การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและการเมือง

Report
อาจารย์ มานิตา หนูสวัสดิ์
 การมีส่วนร่ วมทางการเมือง
Participation)
(Political
 การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม
and cultural changes)
(Social
• ความหมาย
• “การมีสว่ นร่วมทางการเมือง หมายถึง กิจกรรมที่บุคคลมีจุดประสงค์
เพื่อมีอิทธิพลในกระบวนการติดสินใจของรัฐบาล” (สุจิต บุญบงการ
2542)
• “การมีสว่ นร่วมทางการเมือง คือ การแสดงออกซึ่งกิจกรรมทางการ
เมืองของบุคคลในสังคม กิจกรรมเหล่านี ้ก่อให้ เกิดความสัมพันธ์ระหว่าง
สมาชิกในสังคมการเมือง และความสัมพันธ์ระหว่างสมาชิกกับองค์กร
ทางการเมือง รวมถึงความสัมพันธ์ระหว่างประชาชนกับรัฐบาล การ
แสดงออกซึง่ กิจกรรมเหล่านี ้ คือ กระบวนการทางการเมืองซึง่ จะนาไปสูก่ าร
บรรลุเป้าหมายที่ประชาชนต้ องการ” (สมบัติ ธารงธัญวงศ์ 2553)
• การมีส่วนร่ วมทางการเมืองมีความสาคัญอย่ างไร?
• กระบวนการมีสว่ นร่วมทางการเมืองของประชาชนเป็ น
กระบวนการพัฒนาประชาธิปไตย
• ระดับการมีสว่ นร่วมทางการเมืองของประชาชนเป็ นเป้าหมายของการ
พัฒนาการเมือง
• ใครมีส่วนร่ วมทางการเมืองบ้ าง?
ประชาชน (The People)
รัฐบาล (Government)
พรรคการเมือง (Political Parties)
กลุ่มผลประโยชน์ หรือกลุ่มอิทธิพลต่ างๆ (Interest Groups)
• ประชาธิปไตยกับการมีส่วนร่ วมทางการเมืองของประชาชน
“The Government of The People,
The Government by The People,
The Government for The People”
(Abraham Lincoln)
“การปกครองของประชาชน โดยประชาชน เพื่อประชาชน”
 การปกครองโดยประชาชน มีนยั ยะว่าประชาชนมีสว่ นร่วมในการปกครอง
โดยตรง = มีสว่ นร่วมในกระบวนการตัดสินใจนโยบายหรื อเรื่ องสาคัญๆ ที่
เกี่ยวข้ องกับชีวิตความเป็ นอยูข่ องประชาชน (Public participation
in government and govern itself)
 การปกครองเพื่อประชนชน มีนยั ยะเชื่อมโยงความคิดเรื่ องประโยชน์
สาธารณะและแนวคิดที่วา่ รัฐบาลต้ องทาประโยชน์แก่สว่ นรวม ในความหมาย
นี ้ประชาชนไม่ได้ ใช้ อานาจในการปกครองตัวเองโดยตรง (Public
interest and the government benefits the people)
• การมีสว่ นร่วมทางการเมืองของประชาชนที่มีประสิทธิภาพในระบอบ
ประชาธิปไตยนัน้ รัฐต้ องให้ ความสาคัญกับการให้ โอกาส เปิ ดช่ องทาง
และสร้ างความเท่ าเทียมในสิทธิเสรีภาพต่ อการแสดงออกและความ
คิดเห็นทางการเมืองของประชาชน
• ลักษณะของการมีสว่ นร่วมทางการเมือง
- การกาหนดตัวผู้ปกครอง
- การผลักดันการตัดสินใจของรัฐบาล
- การวิพากษ์ วิจารณ์ รัฐบาล
- การชุมนุมเคลื่อนไหวทางการเมือง
• บริบทสังคมการเมือง
- สังคมการเมืองที่มีปกครองแบบเผด็จการ การมีสว่ นร่วมทางการเมืองมีแนวโน้ มจะถูก
จากัด - เสรี ภาพทางการแสดงความคิด เสรี ภาพการแสดงออก และเสรี ภาพของสื่อถูก
ปิ ดกัน้
• แนวนโยบายของรั ฐและรั ฐบาล
- การมีสว่ นร่วมทางการเมืองจะไม่เติบโต หากรัฐและรัฐบาลไม่สนับสนุน ไม่รับรอง ไม่
คุ้มครองการมีสว่ นร่วมทางการเมืองหรื อกิจกรรมการแสดงออกทางการเมืองของ
ประชาชน
• แนวโน้ มและความเสี่ยงการใช้ ความรุ นแรงทัง้ จากฝ่ ายรัฐและประชาชน
- การใช้ ความรุนแรงเป็ นอุปสรรคที่อนั ตรายที่สดุ ไม่วา่ จะเป็ นความรุนแรงจากรัฐที่แสดง
ตัวเป็ นปฏิปักษ์ กบั การเคลื่อนไหวของภาคประชาชน ซึง่ มันเป็ นเงื่อนที่จะนาไปสูก่ าร
ปะทะกันระหว่างรัฐ/จนท.รัฐกับประชาชนได้ ในขณะเดียวกันความรุนแรงจากฝ่ าย
ประชาชนที่ใช้ แสดงหรื อเป็ นเครื่ องมือตอบโต้ ก็กลับเป็ นผลที่ทาให้ ลดความน่าเชื่อถือ
และความชอบธรรมของการเคลื่อนไหวนันเช่
้ นกัน
การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและวัฒนธรรม
(Social and cultural changes)
•
•
การเปลี่ยนแปลงทางสังคม (social change) หมายถึง
“การที่ระบบสังคม กระบวนการ แบบอย่างหรื อรูปแบบทางสังคม เช่น
ขนบธรรมเนียมประเพณี ระบบครอบครัว ระบบการปกครองได้ เปลี่ยงแปลง
ไป ไม่วา่ จะเป็ นด้ านใดก็ตาม การเปลี่ยนแปลงทางสังคมนี ้อาจเป็ นไป
ในทางก้ าวหน้ าหรื อถดถอย เป็ นไปอย่างถาวรหรื อชัว่ คราวโดยวางแผนหรื อ
เป็ นไปเอง และที่เป็ นประโยชน์หรื อให้ โทษก็ได้ ทงสิ
ั ้ ้น”
การเปลี่ยนแปลงทางสังคมเป็ นการเปลี่ยนแปลงระบบความสัมพันธ์
ระหว่างคนในสังคม และการเปลี่ยนแปลงโครงสร้ างความสัมพันธ์ระหว่าง
กลุม่ และระหว่างส่วนประกอบของสังคม
•
การเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรม (cultural change)
หมายถึง การเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ ้นในด้ านต่างๆที่มนุษย์ประดิษฐ์ และสร้ าง
ขึ ้น และการทาให้ เกิดการเปลี่ยนแปลงในด้ านค่านิยม บรรทัดฐานและ
ระบบสัญลักษณ์ตา่ งๆในสังคมนันๆ
้
1. กระบวนการเปลี่ยนแปลงสู่ความเป็ นสมัยใหม่
 การทาให้ เป็ นเรื่ องทางโลก (Secularization)
เมื่อความรู้ทางวิทยาศาสตร์ และการศึกษาของมนุษย์เจริญ ทาให้ ร้ ูวา่
หลายๆเรื่ องในสังคมไม่ใช่เรื่ องของสิง่ ศักดิส์ ทิ ธิ์ แต่เป็ นเรื่ องที่ต้องใช้ หลัก
เหตุผลพิจารณา
 กระบวนการหรื อวิธีการใช้ เหตุผล (Rationalization)
การยึดหลักเหตุผลและการจัดให้ เข้ ากับหลักเหตุผล เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ
ในการทางาน
1. กระบวนการเปลี่ยนแปลงสู่ความเป็ นสมัยใหม่
 การทาให้ เป็ นอุตสาหกรรม (Industrialization)
กระบวนการพัฒนาการทางเทคโนโลยีโดยใช้ วิทยาศาสตร์ ประยุกต์ใน
การขยายฐานการผลิต
 การทาให้ เป็ นเมือง (Urbanization)
กระบวนการที่ชมุ ชนกลายเป็ นเมือง เป็ นการเคลื่อนย้ ายผู้คน การขยาย
พื ้นที่เมืองออกไป การเพิ่มจานวนประชากร และรวมถึงการขยายวิถีชีวิต
แบบชาวเมือง
2. กระบวนการเปลี่ยนแปลงร่วมสมัย
 การทาให้ เป็ นประชาธิปไตย (Democratization)
กระบวนการแพร่ขยายของปรัชญาหรื อระบบสังคมแบบหนึง่ ที่เน้ นการที่
ประชากรมีสว่ นร่วมและควบคุมกิจกรรมของชุมชนฐานะเป็ นตัวของมันเอง
โดยไม่คานึงถึงคุณลักษณะเฉพาะบุคคล ยศ สถานภาพ หรื อทรัพย์สมบัติ
 การแพร่ ของการจัดองค์กรขนาดใหญ่ (Bureaucratization)
กระบวนการแพร่ของระบบบริหารงานโดยมีเจ้ าหน้ าที่ตามลาดับชัน้ ซึง่ แต่
ละคนต้ องรับผิดชอบต่อผู้บงั คับบัญชาของตน
2. กระบวนการเปลี่ยนแปลงร่วมสมัย

กระบวนการสร้างคนชายขอบ (Marginalization)
การเปลี่ยนแปลงที่มีความเหลื่อมล ้ากันมากขึ ้น โดยเกิดขึ ้นขณะที่เกิดความ
เจริ ญเติบโตเศรษฐกิจในระดับสูงซึง่ เป็ นผลดีมากแก่คนส่วนหนึ่งในเขตเมือง
แต่ก็ทาให้ คนอีกส่วนหนึ่งอยูห่ า่ งไกลจากการได้ รับผลประโยชน์ที่ควรได้ รับ

กระบวนการโลกาภิวฒ
ั น์ (Globalization)
การแพร่กระจายไปทัว่ โลก การที่ไม่วา่ ประชาคมโลกอยู่ ณ จุดใด ก็
สามารถรับรู้สมั พันธ์หรื อรับผลกระทบจากสิง่ ที่เกิดขึ ้นได้ อย่างรวดเร็วและ
กว้ างขวางเนื่องมาจากการพัฒนาระบบสารสนเทศ การเปลี่ยนแปลงที่
สืบเนื่องจากกระบวนการโลกาภิวตั น์มีทงบวกและลบ
ั้
• บวรศักดิ์ อุวรรณโณ และ ถวิลวดี บุรีกลุ (2550) ประชาธิปไตยแบบมีส่วนร่ วม.
กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้ า.
• สุจิต บุญบงการ (2542) การพัฒนาทางการเมืองของไทย: ปฏิสัมพันธ์ ระหว่ าง
ทหาร สถาบันการเมือง และการมีส่วนร่ วมทางการเมืองของประชาชน.
กรุงเทพฯ: สานักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
• สุริชยั หวันแก้ ว “การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและการเมือง”ภาควิชาสังคมวิทยาและ
มานุษยวิทยา คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. (2553) สังคมและ
วัฒนธรรม. พิมพ์ครัง้ ที่ 12. กรุงเทพฯ: สานักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
• สมบัติ ธารงธัญวงศ์ (2553) การเมือง: แนวความคิดและการพัฒนา. กรุงเทพฯ:
สถาบันบัณฑิตพัฒนบริ หารศาสตร์ .
• Heywood, A. (2007) Politics 3rd ed. New York: Palgrave
Macmillan.

similar documents