üç türlü okul vardır:
 Ulusal okullar: Hükümetin desteğinde olan okullar
 Kamu okulları: İl ve Belediye yöneticilerince yürütülen okullar
 Özel okullar: Özel kuruluşların okulları.
 Eğitim öğretim yılı 1 Nisan'da başlar. Sonraki yılın 31 Mart'ında
biter.
Ders yılı;
 Nisan -Temmuz sonu
Yaz tatili (22 Temmuz- 31
Ağustos)
 Eylül - Aralık sonu
Güz tatili (25 Aralık- 7 Ocak arası)
 Ocak - Mart sonu
Bahar tatili (22 Mart- 1 Nisan
arası)
 Cumartesi yarım gün ders yapılır. Haftada 5.5 gün ders vardır.
 Okullarının %28’i özel okuldur.
Okul Öncesi Eğitim
Okulöncesi eğitim;
anaokulları Yochien (3–6 yaş)
ve kreşlerden Hoikusho( 0–5
yaş) oluşmaktadır.
Anaokulları zorunlu değildir,
ücretlidir, ancak çocukları
%92'si anaokuluna
gitmektedir.
Anaokullarında dil,
Okul öncesi eğitim sisteme
sosyalleşme gibi
sonradan eklenmek yerine
konuları öğrenilir. 3 yaş
sistemin temeline
grubunun %40'ı, 4-6 yaş
yerleştirilmiştir.
grubunun %92'si
anaokuluna gitmektedir.
İlkokul
Japonya’da 6 yaşını
dolduran her çocuk,
6 yıl süren ilkokula
gitmek zorundadır.
Bütün okullarda eğitim amaçlı Japon Televizyon Kurumu (Nippon
Hosa Kyokai) tarafından mükemmel bir şekilde hazırlanmış radyo ve
televizyon sistemi mevcuttur.
Her sınıf bir tek öğretmen tarafından yürütülür ve o öğretmenin
sorumluluğundadır.
İlkokulların %98’inde devletin finans ettiği öğle yemeği
verilmektedir. Okulların %90’ında jimnastik salonu, %75’inde yüzme
havuzu bulunmaktadır.
Ortaokul
 Japonya’da ilkokuldan sonra Öğrencilerin
hangi
üç yıl süren zorunlu bir
ortaokula gidecekleri Yerel
ortaokul eğitimi vardır.
İlkokulda olmayan kılıkEğitim
Komisyonu
kıyafet zorunluluğu
tarafından coğrafi esaslara
ortaokulda bulunmaktadır.
Ortaokullar ilkokullara göre
göre belirlenmektedir.
daha düzenli ve disiplinlidir. Ortaokullarda haftalık ders
saati 30’dur. Ders süreçleri
50 dakikadır.
Ortaokul binaları ilkokul ve
liselerden ayrıdır. Ancak
organizasyon ve fiziksel
ortamlar benzerdir.
Japonya ve Türkiye’de Zorunlu Eğitimde Okutulan Derslerin
Karşılaştırılması
Liseye Geçiş
 Japonya’da ortaokuldan liseye geçiş , Bölge Eğitim Kurulları
tarafından Mart ayında yapılan bir sınavla gerçekleştirilir.
 Belli idari yapıya sahip bütün devlet liseleri aynı testi uygular.
 Ancak, bölgesel yapıya ve yerel yönetime göre verilen testler
değişir.
 Sınav soruları üç konudan oluşmaktadır. Bunlar Japonca ,
İngilizce ve matematiktir.
 Ancak bazı yönetimler , fen bilimleri ve sosyal bilimlerle ilgili
konuları da sınav sorularına eklemişlerdir.
 Okullar öğrencileri giriş sınavlarındaki derecelerine ve
ortaokullardaki derecelerine ve ortaokullardaki başarılarına
göre seçerler.
Liseler
 Lise’de eğitimin zorunlu ve ücretsiz olmamasına rağmen
ortaokul mezunlarının %95’i liseye devam etmektedir. Özel
liselerin toplam lisedeki oranı %24’tür.
 Normal eğitim veren genel liseler, teknik okullar ve meslek
liseleri Japonya’da eğitim veren ortaöğretim kurumlarıdır.
 Öğrencilerin durumuna göre devam edebileceği üç tür lise
bulunmaktadır:
 Üç yıllık eğitim veren tam gün liseleri
 Çalışan gençlere yönelik en az 4 yıllık yarım gün liseleri
 Okuldan uzak bulunanlara mektupla eğitim veren 4 yıllık
liseler.
 Genel liseler; yüksek öğretime devam edecek gençlerin
gereksinimlerini sağlayacak programlar sunmakta, mesleki
liseler ise; öğrencilerin gelecekte meslek olarak seçecekleri
özel mesleki alan eğitimi sağlamaktadır.
Kurslar
 Japonya’da, öğrencilerin derslerine takviye amaçlı, öğrencileri
sınavlara hazırlayan ve veliler tarafından finanse edilen
«jukular» mevcuttur.
 Jukular, akşam saatlerinde ve hafta sonlarında faaliyet
göstermektedirler. Jukular akademik olmayan jukular ve
akademik olan jukular olmak üzere ikiye ayrılmaktadırlar.
 Akademik olmayan jukularda hattatlık, piyano, kaligrafi gibi
konularda beceri geliştirmek amacıyla çeşitli faaliyetler
yapılmaktadır.
 Akademik jukularda ise ilkokul, ortaokul ve liseye devam
eden öğrencilerin okul programlarına ayak uydurarak takviyeli
ilave eğitim yapmak; arkadaşlarından geri kalan öğrencilere
tamamlayıcı eğitim vermek, lise ve üniversit sınavlarına
hazırlamak amacıyla eğitim verilmektedir.
 Jukular Türkiye’deki özel dershanelere benzetilebilir.
Yüksek Öğretim
 Japon yüksek öğretim sistemi 4 temel
kurumdan oluşur:
 Üniversiteler
 Lisans Derecesi (4 yıl)
 Yüksek Lisans Derecesi(2 yıl)
 Doktora Derecesi (5 yıl)
 Profesyonellik Derecesi (2 yıl)
 Yüksek Okullar
 Ön Lisans Derecesi (2 veya 3 yıl)
 Teknik Okullar (Colleges of Technology)
 Ön Lisans Derecesi (5 yıl)
 Uzmanlık Eğitimi Okulları (Specialized
Training Colleges)
 Uzmanlık Derecesi (2 veya 3 yıl)
 Yüksek Uzmanlık Derecesi (4 yıl)
 Ülkede üç çeşit üniversite vardır:
 Ulusal Üniversiteler
 Kamu Üniversiteleri
 Özel Üniversiteler
Yüksek Öğretim Kurumları
Üniversiteler
Üniversiteye giriş Türkiye’dekine benzer şekilde
üniversite giriş sınavında alınan başarı puanına
göre belirlenmektedir.
Sınav sonucunda öğrencilerin büyük bir kısmı özel
üniversitelere gitmesine rağmen tarihsel olarak
özellikle Tokyo ve Kyoto üniversitelerinin başarıları
ve Japon liderlerin birçoğunun bu okullardan
mezun olmuş olması gibi nedenlerden dolayı
devlet üniversiteleri daha prestijlidir.
Üniversite giriş sınavı iki aşamalı olarak
yapılmaktadır. Birinci basamak sınavı ulusal
düzeyde baraj niteliğindedir.
Üniversiteler
 İkinci sınav ise öğrencilerin girmek istedikleri üniversite
idaresi tarafından yapılmaktadır.
 Talebin yüksek olduğu bazı üniversiteler birinci
basamak sınavı sonuçlarına göre değerlendirme
yapmaktadırlar.
 Tıp, dişçilik, veterinerlik, eczacılık gibi bölümlerin
öğretim süresi 6 yıl olup diğerleri 4 yıllıktır.
 Üniversite harçları oldukça yüksektir.
 Vakıflar, yerel yönetimler, hükümet burs ve kredi
şeklinde finansal destek sağlamaktadır.
 Özel yükseköğretim kuruluşları daha az maliyetli eğitim
alanlarında yoğunlaşmışlardır.
 Örneğin, özel üniversiteler pahalı laboratuar bilimleri
yerine daha az maliyetli sosyal ve beşeri bilimler ile ilgili
fakültelere önem vermektedirler
Üniversiteler
Ulusal
üniversiteler, bütün yerel bölgelerde
kurulmuştur ve Japonların yüksek eğitim seviyesinin
ve akademik araştırmaların iyi bir dengede
gelişmesini ve ilerlemesini hedefleyen organizasyona
sahiptir. Bunlar bölgesel araştırma merkezleri olarak
önemli rol oynarlar.
Kamu üniversiteleri yerel kamu kuruluşları veya
kamu üniversitesi şirketleri tarafından kurulup
yönetilmektedir. Yüksek öğretimde önemli bir rol
oynarlar ve yerel toplulukta entelektüel ve kültür
merkezleri olarak yerel insanlara yüksek eğitim
fırsatları sağlarlar.
Üniversiteler
 Özel üniversiteler bütün üniversitelerin yaklaşık %80’i
oluşturur ve bütün üniversite öğrencilerinde yaklaşık
%80’i barındırır. Her özel üniversite kendi eşsiz eğitim
ve araştırma aktivitesini belirler ve bunu kuruluşunun
manevi mirasına göre yapar. Hem nitelik hem de
nicelik olarak önemli roller üstlenirler. Böylece Japon
yüksek eğitiminin gelişimine büyük ölçüde katkı
sağlarlar.
 Günümüzde gençler için istihdam piyasasının sıkı
olması, bazı öğrencilerin üniversite ile aynı anda veya
mezun olduktan sonra özel eğitim kolejlerine giderek
işlere girmelerinde yardımcı olacak pratik eğitim ve
sertifika almak için özel eğitim kolejlerine gitmelerine
neden olmaktadır.
Üniversiteler
• Yükseköğretim politikası temel olarak kamu
fonlarının devlet üniversitelerine yönlendirilerek
eğitim sektöründe kalitenin sağlanması, diğer
yandan ise özel üniversitelere lise sonrası eğitim
verme şansının artırılması yönüneki talep ile
uğraşmasına
müsaade
edilmesi
şeklinde
görülmüştür.
• Hükümet desteği ve yönlendirmesinin olmadığı
ortamda özel sektör pazar talebine oldukça
duyarlıdır.
• Özel
sektör
eğitim
şansının
çoğunu
üniversitelerde, yüksek okullarda, özel eğitim
okullarında ve diğer okullarda göstermiştir.
Lisans Eğitimi
• Giriş sınavlarına hazırlanırken öğrenciler kulüp
çalışmaları ve diğer aktivitelerden vazgeçmek
zorunda kalmaktadırlar.
• Bunun sonucu olarak öğrenciler üniversitedeki ilk
iki yılı bir rahatlama devresi olarak
kullanmaktadırlar.
• Üniversiteye kabul edilen öğrencinin mezuniyet
için oldukça yüksek şansı vardır.
• Zor kısım mezuniyet değil, üniversiteyi
kazanmaktır.
• Edward Fiske: “Amerikan öğrencileri okulu
bitirmek için , Japon öğrenciler ise okula girmek
için sınava girerler.”
Lisans Eğitimi
• Japon yükseköğretiminde bazı bölümler , genel
eğitimi çok ciddi olarak yürütmektedirler.
• Özellikle mühendislik , bilim , tarım ve tıp
fakültelerinde genel eğitim ile ihtisas eğitimi
arasında önemli ölçüde entegrasyon ve
koordinasyon söz konusudur.
• Bu alanların bazılarında eğitimle ilgili dersleri
yoğunlaştırmak yerine , dört yıllık devreye
yaymışlardır.
• Bu nedenle öğrenciler lisans devresi boyunca
daha ciddi bir şekilde çalışmaktadırlar. Bu tip
bölümlerde öğrenci/öğretmen oranı daha
düşüktür.
Lisans Üstü Eğitim
 Lisans üstü eğitim II. Dünya Savaşı’ndan sonra yüksek
öğretimin bir parçası olmuştur.
 Üniversitelerin %60’ına yakını lisans üstü programlara
sahip olmasına rağmen , üniversite mezunlarının sadece
%7’si master programlarına başvurmaktadır ve lisans üstü
eğitime kayıt bütün üniversite öğrenci nüfusunun %4’ü
kadardır.
 Lisans üstü eğitimde lisans eğitimin tersine öğrencilerin
çoğunluğu %63’ü özel üniversiteler yerine ulusal
üniversiteleri tercih etmektedir.
 Lisans üstü eğitim genellikle erkekler tarafından tercih
edilmektedir.
 Bayanlar özellikle master aşamasında beşeri, sosyal ve
eğitim bilimlerini tercih etmektedirler. Erkekler ise
mühendislik bilimlerinde eğitim görmektedir.
Lisans Üstü Eğitim
 Doktora aşamasında bayanların en çok bulunduğu alanlar
tıp ve beşeri bilimlerdir
 Esas olarak Japon öğrencilerinin
lisansüstü öğrenim
yapmaya karşı geleneksel isteksizliği lisansüstü mezunları
için iş şansının sınırlı olmasından ve sanayinin geleneksel
işe alma modelinden kaynaklanmaktadır.
 Akademik sektörün dışında gerek devlet üniversitelerinin
gerekse büyük şirketlerin araştırma laboratuvarlarında çok
az sayıda iş imkanı mevcuttur.
 Bu imkanlar mühendislik ve temel bilimler gibi alanlarda
yüksek lisans mezunları içindir. Özel şirketler, kendi
araştırmacısını
yeni
lisans
mezunlardan
kendi
yetiştirmeyi tercih etmektedir.
 Doktora mezunları için ise talep daha azdır.
Lisans Üstü Eğitim
• Bütün Japon üniversiteleri bütçelerinin bir kısmını
daimi olarak fakülte araştırmalarına ayırırlar.
• Devlet üniversitelerinde büyük çapta temel
araştırmaları
desteklemek
amacıyla
gerekli
finansmanın tamamına yakını devlet tarafından
sağlanmaktadır.
• Araştırmalar sadece üniversiteler tarafından değil aynı
zamanda ilgili araştırma enstitüleri tarafından da
yürütülmektedir.
• Diğer taraftan yüksek enerji fiziği, kutup araştırmaları,
uzay ve genetik gibi değişik alanlarda faaliyet gösteren
üniversite içi devlet araştırma enstitüleri mevcuttur.
• Bu enstitüler , üniversiteler gibi hukuki yapıya sahip
olup , misafir araştırmacılara açıktır.
Yüksek Okullar
 Lise mezunlarına 2 ya da 3 yıllık eğitim vermektedirler.
 Amaçları; öğrencilerin teknik alanda bilgi ve beceriyi
edinmelerini sağlamak, mezunlarını teknik dallarda
meslek sahibi yapmaktır.
 Yüksek Okullar (短期大学 tanki daigaku) II. Dünya Savaşı
işgal döneminden miras kurumlardır.
 Günümüzde savaş öncesinden kalan çoğu kurum kolej
statüsüne geçiş yapmıştır.
 Bu okullardaki öğrencilerin %90’dan çoğu kızdır ve
yüksek eğitim kızlar için büyük ölçüde evliliğe hazırlık
olarak algılanmaktadır. Ayrıca bu eğitim kızlar için evlilik
öncesi kısa süreli bir kariyer olmaktadır.
 Bu okullarda müfredat olarak genellikle ev ekonomisi,
hemşirelik, öğretmenlik, beşeri ve sosyal bilimler
okutulmaktadır.
Teknik Okullar ve Uzmanlık Eğitimi Okulları
Teknik okullar 1962 yılında hızla büyüyen endüstri
sektörüne iyi eğitilmiş insan gücü ihtiyacını
karşılamak için kurulmuştur.
Bu okullara öğrenciler ortaokullardan alınmaktadır ve
öğrenciler 5 yıl süren bir yarı profesyonel eğitim ile
özellikle mühendislik ve ticari deniz çalışmaları
alanında yetiştirirler.
Mühendislik programlarında, öğrenciler çeşitli alt
alanlardan seçim yapabilmektedir. Bu alanlar kimya
mühendisliği, elektrik-elektronik mühendisliği, çevre
mühendisliği, bilgi sistemleri ve kontrol teknolojilerini
içermektedir.
Teknik Okullar ve Uzmanlık Eğitimi Okulları
 Uzmanlık eğitimi okulları profesyonel veya pratik
yeteneklerin geliştirilmesini veya kültürün aşılanmasını
amaçlayan özel kurslar veren kurumlardır. Bu okullar
ortaokul ve lise mezunlarına yöneliktir.
 Bu okullara çoğunluk olarak erkekler gitmektedir ve
bilgisayar bilimleri ve mesleki eğitim gibi özel
yeteneklerin kazandırılması için eğitim sağlamaktadır.
 Bazı öğrenciler bu okullara üniversiteye geçiş yapmak
için başvurmaktadır, bir kısmı ise teknik lisans veya
profesyonel sertifika almak için gitmektedir.
 Uzmanlık eğitimi okullarının prestiji üniversitelerden
düşük olmasına rağmen, mezunlar özellikle teknik
alanlarda sektör tarafından kolayca işe alınmaktadır.
Yüksek Öğretim Kurumları ve Öğrenci Sayısı
Günümüzde Japonya’da 1200’ün üstünde yüksek
öğretim kurumu ve kolej mevcuttur ve yaklaşık 3.22
milyon öğrenci bu kurumlarda eğitim görmektedir.
Kategori*
Toplam
Üniversite
Yüksek
Okul
Teknik
Okul
Uzmanlık
Okulu
Öğrenci
Sayısı
Sayısı
1224
780
387
57
2720
3.200.199
Ulusal
137
86
0
51
9
628.148
Kamu
122
95
24
3
185
150.589
Özel
965
599
363
3
2526
2.421.462
*1 Mayıs 2011 İtibariyle
Burslar
 Japonya'da, başta hükümet bursu olmak üzere özel
kuruluşların da sağlamakta olduğu çeşitli burslar ile
veya kendi imkânlarınızla eğitim görmeniz mümkündür.
 Japonya Hükümeti (Eğitim, Kültür, Spor, Bilim ve
Teknoloji Bakanlığı: MEXT) tarafından yürütülmekte
olan burslu yabancı öğrenci sistemi çerçevesinde Türk
öğrencilere Japonya’da eğitim için;
 Araştırma
 Lisans
 Teknik Meslek Yüksekokulu
 Meslek Yüksekokulu
 Japonca ve Japon Kültürü Araştırmaları
olmak üzere 5 kategoride burslar verilmektedir.
Japonya’da Üniversitelerin Şirketleşmesi
<Ulusal Üniversitelerin Şirketleşmesi>
 Japonya’da 2004 yılında bütün ulusal üniversiteler daha
önce bakanlığa bağlıyken kurumsallaşarak şirket
şeklinde yeniden organize olmuşlardır.
 Bu şirketleşme üniversitelerin bağımsızlık ve özerkliğini
artırmayı, eğitim ve araştırma aktivitelerini yeniden
canlandırmayı hedeflemiştir ve bu üniversiteleri daha
eşsiz ve çekici kılmıştır.
 Bu tür yeniden yapılanma her üniversitenin ulusal
çerçeveden özlük işleri bütçe konuları vb. bakımından
bağımsız olarak kendi sorumluluğu altında başkanın
önderliğinde kendi takdirine bağlı olarak kendini
yönetme imkanı tanımıştır.
Japonya’da Üniversitelerin Şirketleşmesi
<Kamu Üniversitelerinin Şirketleşmesi>
 Benzer biçimde kamu üniversiteleri de 2004 yılında
şirketleşmiştir. Böylece yerel kamu kuruluşları ulusal
üniversitelerdeki benzer sistemle kendi taktirleri
kapsamında kamu üniversite şirketlerini organize etmeye ve
yönetmeye başlamışlardır.
<Ulusal Üniversite Şirketlerinin Yönetim Biçimi>
 Ulusal Üniversite Şirketleri başkan merkezli bir yönetim
sistemi ile işletilmektedir. Bunun için başkan ve vekillerden
oluşan bir yönetim kurulu ve yönetim, eğitim, ve diğer
gerekli aktiviteler için müzakere birimleri oluşturulmuştur.
 Yönetim Konseyi’nin üyelerinin yarısından çoğu üniversite
dışından davet edilmektedir. Böylece dışarıdan gelen uzman
kişilerinde üniversite yönetiminde bulunarak önerilerde
bulunması sağlanmaktadır.
Japonya’da Üniversitelerin Şirketleşmesi
 Her ulusal üniversite kuruluşu, her altı yıllık dönem için
Eğitim, Kültür, Spor, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı
(MEXT) tarafından düzenlenen şekilde orta vadeli hedeflere
dayalı bir orta vadeli plan hazırlar ve bağımsız olarak böyle
bir plan çerçevesinde eğitim ve araştırma faaliyetlerini
destekler.
 Japonya’da eğitim kurumlarına ulusal bütçeden, yerel yönetim
bütçelerinden, özel kuruluş bütçelerinden paylar ayrılmış,
zorunlu olmayan eğitimde ailelerin katkısı sağlanmıştır.
Devlet eğitim harcamalarının büyük çoğunluğunu zorunlu
eğitime kaydırmış, zorunlu olmayan eğitimin tamamı paralı
hale getirilmiştir.
Üniversitelerin Yönetim Biçimi
 2004 yılındaki reformla birlikte ulusal üniversiteler yönetim
açısından kendi yönetim kurulu ve bütçeler, planlama, personel
istihdamı ve maaş dereceleri üzerinde yetkiye sahip başkanı ile
özerk hale gelmiştir.
 Her üniversitede Yönetim Konseyi, Eğitim ve Araştırma
Konseyi ve Yönetim Kurulu olmak üzere üç ana organ bulunur.
 Başkan bu müzakere organlarının temsilcilerinden oluşan
‘Başkan Seçim Konseyi’ tarafından seçilir. Eğitim, Kültür, Spor,
Bilim ve Teknoloji(MEXT) Bakanı kurumsal hale gelmiş
üniversitenin bu konseyinden gelen teklife göre üniversite
başkanını resmi olarak atamaktadır.
 Yönetim Konseyinin üyelerinin çoğu üniversite dışından davet
edilmektedir. Böylece dışarıdan gelen uzman kişilerinde
üniversite yönetiminde bulunarak önerilerde bulunması
sağlanmaktadır.
Üniversitelerin Yönetim Biçimi
Üniversite Sanayi İşbirliği
 Japonya’ da Eğitim, Kültür, Spor, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı
(MEXT), Ekonomik Ticaret ve Sanayi Bakanlığı (METI ) ile
işbirliği içinde yükseköğretim sistemi için, üniversite-sanayi işbirliği
sorumluluğunu üstlenmektedir.
 Hükümet üniversite-sanayi işbirliğini desteklemektedir. Bilim ve
Teknolojide (B&T) yenilikçi politikaların gelişmesi ile son yirmi
yılda Ar&Ge çalışmalarında işbirliği önemli ölçüde artmıştır.
Üniversite Sanayi İşbirliği
<Tarihsel Gelişi>
 Bilim ve Teknoloji Politikası (1995) Temel Kanunu
 Birinci Beş yıllık B&T Planı (1996 ~ 2000)
 Yenilik Araştırma Grubu (MITI) Raporu-1998
 Üniversitelerden gelen Teknoloji Transferi Teşvik Kanunu
(TLO:Teknoloji Lisans Yasası)
 Endüstri canlanmasına özel önlemler için kanun -1999
 Japon Bayh-Dole Kanunu
 Onaylanmış TLO için patent ücretlerini azaltma
 Endüstriyel Teknolojiyi Güçlendirmek İçin Kanun-2000
 Üç yıl içinde 1000 yeni üniversite kurulması (Hiranuma
Planı)-2001
 Ulusal Üniversite Reformu Kanununu Uygulama-2004
Üniversite Sanayi İşbirliği





Yasal düzenlemelerin somut sonuçları:
Ortak Ar-Ge projelerinin ciddi artış,
Üniversiteden sanayiye teknoloji transferi,
Yeni üniversitelerin kurulması
Fikri Mülkiyet Hakları :
 2004 yılından önce Ulusal Üniversitelerin hiçbir yasal statüsü yoktu.
Üniversiteler bir patent sahibi olamazdı. Fikri Mülkiyet Hakkı buluş
sahibine aitti. 2004 yılından sora üniversiteler bu hakları elde etti.
 Ar&Ge işbirliği öğretim üyeleri ve öğrencilere pratik konular ve sektörün
ihtiyaçlarını öğrenmek için bir fırsat sunarak eğitim kalitesinin
artırılmasına katkıda bulunmaktadır.
 Ancak sadece fen ve mühendislik alanları ile sınırlı
 Üniversitelerin idaresi altında üniversite-sanayi işbirliğinin önemli
özellikleri:
 Lisanslama
 Ortak Araştırma Merkezleri (Joint Research Centers)
 Patent Yönetimi
 Sözleşmeli Araştırma
 Girişim Başlangıcı-Ticarileşme
Tokyo Üniversitesi Sanayi-Üniversite İşbirliği
Destek Üçgeni
Teknoloji Lisans Ofisinin İşletim Düzeni
Teknoloji Transfer Merkezleri(TTM)
 Japonyada 1998’de bir uygulama ile program kapsamında uygun
bulunan üniversite TTM’lerine kamu kaynaklarından 300.000 USD
ile sınırlı olmak üzere faaliyet giderlerinin 2/3’ü tutarında 5 yılı
geçmemek üzere destek sağlanmaya başlanmıştır.
 5 yıl sonunda TTM’lerin kendi gelirleri ile faaliyetlerini sürdürmeleri
beklenmiştir. 5 yıllık süre sonrasında bu duruma ulaşamayan
merkezlere yeni bir destek programı yürürlüğe sokulmuştur.
 2004 yılında çıkarılan bir yasa ile tüm ulusal üniversitelere
bağımsızlık sağlanarak TTM’lerine ortak olma imkanı sağlanmıştır.
 Bazı Japon üniversitelerinde TTM’lere destek olmak üzere kar amacı
güden şirketler kurulmuş, bu şirketler aracılığı ile üniversite Ar-Ge
sonuçlarını ticarileştirecek start-up firmalarının kurulumu ve öğretim
üyelerinin bu şirketlerden hisse almaları özendirilmiştir.
Teknoloji Transfer Merkezleri(TTM)
Japonya’da bir üniversite veya araştırma
kurumunun lisans veya teknoloji transfer
kuruluşunu belirtmek için genellikle “Teknoloji
Lisanslama Ofisi (TLO)”ifadesi kullanılmaktadır.
Bu kavram aslında sadece teknoloji lisanslama
faaliyetlerini değil, iş kuluçkaları, üniversite
sanayi ortak araştırma projelerini ve bilgi yayımı
gibi faaliyetleri de içermektedir.
Bu ofislerin temel amacı, kamu araştırma
sonuçlarının ticarileştirilmesidir.
Teknoparklar
 Ülke genelinde kentleri ileri teknolojik araştırmaya entegre etme
programı yeni Japon endüstriyel stratejisinin temelini
oluşturmuştur.
 Kalifornia-ABD’deki “Silikon Vadisi (Silicon Valley)” ve
Japonya’nın “Tsukuba Bilim Şehri (Science City)” gelişmeleri
temel alınarak 1980’de Japonya’nın tümüne yöresel ve bölgesel
kalkınmayı geliştirmek amacıyla ortaya atılan araştırma şehirlerini
yayma programı ilan edilmiştir. 1990’lı yıllarda yaşama
geçirilmiştir.
 Ülkede aşama aşama kuluçka merkezlerinden (incubation
centers) [Türkiye’de KOSGEP] başlanarak sonraki aşamalarda
bilim parkları ve teknoparklar geliştirilmiş, giderek ülke kentlerinin
büyük çoğunluğunun teknokent olarak geliştirilmesi yönünde
ekonomik ve politik stratejiler uygulanmış ve nihayet ülke bir
teknostate/teknodevlet niteliğini kazanmıştır.
Teknoparklar
Bugün varılan noktada belli başlı deneyimler
incelendiğinde, mevcut kentsel fonksiyonları
tümüyle kullanan yada başka bir deyişle
mevcut kentsel yapıya entegre bir teknokent
oluşturabilmenin temel şartını aşağıdaki gibi
belirlemek olanaklıdır:
“Yaratıcı araştırma ve yenilikçi teknolojik
gelişme için yaratıcı insan kaynaklarının
değerlendirilmesi
ve/veya
bölgeye
çekilebilmesi.”
Teknoparklar
 Mevcut şehir fonksiyonlarına tamamen entegre olmuş bir
teknokent gelişimine en çarpıcı örnek Osaka’dır.
 Bu oluşumdaki temel faktör ise, çekici bir kentsel çevre
sağlayarak yaratıcı kişileri cezbedişinde ve bölge içindeki
muhtelif mekanlara trafik ve iletişim ağlarıyla bağlanmayı
sağlayan gelişmelerde olmuştur.
Teknoparklar
Bu bağlamda ilgili bakanlık bölgenin yeniden
yapılanmasında itici gücü oluşturan ve geleceğin
uluslararası bilgi toplumu için bölgesel ekonomiyi
geliştirecek olan şu iki temel projeyi
desteklemiştir:
 Kansai uluslararası havaalanının inşası
 Araştırıcıların ileri teknoloji geliştirme ve yaratıcı
çalışmalarını kurumlar, kamu ve akademik
enstitülerle ortak yürütebilecekleri Kansai Bilim
Şehri’nin kurulması.
Teknoparklar
 Tsukuba Bilim ve Teknoloji Parkı
 Bugün, Tsukuba Bilim Kentinde 35
ulusal araştırma
enstitüsü, 2
üniversite, 3 kolej ve 8 yüksek okul
mevcuttur.
 Ulusal araştırma enstitülerinde 8,500
araştırmacı olmakla yaklaşık 13,000
personel çalışmaktadır.
 Buna ek olarak Japonya’nın çeşitli
üniversite
ve
araştırma
kurumlarından binlerce bilim adamı
Tsukuba’da kısa, orta ve uzun süreli
araştırma yapmaktadır.
 Bugün, Japon ulusal araştırma
enstitülerinin toplam bütçesinin ve
personelinin
yaklaşık
%40’ı
Tsukuba’da konsantre olmuştur.
Teknoparklar
Özel araştırma enstitüleri
70’li yıllardan itibaren Tsukuba’da özel sektöre
ait araştırma enstitüleri kurulmağa başlamıştır.
Bugün, toplam sayısı 40’dan fazla olan özel
araştırma enstitülerinde 4,500 araştırmacı
çalışmaktadır.
TEŞEKKÜRLER
ありがとう
(Arigatō)

similar documents