Ochrona przyrody i środowiska (prezentacja Dominiki Lewandowskiej)

Report
Ochrona przyrody
i środowiska
Formy ochrony środowiska
Dominika Lewandowska II lic.
Ochrona przyrody i środowiska
• Degradacja środowiska przyrodniczego nastąpiła w
konsekwencji intensywnej produkcji rolniczej i
przemysłowej, rozwoju transportu i dynamicznego
rozwoju społeczno-gospodarczego.
• Poprawę obecnego stanu rzeczy mogą przynieść
działania mające na celu ochronę środowiska.
• Wzrastająca świadomość negatywnych skutków
(szczególnie w krajach wysoko rozwiniętych)
wpływa na stopniową poprawę stanu przyrody,
chociaż konkretne, odczuwalne skutki będzie
można dostrzec dopiero z perspektywy czasu.
• Antropopresja- oddziaływanie człowieka na
środowisko przyrodnicze i występujące w nim
biocenozy
2
2014-04-14
Ochrona przyrody i środowiska
Etapy zmian relacji człowiek- środowisko
Etap przedindustrialny
Etap industrialne
Etap postindustrialny
Od 10 tys. lat do 1700 r.
Od ok. 1700 do lat 50. XX wieku
Od 1950 r.
Uzależnienie człowieka od środowiska
przyrodniczego
Intensywne eksploatowanie dóbr
naturalnych (surowców mineralnych,
drewna itd.)
Człowiek zaczyna dostrzegać
zależność pomiędzy stanem
środowiska a poziomem życia
Przyroda zapewniała człowiekowi
pożywienie, wodę, schronienie.
Zaspokajała jego podstawowe
potrzeby
Rosnący konsumpcjonizm w stosunku
do dóbr przyrody
Uświadomienie wpływu działalności
człowieka na stan środowiska i
dążenie do jego ochrony
Mała świadomość skutków
intensywnej eksploatacji środowiska
Duża świadomość skutków
antropopresji i chęć poprawy stanu
środowiska przez racjonalną
gospodarkę
Człowiek nie zdawał sobie sprawy ze
swojego wpływu na środowisko
3
2014-04-14
Ochrona przyrody i środowiska
Czym różni się ochrona przyrody od ochrony środowiska?
Sposoby ochrony środowiska
• Ochrona przyrody – ogół działań zmierzających do zachowania w niezmienionym lub
optymalnym stanie przyrody ożywionej i nieożywionej, a także krajobrazu. Głównym celem
ochrony przyrody jest utrzymanie stabilności ekosystemów i procesów ekologicznych oraz
zachowanie różnorodności biologicznej.
• Ochrona środowiska – całokształt działań mających na celu właściwe wykorzystanie oraz
odnawianie zasobów i składników środowiska naturalnego.
• Sposoby ochrony środowiska:
racjonalne kształtowanie środowiska i gospodarowanie zasobami środowiska zgodnie z zasadą
zrównoważonego rozwoju (ograniczenie eksploatacji surowców mineralnych i zużycia wody)
przeciwdziałanie zanieczyszczeniom (zakładanie filtrów ograniczających emisję gazów i pyłów
do atmosfery; budowanie oczyszczalni ścieków)
utrzymywanie i przywracanie elementów przyrodniczych do stanu właściwego (rekultywacja)
Recykling i segregacja odpadów
4
2014-04-14
Ochrona przyrody i środowiska
Zrównoważony rozwój
Pojęcie zrównoważonego rozwoju pojawiło się w
leśnictwie. Już w XIX wieku niemieccy leśnicy
przyjęli koncepcję według której można wycinać
tylko tyle drzew ile może urosnąć w podobnym
okresie czasu. W ten sposób las istniał w danym
miejscu przez cały czas i pozostawał funkcjonalnym
ekosystemem. Zrównoważony rozwój stał się
doktryną polityczną po Konferencji Narodów
Zjednoczonych na temat Środowiska i Rozwoju
nazywanej często Szczytem Ziemi. Model
zrównoważonego rozwoju łączy trzy aspekty:
społeczny, gospodarczy i środowiskowy. Zakłada
równowagę pomiędzy dobrem społeczeństw,
rozwojem gospodarczym a ochroną środowiska.
5
2014-04-14
Ochrona przyrody i środowiska
Działalność organizacji na rzecz ochrony środowiska
• Organizacje ekologiczne możemy podzielić na: globalne, regionalne, państwowe lub lokalne.
• Mogą być kierowane przez rząd bądź prywatnie, przez organizacje obywatelskie. Niektóre
organizacje na rzecz ochrony środowiska, wśród nich Natural Resources Defense Council
(Ministerstwo Ochrony Zasobów Naturalnych), zajmują się wytaczaniem procesów sądowych.
Inne grupy dbające o środowisko naturalne, jak na przykład Przyjaciele Ziemi,
rozpowszechniają informacje, biorą udział w publicznych posiedzeniach, przeprowadzają
kampanie, organizują demonstracje i kupują ziemie pod ochronę. Mniejsze grupy prowadzą
badania naukowe nad zagrożonymi gatunkami i ekosystemami. Bardziej radykalne
organizacje, jak Greenpeace czy Earth Liberation Front (Front Wyzwolenia Ziemi) używają
bezpośrednich metod, by przeciwdziałać aktom zanieczyszczania środowiska. Greenpeace
popiera konfrontacje bez użycia przemocy, podziemny Front Wyzwolenia Ziemi propaguje
potajemne niszczenie własności i uwalniani więzionych lub zagrożonych zwierząt. Inną ważną
jednostką jest UNEP- agenda ONZ, której celem jest koordynacja działań państw
członkowskich na rzecz ochrony środowiska i monitorowanie jego stanu. Tworzeniem parków
narodowych oraz promowaniem przyjaznych środowisku rozwiązań prawnych zajmuje się
WWF (Światowy Fundusz na rzecz Przyrody)
6
2014-04-14
Ochrona przyrody i środowiska
Konwencje i konferencje dotyczące ochrony środowiska
Sprawa ochrony środowiska była również tematem Konferencji Organizacji Narodów
Zjednoczonych, która odbyła się w 1972 roku w Sztokholmie. Wzięło w niej udział 114 państw.
Powołano wtedy Program Narodów Zjednoczonych do spraw Ochrony Środowiska (UNEP).
Zorganizowano również Konferencję Narodów Zjednoczonych na temat Środowiska i Rozwoju
(Szczyt Ziemi 1992). Pierwszym dokumentem, który zwrócił uwagę na zagrożenia związane z
degradacją środowiska, był przedstawiony w 1969 r. raport ówczesnego sekretarza generalnego
ONZ Sithu U Thana zatytułowany „Człowiek i jego środowisko”.
7
2014-04-14
Ochrona przyrody i środowiska
Międzynarodowe formy ochrony przyrody
Wspólna ochrona różnorodności biologicznej może być o wiele bardziej skuteczna niż działania
pojedynczego państwa. Polska przystąpiła między innymi do Konwencji ramsarskiej podpisanej w
1971 roku w Iranie. Kraje przystępujące do konwencji zobowiązały się do ochrony terenów wodnobłotnych, na których występują liczne gatunki ptaków i innych zagrożonych zwierząt. W Polsce
znajduje się 13 obszarów chronionych w ramach konwencji. Na całym świcie w roku 2001 obszarów
takich było 1933
Biebrzański Park
Narodowy jest
jednym z 13
obszarów objętych
Konwencją
ramsarską
położonych w
Polsce
8
2014-04-14
Ochrona przyrody i środowiska
Międzynarodowe formy ochrony przyrody
Organizacja Narodów Zjednoczonych do Spraw Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO) doprowadziła
do utworzenia światowej sieci obszarów chronionych nazwanych rezerwatami biosfery. Obszary te
zawierają cenne zasoby przyrody, kluczowe dla zachowania bioróżnorodności. W roku 2010 istniało
564 rezerwaty biosfery, z czego 10 znajduje się w Polsce. Niektóre z nich obejmują obszary
chronione stworzone w Polsce oraz sąsiadujące obszary chronione innych państw, np.
międzynarodowy rezerwat biosfery Karpaty Wschodnie to tereny chronione w Polsce, Ukrainie i
Słowacji. (program „Człowiek i Biosfera”)
Liczba rezerwatów biosfery w poszczególnych krajach
9
2014-04-14
Ochrona przyrody i środowiska
Rezerwaty biosfery UNESCO
10
2014-04-14
Ochrona przyrody i środowiska
Międzynarodowe formy ochrony przyrody
Innym przykładem międzynarodowego działania służącego ochronie przyrody jest Europejska Sieć
Ekologiczna Natura 2000. Została ona stworzona w celu zachowania zagrożonych siedlisk
przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt występujących w Europie. Sieć Natura 2000 tworzą
specjalne obszary ochrony ptaków oraz specjalne obszary ochrony siedlisk . W Polsce wyznaczono
ok. 1000 obszarów sieci, co stanowiło prawie 20% powierzchni kraju. Ochroną objęto 130
gatunków ptaków oraz 70 typów siedlisk. Największym obszarem tego typu są Bory Tucholskie.
11
2014-04-14
Ochrona przyrody i środowiska
Obszary Natura 2000
• czerwony- terytoria
ochrony siedlisk
• niebieski- obszary
ochrony ptaków
12
2014-04-14
Ochrona przyrody i środowiska
Czerwona księga
• Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych – publikowana przez Międzynarodową Unię
Ochrony Przyrody i Jej Zasobów (IUCN) lista zagrożonych wyginięciem gatunków organizmów.
Ukazała się po raz pierwszy w 1963 roku. Edycja Czerwonej Księgi z roku 2011 zawierała spis 59
508 gatunków (ponad 45 tysięcy gatunków zwierząt, ponad 14 tysięcy gatunków roślin oraz 18
gatunków grzybów). Większość z nich uzyskała status zagrożonych w wyniku działalności
człowieka.
zagrożone
wyginięcie
m
13
2014-04-14
Ochrona przyrody i środowiska
EX
wymarłe
EW
wymarłe na wolności
CR
EN
VU
krytycznie zagrożone
zagrożone
narażone
NT
LC
bliskie zagrożenia
najmniejszej troski
Polska czerwona księga zwierząt
Rejestr zagrożonych gatunków zwierząt na terenie Polski. Została stworzona na wzór
międzynarodowej Czerwonej Księgi Gatunków Zagrożonych. Zawiera listę ginących gatunków
zwierząt z dokładnym ich opisem i mapami rozmieszczenia. Określa także stopień zagrożenia
poszczególnych gatunków, rzadkość ich występowania oraz stosowane i proponowane sposoby
ochrony. Na liście gatunków zagrożonych wyginięciem jest 3,5 tys. gatunków. Stanowi to ponad 6%
gatunków występujących na terenie kraju.
• Przykładowe zagrożone zwierzęta: kozica, łoś, morświn, żubr, gniewosz plamisty, niedźwiedź.
Głuszec
14
2014-04-14
Ochrona przyrody i środowiska
Wąż Eskulapa
Kraska zwyczajna
Uszatka błotna
Polska czerwona księga roślin
Wybór taksonów roślin zagrożonych na terenie Polski wyginięciem, a także tych, które już
wyginęły. Obejmuje paprotniki i rośliny nasienne występujące w XIX i XX wieku na terenie Polski, w
jej obecnych granicach. Kolejne wydania księgi obejmują coraz bardziej obszerny wykaz gatunków,
zbliżając jej zawartość do Czerwonej listy roślin i grzybów Polski, stanowiącej pełny rejestr
gatunków zagrożonych wraz z ich klasyfikacją do odpowiednich kategorii zagrożenia.
• Przykładowe zagrożone rośliny: brzoza niska, storczyk samiczy, wątlik błotny, tojad niski.
Widlicz cyprysowaty
15
2014-04-14
Ochrona przyrody i środowiska
Kukułka krwista żółtawa
Malina moroszka
Dzwonek brodaty
Koniec

similar documents