Osmanlı Kültür ve Medeniyeti Sunumunu indirmek için Tıklayın…

Report
Devlet Yönetimi
Osmanlı Devletini Osman Bey soyundan gelen hükümdarlar
yönetmiştir. Yönetim babadan oğula geçmiştir. Devlet;
Mutlakiyetçi, Merkeziyetçi, Teokratik rejimle yönetilmiştir.
Fatih zamanında devletin bütünlüğü için kardeş katli gelenek
haline gelmiştir. Bu durum I. Ahmet’e kadar devam etmiştir.
Hükümdarlık alametleri; para bastırmak, hutbe okutmak ve
kılıç kuşanmaktır.
Divan-ı Hümayun: Devlet işlerinin görüşüldüğü yerdir.
(Bakanlar Kurulu)
Orhan Bey döneminde kuruldu. Fatih dönemine kadar
padişahlar başkanlık ederken, Fatih döneminde veziriazam
başkanlık etmeye başladı. “Son söz padişahındır.”
Divan Üyeleri
Sultan: Devlet yönetiminde en yetkili kişidir.
Vezirazam: Padişahın vekili.(Başbakan)
Vezirler: Bakanlar.
Defterdar: Maliye işlerine bakar.
Nişancı: Padişahın tuğrasını çeker,dirlikleri dağıtır.
Kazasker: Adalet işlerine bakar.
Müftü, Şeyhülislam: Din işlerinden sorumludur.
Kaptan-ı Derya: Deniz kuvvetleri komutanı.
Reis-ül Küttap: Dış işlerden sorumlu,bütün katiplerin lideri.
Yeniçeri Ağası: İstanbul’un güvenliğinden sorumlu,yeniçeri
ocağının amiridir.
NOT: Divan danışma meclisi niteliğindedir.
Memleket Yönetimi
Memleket yönetim bakımından üçe ayrılmıştır.
- Merkeze Bağlı Eyaletler: (İstanbul’a yakın)
Anadolu ve Rumeli Beylerbeyliği; dirlik sisteminin uygulandığı
ve yıllıksız eyaletlerdir.
Eyaletler sancaklara, sancaklar kaza ve köylere ayrılır.
Kazalarda subaşılar(güvenlik),kadılar(adalet)görevlidir.
- Merkeze Bağlı Hükümet ve Beylikler: (İstanbul’a az uzak)
İç işlerinde serbest, dış işlerinde Osmanlıya bağlılardı.
Kırım, Eflak, Erdel Beyliği ve Hicaz Emirliği. Hicaz Emirliği
dışındakiler yıllık vergi verirler ve ihtiyaç olduğunda orduya
asker gönderirlerdi.
- Özel Yönetimli Eyaletler: (İstanbul’a uzak)
Bağdat, Mısır ve Tunus vs. Yıllık vergi verirler. Yöneticilerine
Saliyane (yıllık maaş) verilirdi. Bu eyaletlerin gelirleri iltizama
verilirdi.(Toprakların kiralanması)Mültezim ise kiralayan kişidir.
Toprak Yönetimi
Toprak İslam Hukukuna göre Öşri, Haraci ve Miri arazi olmak
üzere üçe ayrılır.
1- Öşür Arazi: Müslümanlara ait olan topraklar. (Öşür vergisi)
2- Haraci Arazi: Müslüman olmayan halka aittir. (Haraç vergisi)
3-Miri Arazi: Devletin malı olan topraklardır.
Miri Arazi Çeşitleri:
1-Dirlik: Geliri devlet memurlarına ve askerlere görev karşılığı
verilen topraktır. Üçe ayrılır;
a) Has: Geliri padişah ve divan üyelerine verilir.
b) Zeamet: İkinci dereceden devlet adamlarına verilir.
c) Tımar: Sipahilere verilir.
Eşkinci Tımarı: Savaşta yararlılık gösterenlere,
Mustahfaz Tımarı: Cami imam ve hatiplerine verilirdi.
Topraklar mutlaka işletilirdi. Toprağı işlemeyenden resm-i
çiftbozan vergisi alınırdı.
Dirlik Sisteminin amaçları: Topraklardan yararlanma,gelir
arttırma ve üretimde sürekliliği sağlamaktır.
2- Vakıf Toprak: Geliri hayır kurumlarına ayrılan arazi.
3- Yurtluk Arazi: Sınır koruma görevlilerine ayrılan arazi.
4- Ocaklık Arazi: Kale muhafızlarına ve tersane giderleri için.
5- Mukataa: Geliri doğrudan doğruya hazineye giden toprak.
6- Malikane: Devlette başarılı olanlara verilir.
7- Paşmaklık: Padişahın kadınlarına ve kızlarına ayrılan
arazidir.
Ordu
Ordunun temelini Orhan Bey atmıştır. Yeniçeri ocağının
temelini ise I. Murat atmıştır. Ordunun temeli kara ordusudur.
1- Kapıkulu Askerleri: Paralı askerlerdir. Masraflarını devlet
karşılar. Devşirmelerden seçilir. Savaşta padişah ve hazineyi
korurlar. Piyadeler(yaya),Süvariler(atlı)olmak üzere ikiye
ayrılır.
2-Eyalet Askerleri: Sadece savaş zamanında oluşur. Maaş
almazlar. Dirlik gelirleriyle beslenirlerdi. Devlet masraf
yapmadan bir orduya sahip olmuştur.
3-Yardımcı Kuvvetler: Bağlı beylik ve devletlerden alınan
askerler. (Yörükler, sakalar, azaplar, derbentçiler.)
Deniz Ordusu: İlk kez Orhan Bey döneminde
Karesibeyliği’nden geçmiştir. İlk tersane Yıldırım döneminde
Gelibolu’da kurulmuştur. (1391)
Fatih ve Kanuni Döneminde donanma güçlendirilmiştir.
Donanma komutanı Kaptan-ı Derya, askerlerine Levent ve
Serdar denilmiştir.
Maliye
Maliye Teşkilatı I. Murat zamanında kurulmuştur. Defterdar
mali işlerden sorumlu olan kişidir.
Devletin Gelir Kaynakları:
- Savaş ganimetleri(1/5)
- Vergiler ikiye ayrılır.
a) Şer-i vergiler; Öşür, Haraç, Cizye
b) Örf-i Vergiler; Ağnam (Hayvan), Avarız (Olağanüstü durumlarda
alınan vergi), Çiftbozan (Toprağı işlemeyenden alınan
vergi),Otlakiye (Otlak vergisi)…
- Gümrük gelirleri
- Bağlı beylik ve devletlerden alınan vergiler
- Maden, tuzla, orman gelirleri…
*Osmanlı ekonomisinin en güçlü olduğu dönem 15.-16.yy.dır.Fatih
Döneminde Venediklilere verilen ayrıcalık, Kanuni Döneminde
Fransızlara verilen kapitülasyonlarla Osmanlı zamanla açık pazar
haline gelmiştir. Düşük gümrük vergileri ile istenilen amaca
ulaşılamamıştır.
Hukuk
İkili hukuk sistemi vardır.
Örf-i Hukuk: Örf, adet, gelenek, görenek.
Şer-i Hukuk: İslam hukuku.
Mahkemeler herkese açıktı. Davalara kadılar bakardı. Kadılar
Kazaskere bağlıydı.
Örf-i hukuk alanında ilk kanunname Kanunname-i Ali
Osman’dır.
Sosyal Hayat
Osmanlı Devletinde köyde yaşayan halk; tarım ve
hayvancılıkla, şehir ve kasabada oturanlar sanat ve ticaretle,
uğraşırlardı.
Aynı meslekten olanlar kendi aralarında Lonca Teşkilatını
kurmuşlardır. Bu teşkilat; ahi teşkilatının devamıdır. Esnaf ile
hükümet ilişkilerini düzenler.
Bilim-Kültür-Edebiyat-Sanat
Osmanlı’da eğitim öğretim medreselerde yapılıyordu. İlk
medrese Orhan Bey döneminde kuruldu. Daha sonra;Sahn-ı
Seman ve Sahn-ı Süleymaniye medresesi açılmıştır.
Medreselerden sonra en önemli okul ise; Enderun mektebidir.
Devletin resmi dili Türkçe’dir. Yazı dili Osmanlıca’dır.
Mimaride ise; Selçuklu ve Bizans’tan etkilenilmiştir. Dini
yönden sakıncalı olduğu için resim ve heykelcilik
yasaklanmıştır. Bunun yerine; minyatür sanatı ve yazı sanatları
gelişmiştir.

similar documents