- Ekonomija

Report
Korporativno upravljanje
- vlasništvo i kontrola korporacija Prof. dr Jasmina Ćetković
Ekonomski fakultet Podgorica
Ekonomika
11.05.2010.
Sistemi korporativnog upravljanja
 Otvoreni sistem korporativnog upravljanja (Outsider
Control System) u kojem ni jedna strana nema
mogućnost aktivno nadzirati menadžment (glavni
mehanizmi kontrole su spoljašnji). Investitori imaju
“vlasništvo nad zaradama”, ali bez kontrole nad
korporacijom.
 Zatvoreni sistem korporativnog upravljanja (Insider
Control System) u kojem postoji aktivna kontrola nad
menadžmentom, a ključni su interni mehanizmi
korporativnog upravljanja. Suština je na kontroli bez
disperzije “vlasništva nad zaradama”.
Sistemi korporativnog upravljanja
Otvoreni
(angloamerički)
sistem
Zatvoreni
(kontinentalnojapanski) sistem,
Vlasništvo
Disperzirano
Koncentrisano
Kontrola i vlasništvo
Razdvojeni
Povezani
Instrumenti
korporativnog
upravljanja
Pretežno eksterni
Pretežno interni
11.05.2010.
...
Otvoreni
(angloamerički)
sistem
Zatvoreni
(kontinentalnojapanski) sistem,
Moć
Menadžment
Vlasnici kontrolnih
paketa i stakeholderi
(banke, povezana
preduzeća i zaposleni)
Interesi drugih
interesno-uticajnih
skupina
Nijesu zastupljeni u
većoj mjeri
Zastupljeni u većoj
mjeri
Osnovni agencijski
odnos
Akcionari nasuprot
menadžmenta
Većinski nasuprot
manjinskih akcionara
Ključni problem
Ostvarivanje ciljeva
menadžmenta
Ostvarivanje ciljeva
većinskih vlasnika i
drugih grupa nauštrb
interesa manjinskih
akcionara
Otvoreni
(angloamerički ) sistem
Zatvoreni
(kontinentalnojapanski) sistem
Koncentracija
glasačke moći
akcionara
Slabija
Veća
Identitet akcionara
Insitucionalni investitori
dominantno, tek onda
pojedinačni akcionari
Prvo preduzeća, pa
finansijske institucije i
pojedinačni akcionari
Tržište kapitala
Jako razvijeno s
primarnom ulogom
Osrednje razvijeno sa
sekundarnom ulogom
Tržište za
korporativnu
kontrolu
Postoji sa znatnim
udjelom neprijateljskih
preuzimanja
Nema relevantnu
ulogu, neprijateljska
preuzimanja rijetka
Preduzetnička firma – vlasnik je
menadžer
6
Menadžerska firma – vlasnik nije
menadžer
 Problem razdvajanja
vlasništva od upravljanja!
 Kako motivisati
menadžere???
7
...
 Agencijski problem na
relaciji menadžer akcionar
 Raspodjela profita???
Dividenda ili reinvestirati
profit - maksimiziranje
vrijednosti za akcionare ili
maksimiziranje rasta
kompanije
 Uloga akvizicija i merdžera
Uticaj rasta i razvoja firme na
razvoj korporativnog upravljanja
 Disperziranost vlasništva – veliki
broj akcionara
 Angažovanje profesionalnih
rukovodilaca
 Razvoj koncepta
korporativnog
upravljanja
9
Tržište kontrole nad korporacijama
 Važan mehanizam
disciplinovanja
menadžmenta u
američkom sistemu
korporativnog upravljanja
 Pad performansi – pad
cijena akcija
 Korporacija loše vođena
postaje atraktivna meta za
“preuzimatelje” (eng.
corporate raider)
 Neprijateljska preuzimanja
10
kompanija
Otkupljivanje firmi od strane
menadžera
 Neisplative obveznice
(junk bonds)
 Otkup putem duga LBOs
(leveraged buyouts)
 Otkupljivanje od strane
menadžera (management
buyouts)
11
Odbrane od preuzimanja

Top-menadžment ima nekoliko načina da
onemogući neprijateljsko preuzimanje
kompanija:
 Odbrana “krunski dragulji” - meta
preuzimanja prodaje najatraktivniju imovinu
prijateljskoj trećoj strani ili radi “spin off”
vrijedne imovine u poseban poslovni
subjekat;
 Odbrana “spaljena zemlja” - meta
preuzimanja želi postati neatraktivna za
“preuzimača”: može likvidirati najvredniju
imovinu ili reprogramirati dug tako da dug
dođe na naplatu odmah nakon
neprijateljskog preuzimanja;
 Odbrana “bijeli vitez” - preduzeće meta
pronalazi treću korporaciju koja je preuzima
umjesto neprijateljskog “preuzimatelja”.
Stejkholder firma
13
 “Budi etičan, budi odgovoran i budi profitabilan”, imperativ je za korporaciju
našeg doba
 Kao socijalni sistem s pluralističkim ciljevima i interesima, korporacija mora
usklađivati raznovrsne interese, kako bi lakše ispunila svoju osnovnu
ekonomsku svrhu
Novi pristupi upravljanju
 Tradicija visokog
povjerenja
 ESOP planovi (Employee
Share Ownership Plans)
- radničko akcionarstvo
 Pravo kodeterminacije
14

similar documents