meslek hastalıkları

Report
MESLEK HASTALIKLARI
TANIMLAR
• Meslek Hastalıkları en genel tanımı ile
meslekle-işle ilgili hastalıklardır. Meslek
hastalıkları, işyeri ortamında bulunan
faktörlerin etkisi ile meydana gelen
hastalıkların ortak adıdır.
TANIMLAR
• Bu konuda birçok uluslararası ve hukuki tanım
mevcuttur;
• Dünya Sağlık Örgütü ve Uluslararası Çalışma
Örgütü gibi uluslararası kaynaklarda meslek
hastalıkları; zararlı bir etkenle bundan
etkilenen insan vücudu arasında, çalışılan işe
özgü bir neden-sonuç, etki-tepki ilişkisinin
ortaya konabildiği hastalıklar grubu olarak
tanımlanmaktadır.
TANIMLAR
• Meslek hastalıkları tanısı konulduğunda tazminat
konusu da gündeme geldiği için bu konuda hukuki
tanımlar da bulunmaktadır:
• 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun (5510
sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılan) 11B
maddesinde meslek hastalıkları şu şekilde
tanımlanmaktadır: “Meslek hastalıkları,
Sigortalının çalıştırıldığı işin niteliğine göre,
tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları
yüzünden uğradığı geçici veya sürekli hastalık,
sakatlık ve ruhi arıza halleridir”.
NE ZAMAN ORTAYA ÇIKAR?
• Meslek hastalıkları, etkenle çalışanın ilk
temasından 1 hafta ile 30 yıl sonra ortaya
çıkabilmektedir.
MESLEK HASTALIKLARININ TANISINDA
TEMEL ÖZELLİKLER
• Kendine özgü bir klinik tablo,
• İyi belirlenmiş bir hastalık etkeni,
• Hastalık etkeni veya metabolitinin biyolojik
ortamda bulunuşu,
• Hastalığın deneysel olarak oluşturulabilmesi,
• Hastalığın o meslekte çalışanlarda insidansının
yüksek olmasıdır.
Meslek Hastalıklarının Önlenmesi İçin
Alınacak Önlemler İçin
Basamaklandırma :
• 1- Önce o işyerindeki tehlikeler saptanmalıdır.
• 2- Tehlikelerin giderilmesi için çalışmalar
yapılmalıdır.
• 3- İşçiler tehlikeler ve yol açtıkları hastalık
belirtileri üzerine eğitilmeli, sürekli uyarılmalıdır.
• 4- Erken tanı için periyodik muayeneler ve
biyolojik-çevresel ölçümler yapılmalıdır.
• 5- Bu bulgularına ışığında çalışma ortamı ve süresi
yeniden düzenlenmelidir.
MESLEK HASTALIKLARINDAN
KORUNMADA GENEL İLKELER
• TEKNİK ÖNLEMLER
İKAME
AYIRMA
KAPATMA
HAVALANDIRMA
ISLAK ÇALIŞMA
KİŞİSEL KORUNMA ARAÇLARINI KULLANMAK
MESLEK HASTALIKLARINDAN
KORUNMADA GENEL İLKELER
• TIBBİ KONTROLLER
İŞE GİRİŞ MUAYENELERİ
PERİYODİK MUAYENELER
İŞE DÖNÜŞ MUAYENELERİ
Herhangi bir etkenin meslek hastalığına neden olduğunu
bilimsel olarak ortaya koymak için aşağıdaki hususlar dikkatle
irdelenmelidir:
• - İlişkinin Gücü; Bir riske maruz kalma ile hastalığın artışı,
• - Uyum; Birçok bilimsel araştırma sonucunda benzer sonuçlar elde
edilmesi,
• - Özgünlük; Risk maruziyeti sonucunda artan morbidite ve
mortalitenin, hastalık zemininin açıkça ortaya konması,
• - Uygun zaman ilişkisi; Maruziyet ve hastalığın ortaya çıkması için
belli bir geçiş sürecine ihtiyaç olması,
• - Biyolojik yatkınlık; Maruziyet düzeyi ile hastalığın şiddeti arasında
doğru orantı olması,
• - Biyolojik duyarlılık; Riskin toksikolojik, kimyasal ve fiziksel
özelliklerinin maruz kalındığında hastalık oluşturacak bir duyarlılığa
yol açması,
• - Uygunluk; Hayvan çalışmaları, insan epidemiyolojik çalışmaları vs.
ile toplanan bütün delillerin kesin ve yaygın bir etken-etki ilişkisini
ortaya koyması.
Uluslararası meslek hastalıkları listesine bir
hastalığın eklenmesi için tanımlayıcı kriterler:
• - Maruz kalma ve etkilenim ilişkisinin güçlü ve
bilimsel olarak ispatlanmış olması,
• - Hastalığın belli işlerde veya çalışma
alanlarında ortaya çıkması,
• - Maruz kalan işçi sayısı ile riskin şiddeti
arasındaki ilişkinin kuvvetli olması,
• - Hastalığın birçok ülkenin ulusal meslek
hastalığı listesinde yer alması.
ILO meslek hastalıkları Listesinde meslek
hastalıkları üç kategoride toplanmaktadır
• - Ajanlarla meydana gelen meslek
hastalıkları(fiziksel, kimyasal, biyolojik),
• - Hedef organ ve sistemlerin meslek
hastalıkları (solunum, deri, kas iskelet),
• - Mesleki kanserler.
SSK Sağlık İşleri Tüzüğüne Göre Meslek Hastalıklarının
tanımı yapılarak 5 kategoride toplanmıştır.
• Madde 62 - Sigortalının çalıştırıldığı işin
niteliğine göre tekrarlanan bir sebeple veya
işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici
veya sürekli hastalık, sakatlık veya ruhi arıza
halleri meslek hastalığıdır..
SSK Sağlık İşleri Tüzüğüne Göre Meslek Hastalıklarının
tanımı yapılarak 5 kategoride toplanmıştır.
• Madde 64 - Meslek hastalıkları "Meslek
Hastalıkları Listesinde";
A. Kimyasal maddelerle olan meslek hastalıkları,
B. Mesleki cilt hastalıkları,
C. Pnömokonyozlar ve diğer mesleki solunum
sistemi hastalıkları,
D. Mesleki bulaşıcı hastalıklar,
E. Fizik etkenlerle olan meslek hastalıkları olmak
üzere 5 grupta toplanmıştır
• KİMYASAL MADDELERLE OLAN MESLEK
HASTALIKLARI
ARSENİK
• Azot ailesinden metaloid özellik gösteren bir
elementtir.
• Cam sanayinde ve konservecilikte kullanılır.
• Metalik arsenik toz halinde zararsızdır.
• Arsenik ile çalışılırken çalışma ortamının
temizliğine çok dikkat edilmeli;maske ve eldiven
kullanılmalı,terleyen yerlere vazelin sürülmelidir.
• İşe giriş muayenesi ciddiyetle yapılmalıdır.Erken
tanı ve tedavi için periyodik muayene yapılmalıdır.
ARSENİK
• Tedavisinde:Mide zaman geçilmeden
yıkanmalı,genel tedavi prensipleri yanında
karbonhidrat ve proteinden zengin ,yağdan
fakir diyet verilmeli ,gerekirse oksijen
verilmeli,sistemik antidot olarak BAL
(dimekaprol)verilmelidir.
(ppt:Binde bir kısım-gr/kg ;
ppm :Milyonda bir kısım-mg/kg ;
ppb :Milyarda bir kısım – mg/
ANTİMON (SB)ve bileşikleri
• Toksiktir.Doğada saf halde bulunmaz.Minerallerin
içerisinde bulunur.
• Bazı metalurji proseslerinde ,seramik ,cam ve
boya endüstrisinde ,lastik ve plastik imalatında
bazı ilaçların yapımında kullanılır.Alaşımları
dolayısıyla matbaacılıkta,tekstil baskısı ve boyama
işlerinde de kullanılır.
• Arsenik zehirlenmesine benzerdir,ve daha ağır
seyreder.
• Çevre sanitasyonu ve diğer korunma tedbirleri
alınmalıdır.Semptomatik tedavi yapılır.
BERİLYUM(Be)Bileşikleri
• Endüstride bu maddeye harika metal;sinsi
karakteri toksisitesi nedeniyle şeytan metal ismi
verilir.
• Nükleer santrallerde ve füze yapımında kullanılır.
• Berilyum bileşikleri zehirlidir.
• Berilyum yerine zararsız maddelerin
ikamesi,yaralanma ile deri altına berilyum girmesi
halinde eksizyonla bunun bertarafı.
• Periyodik muayenede,akciğer grafisi,solunum
testi,idrarda Be tayini vb.yapılabilir
BERİLYUM(Be)Bileşikleri
•
•
•
•
•
MADDE 69- Berilyumlu alaşımların hazırlanması ve sanayide kullanılması gibi,
berilyum ve bileşikleri ile çalışmalarda aşağıdaki tedbirler alınacaktır:
Berilyum ve bileşiklerinin kullanıldığı işyerlerinde, genel havalandırma ile birlikte,
uygun aspirasyon sistemi kurulacak ve bu işyeri havasında, berilyum miktarı (2)
miligram/metreküpü geçmeyecektir.
Berilyumla ilgili çalışmalar, diğer işyerlerinden ayrılacak ve buralarda çalışan
işçilere, iş elbisesi gibi, kişisel korunma araçları verilecektir. Berilyum ile çalışan
işçiler özel iş elbiselerini, çalıştığı işyerinden dışarı çıkarmayacaklardır. Bu
elbiselerin, işyerinde bol su ile yeteri şekilde yıkanması sağlanacaktır.
Berilyum ve bileşikleri ile çalışacak işçilerin, işe alınırken, klinik ve laboratuvar
usulleri ile genel sağlık muayeneleri yapılacak, bünyece çok zayıf olanlar ile
solunum sistemi hastalığı bulunanlar, bu işlere alınmayacaklardır.
Berilyum ve bileşikleri ile çalışan işçilerin, periyodik olarak, klinik ve laboratuvar
usulleri ile genel sağlık muayeneleri yapılacaktır. Solunum sistemi hastalıkları
bulunanlar ile zayıfladıkları görülenler, çalıştıkları işten ayrılacaklar, kontrol ve
tedavi altına alınacaklardır.
(İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ TÜZÜĞÜ)
BAKIR ve bileşikleri
• Doğal ortamda ,kayalarda ,toprakta,suda ve
havada bulunur.
• Alaşım halinde veya saf olarak makine
parçalarının imalinde ,süs eşyası yapımında
,heykelcilikte,tel halinde ısı ve elektrik iletkeni
olarak ,bazı bileşikleri boya olarak kullanılır.
• Solunum ve sindirim yolları ile etki eder.
• Genel korunma önlemleri alınmalı,bileşiklere
yönelik korunma tedbirleri alınmalı.
KURŞUN VE BİLEŞİKLERİ
• Kurşun zehirlenmesi en çok görülen meslek
hastalıklarındandır.
• İş elbiselerine kurşun bulamışsa o elbise
hemen çıkarılır.Kurşun sıvısı bulaşmış cilt
yıkanır.
KURŞUN VE BİLEŞİKLERİ
• Kurşun zehirlenmesi en çok görülen meslek
hastalıklarındandır.
• İş elbiselerine kurşun bulamışsa o elbise
hemen çıkarılır.Kurşun sıvısı bulaşmış cilt
yıkanır.
KURŞUN VE BİLEŞİKLERİ
KORUNMA:
• İşe giriş muayenelerinde sakıncalı sağlık durumu
olanlar işe alınmamalıdır.
• Periyodik muayeneler her 3 ayda bir yapılması
zorunludur.
• Kontrol muayenesi 3 haftadan uzun işten
uzaklaştırılmaları işe dönüş muayenesi
yapılmalıdır.
• İşçi sicil kartı tutulması:Her işçi için bir sicil kartı
tutulmalı ve işe giriş ve periyodik muayene
bulgularının buraya işlenmelidir.
KURŞUN VR BİLEŞİKLERİ
• KORUNMA:Çalışma yasağı olanlar:Ağır ve
tehlikeli işlerde kadınların ve geç işçilerin
çalıştırılmaları yasaktır.
• Çalışma sürelerine uyulmalıdır
•
MESLEKİ AKCİĞER HASTALIKLARI
PNÖMOKONYOZ
• Akciğerde toz birikiminin genel adına
pnömokonyoz denir.
Pnömokonyozun oluşumunu etkileyen faktörler
şöyle sıralanabilir:
1. Tozun kimyasal ve fiziksel yapısı.
2. Tozun aerodinamik çapı.Aerodinamik çapı 0,5
mikron olan tozlar alveollere kadar inip
pnömokonyoz etkeni olabilir.Boyu uzun olan
Asbest gibi ipliksi yapıdaki etkenlerde hastalık
sebebi olabilir.
3. Solunan havadaki toz yoğunluğu.
PNÖMOKONYOZ
• Solunum sisteminin savunma
mekanizmalarından kurtulup respiratuar
bronşiol ve alveollere yerleşen tozların bazıları
doku ile reaksiyona girmezken diğerleri akciğer
deposunda 3 tip cevap oluşturur:
a) Nodüler fibros
b) Diffüz fibrozis
c) Malkülformasyonu
SLİKOZİS
• Kısaca silika denilebilir.SiO2
(silisyumdioksit)tabiatta çok yaygın olarak
bulunur.Dünya kabuğunun %60 ‘ını silis bileşikleri
meydana getirir.Silisyumdioksit ya saf halde veya
diğer maddelerle birleşik haldedir.
Tünel ve maden ocaklarında çalışan işçilere maske
takmaları tavsiye edilebilir.Sulu çalışma
yöntemleri ve havalandırmanın yapılması
önerilmelidir.

similar documents