اینجا

Report
‫گردآورنده‪:‬نوید گودرزی‬
‫دبیرستان عالمه حلی ناحیه یک اراک‬
‫معرفی برخی از شخصیت های علمی قرن پنجم تا هفتم هجری‬
‫ابوری حا ن‬
‫بیرونی‬
‫ن ظا می‬
‫هر‬
‫باباطا‬
‫سید رضی‬
‫شیخ مفید‬
‫سنایی‬
‫سعدی‬
‫خیامنیشابوری‬
‫مولوی‬
‫نظامی گنجوی‬
‫عرو فایرانی درقر ن‬
‫کیاب ن مؤیدن ظا میشاعر م‬
‫کیمابو م حمدالیا سب ن یو س فب نز‬
‫ح‬
‫ششمهجریقمریا ست‪.‬ویبی ن سالهای ‪۵۳۰‬تا ‪۵۴۰‬هجریقمری درشهر گنجه‬
‫قی داشتها ست‪.‬ویازفنو ن‬
‫ق ع در جمهوری آذربایجا نکنونی متولدشدامااصلیتعرا‬
‫وا‬
‫کمتوعلومعقلیونقلیو ط بوریاضیو مو سیقیبهرهای ک امل دا ش ته و از‬
‫ح‬
‫کمتبهشمار میآمده ا ست‪ .‬مهمتری ناثروی"پنج گنج"یا "خمسه"‬
‫علمایفلسفهو ح‬
‫عاتورباعیاتا ست‪.‬ویبی ن سالهای‬
‫قط‬
‫قصاید‪ ،‬غزلیات‪،‬‬
‫عاراو مشتم لبر‬
‫ا ست‪ .‬دیوا ناش‬
‫‪۵۹۹‬تا ‪۶۰۲‬هجریقمریوفاتیافت‪.‬‬
‫کر‬
‫هفتپی‬
‫مهمتری ن آثاربزرگتری نشاعربز می سرایایرا نلیلیو مجنو ن ‪.‬‬
‫کندرنا مهو خسرووشیری ن مخز ناال سرارا ست‬
‫وا س‬
‫ابورحیان بریونی‬
‫ابوری حا ن م حمدب نا حمدبیرونی در ذی حجه سا ل ‪362‬هجریقمری دربیرو ن خوارزم‬
‫زاده شد‪ .‬سالهایاو ل زندگی را در خوارزمبهت حصی لعلوم گذرانید و مدتی در خد مت‬
‫ما مونیا ن خوارزم بودتا آ نکه به مسافرتپرداخت‪ .‬درابتدای سفر چند سالی را در‬
‫عالیقابو س وشمگ یر‬
‫قی دریای مازندرا ن) در خد مت شم سالم‬
‫جرجا ن ( در جنو ب شر‬
‫قیهرا در آنجابهنامقابو سبه سا ل ‪390‬هجریتالی فکرد‪.‬ای ن‬
‫گذرانید وکتا ب آثارالبا‬
‫کتا باز گاهشماریو جشنهای مل ل مختل ف سخ ن می گوید‪.‬‬
‫عبا س ما مو ن اب ن ما م و ن‬
‫پ س از ده سا ل دوباره به خوارزم بازگشت و در دربار ابوال‬
‫عبا س داماد سلطا ن م حمود غزنویبه‬
‫کندبود وارد شد‪.‬ا ب‪.‬ال‬
‫خوارزمشاهکه مردی دانشم‬
‫خوارزملشگرکشید وپ ساز فت ح آ ن شهرابوری حا ن رانیزبا خودبه غزنی نبرد (بهار‬
‫‪408‬هجری)‬
‫کرکشیهای سلطا ن م حمودبههندو ستا ن راه یافت وبا‬
‫ابوری حا ناز آ نپ سهمراهلش‬
‫کریت آ موخت حاص لای ن‬
‫عاشر شد و زبا ن سانس‬
‫کیما نهند م‬
‫بسیاریاز دانشمندا ن و ح‬
‫کریتبهزبا نعربیا ست‪.‬‬
‫سفرکتا بت حقیق ماللهندوترجمه چندکتا باززبا ن سانس‬
‫عه دوم‬
‫ابوری حا نپ سازعمریت حقیق وتالی ف ماندنی وارزشمند سرانجام در روز جم‬
‫رج ب سا ل ‪4 4 2‬هجری دیدهاز جها ن گشود‪.‬‬
‫آثار‬
‫عودی‬
‫قانو ن مس‬
‫التفهیم‬
‫ت حقیق ماللهند‬
‫شیخ مفید‬
‫کبرایبغدادپای‬
‫عده ‪3 36‬قمری درع‬
‫هم ذیق‬
‫ع لتابنا کوفروزنده دریازد‬
‫و‪...‬ای ن مش‬
‫هبی‬
‫هستیبر جها ن گذاردو م حمدناموی گردید‪.‬از آنجاکهپدراوشخصیپارساو مذ‬
‫کبری‬
‫علملق بویشدوپ ساز چندیع‬
‫علیموتربیتاشتغا ل داشت ‪،‬اب نالم‬
‫بودوبهت‬
‫کی خودرابابزرگی می گذراند‪.‬‬
‫وبغدادی دولق ب دیگراو گردید‪ .‬م حمد دورا نکود‬
‫فرا ستوتیزهوشیاو خبراز گذشتهایپا ک ‪،‬از خاندا ن خوی شو آیندهایروش ن ‪ ،‬در‬
‫بغدادو جها نا سالم می داد‪.‬عشقوشورفراوا نبهت حصی ل موج بشدکههمراهپدربه‬
‫بغدادرفتهوفراگیریعلمو دان شرا آغازکند‪.‬اوازنشاطوافروفرحبخ شبسیاری در‬
‫عهبرخورداربود‪.‬عطراخال ص دروجود م حمدکاررابدانجارسانیدکه درپنج‬
‫مطال‬
‫سالگیبرایاوازای نابیالیا ساجازهروایت گرفتهاندو در حالیکههفت سا لو چند‬
‫ماه داشتازای ن سما کنق لروایتکردها ست ‪.‬‬
‫ویفرزانهایتالشگر گردیدبه طوریکهپی شاز دوازده سالگیازبرخی م حدثا نروایت‬
‫قب لازبیست سالگی حدیثشنیدها ست ‪.‬‬
‫اخذکردهوازا ستاد خوی ش ‪،‬شیخ صدوق‬
‫‪.‬‬
‫تحصیالتواستادا ن‬
‫افی ‪،‬کالم وعقاید آم وخت و از‬
‫ا سروابن جن یدا سک‬
‫از مح ضر مظفر ب ن م حمد ‪،‬ابو ی‬
‫عفر ب ن‬
‫هره ج ست ‪.‬فقهرانزد ج‬
‫انی ب‬
‫در س حس ی ن بنعلیبصریوعلی ب نع ی سیر م‬
‫م حمد ب نقولویه فرا گرفت واز مح ضراد ی ب و مور خ چ یره د ست م حمد ب ن عمرا ن‬
‫ایت آ م وخت ‪.‬‬
‫انیعلم رو‬
‫مرزب‬
‫ات ید م حمد بودندکه‬
‫ابن حمزهط بری ‪،‬ابنداودقمی ‪ ،‬صفوا ن وش یخ صدوقدی گرا س‬
‫ا ناوریختند‪.‬‬
‫ام ج‬
‫شهدش یری ن دان ش رادرک‬
‫انندقم ‪،‬بلخ ‪ ،‬مراغه ‪،‬‬
‫های مختل ف م‬
‫انیازشهر‬
‫الم‬
‫ادا ن ویع‬
‫ا نا ست‬
‫در م ی‬
‫علم سرووج ود خ ود رااز چشمه دانشبغداد طراوتوهمدا ن و شهرزورد یده‬
‫ابنالم‬
‫میشوند‬
‫کا نب ودهاست‬
‫الیواالر‬
‫اراوالم‬
‫معرو فتری ن آث‬
‫اتر سید‬
‫ویدر ‪408‬قمریبهوف‬
‫سید رضی‬
‫هیمب ن مو سیب ن‬
‫‪‬ابوال حس ن م حمدب ن حسی نب ن مو سیب ن م حمدب ن مو سیب نابرا‬
‫عرو فبه سید رضی و شری ف رضیبرادر سید مرت ضیکهزودتراز‬
‫عفرعلیهالسالم م‬
‫ج‬
‫برادربزرگوار خود جها نفانیراوداعنمود‪.‬‬
‫کدا م ن‬
‫أ سفانهپدر خود رااز د ست داده و در داما ن مادرپا‬
‫کی مت‬
‫‪ ‬آ ن دو در سنی نکود‬
‫کیهم خ وی ش را‬
‫بهنام فاطمهاز خاندا ن شری ف واصی لپرور ش یافتهاند وازکود‬
‫عداد خدادادینیزبرخوردار‬
‫مصرو فعلوم دینی وقرآنینمودهازنبوغ وهو ش وا ست‬
‫هرا سالما هللعلیها‬
‫بودند‪ .‬شبی شیخ مفیدعلیهالر حمة در خوا ب دیدکه فاطمه ز‬
‫د ستنور چشما ن خودامام حس ن وامام حسی نعلیهماالسالم را گرفته وبه جلسه‬
‫در س شیخ مفید وارد شدند‪.‬به شیخفر موده یا شیخای ن دو را درو سفقهیبیا موزز‬
‫پ س از بیداری از خوا ب خوی ش سرطیا ن ومت حیر بودکه مرا چه ر سدکه به آ ن‬
‫بزرگوارا ن در سفقه آ موزمپ ساز مدتیکهبه جلسه در س وب حث مینشیند زنی را‬
‫هده مینمایدکه د ست دوکود ک خود شری ف مرتضی و شری ف رضی را گرفته و‬
‫مشا‬
‫هرا سالما هللعلیهاراای نفاطمه‬
‫به م حضرا ستادوارد میشودوهما ن جمله حضرتز‬
‫کر خوا ب‬
‫ة متذ‬
‫سیدهبشیخ می گویدکهای ن دوکود ک را درو سفقهبیا موز‪ .‬شیخفورا‬
‫دیش ب خود گردیداشک در چشمان ش حلقهزدوبها حترام آنا ناز جابرخا ستوپ س‬
‫از سالم خوا ب خوی شبرای آنهابازگوکرد‬
‫أ س ف خا ک‬
‫در س ن ‪ 47‬سالگیبه سا ل ‪406‬اوای لقر نپنجموفاتنمودو موجیازت‬
‫قت‬
‫عیا ن جها نرافرا گرفت‪.‬شری ف مرتضیبهقدرینارا حتبودکهفر مود طا‬
‫عراقوشی‬
‫دیدار جسدبرادرراندارم‪ ،‬دیگریبهاونمازبخواند‪.‬شری فرضیباای ن س نکمازل حاظ‬
‫کمیتوکیفیت خدماتبسیارارزندهبه جها نا سالمنمودنوشتهاند چندیپ سازوفات‬
‫هیم مجا بفرزندبا بال حوایج دف ن‬
‫جسداورا درکربالی حسینینزدیکقبر جد شابرا‬
‫نمودند‪.‬‬
‫عرو فتری ناثر سیدرضی گردآوری سخنا نونا مههای حضرتعلی درنهج‬
‫بدو نشک م‬
‫البالغها ست‬
‫سنایی غزنوی‬
‫ابوالمجد مجدود ب ن آدم متخل ص به سنایی شاعر وعار ف بزر گ و نا مدار‬
‫نیمه دوم سدهپنجمونیمهاو ل سده ششمهجریا ست‪ .‬وی در سا ل ‪۴۶۳‬‬
‫عر سنایی‬
‫ا ‪۴۷۳‬هجریقمری در غزنی ن دیدهبه جها ن گشود‪ .‬چنانچهازش‬
‫ی‬
‫هی و آشنایی و دربرخیتب حر و‬
‫بر میآیداوبهتمام دانشهای زما ن خود آگا‬
‫ا ستادی داشتها ست‪ .‬وی در سا ل ‪ ۵۲۵‬یا ‪۵۳۵‬هجریقمری در س ن ‪۶۲‬‬
‫کی بوترجی عو‬
‫سالگی درگذشت‪.‬از آثاروی غیراز دیوا نقصیدهو غز لوتر‬
‫عرو ف و بدی نقرارند‪ :‬مثنویهای‬
‫عه و رباعی‪ ،‬مثنویهای وی م‬
‫قط‬
‫عاد‪،‬عشقنا مه‬
‫عبادالیالم‬
‫حدیقةال حقیقه‪ ،‬طریقالت حقیق‪،‬کارنا مهبلخ‪ ،‬سیرال‬
‫کتو بو یکرسالهنثرنیزبهوینسبت دادهاند‪.‬‬
‫وعق لنا مه‪ .‬سه م‬
‫آثاراو درای ن مجموعه‪:‬‬
‫عار‬
‫دیوا ناش‬
‫عةالطریقه‬
‫حدیقةال حقیقهوشری‬
‫طریقالت حقیق‬
‫سعدی‬
‫مشر فالدی ن مصل حب نعبدا هلل شیرازی شاعر ونویسندهبزر گقر نهفتمهجری‬
‫کر‬
‫عدپ سرابوب‬
‫عدیةا ستکهازناماتابک م ظفرالدی ن س‬
‫قمریا ست‪.‬تخل صاوة س‬
‫ةبی ن سالهای ‪۶۰۰‬تا ‪۶۱۵‬‬
‫عدپسر زنگی گرفته شدها ست‪ .‬ویا حتماال‬
‫پسر س‬
‫هجریقمریزادهشدها ست‪ .‬در جوانیبه مدر سهن ظا میهبغدادرفتوبهت حصی ل‬
‫ک ش و حبشه و‬
‫کمتپرداخت‪ .‬سپ سبه شام و مرا‬
‫اد ب وتفسیر وفقه وکالم و ح‬
‫های خ ود د ستیازید‪.‬‬
‫کار‬
‫ه‬
‫ألی فشا‬
‫حجاز سفرکردوپ سازبازگشتبهشیراز‪،‬بهت‬
‫عد(‪)۶۵۶‬‬
‫عدینا مه یابو ستا ن رابهن ظم درآورد و در سا لب‬
‫وی در سا ل ‪ ۶۵۵‬س‬
‫عات‪،‬ترجی عبند‪ ،‬رباعیات‬
‫ألی فکرد‪.‬عالوهبراینهاقصاید‪ ،‬غزلیات‪،‬قط‬
‫گلستا ن رات‬
‫و مقاالت وقصایدعربینیز داردکههمه را درکلیات وی جم عکردهاند‪ .‬ویبی ن‬
‫سالهای ‪۶۹۰‬تا ‪۶۹۴‬هجری در شیراز درگذشت و درهمانجابه خا ک سپرده‬
‫شد‪.‬‬
‫حکایتی از باب اول گلستان‬
‫ار مشرقو مغر ببه چه گرفتیکه ملو کپیش ی ن ‪‬‬
‫کندررو میراپر سیدند دی‬
‫اس‬
‫کربی شازای نبودها ستایشا نرا چنی نفت حی‬
‫را خزای نوعمرو ملکولش‬
‫میسرنشده گفتابهعو ن خدایعزّوجل هر مم ل ک تی را ک ه‬
‫کویینبردم‬
‫ها ن جزبهن‬
‫گرفتمرعیت شنیازردمونامپادشا‬
‫ه ل خرد‬
‫بزرگ شنخوانندا‬
‫کهنامبزرگا نبهزشتةبرد‬
‫مولوی‬
‫قر نهفتمهجری‬
‫موالنا جال لالدی ن م حمدبلخی مشهوربه مولویشاعربزر گ‬
‫قمری دربلخزادهشد‪.‬پدرویبهاءالدی ن‬
‫قمریا ست‪.‬وی در سا ل ‪۶۰۴‬هجری‬
‫کهازعلماو صوفیا نبزر گزما ن خودبودبه سب برنجشیکهبی ناوو سلطا ن‬
‫عداز مدتی سیرو سیا حت‬
‫م حمد خوارزمشاهپدید آ مدهبودازبلخبیرو ن آ مدوب‬
‫قرار‬
‫ها نالدی ن م حققتر مذی‬
‫علیماتبر‬
‫عدازفوتپدرت حتت‬
‫قونیهرفت‪ .‬موالناب‬
‫به‬
‫قمریانقالبی دروی‬
‫قاتویباشم ستبریزی در سا ل ‪۶۴۲‬هجری‬
‫گرفت‪ .‬مال‬
‫قبتنف سو‬
‫پدید آوردکه موج بتر ک مسندتدری سوفتوایویشدوبه مرا‬
‫قونیهوفاتیافت‪.‬از‬
‫قمری در‬
‫هی بباط نپرداخت‪.‬وی در سا ل ‪۶۷۲‬هجری‬
‫تذ‬
‫کتوبات‪،‬فیه‬
‫آثاراو میتوا نبه مثنوی‪ ،‬دیوا ن غزلیاتیاکلیاتشم س‪،‬رباعیات‪ ،‬م‬
‫عهاشارهکرد‪.‬‬
‫مافیهو مجال س سب‬
‫خیام‬
‫هیمالخیا می مشهوربه ةخیامةفیلسو ف و ریاضیدا ن و‬
‫کیمابوالفت حعمرب نابرا‬
‫ح‬
‫منجم و شاعرایرانی در سا ل ‪۴۳۹‬هجریقمری در نیشابور زاده شد‪ .‬وی در‬
‫عاریبه زبا ن‬
‫کاری داشت‪ .‬ویاش‬
‫هی واصالحتقویم جاللیهم‬
‫کشا‬
‫ترتی ب رصد مل‬
‫پار سی وتازی وکتابهایینیزبههر دو زبا ن دارد‪.‬از آثاراو در ریاضی و جبر و‬
‫قلید س‪ ،‬رسالهفیاال حتیا ل‬
‫ک ل م ن مصادراتکتا با‬
‫مقابله رسالهفی شرح مااش‬
‫کنه را میتوا ن‬
‫ک ب منهما‪ ،‬ولوازماال م‬
‫ه ب والفضهفی جسم مر‬
‫عرفه مقداریالذ‬
‫لم‬
‫قمری درگذشت‪.‬رباعیاتاوشهرت جهانی دارد‪.‬‬
‫نامبرد‪.‬ویبه سا ل ‪۵۲۶‬هجری‬
‫باباطاهر‬
‫عاصر با طغر ل شاه‬
‫هرعریا نعار ف و شاعرقر ن پنجمهجریقمری و م‬
‫باباطا‬
‫هراطالعات مبسوطی‬
‫قیا ست‪.‬البته دربا ب حوادثزندگیوا حواالتبابا طا‬
‫سلجو‬
‫عنی‬
‫عاصرعی نالقضاتهمدانی (ی‬
‫کرهنویسا ن وی را م‬
‫در د ست نیست‪ .‬برخیتذ‬
‫حدود سا ل ‪۵۲۵‬هجریقمری) و برخی وی راهمعهد خواجه نصیر (‪۶۷۲‬‬
‫عرو ف او‪ ،‬مجموعه‬
‫هرعالوه بر دوبیتیهای م‬
‫هجریقمری) دانستهاند‪ .‬از باباطا‬
‫عار‬
‫کلماتقصارینیزبه زبا نعربیبهنام ةاشاراتةبه جای ماندها ست‪.‬ازاش‬
‫هر مجموعه موثقی در د ست نیست‪ ،‬بههمی ن جهت نمیتوا ن در ص حت‬
‫باباطا‬
‫کمیکرد‪.‬‬
‫هندبه یقی ن ح‬
‫عاریکهبهاونسبت مید‬
‫انتسا بتماماش‬
‫هر درای ن مجموعه‪:‬‬
‫آثارباباطا‬
‫ها‬
‫دوبیتی‬
‫غز ل‬
‫قصیده‬

similar documents