Autoriteti Mbikqyrjes se Falimentimit (AMF) Kurs Trajnimi

Report
Autoriteti Mbikqyrjes se
Falimentimit (AMF)
Kurs Trajnimi
Disa Koncepte te rendesishme nga bota
e finances dhe e ekonomise
Nga Sherif BUNDO, Profesor
Tirane, 19 korrik 2012
Koncepti Gjendje pasurore,
 Efekti LEVES dhe raportet me falimentimin
 Burimet e Financimit dhe Kosto e
KAPITALIT
 Analiza Kosto Fikse/Kosto variabel
 Falimentimi financiar, falimentimi ligjor,
falimentimi kontabel
 Vlera e nje ndermarrjeje, Sa vlen nje
ndermarrje?
 Rsiku, pasiguria dhe koha

1. Koncepti gjendje pasurore
Ne boten e finances ka zhvillime te reja
 Ka mbi 25-30 vjet qe eshte futur praktika
e bilanceve familjare dhe e financave
familjare,
 Vecorite per aktivet dhe pasivet te familja
dhe aktivet dhe pasivet te ndermarrjet,
 Si vleresohen aktivet e bilancit te nje
familjeje?
 C’eshte gjendja pasurore? Si llogaritet?

2. Efekti LEVES
A duhet te perdore kapitalin hua nje njesi?
Kjo kerkon nje pergjigje profesionale.
 A i kushtojne njesise burimet e veta?

1
AKTIVE
Burimet te veta
---------------------Burime te
huajtura
4
2
Rezultat
Ekonomik
3
Shpenzime
financiare
---------------------Fitimi Neto
5
2. Efekti LEVES (vijon….)

Cfare ndodh konceptualisht, kur
ndermarrja:
◦ Nuk perdor hua
◦ Perdor hua
Fleksibiliteti i raportit Burime te veta/Hua
 Ne ndermarrje ka gjithnje dy pale interesa

◦ Interesat pronesore te pronareve
◦ Interesat profesionale te profesionisteve
menaxhereve/financiereve
2. Efekti LEVES (vijon….)




Si matet dhe si shprehet shkalla e realizimit
te interesave pronesore? Rentabiliteti
financiare = Fitimi neto/kapitali investuar,
Po shkalla e performances se drejtuesve?
Rentabiliteti ekonomik = rezultati bruto
(Marzhi bruto)/totali aktiveve
Cfare raportesh duhet te ekzistojne midis
ketyre raporteve?
Deri ne cfare shkalle aftesite dhe
performanca e menaxhereve shkojne ne
sherbim te kerkesave dhe interesave te
pronareve?
2. Efekti LEVES (vijon….)








Shembull
Supozojme nje ndermarrje me total te aktiveve = 100 000
euro,
Rentabilitet ekonomik = 10 %,
Huamarrje zero %
Ne keto kushte Burimet e veta = 100 %
Saktesim: Burime te veta = Kapitali + Rezervat + Fitimet e
paperdorura + Emetimet e reja,
Burime te Huajtura: Kredia Bankare afatgjate + Kredia
tregtare afatgjate
Dallojme tre raste: A, B dhe C
◦ Rasti A, Ndermarrja nuk perdor HUA,
◦ Rasti B, Ndermarrja perdor HUA me 6 % interes,
◦ Rasti C, Ndermarrja perdor HUA me 6 %, por ka rentabilitet 5 %
3. Burimet e Financimit dhe Kosto e KAPITALIT



Burimet e financimit afatshkurter per interesat
dhe aktivet afatshkurtera,
Burimet e financimit afatgjate per nevojat
dhe aktivet afatgjata,
Ne burimet afatgjata nenvizojme:
◦ Te VETA




KAPITALI (Aksionet e zakonshme)
Emetimet e REJA
Fitimet e paperdorura
Aksionet e shperndara falas (shnderimi ne te drejta
pronesore te rezervave dhe rritjes se gjendjes pasurore),
◦ Te Huajtura (Huamarrje afatgjate)
3. Burimet e Financimit dhe Kosto e KAPITALIT, vijon …..

Sa eshte kosto e cdo burimi specifik te
kapitalit?
◦ Kosto e huase eshte perqindja e interesit, i %
◦ Kosto e AZ eshte raporti D/An + g, ose D1/P
+g
◦ Kosto e emetimeve te reja, afersisht njelloj me
ate te aksioneve te zakonshme, dhe po keshtu
edhe aksionet e shperndara falas,
0

Kosto mesatare e ponderuar e kapitalit
4. Falimentimi financiar, falimentimi ligjor, falimentimi kontabel

Nje ndermarrje konsiderohet financiarisht e falimentuar ne se
vertetohet nje nga tre situatat e meposhteme:
1. Gjendja e aktiveve neto eshte negative
2. Humbja e akumuluar kalon madhesine e kapitalit (mos e konfondoni me
falimentimin ligjor)
3. Niveli i rentabilitetit ekonomik per disa vite rresht, (si rregull kater vite),
rezulton me i vogel se kostua e kapitalit
•Nje
ndermarrje konsiderohet ligjerisht e falimentuar ne se
vertetohet nga nje vendim gjykate bazuar ne nje shkak
•Kontabilisht, kur te vlera e tregut e te drejtave mbi
aktivet reale jane nen vleren e tregut te pasiveve
•Vlera e tregut = vlera e drejte
5. Sa vlen nje ndermarrje?
Eshte nje nga pyetjet me normale qe mund dhe duhet te
shtrohet ne cdo rrethane?
 Kush e shtron kete pyetje? Kush eshte i interesuar te dije vleren
e nje ndermarrjeje?
◦ Ne kendveshtrime te ndryshme interesash pyetja shtrohet
ndryshe dhe merr pergjigje te ndryshme,
◦ Pronaret, investitoret, aksionaret, …
◦ Bleresit, partneret..
◦ Klientet…
◦ Bankat….
◦ Shteti…..



Nje ndermarrje ka shume vlera
Ndermarrja eshte nje produkt i vetem, shume dinamik,
5. Sa vlen nje ndermarrje? (vijon…..)

Vlera kontabel e ndermarrjes, ndryshe vlera e ndermarrjes sipas librave
te kontabilitetit,
◦ Me vlere te mbetur, me kosto historike,
◦ Me vlere te drejte
◦ A ka mundesi qe vlera e drejte te percaktohet dhe te ndjeke saktesisht
vleresimin qe i jep tregu? Sigurisht jo,





Ligjesi: Nje mall, nje aktiv, nje produkt, nje pasuri, nje ndermarrje vlen aq
sa shitet, por ne cfare kushtesh? Ne kushtet e nje tregu perfekt. A
ekziston nje treg i tille?
Vlera e tregut, shpreh me sakte vleren e ndermarrjes, por kur tregu
eshte eficent, (tregjet nuk jane eficente),
Vlera e brendeshme e ndermarrjes, shpreh faktin qe ajo ka nje cmim te
vetin, nje cmim qe e meriton, po qe se njohja dhe vleresimi qe ben
tregu eshte i perkryere,
Ka gjitnje nje diference midis vleres se brendshme dhe vleres se tregut
… arbitrazhizmi, loja e Portofolit,
Vlera e ndermarrjes ne funksionim dhe vlera e ndermarrjes ne likujdim
6. Risqet me te cilat ballafaqohen ndermarrjet

Risku eshte:
◦ Frika ne se e arrijme ose jo nje objektiv te caktuar,
fakti qe nuk jemi te sigurt do te thote se aktiviteti,
veprimtaria eshte me risk,
◦ Pasiguria ne se arrijme objektivin e fiksuar apo
arrijme nje rezultat me te ulet, ose me te larte, (kur
arrijme nje rezultat me te larte, vlera e riskut eshte
negative),
◦ Risku eshte pamundesia, paparashikueshmeria
ne se do te arrijme nje rezultat te caktuar, apo do te
vjelim nje rezultat te paparashikueshem
◦ Biznesmeni investon te fitoje, por riskon te humbase,
… frikacaku, indiferenti humbet shansin te fitoje
6. Risqet me te cilat ballafaqohen ndermarrjet, …..

Risku buron nga:
◦ Faktore sistematike, ekonomia, vendi, inflacioni, modeli ekonomik,
trendi ne rritje ose ne renie i ekonomise, kurset e kembimit, faktore te
lidhur me monedhen, nga faktore te karakterit politik, fenomene te
karakterit te katastrofeste lidhur me qendrueshmerine e institucioneve,
nga ndryshimet e ligjeve….,
◦ Faktore jo sistematike, nga faktore individuale, nga shijet, nga
vecorite e ndermarrjes, nga vecorite e produktit, nga shqetesimet
brenda ndermarrjes, nga raportet midis pronareve, nga grevat e
puntoreve te nje ndermarrjeje, nga avarite teknike, nga gabimet ne
ndermarrje, nga kostua e larte, nga ndryshimi i shijeve te njerzve, …..
◦ Risku mund te jete sistematik dhe jo sistematik. Te dy se bashku
perbejne ate qe quhet risku total
6. Risqet me te cilat ballafaqohen ndermarrjet, …..

Risku total ndahet (klasifikohet ne):
◦ Risqe spekullative. Jane risqet me te cilat ballafaqohen
te gjithe ata qe investojne per te fituar, por riskojne te
humbasin. Shpesh here e kemi konceptuar si fitim i humbur,
ose i munguar.
Rsiqet spekullative menaxhohen,
PORTOFOLI. Risqet spekullative ndahen ne tre grupe:
 Risku i tregut
 Risku Financiar
 Risku i Biznesit
◦ Risqe jo spekullative, reale, te pastra, jane risqet qe
provokohen nga ngjarje reale, te parashikueshme, te
shprehura nepermjet teorise se probabilitetit dhe ligjit te
numrave te medhenj. Jane risqet qe provokohen nga
ngjarje me origjine natyrore, me origjine fiziollogjike dhe
me origjine veprimtarine njerezore (dashje ose pakujdesi).
Risqet jo spekullative mbulohen. SIGURIMET
6. Risqet me te cilat ballafaqohen ndermarrjet, …..
Risku financiar eshte pasiguria per nje rezultat qe mund te
vleresohet financiarisht (me shume se me natyren e riskut lidhet me
mundesine per te vleresuar demin)
•
•Risk financiar te gjitha risqet qe kercenojne pronen (vjedhja, thyerja,
mbytja, perplasja, etj….)
•Risk
jo financiar = situata kur demi nuk mund te matet financiarisht,
vleresimi eshte i pamundur
•Zgjedhja e nje makine te re mund te behet e gabuar
•Zgjedhja e menuse ne restorant
•Zgjedhja e karrieres
•Zgjedhja e nr te femijeve
•Zgjedhja e bashkshortit (es)
•Sigurohen
vetem risqet financiare
6. … vijon ….. risqet
A. Risqe te sigurueshem
1.
Risku i pronave
1.
2.
2.
Risku personal (humbje e jetes ose e te ardhurave)
1.
2.
3.
3.
Humbje te drejteperdrejta te prones
Humbje te terthorta te prones
Vdekja e parakohshme
Paaftesia fizike
Risku i moshes se pensionit,
Risku i pergjegjesise ligjore (pergjegjesi ndaj te treteve)
1.
2.
3.
4.
5.
Perdorimi i automjeteve
Renia e ndertesave
Punesimi, pergjegjesia e punedhenesit
Pergjegjesia e produktit
Paaftesia profesionale
B. Risqe te pasigurueshem
1.
Risku i tregut
1.
2.
3.
4.
Ndryshimi çmimeve stinore ose ciklike
Indiferentizmi konsumatoreve
Ndryshimet ne stil dhe ne mode
Konkurenca nga nje produkt me i mire
Risku politik
2.
1.
2.
3.
4.
Rrezimi i Qeverise me mjete jo te ligjshme ose lufta
Kufizimet administrative ne treg
Tatimet te padrejta ose sistem tatimor ndeshkues,
Kufizime administrative dhe politike ne kembimet valutore
Risku i prodhimit
3.
1.
2.
3.
4.
Mosfunksionimi makinerive
Paftesite teknike
Konsumi me teper i normativave materiale
Grevat, mosparaqitjet ne pune
6….Vijon….
B. Risqe te pasigurueshem
1.
•
Risku personal
1. Papunesia
2. Varferia qe vjen si rezultat i faktoreve te tille si: divorci,
mungese arsimimi, mungesa e shanseve per pune, per
trajnime, invaliditetet e shkjaktuara gjate periudhes se
sherbimit ushtarak, etj,
Pse risqe te pasigurueshem?
•
Sepse siguruesi nuk mund ti marre dot persiper keto rrisqe
•
Eshte e pamundur llogaritja me saktesi e demit, ose matja e
humbjeve te shkaktuara
Ne vend te mbylljes

Literature:
◦ FINANCE, BUNDO
◦ Drejtim PORTOFOLI, BUNDO
◦ Kontabilitet FINANCIAR, E. LANDE, Sh.
BUNDO
◦ Pasiguria dhe SIGURIMET
◦ FISKALITETE, BUNDO
Pyetje
 Faleminderit per vemendjen dhe interesin


similar documents