proje2_4

Report
VERİ TOPLAMA
Ne öğrenilecek
•
•
•
•
Veri toplamaya neden ihtiyaç duyulmaktadır
Veri Toplama sorunları
Veri toplama planı
Veri toplama yöntemleri
•
•
•
•
•
Gözlem
Görüşme
Anket sorgulama
Odaklanma grupları
örnekleme
Veri Toplama nedir
• Veri toplama, proje geliştirme ve karar verme
sürecinin daha sağlam olmasına yardım eder.
Veri toplamakla, başlıca nitelik değerlerini ve
onları nasıl ölçe bileceğimizi tanımlaya biliriz.
• Veri toplama, proje sürecince üretilen nitelik
değerleri üzere yararlı bilginin elde edilmesi ve
bu işin planlaştırılmasıdır
• Verinin toplanması, araştırma sürecinin başarılı
olması için yeterli olmaya bilir. Esas mesele:
“Verinin toplanması” değil, “ Yararlı verinin elde
edilmesidir”
Veri Toplamasına neden ihtiyaç
duyulmaktadır
• Kararverme için verilere ihtiyaç
duyulmaktadır
• Veri Toplama, proje takımına, araştırma
sürecinin yürütülmesi, hizmetin ve ürünün
nitelik değerlerinin iyileştirilmesi için
gereken bilgileri elde etme imkanını
sağlar.
Veri Toplama planı
•Veri Toplama, öznel değil, nesnel bilgilere
odaklanmakla düzgün karar oluşturmaya yardımcı oluyor
•Veri Toplama planı oluşturulurken öznel kararların
elenmesine çaba gösterilmelidir. Bu, projenin her hangi
adımında muhakeme yürütme kıstaslarını ve yolunu
oluşturmak için sade yöntemdir
• Bu halde veri toplayıcılarının, veri toplama süreci
boyunca kullana bilecekleri standart yöntemleri olacaktır
Veri Toplama planı-devamı
• Veri Toplama planı aşağıdaki sorulara cevap
bulmalıdır:
– Neden bu veriler gereklidir? Veriler toplandıktan
sonra ne yapılacak?
•
Araştırmacının verileri toplamak için bir amacı olmalıdır
– Veriler nereden toplanılacak? Verilerin toplanılacağı
yer kesin tanımlanmalıdır; bunun için
• Proje sürecinin akışı izlenmelidir:
– Eğer süreç, X adımını yapmakla değiştiriliyor ise, o zaman
proje ürününün veya hizmetin önemli kalite özelliği olan Y
iyileşecektir
• Değişiklikler beklenen adımlar tanımlanmalıdır
• Bu adımlar için ve sürecin başlangıcı ve sonu için veriler
toplanılmalıdır
Veri Toplama planı_devamı
• Veri Toplama planı, planlama aşamasında
oluşturulmalıdır.
• Büyük zaman gerektirmesine rağmen planlama
aşaması oldukça önemlidir, çünkü, bu doğru
verileri elde temek için bir kılavuzdur.
Veri Toplama planı-devamı
• Ne tür veriler toplanılacak?
• Genellikle, veriler 2 esas sınıfa ayrılıyor:
nitelik verileri ve değişken verileri:
• nitelik verileri, nitelikler veya kusurlar hakkında
sayısal bilgi veriyor;
• Değişkenler verileri süreçte üretilen önemli nitelik
özelliklerinin ölçümüne dayanıyor
• Verileri kimler toplayacak? kim verilere
daha yakın ise,yani uygun süreçte
çalışanlar verileri toplamalıdır
Düzgün veriler nasıl toplanmalıdır?
• Veri, süreci iyileştirmek için toplanılıyor, sürecin ürettiği
ürün için değil.
– durumu en iyi ifade eden verileri seçmek gerekiyor.
– örnek boyutları küçük olmalıdır;
- veri toplama sıklıkla yapılmalıdır;
-Toplanan verinin değeri, verinin özelliğine, maliyetine, veri
ardışıklığına bağlıdır
Veri Toplama sorunları
Ne Toplanmalıdır?
Nerede Toplanmalıdır?
Ne zaman toplanmalıdır?
Niçin toplanmalıdır?
Nasıl toplanmalıdır?
Kim toplamalıdır?
VERİ TOPLAMA YÖNTEMLERİ
Veri Toplama yöntemleri
• Veri toplama yöntemleri , araştırma
nesneleri (insanlar, nesneler, olaylar) ve
onların oluşma ortamları hakkında bilgileri
düzenli olarak toplama imkanı veriyor.
• Verilerin toplanmasında düzenlilik
sağlanmalıdır. Eğer veriler tesadüfen
toplanmışsa araştırma sorularının
yanıtlanması zor olacak.
Veri Toplama Yöntemleri
Özelliğine bağlı olarak bilgileri çıkarmak ve değerlendirmek
için çeşitli yöntemler kullanılmaktadır:
• Veri formları ile resmi kaynaklardan (emniyet veya okul
kayıtları) verilerin alınması;
• El altında olan bilgilerin kullanılması
• Gözlem
• Görüşme (yüzbeyüz)
• Yazılı anket
• Odaklanma gruplarının oluşturulması
• Belge tarama
Eldeki verilerin kullanılması
• Genellikle, her hangi konuda daha evvel başkaları tarafından toplanmış
verileri bulmak mümkündür. (bunların çözümlenmiş veya yayınlanmış
olması önemli değil). Bu verilerin kaynaklarını bulmak ve onları elde etmek
her bir veri toplama işi için iyi başlangıç noktası ola bilir.
• Örneğin, Sağlık bilgi sistemi verilerinin, nüfus kayıtlarının çözümlenmesi
kendi başına bir araştırmadır. Genellikle ise, bu araştırmalar diğer veri
toplama yöntemlerinin de kullanıldığı tam araştırmanın bir parçasıdır
• Bilgi verenlerin kullanımı da eldeki verilere erişmek için önemli bir
yöntemdir. Bilgi verenler, bilgili toplum liderleri ve hedef grubun bilgili
üyeleri ola bilir. Onlar araştırmanın çeşitli aşamalarına katıla bilirler
(çözümleme aşamasından tavsiyelerin geliştirilmesine dek)
• Gazeteler ve yayınlanmış bilgiler, örneğin, hastalık tarihleri diğer bir kaynak
türleridir
GÖZLEM
• Gözlem , varlıkların, nesnelerin veya olayların davranış ve özelliklerini
düzenli olarak seçme, izleme ve kaydetme işlemlerini kapsayan yöntemdir.
İnsan davranışının çok kullanıldığı veri toplama yöntemidir. Bu farlı
yollarla mümkündür:
– Katılımcı Gözlem: Gözlemci gözlemlediği duruma katılır. (örneğin,
hastaneye kaldırılmış hekim hastane prosedürlerini “dahilden”
gözlemleye biliyor
– Katılımsız gözlem: Gözlemci açık veya gizli durumu izler, ama
katılmaz
• Gözlemler açık veya gizli ola bilir
• İnsan davranışlarının gözlemi her bir araştırmanın parçası ola bilir, fakat
çok zaman gerektirdiği için küçük çaplı araştırmalarda kullanılıyor.
• Gözlem, belirlenmiş ölçüm kullanmakla yapılıyorsa, ona ölçme de denir
Katılımlı gözlem
• İki yöntem
– Gözlemcinin katılması- araştırmacının bir kümenin içine girerek ,
içeriden biri olarak gözlem yapması
– Kümenin gözlemi- araştırmacı, dışarıdan bir üye olarak değerlendirilir
Daha çok kümelerin gözlemi için söz konusu olan bir yöntemdir
• Katılımlı gözlem araştırmacının ikili konuma sahip olduğunu belirten
bir kavramdır. Araştırmacı hem gözlemcidir hem de gözlemlediği
sürece katılmaktadır.
• Katılımlı gözlemde genellikle öğrenilmek istenen şeyler:
–
–
–
–
Konuyla ilgili şeylerin nerede yapılması
İnsanların hangi ortak bilgi veya fikre sahip olmaları
Eylemleri kimin başlatması; nasıl tepkilerin olması;
Yapılan işlerin ne zaman ve ne kadarlık dönemde yapılması
Görüşme
• Görüşme
•
•
•
•
Düzenlenmemiş görüşmeler
Yanıtlayıcı görüşmeler
Doğal küme görüşmeleri
Oluşturulmuş küme görüşmeleri
Görüşme
• Düzenlenmemiş görüşme
– Gayri-resmi görüşme
– Belli bir kümenin içinde, o küme hakkında iyi bilgiye sahip
olduğuna inanılan bir kişinin araştırmacı ile karşılaşması ve
görüşme yapması
• Yanıtlayıcı Görüşme
– Araştırmacının görüşmek üzere seçtiği kişinin belli bir grubu,
kesimi temsil ettiği kabul edilir. Bu kişiyle yapılan görüşmeden
elde edilen bilgiler araştırılan konuya ilişkin önemli bilgiler
sağlayabilir
Görüşme-devamı
• Doğal küme görüşmeleri- en önemli özelliği “doğal
“toplumsal ortamlarda nelerin olup-bittiğini öğrenmeye
çalışmaktır.Örneğin, “normal bir televizyon izleme
gecesinde neler olduğuna ilişkin gözlemler
• Oluşturulmuş küme görüşmesi- araştırma amacıyla
oluşturulmuş bir kümeyle yapılan görüşme
– Yanıtlayıcı görüşmesiyle, doğal küme görüşmesini bir araya
getirme;
– örneğin, araştırmacının belli bir aileyi, doğal ortama mümkün
kadar uyarlanmış bir mekana çağırması ve belli bir televizyon
dizisini izlerken ve sonrasında görüşmeler gerçekleştirmesi
Görüşme nasıl yapılmalıdır
•
•
•
•
•
•
•
•
İsimsizliğin garanti edilmesi
Aslına uygunluğun sağlanması
Yönlendirici sorulardan kaçınılması
Görüşmecinin terimleri kendinin tanıtması
Odaklanmanın unutulmaması
Önceden hazırlık yapılmalı
Yargılayıcı olmamalı
Görüşmeyle ilgili not alınması
Yazılı anket sorgulama
• Bu veri toplama yönteminde sorgular yazılı
biçimde yanıtlayıcılara sunulur ve onlar da yazılı
biçimde cevap veriyorlar.
• Yazılı anket sorgulama aşağıdaki yollarla
gerçekleştirile bilir:
– Anketler mektupla gönderilir; mektupta yanıtlayıcının
soruları nasıl yanıtlamak gerektirdiği hakkında
açıklayıcı talimat bulunuyor.
– Yanıtlayıcıların tümü veya bir kısmı aynı zamanda
aynı yerde toplanılıyor ,sesli veya yazılı talimatlar
veriliyor ve onlardan anketleri doldurmaları isteniyor
veya
– Anketler elle teslim edilir ve sonradan toplanılıyor.
Yazılı anket sorgulama yönteminin artı
yönleri
•Büyük araştırma ortamlarını ifade etmek için yararlıdır
•Konu üzere pek çok soru sorulmasını mümkün kılar.
Düşük maliyet. Araştırmayı yönetmek için her taraflı eğitime
gerek yoktur. İşlem ve tahliller, genelde çok basittir ve pek
çok diğer yöntemlerden ucuzdur.
Sapma hatasında küçülme. Anket sorgusu, görüşenin
kişisel nitelikleri görüşme başarısı sonucu olan sapmayı
küçültür.
Çok yüksek özerklik. Görüşme yapanının olmayışı
yanıtlayıcı için çok büyük esneklik sunar. Bu özellikle hassas
konular üzere anket yapıldığı zaman yararlıdır. Böyle ki,
yanıtlayıcı, çoğu zaman hassas konularda yüzbeyüz cevap
vermemeyi tercih eder.
Yazılı anket sorgulama yönteminin eksi
yönleri
• Yanıtlayıcılar için tasarlanan sorular,
yanıtlayıcıların bazıları için uygun olmaya
bilir
• Sorular basit olmalıdır. Sorular yeterli
kadar anlaşılan ve düz olmalıdır
• Araştırmacıların belirgin olmayan soruları
araştırma imkanı yoktur.
Tartışma odak grupları
• 6-12 kişilik grup, bir raportörün yönetiminde belirli bir konuyu serbestçe
tartışıyorlar.
• Diğer yöntemlerle alınması mümkün olmayan bilgileri almak için
kullanılıyor.
• Katılımcılar genelde biri-birini tanımazlar. Onların konu hakkında belirli
bir yakınlığı, ilgisi bulunmaktadır. (örneğin, çocuk çeteleri konusu
tartışıldığı zaman bu çocukların ebeveynleri)
• Genelde birden fazla grup oluşturuluyor. Böyle ki, tek bir grup sorun
hakkında genel fikirler yürütmekte yetersiz ola bilir
• Odak grupları, ihtiyaçların değerlendirilmesinde, planların
geliştirilmesinde, yeni fikirlerin kontrol edilmesinde veya mevcut
programların iyileştirilmesinde yararlıdır
Odak gruplarının artı yönleri
• Esneklik, moderatöre, derine çözümleme
yapma ve katışımcılara, yanıtlarını daha
ayrıntılı sunmasını isteme imkanı veriyor
• Sonuçlar çabuk tanınır.
• Büyük araştırmalar ve kişisel görüşmelere
oranda daha az maliyetlidir
Odak grupları yönteminin eksi
yönleri
• Başarılı bir moderatörün olması çok önemlidir.
• Verilerin niteliksel özelliğinden dolayı
çözümleme zamanı gruplar arasındaki farklar
sorun oluştura bilir
• Grupları bir yere toplamak zordur. İnsanların
belirlenmiş yere belirlenmiş zamanda gelmeleri
için zaman ayırmaları gerekiyor.
• Katılımcılar cevaplarında bazen samimi
olmuyorlar
ÖRNEKLEME
• Örnekleme, belirlenmiş araştırma kümesi içinden
araştırma birimlerinin seçilmesidir.
• Bazı araştırma kümeleri az sayıda üye içerdiği için
onların hepsi örnek olarak götürüle bilir. Gerçekte ise
araştırmalar çok büyük kümeler üzerinde odaklanmış
oluyor.
• Seçme zamanı aşağıdaki sorulara cevap bulunmalıdır:
• Örnekleme almak istediğiniz insanların (veya diğer
araştırma nesnelerinin) hangi grubu sizi ilgilendirir?
• Örnekleme küme sayısının boyutu nasıl olmalıdır?
• Örnekleme küme elemanları nasıl seçilmelidir?
Örnekleme-devamı
Sorun
Araştırma
kümesi
Araştırma birimi
X bölgesinde
bebeklerin yeterli
beslenmemesi
X bölgesindeki 6-24
aylık tüm çocuklar
X bölgesinde 6-24
aylık bir çocuk
X bölgesindeki tüm
ilk okullar
X bölgesindeki bir okul
Özel hastanedeki
hipertansiyon
hastalarının tüm
kayıtları
Özel hastanedeki bir hipertansiyon
hastasının bir kaydı
X bölgesindeki İlk
okullarda eğitimin
seviyesinde
düşme
Özel hastanede
hipertansiyon
hastaların
kayıtlarındaki
yanlışlıklar
Veri Toplama Yöntem ve araçları
Veri toplama yöntemleri
Veri toplama araçları
Elde olan bilgilerin kullanılması
Kontrol listesi, veri derleme
formları
gözlem
Göz, diğer duyu organları,
kalem/kağıt, saat, mikroskop
Görüşme
Görüşme kılavuzu, kontrol listesi,
anket, kayıt cihazı
Yazılı anket
anket
Veri Toplama Yöntemlerinin Karşılaştırılması
Yöntem
Artı yönleri
sınırlamalar
Eldeki bilgilerin
kullanılması
Pahalı değil
Geçmişe göre değişim
yönünü inceleme imkanı
Her zaman verilere erişmek mümkün
değil
gözlem
Daha ayrıntılı ve içeriye
yönelik bilgi
Olgular üzere veri
toplama
Anket cevaplarını sınama
imkanı
Öznellik, gözlemci yalnız onu
ilgilendirenleri görüyor
Veri toplayıcısı durumu etkileyebilir
görüşme
Eğitimli ve eğitimsiz her
kes için;
Sorguları sınıflandıra
bilme; Yazılı anketlere
göre cevap ala bilme
oranı daha yüksek
Veri toplayıcısı durumu etkileyebilir
Yazılı anket
Pahalı değil
Daha çok bilgi kaynağı
Kaynakların gizliliği
Eğitimsiz kaynaklarca kullanılamaz
Soruların yanlış anlaşılması
mümkündür

similar documents