prezentacja

Report
RELACJE POMIĘDZY
WŁADZĄ WYKONAWCZĄ
A USTAWODAWCZĄ
PREZYDENCJALIZM
System wyrosły w Stanach Zjednoczonych –
próba stworzenia ustroju pozwalającego pogodzić
EFEKTYWNOŚĆ władzy centralnej z zachowaniem
znacznego stopnia SUWERENNOŚCI STANÓW
oparty na idei separacji władz (checks and balance)
• MONIZM WŁADZY WYKONAWCZEJ
• PREZYDENT i PARLAMENT wyłaniani w WYBORACH
POWSZECHNYCH
• PREZYDENT obejmuje funkcję BEZ FORMALNEJ ZGODY
PARLAMENTU (nie ma instytucji wotum zaufania) i NIE
PONOSI ODPOWIEDZIALNOŚCI POLITYCZNEJ przed
PARLAMENTEM
PREZYDENCJALIZM
• zakaz łączenia stanowisk rządowych z mandatem
deputowanego
• brak możliwości odwołania PREZYDENTA przez
PARLAMENT i rozwiązania PARLAMENTU przez
PREZYDENTA
• PREZYDENT (ani tym bardziej sekretarze
departamentów) nie posiada inicjatywy ustawodawczej
• PREZYDENT dysponuje wetem zawieszającym
poza USA – Cypr oraz większość krajów Ameryki Pd.,
Korea Pd., Tajwan, Filipiny
PARLAMENTARYZM
System kształtował się w Wielkiej Brytanii skąd stopniowo
rozprzestrzeniał się na dalszą część kontynentu.
Istotą tej ewolucji było przejmowanie władzy od MONARCHY i
przekazywanie jej w ręce PARLAMENTU, który wyłaniał z siebie
kolegialne ciało sprawujące władzę wykonawczą (GABINET)
odpowiedzialne zarówno przed PARLAMENTEM, jak i GŁOWĄ
PAŃSTWA.
• DUALIZM EGZEKUTYWY
• w wyborach powszechnych wyłaniany PARLAMENT
(głowa państwa nie koniecznie)
• powiązania pomiędzy EGZEKUTYWĄ i LEGISLATYWĄ
• głównym organem WŁADZY WYKONAWCZEJ jest RZĄD
wyłaniany przez PARLAMENT
PARLAMENTARYZM
• GŁOWA PAŃSTWA spełnia funkcje reprezentacyjne i
ceremonialne, wobec czego nie ponosi
odpowiedzialności politycznej
• odpowiedzialność polityczną ponosi RZĄD, który może
zostać zmuszony do ustąpienia przez PARLAMENT
poprzez udzielenie mu wotum nieufności
• PARLAMENT może zostać rozwiązany przed upływem
kadencji z inicjatywy władzy wykonawczej
poza Europą – m.in. Australia, Nowa Zelandia,
Kanada, Izrael, Japonia, Indie,
Botswana, Kenia, Nigeria, Tanzania,
+ byłe kolonie brytyjskie w Oceanii
PARLAMENTARYZM
Rozbieżności w ramach parlamentaryzmu:
RELACJE POMIĘDZY LEGISLATYWĄ I EGZEKUTYWĄ
system
dwupartyjny
PRZEWAGA EGZEKUTYWY
(system gabinetowo-parlamentarny)
• WOTUM NIEUFNOŚCI niemal nie udzielane
• PARLAMENT legitymizuje działania rządu
[WB, Malta oraz Grecja, Niemcy, Irlandia, Hiszpania]
system
wielopartyjny
PRZEWAGA LEGISLATYWY
(system parlamentarno-gabinetowy)
• wzrost znaczenia komisji parlamentarnych
(PARLAMENTARYZM KOMITETOWY)
[Włochy, Szwecja, Dania, Norwegia,
kraje Europy Środkowej i Środkowo-Wschodniej]
PARLAMENTARYZM
SPOSÓB PODEJMOWANIA DECYZJI
DEMOKRACJA
WESTMINSTERSKA
decyzje podejmowane
większością głosów
DEMOKRACJA KONSENSULARNA
decyzje podejmowane w taki sposób,
aby uzyskać rozwiązanie
satysfakcjonujące możliwie wiele stron
PARLAMENTARYZM
WIĘKSZOŚCIOWY
PARLAMENTARYZM
KONSENSULARNY
1. Ordynacja większościowa
2. System dwupartyjny
3. Bikameralizm
niesymetryczny
4. Przewaga egzekutywy
5. Centralizacja władzy
1.
2.
3.
4.
Ordynacja proporcjonalna
System wielopartyjny
Bikameralizm symetryczny
Równowaga pomiędzy legislatywą
a egzekutywą
5. Decentralizacja władzy
WB, Malta, Grecja, Hiszpania
Belgia
PARLAMENTARYZM
SPOSÓB ROZPOCZYNANIA FUNKCJONOWANIA RZĄDU
PARLAMENTARYZM
POZYTYWNY
PARLAMENTARYZM
NEGATYWNY
rozpoczęcie działania rządu
wymaga udzielenia mu wotum
zaufania
rozpoczęcie działania rządu nie
wymaga udzielenia wotum
zaufania
Belgia, Irlandia, Włochy
WB, Malta, Austria, Holandia
PARLAMENTARYZM
KLASYCZNY
PARLAMENTARYZM
ZRACJONALIZOWANY
władza ustawodawcza
sprawowana wyłącznie przez
parlament, a decyzja o
formowaniu i upadku rządu w
gestii partii politycznych
• istnienie klauzuli zaporowej
• konstruktywne wotum
nieufności
• uprawnienia osobiste głów
państw
SYSTEM PREZYDENCKOPARLAMENTARNY
W klasycznej postaci występuje we Francji.
System łączący elementy prezydencjalizmu i parlamentaryzmu.
• DUALIZM WŁADZY WYKONAWCZEJ
• PARLAMENT i PREZYDENT wyłaniani w wyborach
powszechnych
• PREMIER i ministrowie powoływani i odwoływani przez
PREZYDENTA
• ograniczenie kompetencji ustawodawczych PARLAMENTU
• PREZYDENT posiada kompetencje pozwalające mu
kontrolować zarówno GABINET, jak i PARLAMENT
• PREZYDENT nie ponosi odpowiedzialności politycznej przed
PARLAMENTEM i ma bardzo szerokie uprawnienia osobiste
SYSTEM PREZYDENCKOPARLAMENTARNY
• RZĄD ponosi odpowiedzialność zarówno przed PREZYDENTEM,
jak i przed PARLAMENTEM (parlament może mu udzielić wotum
nieufności)
• PARLAMENT może zostać rozwiązany przez PREZYDENTA na
wniosek PREMIERA
• zakaz łączenia mandatu deputowanego ze stanowiskiem
rządowym
W praktyce rola PREZYDENTA zależna od tego, jakie
ugrupowanie (ugrupowania) uzyska większość w PARLAMENCIE.
KOABITACJA
(fr. cohabitation =
współzamieszkiwanie)
brak KOABITACJI
realna władza wykonawcza przechodzi w
ręce PREMIERA
współpraca legislatywy i egzekutywy;
PREZYDENT rzeczywistym szefem egzekutywy
RZĄDY KONWENTU
Unikalny model występujący obecnie jedynie w Szwajcarii.
Podstawą odrzucenie klasycznej zasady podziału władz.
• SZCZEGÓLNA ROLA PARLAMENTU:
a) domniemanie, że kompetencje nie przyznane wprost
innym organom należą do PARLAMENTU
b) brak organów kontrolujących pracę PARLAMENTU
• MONIZM władzy wykonawczej, która ma charakter
KOLEGIALNY
• RZĄD wyłaniany przez PARLAMENT, ale działa bez wyrażenia
formalnego wotum zaufania
• brak możliwości skrócenia kadencji zarówno PARLAMENTU
jak i odwołania RZĄDU
• RZĄD dysponuje inicjatywą ustawodawczą
• PRZEWODNICZĄCY RZĄDU pełni równocześnie rolę
PREZYDENTA FEDERACJI;
jego kompetencje są bardzo ograniczone i nie oznaczają
przełamania zasady kolegialności;
stanowisko to jest obsadzane co rok, wedle zasady
starszeństwa zasiadania w rządzie;
• zakaz łączenia stanowisk rządowych z mandatem
deputowanego
Sukces tego rozwiązania jest warunkowany:
1. kooperacją partii politycznych
2. bardzo częstym odwoływaniem się do form demokracji
bezpośredniej
3. dalece posuniętą decentralizacją władzy

similar documents