Татаж авах

Report
ХҮНСНИЙ БУУДАЙ
ШУТИС, ХИБС
доктор Ph.D, дэд профессор Я.Алтанцэцэг
 Çàëààò
óðãàìëûí àéìãèéí
Gramineae áóþó
Poaceae á¿ëãèéí òàðèà
Буудайн ангилал, морфологи, анатомын бүтэц нь тэдгээрийг
боловсруулах үйлдвэрлэлийн технологийн үйл ажиллагааг
хөтлөн явуулахад онцгой чухал нөлөөтэй.
БУУДАЙН МОРФОЛОГИЙН ЧАНАР
Áóóäàé í ¿ðè é í
ãàäààä áàé äàë.
à- äàãóó ç¿ñýëò
á- õº í äëº í
ç¿ñýëò
l- óðò
b- º ð㺠í
c- çóçààí
1-хөхөë
2-¿ð õº âðº ë
3-í óðóó
4-õýâëè é
5- õî âè ë
Буудайн үр зóóâàí áóþó
ºíäãºí õýëáýðòýé, хэвлий
талдаа ховилтой байна
ÁÓÓÄÀÉÍ ¯ÐÈÉÍ АНАТОМИЙН Á¯ÒÝÖ
хөхөë
öºì
öàðäóóëëàã öºì
àëåéðîí
äàâõàðãà
æèìñíèé õàëüñàí
äàâõàðãà
¿ðèéí
õàëüñàí
äàâõàðãà
¿ð õºâðºë
Буудай нь жимсэн болон үрийн хальсан давхарга, цөм, үр хөврөл гэсэн өөр
хоорондоо бүтэц найрлагаараа ялгаатай гурван хэсгээс бүрдэнэ.
ÁÓÓÄÀÉÍ ¯ÐÈÉÍ АНАТОМИЙН Á¯ÒÝÖ
БУУДАЙН ÀÍÃÈËÀË
Ǻºëºí -ìÿãêèé, soft
 Triticum aestivum

Õ¿÷èò - ñèëüíûé, hard
 Triticum aestivum

Õàòóó -òâ¸ðäûé, durum
 Triticum durum

 а-зөөлөн
буудай
 б-хатуу буудай
ÇӨӨËӨÍ, ÕÀÒÓÓ ÁÓÓÄÀÉÍ ЯËÃÀÀ
Õýëáýð


Õýìæýý

ªíãº
ǪªËªÍ
ªíäãºí çóóâàí
Õºíäëºí ç¿ñýëòýýð
èë¿¿ äóãóéâòàð
áàéäàëòàé õàðàãäàíà
Äóíä çýðãèéí
öóòãàëòòàé, òîì
æèæèã ¿ðòýé áàéíà
ßíç á¿ðèéí òóÿàòàé
öàãààí, óëààí ºíãºòýé
áàéíà

ÕÀÒÓÓ
Ñóíàñàí áîëîí ãîíçãîé
çóóâàí
Õºíäëºí ç¿ñýëòýýð
ºíöºãä¿¿, òºâ õýñýãòýý
èë¿¿ ºðãºí õàðàãäàíà

Èõýíõäýý òîì ¿ðòýé
áàéíà

Èõýíõäýý õóâàí øàð
ºíãºòýé. Óëààí ºíãºòýé
¿ð õîâîð áàéíà
ÇӨӨËӨÍ, ÕÀÒÓÓ ÁÓÓÄÀÉÍ ЯËÃÀÀ
Íÿãòëàã áàéäàë
¯ð õºâðºëèéí õýëáýð
Õºõºëèéí áàéäàë
ǪªËªÍ

Èõýíõäýý õàãàñ
øèëýíöýð áîëîí
ãóðèëàíöàð ¿ðòýé
áàéíà. Øèëýíöýð
¿ð õîâîð áàéíà
 Äóãàðèã, õîòãîð
áàéäàëòàé

Èõýíõýäýý òîä
ÿëãàðñàí áàéíà
ÕÀÒÓÓ

Èõýíõäýý øèëýíöýð
¿ðòýé, çàðèì
òîõèîëäîëä õàãàñ
øèëýíöýð ¿ðòýé áàéíà

Ñóíàñàí, òîâãîð
áàéäàëòàé

Çàðèì òîõèîëäîëä
áàéõã¿é. Åðºíõèé人
á¿äýã ÿëãàðñàí áàéíà
ӨÍÃӨ
Ǻºëºí:
 Öàãààí, öàãààí øàðãàë, óëààâòàð
 Õàòóó:
 Öàéâðààñ áàðààíäóó õóâàíöàð, øàðãàë
 Õ¿чèò:
 Áóóäàéí óëààí ¿ð äàâàìãàéëñàí ºíãºòýé

БУУДАЙН ÀÍÃÈËÀË
Hard Red Spring (HRS) –
Шилэнцэр өндөртэй зусах
буудай
 Hard Red Winter (HRW)Шилэнцэр өндөртэй өвөлжих
буудай
 Hard White (HW)- Шилэнцэр
өндөртэй цагаан үртэй буудай
 Soft White (SW)-Цагаан үртэй
зөөлөн буудай
 Soft Red Winter (SRW)- Улаан
үртэй өвөлжих зөөлөн буудай
 Durum (DU)-Хатуу буудай

ÁÓÓÄÀÉÍ ÀÍÀÒÎÌÛÍ Á¯ÒÖÈÉÍ ÕÈÌÈÉÍ ÍÀÉÐËÀÃÀ
¯ð òàðèàíû
õýñã¿¿ä
Á¿òýí ¿ð
Öºì
¯ð õºâðºë
Õàëüñàí õýñýã,
àëåéðîí
äàâõàðãûí õàìò
¯ðä
ýçëýõ
õóâü
Уóðàã
Öàðäóóë Ñààõàð
Ýñëýã Ïåíòàçàí
Òîñ
¯íñ
100.0
81.60
3.24
16.1
12.9
41.3
63.07
78.82
-
4.32
3.54
25.1
2.76
0.15
2.46
8.10
2.72
9.74
2.24
0.68
15.0
2.18
0.45
6.32
15.48
28.8
-
4.18
16.2
36.7
7.78
10.51
¯ÐÈÉÍ ÀÇÎÒÎÒ ÍÝÃÄÝË

 Óóðàã
 92-98%
 Ýíãèéí
óóðàã èõýýð
 àíàòîìûí õýñã¿¿äýýð
 Íèéëìýë óóðàã áàãààð
àëåéðîí äàâõàðãà, ¿ð
õºâðºëä байна
Óóðãèéí áóñ àçîòîò
íýãäýë





2-8%
Àìèííûé àçîò õýëáýðýýð
áàéíà
Èõ áàéõ íü
íèéëýãæèëò á¿ðýí äóóñ÷
áîëö ã¿éöýýã¿é
óóðàã çàäàð÷ ñºðºã
ïðîöåññ ¿¿ññýíèéã
èëýðõèéëíý
ÖÀÂÓÓËÀÃ
Êëåéêîâèíà
Gluten
 ÓÓÐÀà ÓÑÛà ªªÐÒªª ØÈÍÃÝÝÆ ÓËÌÀÀÐ ÓßÍ
ÕÀÒÀÍ ×ÀÍÀÐÒÀÉ ÍÝÃÄÝË ¯¯ÑÃÝÑÍÈÉÃ
ÖÀÂÓÓËÀÃ ÃÝÍÝ
ÁÓÓÄÀÉÍ ¯ÐÈÉÍ ÖÀÂÓÓËÀà Á¯Ðį¯ËÝÕ
ÓÓÐÃÈÉÍ ÒÀÐÕÀËÒ
ÖÀÂÓÓËÀÃÈÉÍ ÕÝËÁÝÐ

ÍÎÉÒÎÍ
Âëàæíûé
 Wet


ÕÓÓÐÀÉ
Ñóõîé
 Dry

ÖÀÂÓÓËÀà Á¯ÐÝËÄÝÕÝÄ ÍӨËӨӨЛӨÕ
Õ¯×ÈÍ Ç¯ÉËÑ
 Ãåíåòèêèéí
 Ýêîëîãè,
áàéãàëèéí
 Áîëîâñðóóëàõ ¿åèéí ôèçèê-õèìèéí íºëººõàòààëãà, àðèóòãàë, àãààðæóóëàëò,
öýâýðëýãýý, óñ, äóëààíû áîëîâñðóóëàëò ãýõ
ìýò
ÁÓÓÄÀÉÍ Õ¯×ÍÈÉ ÀÍÃÈËÀË
Àíãèëàë
¯ç¿¿ëýëò
Õ¯×ÈÒ
ÄÓÍÄ
ÑÓË
Óóðàã,%
14-ººñ
áàãàã¿é
10-14
10-ààñ áàãà
Öàâóóëàã, %
28-ààñ
áàãàã¿é
20-28
20-îîñ áàãà
БУУДАЙН ЧАНАР ГЭЖ ЮУ ВЭ?
 Хэрвээ
“Та” тариаланч бол:
 Чанарын ангилал
 Ургацын хэмжээ, гарц
 Өвчлөл, хортон шавьжийн
бохирдолт
 Борлуулах үнэ (чанарын
нэмэгдэл, хорогдол)
БУУДАЙН ЧАНАР ГЭЖ ЮУ ВЭ?
 Хэрвээ
“Та” гурил үйлдвэрлэгч бол:
 Уургийн агууламж, %
 Гурилын гарц, %
 Уургийн чанар, цавуулаг
 Талх болох чанар
 Бүтээгдэхүүн болох чанар
БУУДАЙН ЧАНАРЫН ШААРДЛАГА
Хүнсний
буудай
MNS 97-2010
стандартын
шаардлага
хангасан байвал
зохино
БУУДАЙН ФИЗИК – ХИМИЙН
ҮЗҮҮЛЭЛТ
 Мэдрэхүйн эрхтэний үзүүлэлт
Чийглэг
 Хольц, гадны, тарианы
 Эзлэхүүн жин
 Цавуулаг, хэмжээ, чанар
 Шилэнцэр
 Уураг
 Өөр ангиллын буудай
 Уналтын тоо
 Хачиг
ÅÐӨÍÕÈÉ ÁÀÉÄËÛÍ ¯Ç¯¯ËÝËÒ
Ìݯ
-ºíãº, ¿íýð, àìò
×èéãëýã
Õîëüöûí õýìæýý
Õîðòîí øàâüæèéí áîõèðäîëò
ÌЭДРЭХҮЙН ÝРХТЭНИЙ ¯ЗҮҮЛЭЛТ
Òóõàéí
¿ð òàðèàíû ìàññûí
øèíýëýã áàéäàë, õ¿íñýíä
òîõèðîõ ýñýõèéã òîäîðõîéëíî

ªí㺠- òóõàéí òàðèàíû òºð뺺ñ õàìààðàí ººð
ººð ºíãºòýé áàéíà
ÀÌÒ
Өºðèéí ºâºðìºö àìòòàé, ãàäíû ººð òºðëèéí àìòã¿é áàéíà
 ×èõýðëýã
 öàðäóóë çàäàðñàí, ñî¸îëñîí, õºëäñºí òàðèà
 íèéëýãæèëò á¿ðýí ÿâàãäààã¿é áîëö ã¿éöýýã¿é òàðèà
 Ãàøóóí
 øàðèëæ ¿ð òàðèàíû ìàññàä îðñîíîîñ ¿¿ñíý
 уãààæ öýâýðëýñýí òîõèîëäîëä àðèëãàõ áîëîìæòîé
 Õ¿÷èëëýã
 үð òàðèàíû ìàññàä õºãö ¿¿ññýí òîõèîëäîëä ìýäðýãäýíý

¯ÍÝÐ
Àìáààðûí
ßëçàðñàí
Õºäºë㺺íг¿é,
агаарæóóëààã¿é
óäààí õóãàöààãààð
õàäãàëàõàä ¿¿ñíý
Õóðààëòûí äàðààõ
áîëîâñðóóëàëò,
õÿíàëòûã á¿ðýí
ã¿éöýòãýýã¿é,
 Òåõíîëîãèéí
èäýâõòýé
àãààðæóóëàëòûí ¿åä
õÿëáàð àðèëíà
õàäãàëàõ îð÷èí, íºõöºë
øààðäëàãà õàíãààã¿é
òîõèîëäîëä
 ×àíàðò îíöûí
ººð÷ëºëò ãàðàõã¿é
 îðãàíèê íýãäë¿¿äèéí
çàäðàë ÿâàãäñàíààñ
¿¿ñíý
Õºãöíèé
¯ð òàðèàíû ìàññûã
õàäãàëàõ îð÷èí, íºõöºë íü
÷àíàðûí øààðäëàãà
õàíãààã¿é óëìààñ õºãö
óðãàñàí òîõèîëäîëä ¿¿ñíý
Õºãö 캺ãíèé õºãæëèéí
ýõíèé ¿åä ÿëçàðñàí,
îðãèë ¿åä õºãöíèé ¿íýð
¿¿ñíý
×ÈÉÃËÝÃ
÷èéãëýã íü ¿ð òàðèàíû ìàññûí ÷àíàðò íºëººëºõ,
àìüäðàëûã çîõèöóóëàõ ¿ç¿¿ëýëò
 14% õ¿ðòýë
õóóðàé
 14-14.5%
õóóðàéâòàð
 15.5-17.0%
÷èéãòýé
 17.0%- äýýø íîéòîí
 Хатаах замаар тодорхойлно

ÝÃÇÝÃÒÝÉ ×ÈÉÃËÝÃ

Ôåðìåíòèéí èäýâõè îãöîì íýìýãäýõ, ÷ºëººò óñ ¿¿ñýõ ¿åèéí
÷èéãëýãèéí õýìæýýã ýãçýãòýé ÷èéãëýã ãýíý
Õàäãàëàëòàíä òýñâýðòýé áóþó ýãçýãòýé
÷èéãëýãýýñ áàãà ÷èéãëýãòýé
Õàäãàëàëòàíä òýñâýðã¿é áóþó ýãçýãòýé
÷èéãëýãýýñ èõ ÷èéãëýãòýé
 Áóóäàéд
14.5-15.5%
ÕÎËÜÖ
ÒÀÐÈÀÍÛ
ÃÀÄÍÛ
ÇÅÐÍÎÂÀß
ÑÎÐÍÀß
ÃÀÄÍÛ ÕÎËÜÖ
1
ìì ãîë÷òîé øèãø¿¿ðýýð
íýâòðýí ãàðàõ á¿õ õîëüö.
Á¿ðýí öýâýðëýõ
øààðäëàãàòàé
 Ýðäýñò: ýëñ, øîðîîíû Ẻí
õýñýã, ÷óëóó
 Îðãàíèê: óðãàìëûí èø, ò¿ð¿¿,
öýöãèéí õàëüñ.
 Èõ õýìæýýíèé òîîñ, øîðîî,
áè÷èë áèåòýí õóðèìòëàãäàõ
òóë õàäãàëàëòàíä ñºðºã
íºëººòýé
ÃÀÄÍÛ ÕÎËÜÖ
Òàðèìàë óðãàìëûí ¿ð:
á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàðò ñºð㺺ð
íºëººëºõ;
 ¿íäñýí òàðèìàëààñ õèìèéí
íàéðëàãà, àíàòîìûí á¿òýö, øèíæ
÷àíàðààð ÿëãààòàé ¿ð¿¿ä
 Çýðëýã óðãàìëûí ¿ð:
õàäãàëàëò, áîëîâñðóóëàëòûí
ÿâö, á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàðò
ñºð㺺ð íºëººëíº

 Öºì
õýñýã èëýðõèé ãýìòñýí
¿íäñýí òàðèìàëûí ¿ð:
õºãöºðñºí, õºëäñºí, ÿëçàðñàí,
øàòñàí, õººæ òîìîðñîí, ºíãº,
¿íýð, àìò èëýðõèé
ººð÷ëºãäñºí ¿ð¿¿ä
 Õîðò õîëüö: õàðóó, õàðãà,
ãîð÷àê, âÿçåëü çýðýã
ºâ÷ëºëòýé òàðèà
ÃÀÄÍÛ ÕÎËÜÖ
Õàðãà-ñïîðûíÿ- òàðèàíû
øèìò áîäèñûã ñºðºã÷ 캺ã
 Õàðóó- ãîëîâíÿ- çàëààò
¿ð òàðèàã áîõèðäóóëíà.
 Òàðèàí òàëáàéä òîîñ
õ¿ðòýõ, ¿ðæèõ ¿åä
áîõèðäóóëæ õîðóó ÷àíàð
¿¿ñãýíý




Õîðòîí øàâüæààð áîõèðäñîí
¿íäñýí òàðèìàëûí õýñýã:
Õà÷èã: ààëç òºðëèéí àìüòàí.
Äóãóé, çóóâàí, çóóâàí äóãóé
õýëáýðòýé, 1 ìì õ¿ðòýë óðò
áèåòýé. 14%-èàñ äýýø
÷èéãëýãòýé òàðèàíû ìàññàä
áÿöàðñàí òàðèà, ¿ðèéí òîîñîîð
õîîëëîí àìüäàðíà
Àìáààðûí óðò õîøóóò: 3-5 ìì óðò,
õàð õ¿ðýí, õ¿ðýí ºíãºòýé. ¯ðèéí
öºì õýñãýýð õîîëëîíî
ÒÀÐÈÀÍÛ ÕÎËÜÖ
¯íäñýí òàðèìàëûí:
 Ñî¸îëñîí
 ªºðºº õàëàõ áîëîí õàòààëãûí ÿâöàä õàëñàí
äàâõàðãûí ºí㺠õóâèðñàí, øàòñàí
 ¯ð õºâðºëã¿é áîëñîí, ¿ðèéí 50%-èàñ èë¿¿
õýñýã íü áÿöàðñàí
 Æèæèã õýìæýýòýé, áîëö ã¿éöýýã¿é,
ãàäàðãóó íü ¿ð÷èéж õîð÷èéñîí

ÒÀÐÈÀÍÛ ÕÎËÜÖ
 Íîãîîí
 Äàðàãäñàí
çýðýã
òàðèà áîëîí
 ¯íäñýí òàðèìàëòàé
õèìèéí íàéðëàãà,
àíàòîìûí á¿òýö, øèíæ
÷àíàðààð èæèë òºñòýé
òàðèà
БУУДАЙН ХОЛЬЦ ТОДОРХОЙЛОХ
 Буудайн
дундаж дээжнээс 50г жинлэн
авч
 гараар эсвэл багажийн тусламжтай
стандартад заасан тодорхойлолтын
дагуу шинжилж үзүүлэлт тус бүрээр тоо
хэмжээг гаргана
 Хольцын хэмжээгээр жингийн болон
үнийн хорогдол, нэмэгдэл хийнэ.
 Шинжилгээнд дараах дугаарын
шигшүүрийг ашиглана. Үүнд:
3,55х20 мм
1,7 -1,9 х 20
мм
1,0х20 эсвэл
1,0мм голчтой
¯Ð ÒÀÐÈÀÍÛ ÝÇËÝÕ¯¯Í ÆÈÍ
 Íýã
ëèòð ýçëýõ¿¿í äýõ ¿ð òàðèàíû
õýìæýýã ãðàììààð èëýðõèéëñíèéã ýçëýõ¿¿í
æèí ãýæ íýðëýíý.
 Èõ áàéõ òóòàì гурилын ãàðö ºíäºð áàéíà
 Ïóðê õýìýýõ òóñãàé áàãàæààð òîäîðõîéëíî
¯Ð ÒÀÐÈÀÍÛ ÝÇÝËÕ¯¯Í ÆÈÍ
¯ð
òàðè àí û
òº ðº ë
Ýçýëõ¿¿í æè í ,
(ã/ë)
× àí àðû í äóí äàæ
¿ç¿¿ëýëòòýé ¿ð òàðè àí û
ýçýëõ¿¿í æè í , /ã/ë/
Áóóäàé
700 - 840
740 - 800
Õº õ
660 - 740
690 -710
Àðâàé
510 - 640
545 - 605
Õî ø óó
420 - 580
460 - 540
òàðè à
òàðè à
¯Ð ÒÀÐÈÀÍÛ ØÈËÝÍÖÝÐ
¯ðèéí öºìèéí íÿãòëàã áàéäëûã èëýðõèéëýõ
¿ç¿¿ëýëò
-øèëýíöýð- ñòåêëîâèäíûé
-õàãàñ øèëýíöýð- ïîëóñòåêëîâèäíûé
-ãóðèëàíöàð - ìóчíèñòûé
ҮНСЛЭГ ТОДОРХОЙЛОХ ЗАРЧИМ


Буудайн үрийн хальсан давхаргын
хэмжээг шууд бус эрдэс бодисын
агууламжаар илэрхийлэх үзүүлэлт
Шатааж тодорхойлно
ÖÀÂÓÓËÀÃ
Êëåéêîâèíà
Gluten
 ÓÓÐÀà ÓÑÛà ªªÐÒªª ØÈÍÃÝÝÆ ÓËÌÀÀÐ ÓßÍ
ÕÀÒÀÍ ×ÀÍÀÐÒÀÉ ÍÝÃÄÝË ¯¯ÑÃÝÑÍÈÉÃ
ÖÀÂÓÓËÀÃ ÃÝÍÝ
ÖÀÂÓÓËÀà ÒÎÄÎÐÕÎÉËÎÕ ÇÀÐ×ÈÌ
 25ã
ãóðèë+ 14ìë óñ çóóð÷ 25 ìèíóò
àìðààãààä êðàíòíû óñààð óãààíà
 Óãààëòûã ¿¿ññýí óÿí õàòàí íýãäëýýñ ãàðàõ
øèíãýí óñûã áóëèíãàðòóóëàõã¿é áîëòîë
¿ðãýëæë¿¿ëýí ¿¿ññýí ìàññûã æèãíýæ õóâèàð
èëýðõèéëíý
БУУДАЙН УНАЛТЫН ТОО
Буудайн үрийн цардуулын шинж чанарыг
түүний цавуужих процесс,
 Амилаза ферментийн идэвхээр тодорхойлно
 Энд уналтын тоог тодорхойлох орчин үеийн
багаж ашиглана

УНАЛТЫН ТООН ҮЗҮҮЛЭЛТИЙН
À× ÕÎËÁÎÃÄÎË
Уналтын тоо бага байх нь ферментийн идэвхи
өндөр, цавуужилт хурдан явагдаж байгааг
харуулна.
 Харин өндөр бол ферментийн идэвхи сул байна
 Уналтын тоо 200-300 секунд байвал хэвийн
байна

¯Ð ÒÀÐÈÀГ ÕÀÄÃÀËÀХ
Õýðýãëýý òîãòìîë
 Ǻâõºí óëèðàëûí чàíàðòàé òàðüæ,
õóðààх тул
 ¯ð
òàðèàг удаан хугацаагаар
хадгалах шаардлага гарна
 Харьцангуй чийг багатай тул
хадгалалт даах чадвар сайн байна
 Үр тариаг шуудайлсан болон
задгай байдлаар хадгалж болно

¯Ð ÒÀÐÈÀà ÇÀÄÃÀÉÃÀÀÐ ÕÀÄÃÀËÀÕ
 Агуулах
-тàëáàéí
 Элеватор сèëîñíû аргаар задгай хадгална
АГУУЛАХ -ÒÀËÁÀÉÍ ÕÀÄÃÀËÀËÒ
 ¯ð
òàðèàíû
ìàññûã
õàäãàëàõ ºíäºð 5-6 ì
 1 òîíí ¿ð òàðèàíû ìàññàä
2.5-3ì3 эзлэхүүн
шаардлагатай
ЭЛЕВАТОР-ÑÈËÎÑÍÛ ÕÀÄÃÀËÀËÒ
¯ð òàðèàíû ìàññûí õàäãàëàõ ºíäºð
30-40 ì
 1òîíí ¿ð òàðèàíû ìàññàä
îéðîëöîîãîîð 1.5-1.7ì3 эзлэхүүн

шаардлагатай
 Элеватор нь бусад
агуулахаас хамгийн
сонгомол, төгс хэлбэрийн
агуулах юм
ҮР ТАРИАГ ТЭЭВЭРЛЭХ


Буудайг зөөх тээврийн хэрэгсэл нь
“Үр тариа, гурил, будаа
тээвэрлэлт. Ангилал.
Тээвэрлэлтийн нөхцөл. Ерөнхий
шаардлага MNS 5649:2006“
стандартын шаардлагыг хангасан
байх бөгөөд цэвэр, хуурай, гадны
үнэргүй, хортон шавьжаар
бохирдоогүй, ургамлын хорио
цээр, ариун цэврийн шаардлагыг
бүрэн хангасан байна
Үрийн буудайг ус чийгэнд норох,
холилдох, бохирдохоос хамгаалж
тээврийн хэрэгслийн төрлөөс үл
хамааран заавал бүтээлэгтэйгээр
тээвэрлэнэ.
АНХААРУУЛГА
Хадгалж буй тариаг бүрэн
муудахаас өмнө
 хямд үнээр борлуулах нь
ашигтай гэдгийг ямагт санах
хэрэгтэй


similar documents