10_kalkinma_plani_sunum_IMMIB

Report
ONUNCU KALKINMA PLANI (2014-2018)
BİLGİ NOTU
AB Mevzuatı Uyum Şubesi – Ağustos 2013
AB.İMMİB.ORG.TR
ONUNCU KALKINMA PLANI (2014-2018)
2014-2018 dönemini kapsayan Onuncu Kalkınma Planı 2 Temmuz 2013
tarihi itibarıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından onaylanmıştır.
Onuncu Kalkınma Planı’nda «Türkiye’nin uluslararası değer zinciri
hiyerarşisinde üst basamaklara çıkmış ve yüksek gelir grubu ülkeler
arasına girmiş bir ülke haline gelmesi» amaçlanmaktadır.
AB.İMMİB.ORG.TR
Plan döneminde;
• Ekonominin potansiyel büyüme hızının artırılarak yıllık ortalama yüzde 5,5
büyüme sağlanması,
• 2018 yılında GSYİH’nın 1,3 trilyon dolara
ulaşması,
• Kişi başına gelirin 16 bin dolara
yükselmesi,
• Enflasyonun yüzde 4,5’e düşürülmesi,
• İhracatın 277 milyar dolara çıkarılması,
• Cari işlemler açığının GSYH’ya oranının yüzde 5,2’ye düşürülmesi
hedeflenmiştir.
• İlave 4 milyon istihdam oluşturulması
• İşsizlik oranının dönem sonunda yüzde 7,2’ye düşürülmesi öngörülmüştür.
AB.İMMİB.ORG.TR
KÜRESEL EĞİLİMLER ve TÜRKİYE
ETKİLEŞİMİ
•
Batı’dan Doğu’ya Kayan
Büyüme/Üretim Ekseni
•
Küresel Enerji Sisteminde Dönüşüm
•
Gıda, Su ve Doğal Kaynakların Etkin
Kullanımı
•
Demografik Değişim, Eğitim ve
Nitelikli İşgücü
•
Şehirleşme Sürecinin Hızlanması
AB.İMMİB.ORG.TR
Küresel Değer Zincirleri: Değişen Üretim Yapısı ve Hizmet
Sunum Biçimleri
Küresel rekabet artarken, rekabet anlayışı değişmektedir. Önceden tek
bir işletmede gerçekleştirilen üretim süreçleri artık birden fazla yerde
yürütülebilmekte, değer zincirinin farklı aşamalarının farklı bölge ve
ülkelerde konumlandırılabilmektedir. Bu nedenle uluslararası ticaret
gittikçe daha fazla oranda nihai ürünler yerine ara ürünlerden ve
endüstri içi ticaretten oluşmaktadır.
Bireylerin bilgiye ve çeşitli ürünlere doğrudan erişim imkânlarının
artması ve internet kullanımının yaygınlaşmasıyla elektronik,
otomotiv, ilaç, tıbbi cihaz, tekstil gibi alanlardaki tüketici
tercihlerinde kişiye veya talebe özel ürünlere yönelim
artmaktadır.
Bilgi-iletişim altyapı ve hizmetlerinin gelişmesiyle, sanal ortam
giderek daha fazla üretim, tüketim ve ticaret alanı haline gelmektedir.
Bunlara ek olarak geleneksel olarak dış ticarete konu olmayan hizmetler
sektöründe özellikle eğitim ve sağlık alanında hizmet ihracatının
hacim ve önemi artmaktadır.
AB.İMMİB.ORG.TR
Bilimsel ve Teknolojik Gelişmeler
Bilginin önemi ve değeri giderek artmakta, yenilikçilik ve farklılık yaratma
en önemli rekabet unsurlarından biri haline gelmektedir.
Önümüzdeki dönemde teknolojik gelişmelerin belirli alanlarda
yoğunlaşarak ekonomik, sosyal ve askeri gelişmeleri şekillendirmesi
beklenmektedir. Bu kapsamda özellikle dijital iletişim, nanoteknoloji,
yüzey teknolojileri, malzeme bilimleri, ölçümleme cihazları,
biyoteknoloji ve çevre teknolojileri hızlı gelişen alanlar olarak öne
çıkmaktadır.
Çok Kutuplu Dünya Düzeni, Değişen Roller, Değişen Kurallar
Dünyada ve bölgemizde ekonomik ve siyasi güç dengesi değişmekte, yeni
denge merkezleri oluşmaktadır. Küresel ve bölgesel çok taraflı
işbirliklerinin ön plana çıkacağı öngörülmektedir.
Uluslararası Ticari ve Ekonomik Bütünleşme
Küresel ve bölgesel düzeyde ticari bütünleşmeler artmaktadır. Dünya
genelinde bölgeselleşme ve çok taraflı serbest ticaret anlaşmaları
(STA) eğilimi yaygınlaşmaktadır.
AB.İMMİB.ORG.TR
Avrupa Birliği
Krizle birlikte ortaya çıkan kurumsal yönetim krizi, AB’deki
reform ihtiyacını tekrar gündeme getirmiş ve birliğin bütünleşme
süreciyle ilgili tartışmaların artmasına neden olmuştur. Söz
konusu tartışmaların muhtemel sonuçlarına göre AB ile ilişkileri
konusunda Türkiye’nin alternatif stratejiler geliştirmesi
önem arz etmektedir.
Türkiye ile AB arasındaki ticari ve ekonomik ilişkilerin
gelişmesinde kilit bir aşamayı oluşturan Gümrük Birliği,
Türkiye için üyeliğe giden sürecin bir parçası olmakla birlikte
ülkemizin üçüncü ülkelerle ticari ilişkilerini belirleme serbestisi
imkânını kısıtladığı bildirilmektedir.
Nitelikli Eğitim ve İşgücüne Artan Talep
Tüm ülkelerde nitelikli işgücüne olan talebin artacağı
öngörülmektedir. Beşeri sermayenin geliştirilmesi genç nüfusa
sahip ülkemiz açısından önümüzdeki dönem için bir fırsattır. Bu
fırsatı değerlendirerek eğitim kalitesinin ve işgücü
niteliğinin artırılması, büyümeyi ve kalkınmayı olumlu yönde
AB.İMMİB.ORG.TR
etkileyecektir.
İklim Değişikliği ve Çevre
Sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmak için
küresel ölçekte başlayan yeni büyüme modeli
arayışlarıyla birlikte “yeşil büyüme” kavramı önem
kazanmıştır. Bu kavram çerçevesinde, üretim
sektörlerinde temiz üretim ve eko-verimlilik ile
hem çevrenin korunması hem de rekabetçiliğin
artırılması mümkün görülmekte, tarım ve turizm gibi
çevreye duyarlı sektörlerde ekolojik potansiyel
değerlendirilmekte, yeni düzenleme ve yatırımlarla
şehirlerin daha çevre dostu ve ekonomik olarak etkin
olabileceği vurgulanmaktadır.
Artan nüfusun ihtiyaçları ve çeşitlenen tercihleri
kalkınma sürecini etkilerken, çevre üzerinde yaratılan
baskının azaltılması önem kazanmaktadır. Bu
çerçevede, kirliliğin önlenmesi çalışmalarına,
biyolojik çeşitlilik ve doğal kaynakların
korunması ile sürdürülebilir kullanımına öncelik
verilmektedir.
AB.İMMİB.ORG.TR
Küresel Enerji Sisteminde Dönüşüm
Enerji üretimi ve tüketiminde küresel ekonomik ve jeostratejik dengelerin
yeniden tanımlanmasına sebep olabilecek önemli değişiklikler
yaşanmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerde kömür tüketiminin ve nükleer
enerji kullanımının artmaya devam edeceği, dünya genelinde hem hidrolik
santrallerin hem de diğer yenilenebilir enerji santrallerinin üretim
düzeylerinde ciddi artışlar olacağı; elektrik için yapılacak yatırımların
tutarının fosil yakıtların aranması, çıkarılması ve dağıtılması için harcanan
tutarlar ile aynı seviyede olacağı tahmin edilmektedir.
Enerjide dışa bağımlılığımızı azaltmaya yönelik alternatif politikalar
oluşturulması kapsamında, arz tarafında linyit başta olmak üzere yerli
kaynakların daha fazla değerlendirilmesi, nükleer enerjinin elektrik
üretimi amacıyla kullanılması ve yenilenebilir enerji kaynaklarının enerji
üretimindeki payının yükseltilmesi önem taşımaktadır. Talep tarafında ise,
elektrikte pik yükün yataylaştırılması için enerji verimliliği tedbirlerinin
artırılması ve komşu ülkelerle elektrik ticaretinin geliştirilmesi öncelikli
konulardır. Ayrıca, Ortadoğu ve Hazar bölgesindeki petrol ve doğal gaz
kaynaklarının Avrupa’ya taşınmasına yönelik çeşitli projeler, Türkiye’nin
hem arz güvenliğini artırmaya hem de jeopolitik imkânlarını avantaja
dönüştürmeye katkı sağlayabilecektir.
AB.İMMİB.ORG.TR
Onuncu Kalkınma
Planı
(2014-2018)
Nitelikli İnsan,
Güçlü Toplum
Yenilikçi
Üretim,
İstikrarlı
Yüksek
Büyüme
Yaşanabilir
Mekanlar,
Sürdürülebilir
Çevre
Öncelikli Dönüşüm Programları
Uygulama, İzleme, Değerlendirme
AB.İMMİB.ORG.TR
Kalkınma İçin
Uluslararası
İşbirliği
Ayrıca, temel yapısal sorunlara çözüm olarak dönüşüm sürecine katkıda
bulunacak kritik reform alanları için aşağıda isimleri yer alan 25 adet “Öncelikli
Dönüşüm Programı”na Planda yer verilmiştir.
Öncelikli Dönüşüm Programları
1. Üretimde Verimliliğin Artırılması
14. Enerji Verimliliğinin Geliştirilmesi
2. İthalata Olan Bağımlılığın Azaltılması
15. Tarımda Su Kullanımının Etkinleştirilmesi
3. Yurtiçi Tasarrufların Artırılması ve İsrafın Önlenmesi
16. Sağlık Endüstrilerinde Yapısal Dönüşüm
4. İstanbul Uluslararası Finans Merkezi
17. Sağlık Turizminin Geliştirilmesi
5. Kamu Harcamalarının Rasyonelleştirilmesi
18. Taşımacılıktan Lojistiğe Dönüşüm
6. Kamu Gelirlerinin Kalitesinin Artırılması
19. Temel ve Mesleki Becerileri Geliştirme
7. İş ve Yatırım Ortamının Geliştirilmesi
20. Nitelikli İnsan Gücü İçin Çekim Merkezi
8. İşgücü Piyasasının Etkinleştirilmesi
21. Sağlıklı Yaşam ve Hareketlilik
9. Kayıt-dışı Ekonominin Azaltılması
22. Ailenin ve Dinamik Nüfus Yapısının
Korunması
23. Yerelde Kurumsal Kapasitenin
Güçlendirilmesi
24. Rekabetçiliği ve Sosyal Uyumu Geliştiren
Kentsel Dönüşüm
10. İstatistiki Bilgi Altyapısını Geliştirme
11. Öncelikli Teknoloji Alanlarında Ticarileştirme
12. Kamu Alımları Yoluyla Teknoloji Geliştirme ve Yerli
Üretim
13. Yerli Kaynaklara Dayalı Enerji Üretim
25. Kalkınma İçin Uluslararası İşbirliği
Altyapısının Geliştirilmesi
AB.İMMİB.ORG.TR
1. Nitelikli İnsan, Güçlü Toplum
Sürdürülebilir ve kapsayıcı kalkınma anlayışıyla;
•
Bireysel ve toplumsal nitelik ve yetkinliğin yükseltilmesi
• Gelir dağılımını daha da iyileştirerek toplumsal refahın
yaygınlaştırılması
• Özgür, sağlıklı, güvenli ve yüksek standartta yaşam sürebilecekleri
sosyal bir ortamın oluşturulması
AB.İMMİB.ORG.TR
2. Yenilikçi Üretim, İstikrarlı Yüksek Büyüme
TEMEL AMAÇ ve HEDEFLER
•
Gelişmiş ülkelere yakınsamayı sürdürerek ülkemizi orta-üst gelir grubundan
yüksek gelir grubu ülkeler arasına yükseltmek
•
Cari açığı artırmadan, ülkemizin büyüme performansını daha yüksek, istikrarlı ve
sürdürülebilir bir yapıya kavuşturmak
•
Üretim yapısının teknoloji ve katma değer seviyesini yükseltmek
•
Ekonominin rekabet gücünü artırmak
AB.İMMİB.ORG.TR
2. Yenilikçi Üretim, İstikrarlı Yüksek Büyüme
•
Hedef: Cari açığın tedrici olarak % 5,2’ye indirilmesi
•
İhracatçıların yeni pazarlara erişmesine yönelik mevcut imkânların iyileştirilmesi
•
İthalat bağımlılığını azaltmayı esas alan büyük ölçekli yatırımları ve stratejik
sektör boyutlarını içeren yeni teşvik sisteminin etkili olarak hayata geçirilmesi
•
İhracat desteklerinde etkililiğin esas alınması, gelişme potansiyeli olan
sektörlere öncelik verilmesi
•
İhraç ürünlerinde özgün tasarımın özendirilmesi, nitelikli tasarımcı yetiştirilmesi,
patent tescili ve uluslararası marka oluşturulması, tanıtım ve pazarlamanın
geliştirilmesi
•
Kredi artış hızının kredi türlerinde farklılaşma yapılarak kontrol altında tutulması
•
e-Ticaretin, ihracatın artırılmasında etkili bir araç olarak kullanılması
•
Yerli ve yenilenebilir enerji kaynakları, nükleer enerji ve enerji verimliliğine
yönelik politikalara öncelik verilmesi
•
Yerli girdi kullanımının ve yerlileşmenin artırılması
AB.İMMİB.ORG.TR
2. Yenilikçi Üretim, İstikrarlı Yüksek Büyüme
İmalat sanayiinde dönüşümün odakları şunlardır:
•
Yenilikçilik ve firma becerileri,
•
Bölgelerimizin üretime etkili katılımı,
•
Sektörler arası entegrasyon,
•
Yeşil teknoloji ve yeşil üretim
•
Dış pazar çeşitliliği
AB.İMMİB.ORG.TR
2. Yenilikçi Üretim, İstikrarlı Yüksek Büyüme
Girişimcilik ve KOBİ’ler konusunda dönüşümün odakları şunlardır:
•
KOBİ’lerin büyümesi, yenilik kapasitelerinin geliştirilmesi,
verimliliklerinin artırılması, daha rekabetçi ve ihracatçı yapıya
kavuşmaları
•
Girişimciliğin, esnaf ve sanatkârlar ile kooperatifçiliğin geliştirilmesi
•
Yeni girişim ve KOBİ’lerin finansmana erişimlerinin kolaylaştırılması
•
KOBİ’lerin Ar-Ge, yenilik ve ihracat kapasitelerinin geliştirilmesi
AB.İMMİB.ORG.TR
2. Yenilikçi Üretim, İstikrarlı Yüksek Büyüme
Bilgi ve İletişim teknolojileri konusunda dönüşümün odakları şunlardır:
•
Bilgi ve iletişim teknolojilerinin yaygınlaştırılması,
•
Bu alanda yerli katma değerin yükseltilmesi
•
Bilgi tabanlı ekonomiye dönüşümün sağlanması amaçlanmaktadır.
AB.İMMİB.ORG.TR
2. Yenilikçi Üretim, İstikrarlı Yüksek Büyüme
Makroekonomik
İstikrar
Beşeri Sermaye
ve
İşgücü Piyasası
Teknoloji
ve
Yenilik
Fiziki Altyapı
Verimlilik artışı ve
sanayileşmenin hızlandırılması yoluyla
ihracata dayalı, özel sektör öncülüğünde, rekabetçi üretim
yapısının geliştirilmesi
İSTİKRARLI ve YÜKSEK
BÜYÜME
AB.İMMİB.ORG.TR
Kurumsal Kalite
3. Yaşanabilir Mekanlar, Sürdürülebilir Çevre
Bölgesel Gelişme ve Bölgesel Rekabet Edebilirlik
Hedefler:
•
Yeni bölgesel gelişme yaklaşımı
•
Bölgesel farkların azaltılması
•
Tüm bölgelerin potansiyellerinin değerlendirilmesi, rekabet gücünün
desteklenmesi ve kalkınmaya katkısının güçlendirilmesi
•
Bölgesel Gelişme Ulusal Stratejisi çerçevesinde tüm bölgelerde
kalkınma stratejileri geliştirilip uygulanmasına devam edilecektir.
•
Bölgesel niteliklere
oluşturulacaktır.
•
Metropollerimizin Ar-Ge kapasiteleri ile yeniliğe dayalı yüksek
teknolojili ürün ve nitelikli hizmet üretme, kaliteli yaşam ve çalışma
imkânları sunma kabiliyetleri artırılacaktır.
göre
farklılaşan,
AB.İMMİB.ORG.TR
çeşitlenen
politikalar
3. Yaşanabilir Mekanlar, Sürdürülebilir Çevre
Çevre ve Afet Yönetimi
•
Toplumun çevre bilincinin artırılması ile çevrenin korunması ve kalitesinin
yükseltilmesi amaçlanmaktadır.
•
Onuncu Kalkınma Planı döneminde
• Çevre yönetimi güçlendirilecek,
• Çevre dostu uygulamalar desteklenecek,
• Doğal kaynakların korunması ve sürdürülebilir kullanımı sağlanacak,
• İklim değişikliği ile mücadele ve uyum çalışmaları sürdürülecektir.
•
Bilinç düzeyi ve yerleşimlerin afetlere karşı dayanıklılığı artırılacaktır.
•
İmar planlaması süreçlerinde afet riskleri dikkate alınacaktır.
•
Kritik önemdeki altyapıların güçlendirilmesine öncelik verilecektir.
•
Afet bilgi yönetim sistemi kurulacaktır.
AB.İMMİB.ORG.TR
4. Kalkınma İçin Uluslararası İşbirliği
• Ülkemizin ikili, bölgesel ve çok taraflı zeminlerde etkinliği artırılmıştır.
• Dış ekonomik ilişkilerimiz çeşitlendirilmiştir.
• Yakın coğrafyamız ile birlikte kalkınma perspektifi dış politikanın merkezine
alınmıştır.
• Son on yılda komşu ülkeler ve bölge ülkeleriyle ticarette önemli ölçüde artış
sağlanmıştır.
• Onuncu Plan döneminde dönüşüm sürecindeki bölge ülkeleri başta olmak üzere
yakın işbirliği içinde olduğumuz ülkelerin kalkınma çabalarına destek verilecektir.
AB.İMMİB.ORG.TR

similar documents