Slobodna tehnika

Report
INDIVIDUALNI SPORTOVI U PROCESIMA
VASPITANJA I OBRAZOVANJA 1
SLOBODNA TEHNIKA
Doc. dr Bojan MEĐEDOVIĆ
Fakultet za sport i turizam
Kretanje kroz vodu
• Izazov takmičarskog plivanja je pomeranje tela
sa najvećom energetskom ekonomičnošću
• Hidrodinamika je naučna disciplina koja se
bavi ovom problematikom
• U plivanju sila propulzije se ostvaruje
pomeranjem delova tela
• Biomehanika je disciplina koja proučava
pokrete (kinematika), i propulziju (sila)
Tri vrste otpora
• Čeoni otpor – površina i položaja tela koja se
izlaže otporu → kos položaj tela u vodi,
spušteni kukovi i kolena, pomeranje tela levodesno od uzdužne ose...
• Pliva se na površini, zbog uzimanja vazduha...
• Otpor talasa – talasi na površini utiču na
efikasnost kretanja kroz vodu, tako da i dizajn
bazena može uticati na promenu ovog stanja
• Prolaskom ruke kroz vodu, molekuli sa rasipaju
u svim pravcima → dublji bazen, veće
rasipanje talasa
• Plivačke staze, menjaju efekte otpora talasa na
plivača
Otpor trenja
• Korekcija površine koja se kreće kroz vodu
• Bernulijev princip → brzina strujanja
molekula i razlika u pritiscima - telo se kreće u
pravcu manjeg pritiska
Tehniku sportskog plivanja analiziramo tako
što se:
– odredi položaj tela,
– rad ruku,
– rad nogu,
– disanje i
– koordinacija rada ruku i nogu sa disanjem.
POLOŽAJ TELA...
• Kod svih tehnika plivanja potrebno je da telo
što više zauzme horizontalan
(hidrodinamičan) položaj sa najmanjim
mogućim napadnim uglom.
• Napadni ugao je ugao koji zaklapa uzdužna
osa tela plivača i horizontala
• Telo treba da bude ispruženo a stabilnost u
toku kretanja maksimalna.
• Kod tehnike kraula telo se ritmički okreće oko uzdužne
ose, tako da poprečna osa ramena i horizontala kod
nekih plivača zaklapaju ugao od 35 do 45o, što
omogućuje rad rukama u najoptimalnijim ravnima i
njihov racionalni prenos kroz vazduh.
• Okreti trupom omogućuju udah s minimalnim mišićnim
naprezanjem i skoro neznatnim remećenjem
horizontalnog položaja tela.
• Stepen okretanja zavisi od individualnih sposobnosti
plivača i tehnike plivanja (varijante). Povećanjem
tempa plivanja rukama stepen obrtanja se smanjuje.
• Pri plivanju delfinom i prsnom tehnikom gornji
deo tela obavlja kretanje oko poprečne ose u
predelu kuka, tako da se ritmički kreće gore-dole,
a pri tome napadni ugao može da bude i do 20o.
• Ovi tzv. dodatni pokreti trupom su neophodni da
bi se pravilno realizovala tehnika plivanja, ali se
zato stvaraju veće sile otpora nego što je to slučaj
kod leđnog i prsnog kraula, koji nemaju te
pokrete.
RAD RUKU...
• U sportskom plivanju rad ruku uglavnom
proizvodi silu vuče, jedino kod prsnog plivanja
i ruke i noge svojim kretanjem približno
podjednako stvaraju silu vuče.
• Tehnika rada rukama najviše utiče na opštu
koordinaciju, određuje tempo , ritam i brzinu
plivanja.
• Rad ruku je povezan sa disanjem.
• Silu vuče produkuju šaka i podlaktica, koje se
svojim zaveslajnim površinama odupiru o
vodenu masu, odguruju se od nje u osnovnoj
fazi zaveslaja.
• Ruka za vreme zaveslaja (osnovna faza) treba
da se kreće maksimalnom brzinom i u ravnima
gde se stvaraju najveći otpori.
• U momentu ulaska ruke u vodu, u tzv. fazi pripreme za
zaveslaj, šake i prsti zauzimaju takav položaj kako bi se
otporu vode izložila njihova najmanja površina.
• Obično se prvo uronjavaju prsti, pa šake, itd.
• U završnoj fazi (u fazi izlaska iz vode) ponovo se vodi
računa da se otporu vode, odnosno sili pritiska, izloži
najmanja površina ruku i da se ruke najbolje pripreme
za racionalan retropulzivan pokret.
• Npr, pri plivanju kraulom, delfinom i leđnim kraulom
pri izlasku iz vode dlanovi se okreću butinama u cilju
minimiziranja sile pritiska i dobre pripreme za pravilan
prenos ruku kroz vazduh.
• Zaveslaj se započinje sa skoro
ispruženom rukom u zglobu lakta.
potpuno
• Međutim, osnovni deo zaveslaja mora da se obavi
uz određeno savijanje zgloba lakta.
• Stepen savijanja zavisi od morfoloških osobina,
snage mišića trupa, ramena i ruku i varijante
plivanja.
• Plivači sa boljim rezultatima imaju veći stepen
savijanja ruke u laktu.
• Kod svih tehnika plivanja prva polovina osnovnog dela
zaveslaja realizuje se sa tzv. "visokim" položajem lakta.
• Da bi zaveslaj bio dovoljno efikasan šaka mora da se
kreće znatno brže od lakta ("šaka pretiče lakat"). U tom
delu zaveslaja lakat ne sme da ide dole niti da zaostaje
u kretanju, već da se kreće u stranu, dok se nadlaktica i
podlaktica umereno obrću unutra. Na taj način se
stvaraju uslovi da se otporu vode izlože najveće
površine šaka i podlaktica.
• "Visok" položaj lakta treba imati i pri kretanju ruke kroz
vazduh u fazi povratnog pokreta, što takođe doprinosi
racionalnosti zaveslaja
51, 52, 53, 55, 63
RAD NOGAMA...
• Radom nogu, uglavnom, kod sve četiri tehnike
se obezbeđuje horizontalan položaj tela, kako
ne bi došlo do propadanja zadnjeg dela tela u
dublje slojeve vode.
• Služe kao stabilizator tela da bi se obezbedio
što povoljniji hidrodinamički položaj tela na
vodi.
• Na taj način se održava optimalna veličina napadnog
ugla.
• Kod kraula, leđnog kraula i delfina rad nogu, pored toga
što obezbeđuje stabilan položaj tela, ima izvesnog
manjeg udela i u stvaranju sile vuče, kao i u održavanju
ravnomerne brzine pri plivanju.
• Međutim, kod prsnog plivanja radom nogu se mnogo
značajnije utiče na stvaranje sile vuče, što će biti
detaljno objašnjeno kasnije.
Biomehanička analiza kraul tehnike
• 5 faza zaveslaja:
• PRVA FAZA - Ulaz i opružanje ruke u vodi –
ispred glave, prvo prsti, u prostoru između
središta sagitalne ravni i ivice ramena, sa blago
rotiranim palcem na dole radi smanjenja
otpora, šaka, podlaktica i nadlaktica putuju
kroz ‘rupu’ koju su napravili prsti. Ruka se tada
opruža.
• Za bolje kliženje kroz vodu – telo se rotira na
stranu ruke koja je ušla u vodu
• Ruka koja završava zaveslaj vrši efikasniji
pokret jer se to izvodi istovremeno sa
rotacijom tela...
• Kretanje ruke koja ulazi u vodu se usporava u
ovoj fazi do potpunog opružanja (druga ruka
koja vrši zaveslaj ’’gura’’ telo i opruženu ruku
napred!!!!!!!
• DRUGA FAZA (Downsweep) Zamah na dole – ručni zglob
ostaje opružen a lakatni zglob se blago savija i vrši pritisak na
dole i upolje do tačke koja je šira od ramena
• U ovoj fazi – jako je važno da ruka nastavlja da se kreće
napred (svaki pokušaj guranja vode dole – usporavanje i
slabljenje sile propulzije)
• Ova faza počinje u momentu kada suprotna ruka prestane da
vrši pritisak na vodu!
• Ruka lagano ubrzava, ali ne preterano
• U ovoj fazi telo nastavlja da se rotira, a druga ruka napušta
vodu i prelazi u fazu oporavka
• TREĆA FAZA ‘Hvatanje’ – zglog lakta pod uglom od 90˚
• Šaka se postavlja na dubinu od oko 50 do 70 cm
• Ruka i šaka se nalaze sa ispred i sa strane ramena i
kreću se prema nazad i blago van
• Ova faza predstavlja prvu propulzivnu fazu
zaveslaja!!!!!!!!
• Ruka ne sme biti previše opružena, i u toj poziciji
nadlaktice se nalazi bočno, dok se dlan i podlaktica
nalaze bliže ramenu...
• ČETVRTA FAZA (Insweep) Zamah ka
unutra
• Početak ove faze počinje sa hvatom
• Zatim, polukružni pokret u zglogu
ramena sve dok šaka ne dođe ispod
grudi
• U zaveslaju treba da učestvuju veliki
mišići leđa i ramena dok se voda
gura unazad
• Dlan stalno usmeren ka nazad
• Ruka ubrzava kretanje ka nazad
• Ova faza se poklapa sa rotacijom tela
na drugu stranu.
• PETA FAZA (upsweep) ’Zamah nagore’,
’Finiširanje’, ’Otiskivanje’ – šaka menja pravac ka
spolja i unazad, pomerajući se od središnje linije
ka površini vode sa strane tela
• Zglob lakta probija površinu, i snažno se opruža
• Drugi propulzivni deo zaveslaja
• Faza u kojoj je brzina ruke najveća!
• Faza oporavka – kada šaka napusti vodu i
obuhvata interval od izlaska šake do ulaska prstiju
u vodu. Tokom ove faze lakat je savijen i
postavljen visoko, i ruka je relaksirana
Rotacija tela
• 160° - prilikom aktivne faze postavljanje ruku dublje,
a prilikom faze oporavka podizanje ramena van vode
• Ovo doprinosi povećanju snage zaveslaja,
uključivanjem u rad velikih, snažnih mišića leđa
• Ovo je potpomognuto udarcima nogama, što
poboljšava rotaciju
Rad nogama
• 2 udarni i 6-to udarni
• 3 udara nogama tokom jednog saveslaja ruke
Položaj glave
• Glava u produžetku kičme
• Uzimanje vazduha na stranu, na svaki 3
zaveslaj, u trenutku završne faze, trudeći se da
glava izađe iz vode rotiranjem tela a ne glave!

similar documents