Kamerstukken II

Report
DE DECENTRALISATIES IN HET SOCIALE
DOMEIN STAATSRECHTELIJK BEKEKEN
24 JANUARI 2014
SOLKE MUNNEKE
ONDERWERPEN
- Operatie 1: De 3 decentralisaties: wat en waarom?
- Operatie 2: Bestuurlijke herinrichting van Nederland
-
Staatsrechtelijke vragen en problemen:
1. decentralisatie vereist bestuurskracht
2. decentraliseren is loslaten
3. decentralisatie leidt tot ongelijkheid
- Een zorg voor de gemeente?
2
DE DECENTRALISATIES: WAAR GAAT HET OVER?
Regeerakkoord Rutte II (‘Bruggen Slaan’, 29 oktober 2012):
“In de langdurige en welzijnszorg willen we de komende periode een
omslag maken naar meer maatwerk, meer zorg in de buurt, meer
samenwerking tussen de verschillende aanbieders, maar ook naar
houdbaar gefinancierde voorzieningen, zodat ook latere generaties er
nog gebruik van kunnen maken. Dat betekent dat maximaal aansluiting
gezocht zal worden bij wat mensen nodig hebben en wat gemeenten in
staat zijn te doen.” (p. 22)
“De decentralisatie moet ertoe bijdragen dat de eigen kracht, het sociale
netwerk en de voorzieningen in een gemeente beter worden benut. Het
accent zal steeds liggen op participatie in de samenleving.” (p. 24)
3
DE DECENTRALISATIES: WAAR GAAT HET OVER?
• Jeugd
•
Kamerstukken I 2013/2014, 33 684 (Jeugdwet)
• Werk (participatie)
•
Kamerstukken II 2013/2014, 33 161 (Participatiewet)
• Zorg (ondersteuning)
•
4
Kamerstukken II 2013/2014, 33 841 (Wet maatschappelijke
ondersteuning 2015)
WAAROM DECENTRALISEREN?
Wat wil de wetgever bereiken?
• Een grotere eigen verantwoordelijkheid van burgers
• Een effectievere en efficiëntere overheid die maatwerk
levert
•
•
•
•
•
5
Bezuinigen
Eenvoudiger regels
Integrale aanpak
Maatwerk
Sterkere democratische legitimatie
UITGANGSPUNTEN BIJ DE NIEUWE VORMGEVING
• één gezin, één plan, één regisseur
• Grote beleidsvrijheid voor gemeenten
• Voldoende ‘uitvoeringskracht’ gemeenten
• Eigen democratische legitimatie en controle
• Rijk blijft ‘systeemverantwoordelijk’
6
OPERATIE 2: DE BESTUURLIJKE HERINRICHTING
Regeerakkoord Rutte II:
“Een grote decentralisatie van taken en bevoegdheden vergt
medeoverheden die op een passende schaal zijn
georganiseerd. Voor de lange termijn hebben wij het
perspectief van vijf landsdelen met een gesloten
huishouding en gemeenten van tenminste honderdduizend
inwoners voor ogen.” (p. 40)
7
VOLDOENDE BESTUURSKRACHT EN DEMOCRATISCHE
LEGITIMATIE
• De ‘decentralisatieparadox’: de gemeente gaat aan zijn
eigen succes ten onder.
• Vergroten van de uitvoeringskracht:
•
•
Gemeentelijke herindeling (fusie)
Gemeentelijke samenwerking (WGR)
• Hoe groot is de invloed van de gemeenteraad op het
gemeentelijke beleid?
8
DECENTRALISEREN IS ‘LOSLATEN’
• Gedecentraliseerde eenheidsstaat: decentraal moet,
tenzij het alleen centraal kan.
• Voldoende beleidsvrijheid, voldoende financiële middelen,
voldoende tijd
• Het Rijk houdt (interbestuurlijk) toezicht
•
•
•
9
Sinds 1 oktober 2012: Wet revitalisering generiek toezicht
Maar: toch weer specifiek toezicht
Plus: de opkomst van de ‘systeemverantwoordelijkheid’
GELIJKHEID EN PRIVACY
•
•
•
•
Hoe groot mogen de verschillen straks zijn?
Beleidsvrijheid betekent: verschillen per gemeente.
Uitgangspunt: geen strijd met het gelijkheidsbeginsel,
Maar waar liggen de grenzen?
• Een integrale benadering vereist koppeling van
gegevensbestanden, mag dat?
10
EEN ZORG VOOR DE GEMEENTE?
Juridische randvoorwaarden voor een geslaagde
decentralisatie
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
11
Voldoende bestuurskracht?
Voldoende tijd?
Voldoende middelen?
Voldoende beleidsvrijheid?
Voldoende democratische controle?
Voldoende toezicht?
Voldoende vertrouwen?
Dank voor uw aandacht!
12

similar documents