Projekti i IFC-së për qeverisjën korporative në Kosovë

Report
Qeverisja Korporative në Institucionet
Financiare:
Rregullat dhe Praktikat
Prezantuar nga: Merima Zupcevic Buzadzic
Supported by :
1
Prezentimi
 Definimi i Qeverisjes Korporative
 Specifikat e qeverisjes korporative në Institucionet
Financiare (IF)
 Dobësitë kryesore
 Rekomandimet e Komitetit të Basel-it
 Roli i Rregullatorit
Slide 2
Definimi i Qeverisjes Korporative
Slide 3
Definimi aktual i Qeverisjes Korporative
“Qeverisja Korporative përfshin një mori
marrëdhëniesh në mes të Menaxhmentit të kompanisë,
Bordit të Drejtorëve, aksionarëve si dhe palëve tjera të
interesit. Qeverisja Korporative po ashtu ofron një
strukturë përmes të cilës përcaktohen objektivat e
kompanisë, mjetet për mberritjen e këtyre objektivave
si dhe ato të monitorimit të performancës”
OECD Corporate Governance Principles, 2004
Principet e Qeverisjes Korporative te OECD-së, 2004
Slide 4
E rendesishme...
• QK e mirë kontribuon në zhvillim ekonomik të qëndrueshëm
duke (i) rritur performancën e kompanive(ii) rritur qasjen e
kompanive në kapitalin e jashtëm.
• Konvergjenca e praktikave globale të biznesit të kombinuara me
mobilitetin e kapitalit global e bën esenciale për secilën kompani
e cila është duke kërkuar që të tërheq kapital dhe të
përshpejtojë rritjen ekonomike t’i përmirësojë praktikat e QK.
• Qeverisja Korporative merret me mënyrat me të cilat financuesit
e kompanive (p.sh. Aksionarët dhe kreditorët) sigurohen që do
t’ ju kthehet investimi.
• Qeverisja Korporative ka për qëllim që ta reduktojë problemin
e agjensionit që rrjedh nga ndarja e pronësisë dhe
kontrollit.
Përfitimet për Kompaninë
Përfitimet e Brendshme
RRITJE NË PERFORMANCË
Konkurueshmëri
Inovacion dhe
Strategji
Procesi i Vendimit
Organizata
Slide 6
Reagim i
përmirësuar
Për IF-në: kjo
vlen si për vet
IF-në ashtu
edhe për
klientët e
tyre!
Përfitimet për Kompaninë
RRITJE NË KONKURRUESHMËRI
Përfitimet e Jashtme
Fonde për rritje / Inovacion / Zgjerim
Qasje për
Investitore te rinje
Qasje ndaj
Kredive (më të
lira)
Rritje në
Reputacion dhe
Konfidencë
Kompania me QK
të Mirë
Slide 7
Qëllimi Kryesor i Qeverisjes
Korporative...
Produktivitet
Investitorët
Vlerësim më i lartë
Specifikat e qeverisjes korporative në
Institucionet Financiare
Slide 9
QK në institucionet financiare është:
 Më komplekse (dhe sensitive) se sa në
kompanitë tjera;
 Më e lidhur me menaxhimin e riskut dhe
mekanizmave të kontrollit të brendshëm;
 Zakonisht e rregulluar në menyrë më strikte;
 Sjell ndikim më të madh:
 Stabiliteti në sektorit financiar është vendimtar për
ekonominë e vendit
 Ndërlidhja e sektorit financiar ndërkombetar tregon
ndikim në baza rajonale dhe globale.
 Individët varen nga sistemi financiar.
Slide 10
Lehman Bros.
Dobësitë kryesore të QK të rrjedhura
nga kriza financiare
• Monitorimi jo i mjaftueshëm i Bordit
ndaj Manaxhmentit të lartë;
• Menaxhim i riskut joadekuat; dhe
• Struktura dhe aktivitete organizative të
bankave shumë komplekse dhe të pa
qarta.
Komiteti i Basel-it, tetor 2010
Cfarë duhet bërë pra që të përmirësohet QK në IF?
Slide 12
Rekomandimet e Komitetit te Baselit janë të fokusuara në:
o Praktikat e Bordit të Drejtorëve;
o Menaxhmenti i lartë;
o Menaxhimi i riskut dhe kontrollat e
brendshme;
o Kompenzimet;
o Strukturat komplekse dhe të paqarta; dhe
o Publikimi dhe Transparenca.
Slide 13
Praktikat e Bordit të Drejtoreve
Detyrat Kryesore:
a) Ndjekja e pergjegjësisë së përgjithme për
bankën, duke përfshirë strategjinë e biznesit dhe
riskut, aspektin financiar dhe qeverisjen
b) Mbikëqyrje efektive të menaxhmentit
Për t’i kryer detyrat e veta, Bordi duhet:
 Të gjykojë objektivisht , të ketë dhe të mirembajë
kualifikime dhe kompetencë, si individualisht ashtu
edhe kolektivisht;
 Të percjellë praktika të mira të qeverisjes për
punën e tyre si Bord; dhe
 Të ndihmohet nga funsionet kompetente të riskut
dhe kontrollave, të cilat mbikëqyren nga Bordi.
Slide 14
Përgjegjësia kryesore për:
• Biznesin e IF
• Strategjisë së riskut (përfshirë këtu edhe tolerancën e riskut/
apetitet)
• Aspektin Financiar
• Organizimi dhe qeverisja
Të implementuara përmes:
• Zhvillimi dhe implementimi i strategjive ( objektivave, strategjia e
riskut, përshtatshmëria)
• Mbikëqyrje të vazhdueshme të menaxhmentit dhe kontrollave të
mbrendshme
• Zhvillimi dhe implementimi i kornizës së QK
• Vendosja e vlerave të korporates
• Krijimi i nje sistemi të mirëfilltë të kompenzimit
Slide 15
Mbikëqyrja e Menaxhmentit – aktivitetet kryesore:
•
Monitorimi i aksioneve te menaxhmentit të lartë është konsistente me
strategjinë dhe politikat e aprovuara nga bordi duke përfshirë edhe tolerancën e
riskut/apetitet;
•
takime të rregullta me menaxhmentin e lartë;
•
pyetje dhe vleresime si dhe shpjegime dhe informata të dhëna nga
menaxhmenti i lartë;
•
Caktimi i standardeve formale të performances për menaxhmentin
konsistent me objektivat afatëgjata strategjike dhe aspektin financiar të IF-së si
dhe monitorimi i performances së menaxhmentit të lartë në këto standarde, dhe
•
•
Slide 16
Sigurimi që njohuritë dhe ekspertiza e menaxhmentit mbetet e përshtashme
për natyrën e biznesit dhe profilit të riskut të IF-së.
Kompetencat e Bordit:
Funksionet e Bordit:
 KUALIFIKIMET
 Individuale dhe kolektive
 Dituri DHE Eksperiencë
 Aftësite e dëshiruara: financa,
kontabilitet, kredi, operacione dhe
pagesa bankare, planifikim strategjik,
qeverisje, menaxhim i riskut, kontrolla
të brendshme, rregulla bankare,
auditim dhe përshtashmëri
 TRAJNIMI
 Në punë
 Trajnime të rregulta për t’i
zhvilluar/përmirësuar aftësitë
 Buxheti!
 KOMPOZIMI
 Llojllojshmëri e aftësive
 Planifikim i vazhdimësisë
 Pavarësia
Slide 17
 NUMRI I DUHUR
 VLERËSIM I PERFORMANCËS
 ROLI I KRYETARIT
 Lidershipi
 Besueshmëria
 Joekzekutiv
 TRETMANI I KONFLIKTEVE TE
INTERESIT
 KOMITETET




Komiteti i Auditimit
Komiteti i Riskut
Komiteti i Kompenzimit
Komiteti i HR/Qeverisjes
 Komiteti i Etikës/Përshtashmërisë
Menagjmenti i larte
 Përgjegjës për biznesin ditor
 Kontributi në qeverisjen korporative të IF-së me anë të
mirësjelljes personale
 Të sigurohet pergjegjëshmëria dhe transparenca në linjë
me strategjinë e biznesit, politikave dhe tolerances së
riskut të aprovuar nga Bordi i Drejtorëve.
 Implementimi i mekanizmave të menagjimit të riskut (për
risqet financiare dhe jofianciare)
Slide 18
Menagjimi i riskut dhe kontrollat e
brendshme
Menagjimi i Riskut
- Identifikimi i riskut
- Vlerësimi i
ekspozimit
- Monitorimi i riskut
- Raportimi në nivelin
tjetër
KOMUNIKIM
Slide 19
Kontrollat e
Brendshme
- Secili risk e ka një
politike, proces dhe
mekanizëm të
kontrollit
- Reagim me kohë
- Përshtashmëri
Mjetet kryesore të menaxhimit të riskut:
• Menaxheri i Riskut (s’bën të këtë ‘dy kapela’
me managjerin e financvae, opericioneve dhe
auditimit
• Pavarësia e njësive biznesore të cilat janë nën
mbikëqyrjen e funksionit të riskut
• Burimet (njerëzore dhe financiare)
• Kualifikimet
• Përcaktim i metodave dhe aktiviteteve
Slide 20
Kompenzimi
ecoDa (European Confederation of Directors' Associations)
Punimi mbi Politikat e Pagave:
3D-te –
Dizajnimi: I strukturës dhe politikave të pagës , fikse dhe të
ndryshueshme ;
Decision -Vendimi : kush vendos;
Disclosure - Zbulimi : zhvillimi i një strukture të publikimit rrjedhon në
transparencë më të madhe( posacërisht e rëndësishme në gjendjen e
sotme të ekonomisë globale)
Referenca:
Position Paper on DIRECTORS’ REMUNERATION IN LISTED COMPANIES IN EUROPE, ecoDA, October
2009, available at
www.ecoda.org/docs/Position%20Paper%20on%20Executive%20Remuneration.%20October%20200
9.pdf
Compensation Principles and Standards Assessment Methodology, Basel Committee on Banking
Supervision, January 2010, available at www.bis.org/publ/bcbs166.htm
Slide 21
Formati i dokumentit të Politikës së Pagave:
• Paragrafi 1 – Objektivat e Politikës
• Paragrafi 2 – Procesi i formulimin të Politikës
• Paragrafi 3 – Pagesa për Ekzekutiv përkrah Joekzekutiv
• Paragrafi 4 – Struktura e paketës së beneficioneve
• Paragrafi 5 – Pensionet
• Paragrafi 6 – të tjera/ benefitet jomonetare
• Paragrafi 7 – Devijimet nga politika
• Paragrafi 8 – Anëtarësimi i Drejtorëve Ekzekutiv në tjera
Borde të Drejtorëve
Slide 22
Struktura korporative komplekse dhe
opaque
Roli i Bordit te Drejetorëve dhe Menaxhmentit të lartë:
• KUPTIM I PLOTE i strukturave dhe risqeve operacionale nga Bordi i
Drejtoreve dhe menaxhmenti (posaqërisht nese IF ka njësi, dege,
nëndege, etj.)
• Të sigurohet që të menjanohen struktura të komplikuara pa nevojë
Të ketë proces të centralizuar për aprovimin dhe kontrollin e krijimit
të entiteteve ligjore të reja
• Njohja e risqeve që sjell kompleksiteti i strukurës së një entiteti
ligjor
• Vleresimi se si risku i strukturës ndikon në aftesinë e një entiteti për
të menaxhuar me profilin e riskut të saj.
Slide 23
Publikimi dhe Transparenca
• Principet e OECDse mbi Qeverisjen Korporative (2004):
publikimi nga bankat duhet të përfshije , përpos tjerash,
informata mbi objektivat e bankës, strukturat dhe politikat
organizative dhe qeverisëse (në vecanti përmbajtja e kodit apo
politikës së qeverisjes korporative dhe procesi i implementitimit
të saj), pronësia e aksioneve kryesore dhe të drejtat e votimit si
dhe transakcionet me palët e interesit
– Pikat kryesore të tolerances së riskut/apetiteve (pa e thyer konfidencialitetin
e nevojshëm), me përshkrim të procesit për definimin e saj dhe informata
mbi përfshirjen e Bordit te Drejtorëve në një proces të tillë
• Publikimi duhet të jete i saktë, i qartë dhe të prezentohet në
mënyrë të kuptueshme ashtu që aksionaret, depozitorët, palët e
interesit si dhe pjesëmarrësit tjerë të tregut, të mund ta
kuptojnë me lehtësi.
Slide 24
Roli i Rregullatorit
Slide 25
Bordi i Drejtorëve dhe Menaxhmenti
Përgjegjëshmëria
PERFORMANCA DHE QEVERISJA NE IF
Udhëzues për pritjet
Mbikëqyresit/Rregullatoret
Slide 26
Rregullatoret duhet që..
• Të sigurohen që IF-e praktikojnë QK të mirë në
përputhje me standardet ndërkombëtare dhe
kornizën rregullative dhe ligjore të vendit
• Të krijojnë udhëzues dhe rregulla mbi QK,
posaçërisht nëse nuk janë të reflektuara mirë në
ligjet, rregulloret, kodet dhe listat e paraqitjes berza
• Adresohen nevojat e bankave për QK duke i
udhëzuar për praktikat më të mira dhe duke u
treguar për risqet e reja.
Slide 27
Detyrat konkrete të rregullatoreve:
• Bërja e vlerësimeve të rregullta dhe gjithëpërfshirëse të
politikave dhe praktikave të qeverisjes korporative dhe
vlerësimi i implementimit të këtyre principeve
- Shume e rëndësishme: komunikim i rregullt me Bordin e Drejtorëve, Menaxhmentin
e lartë, Kontrollin e Brendshëm dhe Auditorin e Jashtëm.
• Të përkujtohet që QK është direkt e lidhur me madhësinë,
kompleksitetin, strukturën, rëndësinë ekonomike dhe profilin e
riskut të një IF.
- të sigurohet implementimi i strukturës organizative që përmban bilance të
sakta
• Të adresohet alokimi i detyrave, përgjegjshmërisë dhe
transparencës
Slide 28
• Vlerësimi i përshtatshmërisë (ekspertizës dhe integritetit ) të
anëtareve të propozuar të Bordit të Drejtorëve të IF-së – do të
ishte mirë që të bëhet njëjtë me Menaxhmentin e lartë
• Të sigurohet që mekanizmat e mbikëqyrjes janë të mirëfilltë
(KB,AB, MR, përshtatshmëria)
• Vlerësimi i kontrollave të brendshme të cilat e shtyjnë qeverisjen
e mirë dhe përkujdesja që ato implementohen.
• Sigurimi që IF amë dhe ajo bijë i kanë standardet e njëjta (aty
ku është e mundur)
Slide 29
Mjetet që i kanë rregullatoret
Raportet e brendshme të paanshme si
p.sh: raportet e auditorit të jashtëm
Raportet e brendshme të IF
Kornizën ligjore dhe rregullative (aftësia
që të kërkohen veprime përmirësuese)
Kooperimi me rregullatorët nga
juridiksionet tjera
Kooperimi me institucionet simotra
ndërkombëtare
Slide 30
Një mjet i rëndësishem: Kodi i QK
 Definimi i marrëdhënies me palët tjera të
interesit
• Investitorët
• Tregu më i madh
 Të drejtat e funksionit të aksionarëve dhe
pronarëve
 Publikimi dhe Transparenca
• Kalendari i Korporatës
• Ueb-faqja
 Mekanizmat e Kontrollit
 Përgjegjësit dhe detyrat e Bordit e Drejtorëve
dhe Menaxhmentit
•
•
•
•
•
Nominimet
Monitorimi
Kompenzimi
Raportimi
Komitetet
 Reprezentuesit e punëtorëve në trupat
qeverisës
• Objektivat
• Linjat e përgjegjësisë:
• Aksionarët – BoD/Mgmt
• BoD – Mgmt
• Shumica – minoriteti i
aksionarëve
Të përgjithshme
• Asambleja gjenerale:
organizimi dhe
procedurat
• Minoriteti sh. mbrojta
• Paraqitja e RPT
• Politika e Dividentave
Te Drejtat e
Aksionareve
Praktikat e BoD
• Kompozimi dhe
pavarësia e drejtorëve
• Nr. i komiteteve dhe
struktura
• Procedurat e punëve
• Pagat
Paraqitja dhe
Transparenca
• Funksioni i KB dhe MR
• AB dhe AJ
• Politikat dhe standardet
e paraqitjes fianciare
• Pagat
• Interakcioni me
BoD
Praktikat e
Menaxhmentit
• Relacionet dhe
komunikimi me
investitoret
• Komunikimi i CSR me
publikun
Interaksioni me
Aksionaret
Konkluzionet
• QK në IF është me shumë rendësi për ekonominë
në përgjithësi
• Kriza ka treguar për risqe të rrezikshme që duhen
të adresohen në shume ekonomi
• Roli i rregullatorit është shumë i rëndësishëm për
të siguruar QK të mirë në IF duke përcaktuar
standarde dhe rregulla
• Eksperienca regjionale mund të replikohet në
Kosovë ashtu që të ketë adoptim të rrjedhshëm të
standardeve.
Slide 34
Ju falemnderit!
Merima Zupcevic Buzadzic
[email protected]
Për informata më të hollësishme , ju lutem kontaktoni:
Ramadan Berisha, Konsultant – Qeverisja Korporative
International Finance Corporation - Europe & Central Asia
rr. Mujo Ulqinaku no.3 (Peyton town)
10 000 Prishtina, Kosovo
Tel: +381 38 609 333, ext. 320
E-mail: [email protected]
Web: www.ifc.org
Slide 35

similar documents