Założenia systemu pracy z uczniami zdolnymi

Report
Konferencja upowszechniająca dla kadry kierowniczej szkół
System pracy z uczniami zdolnymi
jako produkt finalny projektu DiAMEnT
Założenia systemu pracy z uczniami zdolnymi wypracowanego w projekcie
Zadania szkół i nauczycieli przewidziane w ramach systemu
Zakres innowacji
przygotowanej i zrealizowanej w projekcie
Jako projekt innowacyjny DiAMEnT nie powiela i nie rozbudowuje
istniejących już rozwiązań (indywidualne programy pracy z uczniami,
konkursy przedmiotowe/olimpiady, stypendia, zajęcia pozalekcyjne itd.),
ale wprowadza nowe, dotychczas niestosowane, służące skutecznemu
rozwiązaniu stwierdzonych problemów w zakresie pracy z uczniami zdolnym
i w konsekwencji systemowemu wsparciu uczniów zdolnych.
Produkt finalny projektu
System pracy z uczniami zdolnymi w województwie małopolskim,
obejmujący
1. Regionalny program wspierania uzdolnień dzieci i młodzieży
2. Programy szkoleń dla kadr oświatowych
3. Narzędzia do ewaluacji pracy z uczniami zdolnymi
Elementy składowe produktu projektu
Regionalny program wspierania uzdolnień dzieci i młodzieży
• Koncepcja wspierania uzdolnień uczniów w województwie małopolskim
• Założenia metodologiczne i organizacyjne systemu diagnozy uzdolnień uczniów, w tym arkusze nominacji nauczycielskich
• Testy do diagnozy uzdolnień uczniów z zakresu 4 kompetencji kluczowych do 3 etapów
kształcenia (21 testów)
• Program uzupełniający z zakresu rozwijania twórczego myślenia dla kl. 1-3 SP
wraz z materiałami metodycznymi
• Programy zajęć pozaszkolnych opartych na metodzie projektu i strategii PBL z zakresu
4 kompetencji kluczowych (12 programów)
• Materiały metodyczne do realizacji programów (12 kompletów)
• Programy e-learningowych kół naukowych dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych
z zakresu 4 kompetencji kluczowych (4 programy)
• Programy Letniej Szkoły Młodych Talentów dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych
(2 programy o charakterze międzyprzedmiotowym)
• Program Forum Młodych Talentów dla uczestników i laureatów konkursu na projekt
edukacyjny zrealizowany w POWUZ.
Elementy składowe produktu projektu
Programy szkoleń dla kadr oświatowych wraz z zestawem scenariuszy i materiałów
do zajęć (5 programów)
• Program kursu edukatorów „ Jak wspierać nauczycieli w pracy z uczniem zdolnym?”
• Program warsztatów dla nauczycieli klas 1-3 „Jak rozwijać twórcze myślenie uczniów
edukacji wczesnoszkolnej z wykorzystaniem programu Twórczo odkrywam świat
opracowanego w ramach projektu DiAMEnT?”
• Program warsztatów dla nauczycieli Centrów Wspierania Uczniów Zdolnych
„Jak pracować z uczniem zdolnym na zajęciach pozaszkolnych organizowanych
w Centrach Wspierania Uczniów Zdolnych?”
• Program warsztatów dla nauczycieli „Jak pracować z uczniem zdolnym w szkole
z wykorzystaniem metody projektu i strategii PBL w kontekście doświadczeń projektu
DiAMEnT?”
• Program seminarium dla pracowników JST, wizytatorów i dyrektorów szkół „Szkoła
wobec szansy skutecznego wsparcia uczniów zdolnych - jak wykorzystać narzędzia
projektu DiAMEnT?”.
Elementy składowe produktu projektu
Narzędzia do ewaluacji pracy z uczniami zdolnymi
a. Ankiety ewaluacyjne form wsparcia uczniów zdolnych
• Ankieta ewaluacyjna realizacji programu z zakresu rozwijania twórczego myślenia
w klasach 1-3 szkoły podstawowej – ankieta dla nauczyciela
• Ankieta ewaluacyjna zajęć w CWUZ – ankieta dla ucznia, który ukończył zajęcia
• Ankieta ewaluacyjna zajęć w CWUZ – ankieta dla ucznia, który przerwał udział
w zajęciach
• Ankieta ewaluacyjna zajęć w CWUZ – ankieta dla nauczyciela
• Ankieta ewaluacyjna zajęć w CWUZ – ankieta dla opiekunów CWUZ
• Ankieta ewaluacyjna warsztatów letnich – ankieta dla ucznia
• Ankieta ewaluacyjna warsztatów letnich – ankieta dla nauczyciela
• Ankieta ewaluacyjna Letniej Szkoły Młodych Talentów – ankieta dla ucznia
• Ankieta ewaluacyjna zajęć e-learningowych kół naukowych – ankieta dla ucznia.
Elementy składowe produktu projektu
Narzędzia do ewaluacji pracy z uczniami zdolnymi – cd.
b. Ankiety ewaluacyjne szkoleń kadry pedagogicznej
• Ankieta ewaluacyjna warsztatów dla nauczycieli klas 1-3 szkoły podstawowej
przygotowujących do realizacji programu z zakresu rozwijania twórczego
myślenia
• Ankieta ewaluacyjna warsztatów przygotowujących do prowadzenia zajęć
pozaszkolnych w CWUZ
• Ankieta ewaluacyjna warsztatów przygotowujących nauczycieli wszystkich
typów szkół do pracy z uczniem zdolnym w szkole dyrektorów szkół .
Założenia merytoryczne
1. Podstawą opracowania finalnej wersji systemu pracy z uczniami
zdolnymi stały się analizy:
- doświadczeń europejskich, amerykańskich w zakresie pracy z uczniem
zdolnym;
- uwarunkowań formalnych/prawnych i organizacyjnych pracy z uczniem
zdolnym w polskim systemie edukacyjnym;
- praktyki edukacyjnej w zakresie pracy z uczniem zdolnym, w tym
materiałów z badań na temat systemu pracy z uczniem zdolnym
w Polsce;
- doświadczeń z etapu testowania systemu w projekcie DiAMEnT;
- wyników ewaluacji wewnętrznej i zewnętrznej.
Założenia merytoryczne
2. Proponowany system pracy z uczniami zdolnymi
uzdolnień poznawczych.
zakłada rozwijanie
3. Wybrany zakres uzdolnień poznawczych objętych systemowym wsparciem
jest zgodny z Zaleceniami Parlamentu Europejskiego i Rady Europy.
4. Rozwijanie kompetencji kluczowych koresponduje z głównymi założeniami
reformy programowej w polskim systemie edukacji, dlatego systemowe
wsparcie dotyczy rozwijania kluczowych kompetencji przedmiotowych,
a zaprojektowane formy i metody pracy pozwalają także na równoczesne
rozwijanie kompetencji o charakterze ponadprzedmiotowym, np. korzystanie
z różnych źródeł informacji, komunikacja interpersonalna, praca w zespole,
planowanie i organizacja pracy własnej, podejmowanie decyzji, ocena
i samoocena pracy, prezentowanie efektów.
Założenia merytoryczne
5. W założeniach programowych system opiera się na najnowszych koncepcjach
psychologicznych w zakresie badania inteligencji i uzdolnień – szczególnie
trójpierścieniowy model zdolności Josepha Renzulliego, wieloczynnikowy model
zdolności Franza J. Monksa, triarchiczna (triadyczna) teoria inteligencji
R. Sternberga, teoria rozwijania zdolności twórczych E. Nęcki.
6. Zakłada się, że grupa uczniów w klasach I-III szkoły podstawowej ze względu
na uwarunkowania rozwojowe znajduje się dopiero w okresie kształtowania
kierunkowych uzdolnień poznawczych (na tym etapie kształcenia systemowe
wsparcie dotyczy rozwijania twórczego myślenia jako podstawowego składnika
uzdolnień).
Założenia merytoryczne
7. W ramach systemu przewiduje się następujące działania kierowane
do uczniów:
• rozwijanie umiejętności twórczego myślenia jako podstawowego składnika
zdolności na etapie edukacji wczesnoszkolnej w klasach I-III szkoły podstawowej
w oparciu o założenie, że umiejętności twórcze można stymulować i usprawniać
• diagnozowanie uzdolnień kierunkowych uczniów w zakresie matematyki, języka
angielskiego, technologii informacyjno-komunikacyjnych, przedsiębiorczości
za pomocą profesjonalnych narzędzi, poczynając od II etapu edukacyjnego.
• objęcie opieką od 3,5 % do 6% uczniów uzdolnionych kierunkowo w zakresie
matematyki, języka angielskiego, technologii informacyjno-komunikacyjnych,
przedsiębiorczości z trzech etapów kształcenia – klasy IV-VI szkoły podstawowej,
gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalne (licea, technika) co daje możliwość
wyrównywania szans edukacyjnych uczniom ze wszystkich środowisk.
Założenia merytoryczne
8. System opiera się na następujących zasadach:
• innowacyjność - proponowane rozwiązania od strony programowej
i organizacyjnej są nowością w polskim systemie oświaty; ich zastosowanie
w proponowanym kształcie znajduje swoje uzasadnienie w wynikach testowania
w ramach projektu DiAMEnT;
• otwartość - system może być rozbudowywany o programy i działania w zakresie
wspierania uczniów uzdolnionych kierunkowo w kolejnych dziedzinach
poznawczych, z zachowaniem przyjętych w niniejszym dokumencie zasad
merytorycznych i organizacyjnych;
• systematyczność – zaprojektowane działania umożliwiają odejście od
„akcyjności”, która cechowała dotychczasowe rozwiązania dla uczniów zdolnych,
na rzecz stworzenia ścieżki edukacyjnej umożliwiającej objęcie ucznia zdolnego
różnymi formami wsparcia, od edukacji wczesnoszkolnej po szkołę
ponadgimnazjalną, od zajęć w szkole po różne zajęcia pozaszkolne;
Założenia merytoryczne
8. System opiera się na następujących zasadach - c.d.:
• komplementarność - proponowany system pracy z uczniem zdolnym nie wyczerpuje
wszystkich możliwości w tym zakresie, uwzględnia tylko rozwiązania innowacyjne, gdyż
powstał i został poddany testowaniu w ramach projektu innowacyjnego POKL; w wersji
docelowej powinien współistnieć z dotychczasowymi formami wsparcia,
przewidzianymi w prawie oświatowym i znanymi z praktyki edukacyjnej (stypendia
pomoc socjalna, konkursy i olimpiady, mentoring ze strony wyższych uczelni itp.) oraz
formami, które będą wypracowywane w ramach kolejnych przedsięwzięć wynikających
ze Strategii rozwoju województwa małopolskiego;
• powszechność - z systemu może skorzystać każdy uczeń na etapie edukacji
wczesnoszkolnej i każdy uczeń uzdolniony kierunkowo; priorytetem jest więc równy
i łatwy dostęp do zajęć;
• współpraca - w funkcjonowanie systemu będą zaangażowane różne podmioty
środowiska oświatowego, realizujące przypisane zadania i współpracujące pomiędzy
sobą.
Założenia merytoryczne
Cel ogólny systemu pracy z uczniami zdolnymi
Celem ogólnym systemu pracy z uczniami zdolnymi w województwie
małopolskim jest zwiększenie szans grupy uczniów zdolnych na sukces
edukacyjny poprzez wspieranie w innowacyjnych formach rozwoju
poznawczych uzdolnień kierunkowych w zakresie języka angielskiego,
matematyki, przedsiębiorczości i technologii informacyjno-komunikacyjnych
oraz kompetencji twórczego myślenia.
Struktura merytoryczna systemu pracy z uczniami zdolnymi w Małopolsce
wypracowanego w ramach projektu DiAMEnT
Zadania szkół w systemie pracy z uczniami
zdolnymi
1. Realizacja programu Twórczo odkrywam świat jako programu uzupełniającego
na etapie edukacji wczesnoszkolnej.
2. Udział w diagnozie uzdolnień uczniów:
- Prowadzenie diagnozy uzdolnień w szkole w ramach powszechnej diagnozy
uzdolnień uczniów.
-
Zgłoszenie do diagnozy indywidualnej uczniów, którzy byli nominowani, ale nie
pisali testów diagnostycznych z przyczyn losowych.
3. Wykorzystanie wybranych elementów programów zajęć pozaszkolnych na zajęciach
lekcyjnych i pozalekcyjnych, w tym do przygotowania projektów na zakończenie
gimnazjum.
Innowacyjność produktu
1. Systemowy charakter (odpowiada na pytania: dlaczego? po co? jak? kto?
na jakich zasadach?)
•
•
•
•
•
•
•
Oparty na gruntownych podstawach merytorycznych - koncepcje psychologicznopedagogiczne, analiza uwarunkowań krajowych i ponadnarodowych
Jasno określone cele
Ścieżka wsparcia ucznia od edukacji wczesnoszkolnej do ukończenia szkoły
ponadgimnazjalnej”
Szeroki zakres różnych form wsparcia, adekwatnie do potrzeb rozwojowych
uczniów
Zaangażowanie wszystkich podmiotów środowiska oświatowego i jasne określenie
ich zadań
Kompleksowy system przygotowania kadry pedagogicznej i aktualizacji jej
kompetencji
Konsekwentna ewaluacja wszystkich elementów składowych.
Innowacyjność produktu
2. Zmiana filozofii pracy z uczniem zdolnym:
• Spójna programowa koncepcja pracy z uczniami zdolnymi
• Odejście do tradycyjnych metod i form pracy nastawionych na dostarczanie
dodatkowej wiedzy na rzecz pracy metodami aktywnymi służącymi rozwijaniu
umiejętności przedmiotowych, ponadporzedmiotowych i społecznych
• Praca z uczniem zdolnym jako proces, a nie kolejne „akcje”
• Zmiana roli nauczyciela - nie mentor, a partner; nie nauczanie, a wspólne
uczenie się
• Zmiana roli ucznia - upodmiotowienie, uczeń współtwórcą swojej ścieżki
rozwoju.
Innowacyjność produktu
3. Nowe rozwiązania programowe i organizacyjne
• Programy, materiały, narzędzia, których nie było dotychczas w naszym
systemie edukacyjnym
• Jednolite procedury organizacyjne, w tym szczególnie procedury
diagnozowania uzdolnień uczniów
• Sieć CWUZ w Małopolsce jako pozaszkolnych ośrodków pracy z uczniami
zdolnymi.
4. Wykorzystanie doświadczeń i zaadaptowanie rozwiązań sprawdzonych
w systemie edukacyjnym partnera ponadnarodowego
• Metoda projektu i strategia PBL jako podstawa programowa
podejmowanych działań
• Zastosowanie zasady „pull-out”.
Zakres testowania produktu
Produkt został przetestowany na grupie:
• 47 595 uczniów szkół podstawowych, gimnazjów i szkół
ponadgimnazjalnych;
• 4 496 podmiotów środowiska oświatowego (nauczycieli, dyrektorów,
wizytatorów, przedstawicieli jednostek samorządu terytorialnego).
Testowanie odbyło się w okresie od stycznia 2010r. do sierpnia 2012r.
Testowaniu poddano wszystkie elementy składowe produktu.
Zakres ewaluacji
1. Ewaluacja wstępnej wersji produktu
- Recenzje ekspertów dla wszystkich składowych produktu (metoda: analiza wytworów)
2. Ewaluacja przygotowania użytkowników innowacji
- Ewaluacja szkoleń realizowanych w projekcie (metody: ankieta)
Zebrany materiał badawczy: uczestnicy szkoleń - 4058 ankiet (zwrotność: 84,7%)
3. Ewaluacja testowego wdrożenia produktu
- Ewaluacja realizacji poszczególnych form wsparcia (metody: obserwacja, ankieta,
wywiad w tym wywiad fokusowy)
Zebrany materiał badawczy: uczniowie uczestniczący w zajęciach - 7965 ankiet
(zwrotność: 75,6%); nauczyciele prowadzący zajęcia z uczniami - 1115 ankiet
(zwrotność: 83,2%)
4. Ewaluacja finalnej wersji produktu
- Recenzje ekspertów dla finalnej wersji produktu (metoda: analiza danych zastanych,
analiza wytworów)
Rekomendacje
Opisywany system jawi się jako sprawa pierwszorzędnej potrzeby w aktualnej
sytuacji naszego systemu edukacji. (…) W mojej ocenie działania systemu trafiają
w samo sedno potrzeb uczniów zdolnych, dopełniając dziś istniejące elementy
pracy z nimi o to, co czyni z tych działań spójny system. Działania te są adresowane
nie tylko do uczniów, ale także do ich nauczycieli, nadzoru pedagogicznego,
władz oświatowych oraz samorządowych, czyli wszystkich potencjalnie
zainteresowanych. (…) Wdrożenie wszystkich elementów zaprojektowanych
rozwiązań w naszym systemie edukacji stanowiłoby jego istotne wzbogacenie
i jakościowy skok w opiece nad uczniem zdolnym. Sedno oraz wartość tego
systemu tkwi w jego kompleksowości.
Dobrze przemyślany i dojrzały zamysł został równie dobrze zrealizowany.
Sprawdzenie możliwości realizacji tak kompleksowych działań w skali
województwa to wiarygodna przesłanka do szerszych wdrożeń.
prof. dr hab. Zbigniew Marciniak, autor recenzji finalnej wersji produktu
23
Upowszechnianie
Najważniejsze wydarzenia upowszechniające w skali kraju:
1. Wizyta premiera rządu RP Donalda Tuska na podsumowaniu pracy POWUZ
w roku szkolnym 2011/2012.
2. Wizyta studyjna przedstawicieli UMWM jako przygotowanie do realizacji
projektu Zdolni z Pomorza.
3. Wizyta studyjna marszałka Województwa Śląskiego połączona ze spotkaniem
z uczniami i nauczycielami w POWUZ.
4. Prezentacja przebiegu i rezultatów testowania oraz produktu projektu na
konferencjach ogólnopolskich organizowanych przez Ministerstwo Edukacji
Narodowej, Ośrodek Rozwoju Edukacji, Krajową Instytucję Wspomagającą,
placówki doskonalenia nauczycieli (Warszawa, Dębe, Białystok, Opole).
Projekt DiAMEnT został zgłoszony prze Ośrodek Rozwoju Edukacji do Europejskiego Centrum
Wspierania Talentów (European Talent Centre) z siedzibą w Budapeszcie jako „Talent Point”
Narzędzia do diagnozy uzdolnień uczniów opracowane w ramach projektu są rekomendowane przez
Ośrodek Rozwoju Edukacji w Warszawie. W publikacji Uczeń zdolny. Analiza dostępnych narzędzi
diagnostycznych zostały umieszczone na listach polecanych narzędzi dla nauczycieli i dla psychologów.
Film prezentujący Powiatowe Ośrodki Wspierania Uczniów Zdolnych został zamieszczony na stronie
internetowej ORE jako prezentacja dobrych praktyk
Kontynuacja
Strategia rozwoju Małopolski na lata 2011-2020
Obszar I : Gospodarka wiedzy i aktywności
Kierunki polityki rozwoju: 1.1. Rozwój kapitału intelektualnego; 1.1.1 Wdrożenie
mechanizmów odkrywania, kształtowania i wspierania talentów
Program Strategiczny Kapitał Intelektualny i Rynek Pracy 2011-2020
Priorytet 1: Wdrażanie mechanizmów odkrywania, kształtowania i wspierania
talentów
Działanie 1.2. Małopolski Program Wspierania Talentów
Kluczowe projekty regionalne:
1. Wsparcie stypendialne dla uczniów i studentów
2. Diament PLUS
3.
28
Ikar-Inkubator Kreatywności Artystycznej w Regionie

similar documents