Çek

Report
TİCARET HUKUKU
DERSİ
KIYMETLİ EVRAK
1
ÇEK
• Çekte üçlü bir ilişki vardır
• Bir tarafı düzenleyen, diğer tarafı lehdar, en sonda
da muhatap bulunur
• Düzenleyen, muhatapa belli bir bedeli kayıtsız
şartsız lehdara ÖDE der
• Çek, bir ödeme aracıdır!!!
2
ÇEK – POLİÇE – BONO FARKLARI
• Çek ödeme, bono ve Poliçe birer kredi aracıdır
• Çekte muhatap kesinlikle banka olmalıdır, Poliçede ise
banka veya kişi olabilir
• Çekte, düzenleyen ve muhatap arasında bir çek anlaşması
olmalıdır
• Çek, görüldüğünde ödenirken, poliçe ve bonoda 4 ayrı
vade konabilir, çekte vade yoktur!
• Çek, hamiline düzenlenebilirken diğer ikisi hamiline
düzenlenemez çünkü lehdarın yazılması bono ve poliçede
zorunlu unsurdur
• Çekte, poliçedeki gibi muhatabın kabulü yoktur!
3
ÇEK POLİÇE BONO FARKLARI (DEVAM)
• Çekte cayma vardır, oysa poliçe ve bonoda cayma
olmaz
• Çekte araya girme söz konusu olmaz?
• Çekin karşılığının olmaması kabahattir ve idari
yaptırım gerektirir
• Çekte ödenmeme durumunda protesto çekilmesi
şart değildir.
• Çek, TTK’da düzenlenmiş ama yine de ayrı bir
kanuna da sahiptir
4
ÇEK DÜZENLEYEBILMENIN ÖN ŞARTLARI
1.Muhatabın banka olması
2.Aralarında çek anlaşması bulunması
• Bankadan çek defteri talep etmek ve
almak
• Bankanın çek defteri yollaması sonucu
müşterinin bunu kabulü ve kullanması
3. Karşılığının bulunması
5
ÇEKIN ŞEKIL ŞARTLARI
• Çek sözcüğü
• Çek bedelinin kayıtsız şartsız ödenmesi
• Muhatap- ticaret unvanı da yazılmalı
• Ödeme yeri--- yoksa, muhatabın adının orda yazan
yerdir
• Düzenleme tarihi
• Düzenleme yeri - belirtilmemişse , düzenleyenin adının
yanında yazılı yer
• Düzenleyenin imzası mutlaka el ile atılan imza olmalıdır
6
ÇEKE KONABILECEK IHTIYARI KAYITLAR
• Ödeme yeri
• Lehdar belirtilmesi ya da hamiline kaydı
• Menfi emre kaydı
• Aynen ödeme kaydı
• Çekin bir bankaya ödeneceği kaydı (çizgili çek)
• Protestodan muafiyet kaydı
• Aval kaydı
7
ÇEKE KONABILECEK KAYITLAR (DEVAM)
• Faiz, düzenleyenin ödemeden sorumsuzluk
kaydı, vade, kabul şerhi konamaz, eğer
konursa bu kayıtlar geçersizdir ve
yazılmamış sayılır
• Diğer kayıtlarsa çeki geçersiz kılar
8
ÇEKTE İBRAZ
• Çek, görüldüğünde ödenir ve üzerine vade kaydı konamaz.
• Çek, üzerine yazılı tarihte muhatap bankaya verilir, buna ibraz denir
• Çek üzerine ileri bir tarih yazılmışsa bunun niteliği nedir? Bu tarihten
önce ibraz mümkün müdür?
• Çekte ibraz süresi, çekin düzenlenmesinin ertesi günü başlar
• İbrazın yapılabileceği süreler:
• Çek, düzenlendiği yerde ödenecekse 10 gün
• Düzenlendiği yerden başka bir yerde ödenecekse 1 ay
• Düzenleme ve ödeme yerleri aynı kıtada ise 1 ay; farklı kıtalarda ise 3
aydır
******AKDENİZ ÜLKELERİ, aynı kıtada sayılır, dolayısıyla 1 ay içinde ibraz
edilir
9
ÇEKİN DEVRİ
• NAMA YAZILMIŞ İSE, ALACAĞIN TEMLİKİ VE SENEDİN
TESLİMİ
• HAMİLİNE YAZILI İSE SENEDİN TESLİMİ
• EMRE YAZILI İSE CİRO VE SENEDİN TESLİMİ İLE
DEVROLUNUR
** Çekin cirosu, ibraz süresi bitmeden yapılabilir, bu
süreden sonraki ciro, alacağın temliki hükmündedir
***Muhatap, ciro edemez, bu, batıldır.
**** Muhataba yapılan ciro ise makbuz hükmündedir.
10
ÇEKTE KABUL YASAĞI VE ÇEKE DUYULAN GÜVENI
ARTTIRMA IŞLEMLERI
***Çekte kabul yoktur! Kabul edilmiştir şerhi varsa yazılmamış sayılır
1. Çekte Teyit (bloke çek) Çek üzerine konacak beyanla olur. Karşılığı
bloke edilir ve banka sorumludur.
2. Çekin Vizesi: Banka o an hesapta karşılık olup olmadığını beyan eder,
sorumluluk altına girmez
3. Garantili çek (Çek kartı) banka, müşteriye bu kartları verir, müşteri ise
çek düzenlerken lehdara verir. Belli bir bedele kadar ödeme garantisi
verir karşılık olmasa bile
4. Banka çeki: Müşteri, bankadan bir çek düzenlemesini ister ve bu
durumda düzenleyen banka olur. Boşa büyük meblağlar taşınmamış
olur
11
ÇEKİN ÖDENMESİ
•
•
•
•
•
•
•
•
Ödenmesi için çekin süresi içinde ibrazı gerekir
Başka bir şubeye ya da bankaya da yapılabilir
İş günleri içinde ibraz edilmeli
İbraz süresi geçerse hamil, başvuru borçlularına gitme
hakkını yitirir ve çek, kambiyo vasfını yitirir
Bloke çek varsa bu bloke kalkar
Çekten cayılabilir
İbraz süresi geçmişse ve hesapta para varsa banka
bunu ödeyebilir
Hesapta kısmen de olsa karşılık varsa, bu ödenmelidir.
12
ÇİZGİLİ ÇEK
• Çekin ön yüzüne 2 paralel çizgi atılarak yapılır!
• Bu durumda çek, ya bir bankaya ya da muhatabın müşterisine ödenebilir
• Eğer paralel çizgi arasına banka ismi yazıldıysa, ancak o bankaya ya da o banka
muhatap ise onun müşterisine yapılır
13
ÇEKTEN CAYMA VE ÖDEME YASAĞI
• Çekten cayma, bankadan o çekin karşılığının
ödenmemesini istemektir.
• Cayma, ibraz süresi geçtikten sonra hüküm
doğurur
• Ödeme yasağı ise, mahkemece rızası dışında elden
çıkan çek için getirilen bir yasaktır. İbraz süresi
içinde de yapılabilir
14
ÇEKIN ÖDENMEMESI
• Protesto çekilmesi
• Bankaya karşılığı yoktur şerhi koydurtmak
• Takas odasının karşılığı yoktur beyanı
• Karşılığı varken banka tarafından ödenmemesi
15

similar documents