Wika at Panahon, Wikang Napapanahon: Ang Papel ng Wikang

Report
Jayson D. Petras
April J. Perez
Unibersidad ng Pilipinas Diliman
• Kontekstuwalisasyon: Wika at Panahon
• Palihan hinggil sa simplipikasyon ng mga
terminolohiyang pampanahon
• Mga usaping pangwika kaugnay ng
simplipikasyon
• “lawas ng mga salita at sistema ng paggamit
sa mga ito na laganap sa isang sambayanan
na may iisang tradisyong pangkultura at
pook na tinatahanan” (UP Diksiyonaryong
Filipino, 2010)
• papel ng wika sa pag-iral at pagdanas ng
isang partikular na pangkat sa kanilang
kinapapaloobang grupo at kapaligiran
• wika bilang (1) pahayag-pahiwatig, (2)
impukan-kuhanan at (3) daluyan ng
kultura
• masasabing ang wika ay esensiyal na
sangkap ng bayan na nag-uugat sa
kalikasan
• sa pamamagitan ng paggalugad ng tao sa
kaniyang kapaligiran, nabubuo ang iba’t
ibang danas na naisasalin sa pagwiwika at
pagsasalaysay sa kaniyang kapwa tungo sa
paghahabi ng natatanging pananawpandaigdig
• Pilipinas bilang bahagi ng typhoon belt
• 1979-2000: 428 tropical cyclones o 9 na
tropical cyclones kada taon ang dumaan
sa Pilipinas, (PAGASA, 2006)
• “Ang Hangin at Ulan sa Nagbabagong
Panahon: Isang Pagsilip sa Kasaysayan at
Wikang Waray noong ika-17 hanggang ika19 dantaon” (Abejo, 2012)
• Francisco Alcina (1668) sa “Historia de las
Islas e Indios Visayas”
• Antonio Sanchez - Dela Rosa (1895) sa
“Diccionario Español-Bisaya para las
Provincias de Samar y Leyte
• Katawagan sa hangin batay sa direksyon:
–
–
–
–
–
–
–
–
Hilaga : amihan
Hilagang - silangan : cabonghan
Silangan : dumagsa
Timog - silangan : timug
Timog : salatan
Timog - kanluran : habagat sa cabarian
Kanluran : habagat sa natondan
Hilagang – kanluran : canauay (hanging
pinakamasama sa kalusugan)
Mahinang Ulan
Malakas na Ulan
Bohog
Aragsaas
Damuc
Baguio
Damug
Onos / onos-onos
Talac-tagac
Uranos
Tarahiti / tariti
Yung yung
• ika-27 ng Setyembre 2013 at ika-11 ng
Hulyo 2014
• dinaluhan ng mga mananaliksik kasama
ang mga miyembro ng midya, Metro
Manila LGUs at mga kawani ng PAGASA
• Pagsasaayos ng sunuran ng ulat-panahong
nasa Wikang Filipino at Wikang Ingles
• Pangamba sa literal at salita sa salitang
pagsasalin
• Hal. “expected”  inaasahan  pinangangambahan
• “ang mga probinsya ng Mindoro at Hilagang
Palawan ay makararanas ng maulap na kalangitan”
 “magiging maulap sa Mindoro at Hilagang
Palawan” (ayos ng pangungusap)
• Kaisahan ng mga termino
– “pagkulog at pagkidlat”  “pagkidlat at pagkulog”
• Pagbibigay-diin sa epekto o panganib ng
kalamidad (media)
• Panukat sa dami ng ulan
– “25 mm.”  panukat batay sa uri ng sisidlan, hal.
balde, tabo, bote, atbp.
– nag-iiba-iba batay sa topograpiya o lawak ng isang
partikular na lugar
• “storm surge” sa pagtingin ng mga tao
• “inaalerto” o “pinapayuhan”
• Sinasalamin ng wika ang danas sa
kapaligiran ng mga nagsasalita nito.
• Higit na naisasakongkreto ang mga
karanasan kung napapadaloy sa sariling
wika.
• Mahalaga ang patuloy na pagdukal ng
impormasyon sa kaalamang-bayan na
napatutungkol sa usapin ng agham.
• Mahalaga ang patuloy na simplipikasyon
at teknikalisasyon ng Wikang Filipino
tungo sa patuloy na intelektuwalisasyon
nito.




similar documents