Potop

Report
„POTOP”
Do powstania „Trylogii” – „Ogniem i
mieczem”, „Potop”, „Pan Wołodyjowski”
przyczyniło się zainteresowanie
Henryka Sienkiewicza romantyzmem,
fascynacja krajobrazem i historią Stanów
Zjednoczonych oraz zainteresowanie
historią XVII wieku. Prace nad potopem
rozpoczął w październiku 1884 roku w
Warszawie a skończył w sierpniu 1886
roku w Austrii. Utwór powstawał w
trudnym dla pisarza okresie. W czasie
powstawania dzieła zmarła jego żona.
Twierdził że „Potop” bronił go całymi
godzinami od nierozważnych rozmyśleń.
„Potop” rozpoczyna się od przedstawienia rodu Billewiczów
żyjącego na Żmudzi. „Był na Żmudzi ród możny Bilewiczów, od
Mendoga się wywodzący, wielce skoligacony i w całym
Rosieńskiem nad wszystkie inne szanowany. Do urzędów
wielkich nigdy Billewiczowie nie doszli, co najwięcej powiatowe
piastując, ale na polu Marsa niepożyte krajowi oddali usługi, za
które różnymi czasami hojnie bywali nagradzani. Gniazdo ich
rodzinne, istniejące do dziś, zwało się także Billewicz, ale prócz
nich posiadali wiele innych majętności i w okolicy Rosień, i dalej
ku Krakinowu, wedle Laudy, Szoi, Niewiaży - aż hen, jeszcze za
Poniewieżem. Potem rozpadli się na kilka domów, których
członkowie potracili się z oczu. Zjeżdżali się wszyscy wówczas
tylko, gdy w Rosieniach, na równinie zwanej Stany, odbywał się
popis pospolitego ruszenia żmudzkiego. Częściowo spotykali się
także pod chorągwiami litewskiego komputu i na sejmikach, a że
byli zamożni, wpływowi, więc liczyć się z nimi musieli sami
nawet wszechpotężni na Litwie i Żmudzi Radziwiłłowie„ .
Herakliusz Billewicz umierając cały majątek przekazał swojej
wnuczce Aleksandrze. Do chwili jej zamążpójścia opiekę nad
panna miała sprawować szlachta Laudańska. Dziadek wyznaczył
na jej męża Andrzeja Kmicica, któremu oddał wieś Lubicz.
Aleksandra cały swój czas spędza z ciotką – panną
Kulwiecówną i mieszkają w Wodoktach. W styczniu 1655
roku dochodzi do pierwszego spotkania Oleńki z
Kmicicem. Już po pierwszym spotkaniu wiedzieli że są
sobie przeznaczeni. Oleńka czuła że dziadek wybrał jej
idealnego partnera. Po rozstaniu z Aleksandrą Kmicic
wyrusza do Lubicza. Na miejscu czekają na niego jego
żołnierze. Rozpoczynają pijatykę w której strzelają do
portretów rodu Billewiczów niszcząc przy tym całe
pomieszczenie.
Kmicic odwiedzając Oleńkę w kolejnych dniach
obawia się żeby jego hulanki ze swoimi kompanami
nie wyszły na jaw. W czasie kuligu młodzi wyznają
sobie wzajemną miłość. Miłą atmosferę przerywa
przybycie wachmistrza Kmicica – Soroki, który
informuje o krwawych starciach podkomendnych
Andrzeja z mieszkańcami Upity. W czasie gdy
Kmicic przebywa w Upicie jego ukochana
dowiaduje się o jego wyczynach ze swoimi
kompanami, o których zostaje poinformowana od
swoich opiekunów. W między czasie do
Billewiczówny przybywają żołnierze Kmicica
proszący o wsparcie go w walce lecz dostają odmowę
i zakaz przekraczania progu jej domu. Po powrocie
Andrzej ukazuje swoje niezadowolenie z
zachowania Oleńki. Ze sprzeczki dowiaduje się że
jego wyczyny w Lubiczu wyszły na jaw. Kmicic
dowiedziawszy się o wybiciu jego kompanów rusza
na Wołomin po zemstę. Pali wieś i morduje ludzi.
Szlachta szykuje kontratak lecz bohater znajduje
schronienie w Wodoktach. Gdy niebezpieczeństwo
mija Oleńka wypędza ukochanego lecz jakimś
czasie wraca i porywa Billewiczówne. Wołodyjowski
pokonując Andrzeja uwalnia Oleńkę której się
oświadcza lecz zostaje odrzucony, gdyż bohaterka
jest zakochana w ukochanym. Michał Wołodyjowski
postanawia pomóc Kmicicowi, przekazuje mu
wiadomości od Janusza Radziwiłła dotyczące
tworzenia chorągwi.
W czasie uczty na zamku w Kiejdanach
zebrani dowiadują się, że Litwa została
oddana Szwedom. Większość rycerzy
wymawia księciu posłuszeństwo, za co
zostają uwięzieni. Kmicic zostaje wierny
Radziwiłłowi, prosi o ułaskawienie
Wołodyjowskiego, Zagłoby i Skrzetuskiego.
Książę obiecuje mu, że ich ułaskawi, i wysyła
uwięzionych do Birż (z rozkazami zabicia
ich). W drodze do Birż Zagłoba, dzięki
swemu sprytowi, doprowadza do uwolnienia
więźniów. Rozpoczynają walkę ze Szwedami i
wojskami Radziwiłła. Do Wodoktów
przybywa Kmicic, który usiłuje na rozkaz
Janusza Radziwiłła zabrać Billewiczównę do
Kiejdan. Wtedy zjawiają się Wołodyjowski,
Zagłoba i Skrzetuski. Wołodyjowski każe
rozstrzelać Kmicica. Od śmierci ratuje go
Zagłoba - znajduje przy Andrzeju list, w
którym książę wypomina Kmicicowi
wstawiennictwo za Wołodyjowskim i
Skrzetuskim. Kmicic odchodzi wolny.
Kmicic zostaje wysłany z listami od
Radziwiła do księcia Bogusława. Lecz
bohater po rozmowie z nim dowiaduje
się prawdziwych zamiarów i
uświadamia sobie że popełnia błąd.
Usiłuje porwać księcia by oddać go w
ręce króla polskiego, lecz zostaje
raniony w głowę i dla Bogusława udaje
się uciec. Kmicic dochodzi do siebie w
chacie Smolarza. W tym czasie pisze
dwa listy. Jeden do Janusza Radziwiła
wypowiadając mu służbę i
zapewniając go że został oszukany i
przysięga mu zemstę. Drugi zaś do
Wołodyjowskiego ostrzegając go o
planach Radziwiła, podpisując się nie
jako Kmicic lecz Babinicz. Gdy czuje
się na siłach wyrusza w drogę do króla
Jana Kazimierza.
Główny bohater przypadkiem dowiaduje się o planach Szwedzkiej napaści na klasztor na Jasnej Górze. Dla tego też
udaje się do Częstochowy. W obronie Jasnej Góry dokonuje wielu wspaniałych czynów. Największym z nich było
wysadzenie ogromnej Szwedzkiej kolumbryny wroga. Zostaje jednak złapany przez Szwedów i torturowany jest tam
przez znanego zabijakę i okrutnika Kuklinowskiego. Z pomocą dawnych znajomych udaje mu się uciec. Następnie
Babinicz udaje się na Śląsk gdzie przebywa król Kazimierz. Gdy odnajduje króla podczas rozmowy z nim przedstawia
swój śmiały plan przeprowadzenia go do Polski. Sam zostaje dowódcą jednego z oddziałów. Jednak gdy podczas
podróży spostrzega Szwedów bez wahania rzuca się w stronę króla by zasłonić go własną piersią ratując mu życie.
Gdy czuje że jest u kresu śmierci postanawia wyjawić dla króla swoje prawdziwe nazwisko.
Pan Wołodyjowski z wojskami Sapiehy oblega Tykocin, w którym
znajduje się Janusz Radziwiłł. Wojewoda wileński umiera w chwili
ostatecznego ataku na twierdzę ze świadomością przegranej, w
samotności i poniżeniu. Król oczyszcza Kmicica z dawnych win przed
Wołodyjowskim. Kmicic ma ruszyć na pomoc panu Czarnieckiemu.
Później jednak rozkazy zmieniają się i zostaje wysłany do Tykocina,
który jest teraz atakowany przez księcia Bogusława. Kmicic jest
zadowolony, ponieważ chce się zemścić na Bogusławie. Kmicic zostaje
dowódcą dzikich Tatarów, którzy na mocy umowy z chanem mają
pomagać Polsce wyprzeć Szwedów. Kmicic wyrusza do Zamościa gdzie
czeka na niego Jan Zamoyski z prośbą o przewiezienie do pana Sapiehy
Annę Borzobohatą-Krasieńską. Która była narzeczoną Podbipięty aby
mogła otrzymać cały spadek po swoim mężu. Jednak jest to podstęp aby
porwać pannę i uwięzić ja w wieży aby została jego kochanką. Lecz
Kmicic nie daje się wykiwać i bezpiecznie dowozi do wozi Annę na
miejsce.
Kmicic zostaje wysłany przez Sapiehe aby zbierał informacje o wojskach Bogusława. Podczas pobytu u księcia udaje mu się
uwolnić starego sługę Soroke. Nawet udaje mu się namówić część wojsk Bogusława by przeszli na jego stronę. Dochodzi do
starcia Kmicica z wojskami Bogusława. Polakom udaje się rozgromić wojska nieprzyjaciela lecz bohater zostaje powalony przez
księcia, który po wszystkim ucieka. O leńka z miecznikiem Tomaszem Billewiczem jest przetrzymywana przez zakochanego w
niej księcia Bogusława w Taurogach. Bogusław przedstawia się jej jako zwolennik Jana Kazimierza, ale panna szybko dowiaduje
się, że to kłamstwo. Billewiczowie próbują zorganizować ucieczkę, ale nie udaje im się to. Bogusław prosi o rękę Oleńki, którą
chce podstępnie zmusić do fikcyjnego małżeństwa. Miecznik zachwycony wizją połączenia się z rodem Radziwiłłów zgadza się,
ale Oleńka stanowczo odmawia. Rozwścieczony Bogusław bije miecznika Billewicza. Bogusław jest zmuszony wyruszyć na
Podlasie. Miecznik Billewicz ucieka sam i organizuje ludzi, z którymi walczy ze Szwedami. Tymczasem do Taurogów przyjeżdża
Anna Borzobohata-Krasieńska, którą Bogusław porwał w drodze do Grodna, gdzie wysłał ją Sapieha. Anusia rozkochuje
Sakowicza, którego Bogusław pozostawi, żeby pilnował Taurogów. Ostatecznie pannom udaje się przy pomocy służącemu
Bogusławowi Brauna uciec do miecznika Billewicza. Gosiewski stacza w Prostkach 6 września decydującą bitwę ze Szwedami.
Do sukcesu wojsk polskich przyczynił się Kmicic. Udaje się mu także stoczyć walkę z Bogusławem. Choć Kmicic wygrywa, nie
zabija księcia, ponieważ Bogusław szantażuje go, że jeśli coś mu się stanie, wtedy zginie Oleńka.
Do Lubicza przywieziony zostaje ciężko ranny Kmicic. Oleńka modli się za jego
duszę, nie potrafi jednak przebaczyć mu dawnych krzywd. Kmicic przychodzi do
zdrowia. Jedzie do kościoła w Upicie, gdzie spotyka Oleńkę. W czasie mszy
odczytany zostaje list rehabilitujący Kmicica od króla Jana Kazimierza, który
przywiozła powracająca chorągiew laudańska z Wołodyjowskim i Zagłobą. Lauda
całkowicie wybacza Kmicicowi krzywdy, które wyrządził jej w przeszłości. Oleńka
wyrzuca sobie, że nie potrafiła wcześniej wybaczyć Kmicicowi ani modlić się za
niego. Następują huczne zaręczyny dwóch par: Oleńki i Kmicica oraz Anusi i
Wołodyjowskiego w Wodoktach. Kmicic został nagrodzony starostwem upickim.

similar documents