نسخ

Report
‫موضوع ارائه‪ّ :‬‬
‫خط فارسی با تکیه‬
‫برنستعلیق‬
‫استاد‪ :‬آقای خورسند رحیم زاده‬
‫ارائه دهندگان‪ّ :‬‬
‫محمدرضا دهقانی تفتی‪ ،‬علی سعیدی‬
‫مقطع کارشناس ی‬
‫‪‬رائه‪ :‬‬
‫‪1392/2/2‬‬
‫تاریخ ا‬
‫نیم سال ّ‬
‫دوم سال تحصیلی ‪1391-92‬‬
‫گروه آموزش ی مهندس ی کامپیوتر‬
‫‪‬‬
‫ّ‬
‫ّ‬
‫ما در این ارائه می خواهیم سیر ّ‬
‫تحول خط در ایران را از خط پهلوی تا خط نستعلیق و‬
‫شکسته نستعلیق بررس ی کنیم‪.‬‬
‫‪‬‬
‫نحوه ی تشکیل و وجه تسمیه این خطوط را بشناسیم‪.‬‬
‫‪‬‬
‫ّ‬
‫با خطاطان معروف این خطوط آشنا شویم‪.‬‬
‫‪‬‬
‫به ویژگی ها و کاربردهای این خطوط بپردازیم‪.‬‬
‫‪‬‬
‫ّ‬
‫‪ 2‬مکتب از خط نستعلیق را مورد بررس ی قرار دهیم‪.‬‬
‫‪3/26‬‬
4/26
‫‪‬‬
‫ّ‬
‫در اوایل اسالم‪ ،‬زبان و خط ایرانی پهلوی(فارس ی میانه) بود‪.‬‬
‫‪‬‬
‫ّ‬
‫کتب علمی‪ ،‬سیاس ی و ادبی با خط پهلوی * کتب دینی با اوستایی‬
‫‪‬‬
‫ّ‬
‫دالیل توسعه ی خط کوفی(عربی) و منسوخ شدن خط پهلوی‬
‫‪‬‬
‫پیدایش فارس ی دری؛ اساس زبان ادبی و فارس ی کنونی‬
‫‪5/26‬‬
‫ّ‬
‫• دشواری و اشکاالت خط پهلوی‬
‫• نفوذ معنوی اعراب‬
‫ّ‬
‫• سهولت خط کوفی‬
‫‪‬‬
‫‪ 2‬قرن قبل از اسالم‪:‬‬
‫‪‬‬
‫قرن ‪4‬هجری‪:‬‬
‫ّ‬
‫• خط کوفی و نسخ قدیم‬
‫• ماخوذ از قبطی و سریانی‬
‫• کاربرد‪ :‬تحریر نامه و مکاتبات اداری‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪6/26‬‬
‫خطوط اصول یا شش گانه ابن مقله شیرازی‪:‬‬
‫ّ‬
‫محقق‪ ،‬ریحان‪ ،‬ثلث‪ ،‬نسخ‪ ،‬رقاع‪ ،‬توقیع‬
‫قواعد دوازده گانه‬
‫کاربرد‪ :‬تحریر نسخه های قرآنی‬
‫هدف ابداع نسخ جدید‪ :‬رفع اشکاالت خط کوفی و اضافه کردن حرکات‬
‫ّ‬
‫وجه تسمیه خط نسخ‪ :‬نسخ خطوط ماقبل خود‬
‫‪‬‬
‫قرن ‪ 5‬هجری‪:‬‬
‫•‬
‫‪‬‬
‫نسخ نویس مشهور معاصر‪ ،‬میرزا احمد نیریزی (سلطانی)‬
‫•‬
‫‪7/26‬‬
‫ابن بواب(قبله ّ‬
‫الکتاب)‪ :‬تکمیل قواعد نسخ‬
‫ّ‬
‫شاهکار وی‪ :‬قرآن نفیس به خط نسخ‬
‫‪‬‬
‫حسن فارس ی کاتب؛ مبدع تعلیق‬
‫‪‬‬
‫ویژگی‪:‬‬
‫•‬
‫•‬
‫‪‬‬
‫کاربرد‪:‬‬
‫•‬
‫•‬
‫‪‬‬
‫نوشتن نامه ها و فرمان های حکومتی‬
‫امور منش ی گری‬
‫وجه تسمیه‪:‬‬
‫•‬
‫•‬
‫‪8/26‬‬
‫ّ‬
‫ا‬
‫خط کامال ایرانی( بدون عالئم زیر و زبر)‬
‫تود تو و ّ‬
‫متصل به هم و تند‬
‫ر‬
‫در لغت‪ :‬درآویختن چیزی به چیزی‬
‫ّ‬
‫و‬
‫و‬
‫معلق بودن حر ف و حرکات بر ر ی کاغذ‬
‫‪‬نسخ‪:‬‬
‫•‬
‫•‬
‫‪9/26‬‬
‫ّ‬
‫ّ‬
‫مزیت‪ :‬منظم و زیبا‬
‫عیب‪ :‬کند بودن‬
‫‪ ‬تعلیق‪:‬‬
‫•‬
‫•‬
‫ّ‬
‫مزیت‪ :‬تند بودن‬
‫عیب‪ :‬پیچیدگی و بی نظمی و دایره های ناقص‬
‫‪‬‬
‫قرن ‪:8‬‬
‫•‬
‫میرعلی تبریزی مخترع نسختعلیق‬
‫‪‬‬
‫ّ‬
‫داستانی درباره ی شکل گیری خط نستعلیق‬
‫‪‬‬
‫ّ‬
‫کتابت شاهنامه ُ‬
‫بایس ُنقری به خط نستعلیق در سال ‪ 833‬قمری‬
‫‪‬‬
‫ّ‬
‫قرار گرفتن خط نستعلیق در ردیف خطوط ششگانه‬
‫‪10/26‬‬
‫‪‬‬
‫ّ‬
‫خط نستعلیق نشانه ای بارز از طبع و سلیقه ی زیبایی شناختی ایرانیان‬
‫‪‬‬
‫ّ‬
‫خط نستعلیق؛ عروس خطوط اسالمی‬
‫•‬
‫دلیل این نامگذاری از نظر استاد امیرخانی‪:‬‬
‫•‬
‫•‬
‫‪‬‬
‫‪11/26‬‬
‫مبنا و محور تشکیل ساختار کلمات ‪ :‬دور و قوس‬
‫عدم وجود زاویه و خشونت‬
‫ّ‬
‫نظر آیهام پوپ در مورد خط نستعلیق‬
‫ّ‬
‫• « صفحه ای به خط خوش نستعلیق‪ ،‬جلوه و جمالی دارد که‬
‫هیچ یک از خطوط دیگر بشر با آن برابری نتواند کرد‪».‬‬
‫‪‬‬
‫‪12/26‬‬
‫قرن ‪:11‬‬
‫• میرعماد بزرگترین استاد خوشنویس ایران‬
‫‪‬‬
‫استوار بودن بر اساس منحنی‬
‫‪‬‬
‫فاقد عالئم زیر و زبر‬
‫‪‬‬
‫تناسب کامل برای نگارش « گچ پژ»‬
‫‪‬‬
‫ّ‬
‫ا‬
‫و‬
‫نسبتا ر ان و منظم‬
‫‪13/26‬‬
‫‪‬‬
‫قرن ‪:13‬‬
‫•‬
‫‪‬‬
‫مرحوم کلهر در می یابد‪:‬‬
‫•‬
‫•‬
‫‪‬‬
‫نهضت چاپ سنگی وسیله ای برای ّ‬
‫تحول و گسترش هنر خوشنویس ی‬
‫رسالت اجتماعی خط فراتر از ماندن در کلکسیون ها‬
‫ّ‬
‫قوت گرفتن خطوط میرعماد و تبدیل شدن خط به امر کاربردی‬
‫نحوه ی این ّ‬
‫تحول به دست ّ‬
‫محمدرضا ُ‬
‫کلهر‬
‫•‬
‫•‬
‫‪14/26‬‬
‫به وجود آوردن شیوه ای خاص برای تحریر کتب به سبب محدودیت ها‬
‫چاق نویس ی در خوشنویس ی؛ از بین نرفتن ریزه کاریها به هنگام انتقال خط بر روی سنگ و کاغذ‬
‫‪ ‬وی در یک کالم خط را آسان کرد؛‬
‫یعنی اگر ‪ 2‬نفر شاگرد‪ ،‬یکی روش‬
‫میرعماد و دیگری روش کلهر را پیش‬
‫می گرفتند‪ ،‬آن که پیش کلهر رفته‬
‫بود‪ ،‬زودتر خط را یاد می گرفت؛‬
‫چرا که روش ُ‬
‫کلهر آسان تر از روش‬
‫میرعماد بود‪.‬‬
‫سفرنامه ناصرالدین شاه به فرنگ‬
‫‪15/26‬‬
‫‪‬‬
‫بیشترین کاربرد نستعلیق؛ نگارش کتب ادبی و متن های غیرمذهبی‬
‫•‬
‫•‬
‫به ندرت در متن های عربی نظیر قرآن‬
‫ّ‬
‫علت‪:‬‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫‪16/26‬‬
‫دشوار بودن نگارش کلمات چند سیالبی عربی‬
‫ّ‬
‫ّ‬
‫طراحی شدن این خط برای زبان و خط فارس ی‬
‫ّ‬
‫راحت نوشته شدن زبان عربی با خط ثلث و نسخ‬
‫‪‬‬
‫دهه ‪40‬‬
‫•‬
‫‪‬‬
‫هدف این مکتب‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫‪‬‬
‫‪17/26‬‬
‫با پیشگامی زنده رودی و افجه ای‬
‫نزدیک کردن خط به ّنقاش ی‬
‫ّ‬
‫خال ّ‬
‫قیت های هنرمندان‬
‫فراهم آوردن زمینه برای بروز‬
‫نمایاندن فرهنگ غنی ایران زمین به جهانیان‬
‫ّ‬
‫استفاده از خط نستعلیق در این مکتب‬
18/26
‫‪‬‬
‫قرن ‪11‬‬
‫•‬
‫‪‬‬
‫ّ‬
‫ی‬
‫علت شکل گیر شکسته نستعلیق‬
‫•‬
‫•‬
‫‪‬‬
‫استفاده روز افزون از نستعلیق‬
‫نیاز به تندنویس ی‬
‫وجه تسمیه‬
‫•‬
‫‪19/26‬‬
‫مرتض ی قلی خان شاملو (حاکم هرات)‬
‫ّ‬
‫شکستن خط نستعلیق‬
‫‪‬‬
‫تکمیل خط شکسته نستعلیق به دست میرزا شفیعا هراتی‬
‫وضع قواعد جدید به دست درویش عبداملجید طالقانی‬
‫‪‬‬
‫کاربرد‬
‫‪‬‬
‫•‬
‫•‬
‫‪‬‬
‫ارکان اربعه هنر خوشنویس ی‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫•‬
‫‪20/26‬‬
‫نوشتن متن های ادبی‪ ،‬پیام شاد و کارت تبریک‬
‫نقاشیخط و گرافیک‬
‫ثلث ‪ :‬جمال الدین یاقوت ‪ 697‬ق‬
‫نسخ ‪ :‬میرزا احمد نیریزی اواسط قرن ‪12‬‬
‫نستعلیق ‪ :‬میرعماد الحسنی ‪ 1024‬ق‬
‫شکسته نستعلیق ‪ :‬عبداملجید طالقانی ‪ 1185‬ق‬
‫‪‬‬
‫آزادی حرکت دست و قلم‬
‫‪‬‬
‫خطوط قائم آن کوتاه تر ‪ ،‬کشیدگی بیشتر حروف‬
‫‪‬‬
‫رها شدن قوس ها‪ ،‬سایش دندانه ها‪ ،‬اتصال حروف و کلمات‬
‫‪‬‬
‫ّ‬
‫ّ‬
‫تنوع زیاد شکل حروف به علت سرعت و بدیهه نویس ی‬
‫‪‬‬
‫دشواری در خواندن‬
‫‪21/26‬‬
‫‪‬‬
‫نمایانگر ّ‬
‫حس رهایی‪ ،‬شادابی و ظرافت‬
‫‪‬‬
‫حاکم بودن ریتمی موزون و موسیقی وار بر آن‬
‫‪22/26‬‬
‫ّ‬
‫خط کوفی‬
‫خط نسخ استاد حسینی‬
‫خط نستعلیق‬
‫‪23/26‬‬
‫ّ‬
‫خط نسخ ابن بواب‬
‫خط تعلیق‬
‫خط شکسته نستعلیق‬
‫کتاب‬
ّ
‫ تحقیق و نگارش علی راهجیری‬،‫تاریخ مختصر خط و سیر خوشنویس ی در ایران‬
‫تاریخ خط و خطاطان‬
•
•
‫سایت‬
www.Wikipedia.org
www.tebyan.net
www.nastaliqonline.ir
www.sheikh.ir
www.derafshkaviyani.ir
www.aryaname.blogsky.com
www.rasekhoon.net


•
•
•
•
•
•
•
24/26
25/26



similar documents