Identificatie van trends op de arbeidsmarkt met horizon 2025

Report
Arbeidsmarktontwikkelingen Jongerenwerkloosheid in regionaal en
toekomstig perspectief
Studiedag - (Om)wegen naar Werk JES vzw
17 juni 2014
Maarten Gerard
Jeugdwerkloosheid: een relevant thema
Bijna kwart van de Belgische jongeren is
werkloos
Het Nieuwsblad– mei 2013
Laaggeschoolde jongeren in Vlaanderen dubbel
zoveel kans op werkloosheid
Knack - december 2013
Belgische jeugdwerkloosheid al jaren
structureel hoog
Knack januari 2014
Jeugdwerkloosheid daalt lichtjes
in Vlaanderen en fors in Brussel
Standaard juni 2014
Evoluties in de jongerenwerkloosheid
Cijfers voor de EU, België, Vlaanderen en de provincies
Waar spreken we over?
Enkele definities

Jongeren: leeftijd van 15 tot 24 jaar

Werkloosheidsgraad bij jongeren: aandeel niet-werkende
jongeren dat wel beschikbaar is voor de arbeidsmarkt (dus niet in
opleiding)

NEET-jongeren: jongeren die noch een opleiding volgen, noch aan
het werk zijn

Laaggeschoolde jongeren: jongeren die hoogstens de 2de graad
secundair hebben behaald, deeltijds beroepsonderwijs, leertijd, …
Verschillen in werkloosheidsgraad
De werkloosheidsgraad in Vlaanderen verschilt naargelang tot
welke groep je behoort…
30.0
20.0
24.7
23.3
25.0
24.6
22.4
21.9 21.6
18.7
18.0
19.9
19.8
15.0
10.0
5.0
6.6
3.9
3.6
9.0
7.7
5.0
3.9
5.2
4.0
8.0
4.3
3.4
7.9
4.6
3.0
0.0
2008
Totaal
2009
Jongeren (15-24)
2010
2011
Ouderen (50-64)
Niet-EU burgers
LFS-gegevens – Steunpunt WSE
2012
Laaggeschoolden
Jongerenwerkloosheid in België en de buurlanden
45.0
40.0
35.0
30.0
25.0
20.0
23.7
22.4
21.9
19.8
18.7
18.0
15.0
10.0
5.0
0.0
2008
2009
2010
2011
2012
EU-28
EU-15
België
Brussels Hoofdstedelijk Gewest
Vlaams Gewest
Wallonië
Duitsland
Frankrijk
Nederland
LFS-gegevens – jongeren van 15-24 jaar
2013
Jongerenwerkloosheid in België
Grote verschillen tussen de Gewesten…
45.0
39.9
39.7
40.0
36.4
35.3
33.2
35.0
32.8
31.7
30.0
30.5
30.0
27.5
27.1
25.2
25.0
20.0
23.7
22.4
21.9
19.8
18.7
18.0
15.7
16.6
15.6
15.0
12.7
12.8
10.5
10.0
5.0
0.0
2008
2009
België
2010
Brussels Hoofdstedelijk Gewest
2011
Vlaams Gewest
LFS-gegevens – jongeren van 15-24 jaar
2012
Région wallonne
2013
NEET-rate in België
Verschillen ook zichtbaar in NEET, maar verkleinen
25.0
20.0
19.2
18.8
16.3
15.2
14.6
15.0
10.0
7.3
6.3
12.3
11.8
10.9
15.4
15.2
14.6
11.1
10.1
17.0
16.1
7.5
8.5
9.2
5.0
0.0
2008
2009
België
Brussels H. Gewest
2010
Vlaams Gewest
LFS-gegevens – jongeren van 15-24 jaar
2011
Waals Gewest
2012
Jongerenwerkloosheid binnen Vlaanderen
25.0
20.0
15.7
15.0
16.6
15.6
12.7
10.0
12.8
10.5
5.0
0.0
2008
2009
2010
2011
België
Vlaams Gewest
Antwerpen
Oost-Vlaanderen
Vlaams-Brabant
West-Vlaanderen
LFS-gegevens – jongeren van 15-24 jaar
2012
Limburg
2013
Huidige situatie in Vlaanderen
Schets van de jonge werkzoekenden – mei 2014

38.672 jonge werkzoekenden

18% van totale groep werklozen

53% laaggeschoold

30% langer dan 1 jaar werkloos

9% met een niet EU nationaliteit

23% van allochtone origine
Bron: VDAB- Arvastat
Verschillen in jeugdwerkloosheid volgens regio
Regio
Antwerpen-Boom
Mechelen
Turnhout
Vilvoorde
Leuven
Brugge
Kortrijk-Roeselare
Oostende-Westhoek
Aalst-Oudenaarde
Gent
St.Niklaas-Dendermonde
Limburg-Oost
Limburg-West
TOTAAL
Bron: VDAB- Arvastat mei 2014
Aandeel
Aandeel langdurig
laaggeschoolde
werkloze
Aandeel allochtone
jongeren
jongeren
jongeren
57,4%
52,8%
50,5%
44,6%
45,6%
51,9%
55,5%
55,7%
53,3%
54,5%
56,1%
47,9%
47,9%
52,6%
33%
30%
29%
24%
28%
27%
29%
26%
29%
31%
29%
32%
31%
30%
36,4%
28,1%
12,7%
20,5%
13,6%
9,0%
16,3%
12,2%
16,3%
23,0%
23,6%
18,8%
22,6%
22,5%
Verschillen in jeugdwerkloosheid volgens stad
Aandeel
laaggeschoolde
jongeren
Aandeel
langdurig
werkloze
jongeren
Aandeel allochtone
jongeren
Antwerpen
61,0%
35,4%
48,0%
Turnhout
60,1%
29,6%
25,7%
Leuven
52,8%
30,8%
26,7%
Kortrijk
58,6%
30,9%
27,1%
Gent
58,6%
32,5%
32,7%
Hasselt
46,7%
29,1%
25,5%
TOTAAL
52,6%
30%
22,5%
Stad
Bron: VDAB- Arvastat mei 2014
Verschillen in jeugdwerkloosheid verklaard?
Regionale verschillen in Vlaanderen, Canada & het Verenigd
Koninkrijk
Algemene verklaringen voor jeugdwerkloosheid
Cyclische gevoeligheid van
Hogere barrières voor toetreding
tewerkstelling van jongeren
tot arbeidsmarkt

Minder jobbescherming

Minder ervaring

Minder ervaring

Minder (sociaal) kapitaal

Lagere ontslagpremie

Aanwervingsstop
Vrijwillig ontslag

Vaak andere mogelijkheden
zoeken

Lagere opportuniteitskost bij
Arbeidsmarktwetgeving
Mismatch in skills
Cohorte effect
vrijwillig ontslag

Eenvoudig terug naar opleiding
Dennis Görlich, Ignat Stepanok, and Fares Al-Hussami (2013): Youth Unemployment in Europe and the World:
Causes, Consequences and Solutions, Kiel Institute for the World Economy
Wat verklaart regionale verschillen op de
arbeidsmarkt?
VIONA-onderzoek Regionale verschillen in arbeidsvraag en
arbeidsaanbod (2011) onderzocht de verklarende factoren van de
gemeentelijke werkloosheidsgraden
Stijging bij:
Daling bij:

Stijging algemene werkloosheid

Meer openstaande vacatures

Hoger aandeel jongeren

Hoger aandeel arbeidsplaatsen

Hogere bevolkingsdichtheid

Hoger aandeel ontvangers van
maatschappelijke integratie


Hoger aandeel
hooggeschoolden
Meer afgelegde afstand
Variatie in jongerenwerkloosheid - cases
Case: The Young and the Jobless - Youth Unemployment in Ontario Canadian Centre for Policy Alternatives (2013)

Jongerenwerkloosheid: 17%-20%

Hoger in metropolitane gebieden (Toronto)
Verklaringen

Daling van de maakindustrie

Opkomst natuurlijke grondstoffen: schaadt maakindustrie en jobs

Nieuwe economische activiteiten: high end jobs

Structuur van de werkloosheid: sterke terugtrekking uit de arbeidsmarkt
gecombineerd met hoge allochtone bevolking en lage interne migratie
Variatie in jongerenwerkloosheid - cases
Case: The geography of youth unemployment: a route map for change
– work Foundation (UK 2014)

Grote verschillen in werkloosheid bij jongeren in UK: 9%-35%

Hoger in stedelijke gebieden, ook bij succesvolle economie
Verklaringen

Veranderend economisch weefsel: daling industrie

Lage mobiliteit bij laaggeschoolde arbeid, versterkt door sociale
voorzieningen

Slechte transport infastructuur

Beperkte arbeidsbemiddeling

Beperkte opties voor alternerend leren met veel competitie

Londen: hoog aandeel allochtone inwoners + druk van pendelaars
Verklaringen van de werkloosheid in stedelijke context
Economie



Nadruk op administratie &
kennisintensieve diensten
Vraag naar laaggeschoolde
ondersteunende diensten
Verdwijnen van industrie
Scholingsniveau

Polarisatie op vlak van opleidingsniveau

Mismatch tussen vraag en aanbod
Migratie

Intrede van nieuwkomers op de
arbeidsmarkt

Opleidingsniveau van nieuwkomers
vaak lager
Mobiliteit

Druk van pendelaars

Aanwezigheid van fysieke/mentale
barrières voor externe mobiliteit
Sociale structuren

Transponabiliteit van sociale rechten
Bemiddeling & begeleiding

Beschikbaarheid van ondersteuning
Toekomstige ontwikkelingen
Evoluties op de Belgische arbeidsmarkt
Veranderingen op de arbeidsmarkt
Demografische verandering

(Beperkte) daling jongeren op de arbeidsmarkt

Vergrijzende bevolking
Stagnerende immigratie

Prognose voor dalende immigratie

Intercultureler personeelsbestand
Groeiende sectoren

Witte & groene sectoren

Diensten aan particulieren
Migratie
Brussel
Vlaanderen
Wallonië
40,000
35,000
30,000
25,000
20,000
15,000
10,000
5,000
2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020
Observaties
Prognoses
Veranderingen op de arbeidsmarkt
Desindustrialisatie


Dalend aandeel jobs in industriële sectoren
Versneld proces met de crisis
Opkomende kenniseconomie




Continue technologische innovatie
Stijgende vraag naar hooggeschoolde werknemers
Hoger aanbod hooggeschoolden
Nood aan nieuwe competenties
Dualisering in de economie


Stijgende groep zonder toegang tot arbeidsmarkt
Polarisering van jobs voor laag- en hoogeschoolden
Laaggeschoold
41% 38%
25%
2002
Middengeschoold
35% 37%
28%
2007
Hooggeschoold
37%
31%
31%
2012
Toekomst van (laaggeschoolde) jongeren?
Opmerkingen en aanbevelingen
Wat betekent dit voor jongeren in de stad?
Tewerkstellingspotentieel omwille van dalende beroepsbevolking
Stadsomgeving biedt tewerkstellingspotentieel, maar ook
valkuilen


Insluiteffect van de stad
Hoge competitie voor jobs met pendelaars
Opleidingsmismatch


Stijgende ongekwalificeerde uitstroom
Mismatch in opleidingen
Onzeker jobpotentieel voor midden- en laaggeschoolden


Dalend aantal jobs in industrie
Potentieel bij diensten aan personen & witte sector
Versterken van kansen voor jongeren
Bereiken van de juiste jongeren! (O’Higgins 2007)
Versterken van opleiding en begeleiding

Meer inzetten op link tussen leren en werken (OECD)

Gepaste begeleidingstrajecten voor jongeren (OECD)
Versterken van de mobiliteit

Incentives voor mobiliteit versterken nationaal en internationaal

Vermijden van perverse effecten interregionale mobiliteit bij staatshervorming
Ontwikkelen van sectoren met tewerkstellingspotentieel

Setcoren voor jongeren: ICT, toerisme, sociale diensten (Coenjaerts 2009)

Aandacht voor tewerkstelling van laaggeschoolden buiten horeca

similar documents