Klik hier voor het webdocument

Report
in samenwerking met
Duurzaam werk in de
Transport sector
Wat kunt u zelf doen aan het verminderen van
de fysieke belasting van uw medewerkers?
verslag van een project met TNO waarin kennisoverdracht op het
gebied van fysieke belasting centraal stond
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Door op de tabbladen te klikken, kunt u meteen naar het onderwerp van uw keuze
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Wat vindt u in dit
webdocument?
Informatie over het
project en de
deelnemers vindt u
onder deze tab.
Onder deze tab vindt
u algemene informatie
over fysieke belasting
en hoe u deze zelf
kunt beoordelen.
Onder deze tabs wordt voor de twee deelmarkten
uit het project ingegaan op de fysieke belasting:
waar komt het vandaan en wat is eraan te doen.
Bij de verhuisbedrijven worden daarnaast een
aantal “quick wins” gegeven.
Ook voor bedrijven die tot een andere deelmarkt
behoren is het interessant om deze pagina’s te
bekijken en inspiratie op te doen voor
verbeteringen in het eigen bedrijf
Onder deze laatste tab
geven we informatie
over kosten en baten
van ergonomische
interventies aan de
hand van een casebeschrijving.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Aanleiding
Gezond Transport heeft de duurzame inzetbaarheid van
medewerkers in de sector voor de komende jaren tot speerpunt
benoemd. In dat kader helpt Gezond Transport bedrijven bij het
ontwikkelen van een visie, ambitie en strategie om
medewerkers gezond aan de slag te houden. Het behouden van
jonge chauffeurs in het transport en het versterken van de
concurrentie positie van de MKB bedrijven zijn de belangrijkste
achterliggende doelen. Daarnaast wordt op deze manier ook
geanticipeerd op veranderende economische omstandigheden
en een toekomstige aantrekkende economie.
Fysieke overbelasting kan de duurzame inzetbaarheid van
medewerkers belemmeren.
Daarom hebben TNO en Gezond Transport de handen ineen
geslagen. In 2013 is een project uitgevoerd waarin de
kennisuitwisseling tussen TNO, Gezond Transport en bedrijven
centraal stond, met en voor bedrijven.
Doel: bedrijven helpen bij het aanpakken van fysieke belasting.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Wat hebben we gedaan?
Het project dat met Gezond Transport is uitgevoerd valt onder
de TNO technologieclusters. Dit zijn kennisoverdrachtsprojecten
die tot doel hebben de deelnemende bedrijven op specifieke
onderwerpen – in dit geval fysieke belasting – zelfredzamer te
maken. Gezond Transport zocht de bedrijven voor dit project bij
elkaar en droeg als specialist in de sectorspecifieke
problematiek samen met TNO kennis over aan de deelnemers.
Acht bedrijven hebben aan het project deelgenomen: vier
bedrijven uit de logistiek en vier verhuisbedrijven die tesamen
de Organisatie voor Erkende Verhuisbedrijven
vertegenwoordigden.
De typische aanpak van technologieclusters is via individuele en
collectieve werksessies:
• Interactieve individuele werksessie met medewerkers van
het bedrijf, waarin de specifieke knelpunten van een bedrijf
onder de loep worden genomen.
• Bedrijven leren van elkaar in collectieve sessies, bij voorkeur
bij een van de deelnemende bedrijven.
Op deze paginas maken wij de kennis die in het project is
gedeeld, breed toegankelijk. Voor meer informatie kunt u
uiteraard ook contact opnemen met Gezond Transport of TNO.
Op de laatste pagina vindt u contactgegevens.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Deelnemende bedrijven
De volgende bedrijven hebben aan het project deelgenomen:
Midden-Beemster
Hoogeveen
Den Haag
Zoetermeer
Utrecht
Heteren
Honselersdijk
Middelharnis
Oss
Waddinxveen
Logistiek
• GLS: leverancier van pakketdiensten;
• Mooy Logistics B.V. : logistiek dienstverlener – opslag en
transport
• Norbert Dentressangle: logistiek dienstverlener – opslag en
transport
• G. Vlug en Zn B.V.: transportbedrijf
Verhuizers
• De Gier Verhuizingen B.V.
• Flakkee Verhuizers
• Verhuisbedrijf Henneken B.V.
• Jacobs Heteren B.V.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Algemene informatie over fysieke belasting
Wat is belastend? Vormen van fysieke belasting
Wat zijn de belastende factoren?
Hoe fysieke belasting beoordelen?
Na de beoordeling: welke strategie voor de aanpak?
bron: http://www.flickr.com/photos/wonker/2385069800/
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Vormen van fysieke belasting
› tillen en dragen;
› duwen en trekken;
› belastende werkhoudingen;
› repeterende bewegingen;
› energetische belasting;
› trillingen
› fysieke inactiviteit of onderbelasting;
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Wat is fysiek belastend? En is minder ook beter?
Bij fysieke belasting zullen de meesten meteen aan de eerste vier
activiteiten denken.
Tillen en dragen is vooral een belasting van de onderrug, bij duwen en
trekken lopen naast de onderrug vooral de schouders een risico op
overbelasting. Werkhoudingen of statische belastingen kunnen om
twee redenen belastend zijn: als onze gewrichten extreme hoeken
maken of als de zwaartekracht het moeilijk maakt de houding aan te
houden, zoals bij langdurig voorovergebogen staan.
Repeterende bewegingen zijn belastend omdat het hoge tempo van
de handen vaak tot een statische belasting op een andere plek leidt,
meestal de schouders. Als ze daarnaast gepaard gaan met relatief veel
kracht, extreme gewichtshoeken en/of weinig rustmomenten geeft
dat een extra risico.
Het risico op een energetische overbelasting zie je niet veel in
bedrijven. Van een energetische belasting wordt je moe, zoals van
hard fietsen.
Trillingen en schokken zijn een meer passieve belasting voor het
lichaam. Bij lichaamstrillingen is het risico vooral in de rug en nek, bij
hand-armtrillingen ligt dit met name in de handen.
Hoe minder hoe beter geldt niet voor fysieke belasting!
Fysieke inactiviteit of onderbelasting wordt een steeds groter risico.
Het lichaam is gebouwd om te bewegen al is onze natuurlijke neiging
soms anders. De kunst is het vinden van een optimum tussen
belasting, belastbaarheid en hersteltijd.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Belastende factoren
Wat maakt een belasting tot een risicovolle belasting?
Daarbij gaat het altijd om een combinatie van de volgende drie
factoren:
• Kracht: welke kracht moet geleverd worden?
• Tijd: niet alleen frequentie en duur spelen hier een rol maar ook
werk-rust verhoudingen, met andere woorden hersteltijd.
Kracht
• Houding/beweging: in welke houdingen wordt er gewerkt.
Frequentie/duur
Houding/beweging
Een grote kracht die maar kort duurt of een paar keer per dag wordt
uitgeoefend levert een veel lager risico op dan wanneer deze vaak
voorkomt. Denk aan 1x/dag 25 kg tillen of 4 uur lang, 5x/minuut 25 kg
tillen. Dat maakt tijd een van de belangrijkste factoren voor de
ergonoom.
De houding waarin wij werken bepaalt hoe een uitwendige kracht,
bijv. een doos van 25 kg, doorwerkt in een belasting voor het lichaam.
Zo geeft een gelijke kracht in een ongunstige houding voor het
lichaam een veel groter risico, vergelijk het tillen van 25 kg terwijl je
rechtop staat met het gewicht voor je buik of diezelfde 25 kg tillen
vanaf de grond en wat verder van je af.
Hoeveel kracht er nodig is, wordt vaak door het werk bepaald, de
organisatie van het werk, bepaalt de tijdsaspecten, de
werkplekinrichting bepaalt over het algemeen de houding en
beweging. Meer daarover onder de tabs “Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven” en “Fysieke belasting bij verhuisbedrijven”
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Beoordelen fysieke belasting
• Klachten aan het bewegingsapparaat zijn een belangrijke
reden voor verzuim (37% van totaal aantal verzuimdagen)
– rugklachten (15%);
– arm/nek/schouderklachten (12%);
– klachten onderste extremiteit (10%)
• Er is een veelheid aan instrumenten om fysieke belasting te
beoordelen; deze zijn echter vaak ingewikkeld en tijdrovend
• TNO is om die reden in opdracht van SZW gestart met de
ontwikkeling van webtools voor het MKB:
– Quickscan om eerste schatting van risico’s te maken
– ‘Eenvoudige’ instrumenten om een adequate beoordeling
te kunnen doen; Hand Arm Risicobeoordelings Methode
(HARM) en Werkhouding Instrument (WHI)
– deze webtools zijn de vinden op:
www.fysiekebelastingbeoordelen.tno.nl
• Op de komende pagina’s worden de beschikbare
instrumenten toegelicht
• Daarnaast is er natuurlijk het Oplossingenboek, de
Arbocatalogus van Transport en Logistiek. Zie hier voor het
Oplossingenboek
• Voor de verhuisbedrijven bevat het Oplossingenboek tevens
een tipkaart over het beoordelen van de fysieke belasting.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Structuur webtools
Binnen de beoordelingsmethoden wordt het indelingscriterium
gehanteerd van het Europees Agentschap voor veiligheid en
gezondheid op het werk (EU-OSHA). Zij maken onderscheid in 3
niveaus.
• Niveau I – Risico-inventarisatie: checklijsten
• Niveau II – Risico-evaluatie: gedetailleerde beoordeling
• Niveau III – Deskundigen beoordeling
In dit document gaan we in op niveau I en II
11
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
• Eerste globale beoordeling
• Uit het resultaat blijkt:
– nadere analyse (niveau II) wel/ niet nodig
– ‘link’ naar geschikte methode(n)
• Voordelen:
– snel toe te passen
– uitgebreide risicobeoordeling alleen indien nodig
– checklist verwijst concreet door naar niveau II instrument
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Niveau I – Checklist fysieke belasting
• Eerste globale beoordeling
• Uit het resultaat blijkt:
– nadere analyse (niveau II) wel/ niet nodig
– ‘link’ naar geschikte methode(n)
• Voordelen:
– snel toe te passen
– uitgebreide risicobeoordeling alleen indien nodig
– checklist verwijst concreet door naar niveau II instrument
Deze quickscan fysieke belasting kunt u invullen op het
webadres: www.fysiekebelastingbeoordelen.tno.nl
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Niveau II Instrumenten
Tillen
(NIOSH)
Duwen en
trekken (KIM)
Hand-arm
taken (HARM)
Werkhouding
(WHI)
• Klik op de foto of het blokje waar u meer van wilt weten
tillen
duwen en trekken
werkhoudingen
hand-armtaken
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Tilbeoordeling met NIOSH
Tillen
(NIOSH)
Webtools voor beoordeling met de NIOSH-methode:
www.webwidget.eu/drupal/NIOSH-tilnorm
Beoordelingsinstrument van FNV
Duwen en
trekken (KIM)
Hand-arm
taken (HARM)
Werkhouding
(WHI)
• De tilbeoordelingsmethode van het Amerikaanse NIOSH
(National Institute of Occupational Health) is een wereldwijd
geaccepteerde methode voor het beoordelen van risico’s van
tillen.
• Op het internet is de methode in verschillende gedaanten
aan te treffen maar in de basis zijn zij gelijk en gebaseerd op
de onderstaande formule:
RWL = 23 kg x Hf x Vf x Df x Af x Ff x Cf
• Met de methode bepaalt u het gewicht dat onder de door u
geobserveerde omstandigheden veilig getild mag worden, de
zgn. RWL, recommended weight limit oftwel aanbevolen
tilgewicht.
• Dat gebeurt door het hoogste veilige tilgewicht (23 kg) te
vermenigvuldigen met factoren (Hf, Vf, Df, etc) die afhankelijk
van de tilomstandigheden tussen 0 en 1 liggen.
• Dat betekent dat 23 kg tillen alleen onder optimale
omstandigheden veilig genoemd mag worden.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Tilbeoordeling met NIOSH
Twee apps voor het beoordelen van
tilhandelingen met de NIOSH methode
Tillen
(NIOSH)
Duwen en
trekken (KIM)
Hand-arm
taken (HARM)
Werkhouding
(WHI)
• De tilbeoordelingsmethode van het Amerikaanse NIOSH
(National Institute of Occupational Health) is een wereldwijd
geaccepteerde methode voor het beoordelen van risico’s van
tillen.
• Op het internet is de methode in verschillende gedaanten
aan te treffen maar in de basis zijn zij gelijk en gebaseerd op
de onderstaande formule:
RWL = 23 kg x Hf x Vf x Df x Af x Ff x Cf
• Met de methode bepaalt u het gewicht dat onder de door u
geobserveerde omstandigheden veilig getild mag worden, de
zgn. RWL, recommended weight limit oftwel aanbevolen
tilgewicht.
• Dat gebeurt door het hoogste veilige tilgewicht (23 kg) te
vermenigvuldigen met factoren (Hf, Vf, Df, etc) die afhankelijk
van de tilomstandigheden tussen 0 en 1 liggen.
• Dat betekent dat 23 kg tillen alleen onder optimale
omstandigheden veilig genoemd mag worden.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Key Indicator Method (KIM)
Tillen
(NIOSH)
Duwen en
trekken (KIM)
Hand-arm
taken (HARM)
Werkhouding
(WHI)
De KIM of kernindicatormethode is een oriënterende
beoordeling aan de hand van een invulfomulier. Metingen van
de trek-/duwkrachten zijn dit stadium niet nodig.
Meer informatie over de methode vindt u hier:
https://osha.europa.eu/nl/topics/msds/slic/handlingloads/19.ht
m/30.htm
U kunt het formulier direct downloaden door op het plaatje te
klikken.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Hand Arm Risicobeoordelings Methode (HARM)
Tillen
(NIOSH)
Duwen en
trekken (KIM)
Hand-arm
taken (HARM)
Werkhouding
(WHI)
HARM is een webtool met de volgende uitgangspunten:
Inzicht in risico’s op klachten aan het bewegingsapparaat
Alle sectoren, type bedrijven en functies
Eenvoudige, snelle methode (observatie + tijdmeting)
Uitspraken op groepsniveau (itt individueel niveau)
Stoplichtmodel
Aanzet voor oplossingsrichtingen
HARM kunt u invullen op het webadres:
www.fysiekebelastingbeoordelen.tno.nl
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Werkhoudingeninstrument (WHI)
Tillen
(NIOSH)
Duwen en
trekken (KIM)
Hand-arm
taken (HARM)
Werkhouding
(WHI)
Werkhoudingen kunnen erg belastend zijn. Dit instrument is
speciaal gericht op het beoordelen ervan
Uitgangspunten
inzicht in risico’s op klachten aan het bewegingsapparaat
eenvoudige, snelle methode
stoplichtmodel
Wanneer toepassen?
taken met ongunstige houdingen
taken langer dan 15 min/dag
krachtuitoefening < 1 kg
Het werkhoudingeninstrument kunt u invullen op het webadres:
www.fysiekebelastingbeoordelen.tno.nl
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
1. Elimineren van risico’s (werkzijde)
MENS
WERK
Belasting wegnemen door gehele taak te
automatiseren – mens is vooral operator
2. Reduceren van risico’s (werkzijde)
Belasting verlagen of optimaliseren door:
• taak optimaliseren (duur en frequentie)
• omstandigheden optimaliseren (krachten,
houdingen)
3. Reduceren van risico’s (menszijde)
Relatieve belasting verlagen door training:
• techniek verbeteren
• belastbaarheid verbeteren
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Na de beoordeling – welke strategie voor de aanpak
van risico’s?
Net als bij andere risico’s geldt voor risico’s van fysieke
overbelasting dat een arbeidshygiënische strategie toegepast
moet worden:
1. Voorop staat een aanpak waarbij de risico’s aan de bron – het
werk – worden weggenomen of verlaagd.
In zijn meest extreme vorm wordt de taak geautomatiseerd,
waarbij de mens vooral operator is.
2. Wanneer de belasting niet weggenomen kan worden,
moeten de risico’s in het werk verlaagd worden. Dat kan
door aanpassingen in de duur en frequentie of in de zwaarte:
lichtere gewichten, tilhulpmiddelen, kleinere tilafstanden,
zelfs betere handgrepen dragen bij.
3. Op de laatste plaats komt het verlagen van de risico’s door de
mens ‘aan te pakken’, zorgen dat deze de belasting beter aan
kan door de techniek te verbeteren of de spierkracht te
vergroten.
Hoewel belangrijk, mag het vergroten van de belastbaarheid
nooit de enige maatregel zijn, tenzij de belasting van het
werk als een gegeven beschouwd moet worden.
N.B.
Het is de vraag in hoeverre de werknemer gebaat is bij een
eliminatie van fysieke belasting (onder 1.) aangezien fysieke
onderbelasting evengoed een risico vormt.
Ergonomen streven daarom vooral naar een optimalisatie van
de fysieke belasting.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Waar ontstaat fysieke belasting?
Bij de aanpak van fysieke belasting ligt de focus al snel op
werkplekniveau bij het aanbieden van hulpmiddelen, het
aanpassen van de werkplek of bij tilcursussen voor de
werknemer.
Dat er meer mogelijkheden zijn om fysieke belasting aan te
pakken - en niet zelden effectiever - proberen we op de
volgende pagina’s duidelijk te maken door stapsgewijs te
onderzoeken waar fysieke belasting ontstaat.
Daarnaast geven we voorbeelden van oplossingen.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Waar ontstaat fysieke belasting?
kernactiviteit
spullen verplaatsen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Kernactiviteit
Hoe gek het ook klinkt, fysieke belasting ontstaat in feite al bij
de keuze van de kernactiviteit van een bedrijf. Zo liggen de
uitdagingen op het gebied van fysieke belasting voor een
bezorgdienst van witgoed anders dan voor een logistieke
dienstverlener.
De kernactiviteit van een logistiek dienstverlener is het opslaan
en verplaatsen van goederen. Dat betekent vrijwel altijd dat
tillen, duwen en trekken een belangrijke rol spelen.
Het reduceren van fysieke belasting op dit niveau betekent
feitelijk het stoppen waar u mee bezig bent en iets anders gaan
doen. Dat maakt deze oplossing weinig realistisch.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Waar ontstaat fysieke belasting?
kernactiviteit
spullen verplaatsen
klanten
hanteerbaarheid, gewichten
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Klanten
in de praktijk wordt een belangrijk deel van de fysieke belasting
door uw toeleveranciers en afnemers bepaald.
Zij bepalen de hanteerbaarheid van wat er door uw handen gaat
en het gewicht ervan. Krijgt u de goederen geleverd in slappe
dozen die snel kapot gaan of in stevig karton?
Ook de dragers van goederen spelen een rol. Is de palletmaat
die u binnenkrijgt, gelijk aan de maat die u nodig heeft voor
opslag of die door klanten wordt verlangd?
Zoniet, dan moet er bijna altijd opnieuw gepalletiseerd worden,
wat niet alleen extra maar vaak ook ongunstige fysieke belasting
met zich meebrengt.
Klanten hebben doorgaans ook veel invloed op het tijdverloop
van uw logistieke proces en daarmee de tijdsdruk en organisatie
van het werk (zie verder)
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Waar ontstaat fysieke belasting?
kernactiviteit
spullen verplaatsen
klanten
hanteerbaarheid, gewichten
logistiek proces
hanteer momenten
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Logistiek proces
Tussen inkomend en uitgaand ligt een logistiek proces. Dit
proces bepaalt in belangrijke mate op welke momenten en hoe
vaak goederen gehanteerd moeten worden.
Zo heeft de keuze tussen man-to-goods of goods-to-man een
groot effect op de fysieke belasting.
Hoe efficiënter het proces is vormgegeven, hoe minder
hanteermomenten er zijn en hoe minder tijdelijke opslag.
Een logistiek proces dat lijkt op een bord spaghetti, geeft niet
alleen veel overbodige fysieke belasting, voor de productiviteit
is het meestal ook niet goed.
Ter illustratie een slecht en een goed georganiseerd proces in de
maakindustrie.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Waar ontstaat fysieke belasting?
kernactiviteit
spullen verplaatsen
klanten
hanteerbaarheid, gewichten
logistiek proces
hanteer momenten
inrichting en
mechanisatie
afstanden, tilhoudingen
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Inrichting en mechanisatie
De wijze waarop het bedrijfspand is ingericht, al dan niet
ingegeven door de beperkingen van een pand, heeft invloed op
de transportafstanden maar ook op tilhoudingen. Ongunstige
tilhoudingen kunnen zelfs relatief onschuldige gewichten tot
een groot risico maken.
Wat waar is opgeslagen en hoeveel ruimte er is om goederen te
pakken, bepalen in belangrijke mate de tilomstandigheden en
daarmee de factoren die in de NIOSH tilbeoordeling worden
meegenomen.
Daarnaast speelt de aanwezigheid en kwaliteit van
hulpmiddelen een rol. Een paar voorbeelden:
• Slecht onderhouden wielen of ondergrond en wielen die niet
op elkaar zijn afgestemd verhogen de rolweerstand
• Rollenbanen kunnen tilhandelingen en draagafstanden sterk
reduceren
• Elektrische palletwagens elemineren hoge trek/duwkrachten
N.B.: de winst van hulpmiddelen moet voelbaar zijn in tijd of in
vermoeidheid, dan worden zij gebruikt. Dat iets beter is voor de
rug, is niet altijd voelbaar en daarom voor de werknemer geen
drijfveer om het hulpmiddel te gebruiken.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Waar ontstaat fysieke belasting?
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Arbeidsorganisatie
spullen verplaatsen
Onder deze noemer bepaalt de onderneming een belangrijk
deel van de tijdgebonden aspecten aan belasting.
hanteerbaarheid, gewichten
Hier is vastgelegd of een werknemer de hele dag dezelfde taak
uitvoert of rouleert over werkstations met een verschillende
belasting.
logistiek proces
hanteer momenten
De organisatie van de arbeid bepaalt wie het werk doet,
wanneer dit gebeurt, hoe vaak en hoe lang. Dat heeft
consequenties voor afwisseling en hersteltijden.
inrichting en
mechanisatie
afstanden, tilhoudingen
arbeidsorganisatie
wie, wanneer, hoe vaak, hoe lang
werkplekinrichting
houdingen
werknemer: gedrag
uiteindelijke belasting
kernactiviteit
klanten
Het effect op de fysieke belasting is groot. Zoals al eerder
aangegeven is tijd voor ergonomen een van de belangrijkste
factoren als bepaald moet worden hoe zwaar werkzaamheden
zijn.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Waar ontstaat fysieke belasting?
kernactiviteit
spullen verplaatsen
klanten
hanteerbaarheid, gewichten
logistiek proces
hanteer momenten
inrichting en
mechanisatie
afstanden, tilhoudingen
arbeidsorganisatie
wie, wanneer, hoe vaak, hoe lang
werkplekinrichting
houdingen
werknemer: gedrag
uiteindelijke belasting
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Werkplekinrichting
De inrichting van de werkplek heeft vooral invloed op de
werkhoudingen. Is de hoogte afgestemd op de gebruiker? Te
laag betekent bukken, te hoog betekent schouders optillen.
In de logistiek gaat het vooral om de inpakstations.
De optimale werkplekinrichting is bij deze werkplekken sterk
afhankelijk van wie er aan de werkplek werkt, wat er verpakt
moet worden en waarin het verpakt wordt. En uiteraard hoe
vaak en hoe lang het werk wordt uitgevoerd (zie hiervoor).
Dat bepaalt of bijvoorbeeld hoogteverstelling of het schuin
plaatsen van dozen noodzakelijk is.
De mogelijkheden om met werkplekinrichting de belasting te
verminderen zijn beperkt; met werkplekinrichting proberen we
rekening te houden met hoe de andere aspecten zijn geregeld.
Met werkplekrinrichting kan de bestaande fysieke belasting
geoptimaliseerd worden.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Waar ontstaat fysieke belasting?
kernactiviteit
spullen verplaatsen
klanten
hanteerbaarheid, gewichten
logistiek proces
hanteer momenten
inrichting en
mechanisatie
afstanden, tilhoudingen
arbeidsorganisatie
wie, wanneer, hoe vaak, hoe lang
werkplekinrichting
houdingen
werknemer: gedrag
uiteindelijke belasting
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Werknemer: gedrag
De uiteindelijke belasting wordt bepaald door de werknemer: in
welke houding tilt hij en met welke techniek. Hoeveel tilt hij
tegelijk, hoe gaat hij om met rustpauzes? Invloed hierop
uitoefenen is moeilijk.
95% van ons gedrag gebeurt min of meer op de automatische
piloot. Het gedrag van de werknemer op de werkvloer is het
effect van …..; voor het merendeel het effect van de invulling
van de factoren die hiernaast boven de werknemer staan.
Zo creëert ieder systeem zijn eigen gedrag.
Gedrag veranderen is daarom moeilijk. Het wordt nog
moeilijker, zoniet onmogelijk als de omstandigheden uitnodigen
tot ander gedrag.
Tilcursussen werken om die reden vaak niet. Ook niet omdat
automatisch gedrag niet in 2 uur wordt afgeleerd.
Het is effectiever om te proberen situaties te creëren die
automatisch tot het gewenste gedrag leiden. Bijvoorbeeld via de
werkplekinrichting en de arbeidsorganisatie.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Fysieke belasting aanpakken
kernactiviteit
spullen verplaatsen
klanten
hanteerbaarheid, gewichten
logistiek proces
hanteer momenten
inrichting en
mechanisatie
afstanden, tilhoudingen
arbeidsorganisatie
wie, wanneer, hoe vaak, hoe lang
werkplekinrichting
houdingen
werknemer: gedrag
uiteindelijke belasting
Zoals eerder aangegeven ligt de focus bij de aanpak van fysieke
belasting al snel op werkplekniveau: bij het aanbieden van
hulpmiddelen, het aanpassen van de werkplek of bij tilcursussen
voor de werknemer.
Uit het voorgaande wordt duidelijk dat het aanpakken van zwaar
werk met deze focus beperkt resultaat geeft. Om de fysieke
belasting te verminderen of liever: te optimaliseren, moet
organisatiebreed naar oplossingen worden gezocht.
Op de volgende pagina’s worden enkele voorbeelden genoemd
van mogelijke maatregelen binnen de eigen organisatie die
tijdens het project aan de orde zijn gekomen.
Echter ook buiten de organisatie kan naar verbetering worden
gezocht. Afstemming met afnemers en toeleveranciers kan niet
alleen de fysieke belasting positief beïnvloeden maar ook
andere aspecten van de bedrijfsvoering.
Bedenk dat uw klanten zich niet altijd bewust zijn van de
effecten van hun acties op uw bedrijfsvoering en daarmee de
prijzen die u doorrekent.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Oplossingen: mechanisatie
Vaculex
Cartonmover
Het lossen van zogenaamd ‘loose-load’ uit vrachtwagens en
zeecontainers is een bekend probleem uit de logistiek.
Hoewel de ideale oplossing qua flexibiliteit, effeciency en kosten
nog niet gevonden lijkt, zijn er al verschillende mogelijkheden
beschikbaar die bij bedrijven worden toegepast.
Hiernaast wordt een tweetal voorbeelden genoemd. Daarnaast
geeft een video van de Inspectie SZW over de fysieke belasting
in de bagageafhandeling op Schiphol, een goed beeld van de
mogelijkheden tot mechanisatie. Klik op de plaatjes om naar de
betreffende webpagina te gaan.
Tot slot bevat een rapport van Chalmers een overzicht van
beschikbare middelen voor het lossen van containers. Het
rapport is te downloaden door op het plaatje te klikken.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Oplossingen: arbeidsorganisatie – werk/rust
Is rust wel herstel?
‘Werkrustverhoudingen’ is een gebruikelijke term wanneer
gesproken wordt over een goede balans tussen belasting en het
herstel van die belasting.
Rust (of ‘niets doen’) is echter meestal niet het beste voor
herstel! Het beste herstel is vaak actief, vooral na statische
belasting. Dat kan tijdens werktijd door afwisseling te bieden.
Voor roulatieschema’s betekent dit dat als een taak erg
rugbelastend is, deze afgewisseld wordt door een taak die
weinig rugbelasting geeft.
Belasting per dag goed verdelen
Als het om het voorkomen van overbelasting gaat, gelden de
normen voor fysieke belasting binnen een werkdag, m.a.w. de
niet-werktijd zou voldoende herstel moeten bieden.
De figuur links geeft aan dat er verschillende mogelijkheden zijn
om belasting van verschillende zwaarte over een werkdag te
verdelen. Alle hebben zij een ander effect op vermoeidheid.
Hoewel normen hiervoor nog ontbreken, kan het soms een
oplossing zijn om lichte en zware dagen met elkaar af te
wisselen.
Meer pauzes
TNO heeft met experimenten bij Philips in Drachten aangetoond
dat meer pauzetijd tot minder ongemak èn een gelijke output
per persoon kan leiden.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Waar ontstaat fysieke belasting?
Verhuizers zijn in wezen ‘beroepstillers’. Het moge dus duidelijk
zijn dat de fysieke belasting bij deze groep hoog is.
Er gebeurt daarom veel om de belasting binnen veilige grenzen
te krijgen en te houden. Hierbij zijn Erkende Verhuizers, Gezond
Transport en de Arbeidsinspectie betrokken. Onderzoek in
opdracht van Gezond Transport bracht vijf sluipmoordenaars
aan het licht: handelingen die niet als zwaar worden ervaren,
maar op den duur wel schadelijk zijn. Het gaat om:
• het met overstrekte rug aanpakken van spullen boven je
eigen macht
• het alléén aanpakken en tillen van brede,onhandige
goederen;
• het vaak over de trap lopen met moeilijk manoeuvreerbare
goederen;
• het ver reiken naar goederen op de verhuislift;
• het met ongunstige lichaamshouding verplaatsen van relatief
lichte spullen.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Waar ontstaat fysieke belasting?
De aandacht voor de fysieke belasting van de verhuizer richt zich
voor een groot deel op een beperkt aantal extreem zware
producten. Voor het transport zijn weliswaar verschillende
producten in de handel, een veel gehoorde klacht is echter dat
zij weinig functioneel zijn (zoals een korte batterijduur)
waardoor zij niet gebruikt worden. Een andere klacht is dat men
geen ruimte om te verhuizen overhoudt wanneer alle
hulpmiddelen meegenomen zouden worden.
Een ander belangrijk element in de belasting zijn de
verhuisdozen. Zij vormen al snel 50% van het totale te
verhuizen gewicht. Omdat het hierbij om herhaalde bewegingen
gaat, ligt een goede tiltechniek eerder onder vuur. Daarnaast
betekent het vaak lopen. Om moe worden te vermijden, worden
andere oplossingen gezocht, zoals doorsteken, die op de lange
termijn risicovol kunnen zijn.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Waar ontstaat fysieke belasting?
De verhuizer heeft hier weinig invloed op. Sommige goederen
zijn nu eenmaal lastig te hanteren en met name bij particuliere
verhuizingen kunnen lastige omstandigheden zijn.
Om te kijken waar verbetering haalbaar is, wordt op de
komende pagina’s toegelicht waar de fysieke belasting ontstaat
en waar invloed is uit te oefenen.
We sluiten af met een aantal quick wins en minder-quick wins.
Direct naar de Quick Wins
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Waar ontstaat fysieke belasting?
kernactiviteit
spullen verplaatsen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Kernactiviteit
Hoe gek het ook klinkt, fysieke belasting ontstaat in feite al bij
de keuze van de kernactiviteit van een bedrijf. Zo liggen de
uitdagingen op het gebied van fysieke belasting voor een
verhuisbedrijf anders dan voor een lasbedrijf.
De kernactiviteit van een verhuizer is het verplaatsen van
goederen. Dat betekent dat tillen, duwen en trekken, maar ook
werkhoudingen een belangrijke rol spelen.
Het reduceren van fysieke belasting op dit niveau betekent
feitelijk het stoppen waar u mee bezig bent en iets anders gaan
doen. Dat maakt deze oplossing weinig realistisch.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Waar ontstaat fysieke belasting?
kernactiviteit
spullen verplaatsen
klant
omstandigheden, gewichten
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Klant
Uw klanten spelen een grote rol in de hoogte van de fysieke
belasting. Het zijn immers hun spullen die u verplaatst. Deze
kunnen zwaar en nauwelijks vast te pakken zijn of licht en goed
te hanteren.
Ook uw werkterrein wordt bepaald door uw klanten, en
daarmee welke hulpmiddelen u wel of niet kunt gebruiken, of
de houdingen waarin u moet werken voor bijvoorbeeld
demontage.
U heeft daar heel beperkt tot geen invloed op. De invloed die u
heeft, moet u gebruiken, bijvoorbeeld door afspraken te maken
over boekendozen en het vrijhouden van parkeerplaatsen.
Ga er niet van uit dat de klant wel met uw fysieke belasting
rekening zal houden. Een klant die één doos optilt en denkt:
“dat valt wel mee”, realiseert zich meestal niet dat dit anders is
voor iemand die er 50 moet tillen.
Daarom kan het geen kwaad uw klanten informatie te geven
over het hoe en waarom.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Waar ontstaat fysieke belasting?
kernactiviteit
spullen verplaatsen
klant
omstandigheden, gewichten
taxatie
m3, hulpmiddelen, tijd, kosten
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Taxatie
Wat moet u van een verhuizing weten om een goede taxatie te
kunnen maken? Zorgt u er ook voor dat u die informatie krijgt?
De taxatie bepaalt de ruimte die u qua mensen en middelen
heeft om de verhuizing uit te voeren:
• hoeveel en wat moet er verhuisd worden?
• hoe komen de spullen van huis naar vrachtauto en wat
betekent dat voor het tillen, traplopen, loopafstanden?
• welke hulpmiddelen moeten mee?
• hoeveel verhuizers zijn er nodig en hoeveel tijd is er?
In de praktijk wordt vaak alleen het haaladres in kaart gebracht.
Via internet (Google Streetview en allerlei huizensites) is het
mogelijk om extra informatie over beide adressen te
verzamelen.
Een nauwkeurige taxatie geeft een betere begroting en maakt
een betere voorbereiding op de fysieke belasting mogelijk.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Waar ontstaat fysieke belasting?
kernactiviteit
spullen verplaatsen
klant
omstandigheden, gewichten
taxatie
m3, hulpmiddelen, tijd, kosten
planning
m3/pers., tijd, hulpmiddelen
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Planning
Planning en taxatie moeten goed op elkaar zijn afgestemd.
De planner bepaalt wat er uiteindelijk mee moet aan
hulpmiddelen, wie er gaan en hoeveel tijd zij hebben.
De planner kan in feite zelfs de fysieke belasting van een
verkeerd begroot project, teniet doen.
Taxatie en planning hebben daarmee veel invloed op de fysieke
belasting.
Planning kan tot slot inspelen op verwachte extreme
weersomstandigheden door extra tijd of mankracht beschikbaar
te stellen bij zeer warm weer.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Waar ontstaat fysieke belasting in de uitvoering?
kernactiviteit
spullen verplaatsen
klant
omstandigheden, gewichten
taxatie
m3, hulpmiddelen, tijd, kosten
planning
m3/pers., tijd, hulpmiddelen
omstandigheden
(trap)lopen, wel/niet hulpmid.
blauw = uitvoering
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Omstandigheden
Eenmaal bij een project aangekomen liggen de omstandigheden
waaronder u uw werk moet doen, grotendeels vast.
Bij een goede taxatie en planning weten de verhuizers wat hen
te wachten staat en hebben zij de juiste hulpmidelen bij zich.
De aspecten die direct van invloed zijn op de fysieke belasting
liggen dan vast:
• loopafstanden en hoe vaak traplopen
• manoevreerruimte
• kan een verhuislift gebruikt worden en zo ja, is deze
makkelijk of moeilijk bereikbaar
Lastiger wordt het wanneer klanten of buurtbewoners zich niet
aan afspraken en parkeerverzoeken houden. Gaat u op zoek
naar de eigenaar van de auto of gebruikt u de verhuislift dan
maar niet?
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Waar ontstaat fysieke belasting in de uitvoering?
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Arbeidsorganisatie
Buiten het werk van de planner, gaat het hier vooral om de
onderlinge taakverdeling en de tijdverdeling van de
werkzaamheden.
kernactiviteit
spullen verplaatsen
klant
omstandigheden, gewichten
Binnen het team wordt hier bepaald of een verhuizer kan
afwisselen of bijvoorbeeld steeds de middenman op de trap is.
taxatie
m3, hulpmiddelen, tijd, kosten
De organisatie van de arbeid bepaalt wie het werk doet,
wanneer dit gebeurt, hoe vaak en hoe lang. Dat heeft
consequenties voor afwisseling en hersteltijden.
planning
m3/pers., tijd, hulpmiddelen
omstandigheden
(trap)lopen, wel/niet hulpmid.
arbeidsorganisatie
wie, wanneer, hoe vaak, hoe lang
blauw = uitvoering
Het effect op de fysieke belasting is groot. Zoals al eerder
aangegeven is tijd voor ergonomen een van de belangrijkste
factoren als bepaald moet worden hoe zwaar werkzaamheden
zijn.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Waar ontstaat fysieke belasting in de uitvoering?
kernactiviteit
spullen verplaatsen
klant
omstandigheden, gewichten
taxatie
m3, hulpmiddelen, tijd, kosten
planning
m3/pers., tijd, hulpmiddelen
omstandigheden
(trap)lopen, wel/niet hulpmid.
arbeidsorganisatie
wie, wanneer, hoe vaak, hoe lang
hulpmiddelen
krachten, tilhoudingen
blauw = uitvoering
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Hulpmiddelen
Aan hulpmiddelen geen gebrek. Daaruit blijkt wel de rol die
hulpmiddelen spelen in het verlagen van de fysieke belasting:
• veel traplopen en lange draagafstanden vermijden door
verhuislift;
• duwen in plaats van tillen en dragen door rollend materieel
te gebruiken;
• hanteerbaarheid vergroten door tilbeugels.
Zie verder het Oplossingenboek uit de Arbocatalogus van
Gezond Transport.
Het Oplossingenboek bevat tevens een tipkaart waarin de
koppeling tussen de hulpmiddelen en de mate van fysieke
belasting is gelegd. Klik hier voor de tipkaart.
Hulpmiddelen kunnen ook een zware belasting introduceren. Zo
is de rugbelasting hoog wanneer men moet reiken naar spullen
op de verhuislift, en zelfs extreem hoog wanneer in deze
reikende houding getild wordt.
Op initiatief van de Arbeidsinspectie is de branche in 2013
gestart met de ontwikkeling van nieuw hulpmiddel voor het
transport van witgoed over de trap.
Neem voor de stand van zaken contact op met Erkende
Verhuizers of met Gezond Transport.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Waar ontstaat fysieke belasting in de uitvoering?
kernactiviteit
spullen verplaatsen
klant
omstandigheden, gewichten
taxatie
m3, hulpmiddelen, tijd, kosten
planning
m3/pers., hulpmiddelen, tijd
omstandigheden
(trap)lopen, wel/niet hulpmid.
arbeidsorganisatie
wie, wanneer, hoe vaak, hoe lang
hulpmiddelen
krachten, tilhoudingen
werknemer: gedrag
uiteindelijke belasting
blauw = uitvoering
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Gedrag
De uiteindelijke belasting wordt bepaald door de werknemer: in
welke houding tilt hij en met welke techniek. Hoeveel tilt hij
tegelijk, hoe gaat hij om met rustpauzes? Invloed hierop
uitoefenen is moeilijk.
95% van ons gedrag gebeurt min of meer op de automatische
piloot. Het gedrag van de werknemer op de werkvloer is het
effect van …..; voor het merendeel het effect van de invulling
van de factoren die hiernaast boven de werknemer staan. Heeft
bijvoorbeeld de werknemer te weinig tijd, dan is de tiltechniek
vaak anders, slechter, of tilt hij teveel tegelijk.
In feite creëert ieder systeem zijn eigen gedrag.
Het gedrag is ook afhankelijk van cultuur: de houding van
collegaverhuizers en van teamgenoten. Groepsdruk kan ervoor
zorgen dat een verhuizer niet het gedrag vertoont dat hij feitelijk
zou willen en kunnen vertonen.
Gedrag veranderen is daarom moeilijk. Het wordt nog
moeilijker, zoniet onmogelijk als de omstandigheden uitnodigen
tot ander gedrag.
In de industrie werken tilcursussen om die reden vaak niet. Ook
niet omdat automatisch gedrag niet in 2 uur wordt afgeleerd.
Toch zijn deze cursussen voor verhuizers essentieel en is
blijvende aandacht hiervoor noodzakelijk, met name omdat de
invloed die de verhuizer op de belasting heeft, beperkt is.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Fysieke belasting
beoordelen
Over het project
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Kosten en baten
Quick wins? Eerst nog even dit
1.
Een verhuizer is een beroeps-tiller
Een verhuizer is een vakman met een degelijke
opleiding, daar maakt het leren van een goede
tiltechniek onderdeel van uit.
2.
Op de komende twee pagina’s geven we een aantal verbetermogelijkheden, zowel in de voorbereiding als de uitvoering.
Sommige zijn quick wins: relatief snel en eenvoudig te
realiseren. Andere vragen wat meer moeite of meer tijd.
Naast deze verbetermogelijkheden zijn wij van mening dat de
vier punten op deze pagina voor iedere verhuizer belangrijk zijn.
Verhuizer zijn, is topsport
Het lichaam van de verhuizer is een belangrijk
stuk gereedschap waar goed voor gezorgd
moet worden; even repareren is niet altijd
mogelijk.
3.
Wees creatief
Denk in mogelijkheden om de werkorganisatie
vorm te geven, niet in beperkingen. Met “dat
doen we al jaren zo” komen geen innovaties
tot stand.
4.
Licht is ook zwaar
Besteed aandacht aan de uitvoering van het
lichtere werk, wat je vaak doet! En niet alleen
aan het zware werk. De verhuisdozen vormen
al snel 50% van het totale verhuisgewicht.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Quick (en minder quick) wins - VOORBEREIDING
1. Weet wat en hoeveel er verhuisd moet worden
Besteed bij de taxatie extra aandacht aan benodigde hulpmiddelen, tijd,
aantal mensen. Een slecht ingeschat en gepland project kost je een paar
ruggen.
2. Weet waar er verhuisd gaat worden
Ken je werkterrein van de haal en breng locatie. Gebruik Google
Streetview, huizensites, foto’s en bezoek!
3. Zorg dat de verhuizers dit ook weten
Zorg voor een goede overdracht van informatie over de verhuizing aan
de verhuizers, liefst met veel foto’s en weinig tekst.
4. Een planner in balans
5. Maak gebruik van een gediplomeerde arbeidspool
Zorg bij de planning van ploegen en taken voor een goede balans tussen
fysiek inspannende en fysiek minder inspannende dagen.
Zorg dat tijdelijk personeel gediplomeerd is of tenminste goed
geïnstrueerd. Verhuizers hebben veel invloed op de fysieke belasting
van elkaar. Goedkoop inhuren kan uiteindelijk duur betaald zijn.
6. Maak de klant tot een bondgenoot
Zorg voor een inpakinstructie via flyer en/of filmpje, bijvoorbeeld op de
site van de erkende verhuizer of als uitbreiding van de App.
7. Help de klant zich goed te gedragen
Ontwikkel dozen met instructies voor de klant over maximaal gewicht
en maximale vulhoogte voor boeken / papier
8. Investeer in gedragsverandering
Voor gedragsverandering is kennis en herhaling nodig. Investeer in
opleiding, bewustwording, herhaling, maar ook in controle.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
1. Verhuizen is een teamprestatie
Zorg voor je teamgenoten, spreek elkaar aan o.a. op werkmethode.
Help de chauffeur/emballeur met het werk in de verhuisauto.
Wat je met 2 verhuizers naar de verhuisauto brengt moet ook met 2
verhuizers in de verhuisauto worden gezet.
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Quick (en minder quick) wins - UITVOERING
2. Ook je eigen verhuismotor moet warmdraaien
Ga niet direct tillen na rijden/lang zitten – start rustig, bijv. met rondje
door het huis en het verdelen van de hulpmaterialen over de woning.
3. Zorg voor herstel door (korte) pauzes en afwisseling
Gedurende de werkdag is herstel van zwaar werk belangrijk. Fysiek
herstel bereik je door regelmatig af te wisselen (werkzaamheden ,
zware/lichte spullen) en door regelmatig rustpauzes te nemen: “6 keer 5
min pauze is ook een half uur”.
Neem de tijd om na een krachtinspanning je spieren te laten herstellen.
4. Hulpmiddelen gebruik je altijd, tenzij het niet anders kan
Wees niet gemakzuchtig: gunstig voor het lichaam werkt vaak sneller.
“Hulpmiddelen zijn niet heilig maar ze helpen wel”.
Neem dus de tijd om hulpmiddelen te pakken en evt. op te bouwen.
5. Voorkom herhaald bukken of lang voorover gebogen staan
Dit is zwaar voor de rug, zeker in combinatie met tillen. Soms kan het
handig zijn een werkvlak op hoogte te creëren aangepast op je lengte en
taak. Maak creatief gebruik van de omgeving om dit te bereiken.
Als dat niet kan, is tip 3 van belang.
7. Neem de tijd voor werkoverleg
6. Verklein reikafstanden
Vooral tot de ladderlift en bij doorsteken. Zorg dus voor een goede
opstelling van hulpmiddelen en voldoende ruimte om te werken.
Hoe groter de reikafstand hoe zwaarder voor de rug.
Voor samenwerken als team is overleg nodig. Dat kan in de auto, op
locatie op basis van de info van de planner en tijdens het rondje door
het huis.
8. Verdeel je energie over de dag
Snel werken is een extra risico. Werk in één gematigd tempo, voorkom
dat er gas gegeven moet worden aan het eind van de dag.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Kosten en baten van ergonomische interventies
Kosten spelen vanzelfsprekend een belangrijke rol in de
afwegingen die gemaakt worden met betrekking tot het
aanpakken van fysieke belasting.
Hoe berekent u of het lonend is een investering te doen?
Op de volgende pagina’s leggen we uit aan welke kosten en
baten u moet denken wanneer u zich afvraagt of de investering
in een ergonomische maatregel wel lonend zal zijn.
In het tweede deel laten we zien welke rol het verzuim door
lichamelijke klachten in deze berekeningen speelt.
Kosten en baten
Aandeel verzuim door
lichamelijke klachten
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Kosten en baten van ergonomische interventies
Hoe de kosten en baten van ergonomische hulpmiddelen in
kaart gebracht kunnen worden en aan welke kosten en baten
men kan denken, wordt u duidelijk gemaakt aan de hand van
een door TNO gemaakte voorbeeld kosten/baten-analyse.
Het gaat om een rolvoersysteem met meebewegende
afscheiding voor inbouw in bestelbussen.
Kenmerken van het systeem:
• inbouw unit voor pakketbezorging
• pakketten rollen over transportband naar uitgang
• retourlading kan aan zijkant worden geladen
• lading wordt door kopschot in positie gehouden
• ‘zoeken’ pakketten makkelijker
• betere werkhouding
• minder tillen
N.B.
Deze kosten/baten-analyse is een benadering die niet is
gemaakt met de eigenaar van het systeem. Het is dan ook geen
aankoopadvies maar wordt gebruikt om de kosten/batenanalyse te verduidelijken.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Materieel en immateriële baten
Toename productiviteit
Lagere productiekosten
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
Efficiënter bewegen
Minder vermoeidheid
Toename motivatie
Lager verloop, minder inleren
Minder uitzendkrachten
Eenvoudiger te assembleren
producten
Reductie verzuim
Minder arbeidsongeschiktheid
Snellere terugkeer na ziekte
Minder uitzendkrachten
Lagere kosten voor begeleiding
zieken
• Minder afgekeurde producten
• Minder fouten
Toename
concurrentiekracht
Waarden en normen
•
•
•
•
• Wij nemen gezondheid en
veiligheid serieus
• “We zijn trots op onze mensen”
• Reductie bedrijfsongevallen
• Duurzame productie,
producten
Hogere kwaliteit productie
Hogere kwaliteit producten
Vergrote flexibiliteit productie
Toename
medewerkertevredenheid
• Toename klanttevredenheid
• Toename
leverbetrouwbaarheid
• Betere positie op de
arbeidsmarkt
Hoewel het de berekening niet eenvoudiger maakt, is het
belangrijk te onderkennen dat er ‘harde’ en ‘zachte’ baten
kunnen zijn.
Een overzicht van deze materiële en immateriële baten staat in
de tabel hiernaast.
In het algemeen zijn de kosten vaak helder, de baten verborgen.
Denk bij baten aan:
• productiviteit
• continuiteit
• flexibiliteit
• kwaliteit
• imago
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Materiële kosten/baten – aanschaf en onderhoud
Relatief eenvoudig in kaart te brengen, zijn de kosten voor
aanschaf en onderhoud.
Aspect
Baten in €*
• Investering rolvloer
- € 8.000
• Investering die bij aanschaf bus niet hoeft:
o Houten vloer
• Exploitatiekosten
o Extra brandstof door grotere massa
systeem
o Onderhoud systeem
* kosten worden gezien als negatieve baten
Zo kunnen kostbare verbouwingen nodig zijn of wellicht moeten
mensen opgeleid worden om met het middel te mogen werken.
€ 1.500
Verder is essentieel dat alle kosten en baten voor het gelijke
aantal werknemers gerekend worden.
- € 200 / jaar
In dit voorbeeld wordt gerekend met de kosten en baten per
werknemer.
- € 200 / jaar
Aanschaf en onderhoud:
eenmalig
jaarlijks
Daarbij is het belangrijk om na te gaan welke consequenties een
aanschaf kan hebben, buiten de beoogde reductie van de
fysieke belasting.
- € 6.500
- € 400
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Materiële kosten/baten – inzet personeel
Over het algemeen worden investeringen het snelst
terugverdiend wanneer zij een verhoging van de productiviteit
geven.
Aspect
Baten in €
• Productiviteit: sneller werken
5% meer inzet van auto + chauffeur
à € 60.000/jaar
€ 3.000 / jaar
• Gezondheid – reductie verzuim en
vervanging
p.m.
In dit rekenvoorbeeld wordt verwacht dat auto en chauffeur 5%
meer werk kunnen verrichten doordat het systeem sneller
werkt.
Daarnaast verbetert het systeem de fysieke belasting. Welke
financiële baten dit oplevert is hier niet berekend.
Verderop leggen wij uit waarom investeringen gericht op het
verbeteren van de fysieke belasting zich zelden of slechts
moeizaam door een verzuimreductie laten terugverdienen.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Immateriële kosten/baten
Bij immateriële kosten en baten gaat het om kosten en baten
die lastig of niet in kaart te brengen zijn.
Aspect
Baten
• Gezondheid
o minder slijtage, vermoeidheid, langer in
functie blijven
o minder kans op WAO
€?
• Prestaties
o sneller werken = betere dienstverlening,
rijschema beter inpasbaar in gebieden
met beperkte toegang
o laadstructuur beter: minder kans op
schade
o laadvloer blijft schoon
o af te leveren resp. retourlading blijven
gescheiden: minder zoeken
€?
• Veiligheid
o minder vermoeidheid = minder kans op
ongevallen
€?
Letterlijk en figuurlijk is het waarderen moeilijk. Denk aan een
verbeterd imago of andersom: imagoschade. In beide gevallen
heeft het consequenties voor een onderneming.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Immateriële kosten/baten
Bij immateriële kosten en baten gaat het om kosten en baten
die lastig of niet in kaart te brengen zijn.
Aspect
Baten
• Investeringskosten
o “nu de chauffeur niet meer de bus in
hoeft, kan ik ook een lagere bus kopen”
(goedkoper in aanschaf en in exploitatie)
€?
• Arbeidsparticipatie
o meer mensen kunnen dit werk doen,
gunstig wegens problemen met werving
€?
• Waarden en normen
o gezondheid staat hoog in het vaandel
o werk heeft positieve uitstraling
€?
Letterlijk en figuurlijk is het waarderen moeilijk. Denk aan een
verbeterd imago of andersom: imagoschade. In beide gevallen
heeft het consequenties voor een onderneming.
Participatief
Zeker wanneer de baten moeilijk in te schatten zijn, kan
gemakkelijk discussie ontstaan. Om die reden is het aan te
raden deze berekeningen participatief, dat wil zeggen samen
met meerdere stakeholders te maken om zo consensus te
bereiken over de baten of de verwachte bandbreedte van baten.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Conclusies, exclusief verzuimreductie
Op basis van deze berekeningen is de terugverdientijd van een
dergelijk systeem 2,5 jaar.
Aspect
• Investering
• Exploitatie kosten / jaar
o onderhoud / brandstof: - € 400 / jaar
o productiviteit: € 3.000 / jaar
Terugverdientijd is ongeveer 2,5 jaar
Daarnaast diverse immateriële baten
Baten
- € 6.500
€ 2.600 / jaar
Daarnaast zijn er verschillende ‘zachte’ of immateriële baten.
Eventuele baten door een reductie in het ziekteverzuim kunnen
deze terugverdientijd korter maken; zij zijn niet meegenomen.
Op de volgende pagina’s gaan wij in op het aandeel verzuim in
deze berekeningen. Daarbij gaat het om verzuim veroorzaakt
door lichamelijke klachten die hun oorzaak in het werk hebben.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Bijdrage verzuimreductie in kosten/batenberekeningen
Hoeveel winst in een reductie van verzuim kunt u halen uit een
investering gericht op het verbeteren van de fysieke belasting?
Daarbij moet u uitgaan van dat deel van het verzuim dat
veroorzaakt wordt door arbeidsgebonden klachten aan het
bewegingsapparaat.
verzuim
(1)
Gesteld dat een bedrijf een hoog verzuim* heeft van 10% (1).
Klachten aan het bewegingsapparaat vormen gemiddeld
genomen 40% van het totale verzuim, hier resulterend in 4%
verlies van inzetbaarheid of beschikbaarheid voor werk (2).
(2)
verzuim door
fysieke klachten
* Uiteraard moet bij het bekijken van de verzuimcijfers, de grootte
van de onderneming worden meegenomen. Immers, hoe kleiner de
onderneming, hoe groter het effect van één enkele langdurig zieke.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Bijdrage verzuimreductie in kosten/batenberekeningen
Uit onderzoek is bekend dat ongeveer de helft van deze
klachten door het werk wordt veroorzaakt. Dat betekent dat 2%
van de totale inzetbaarheid verzuimd wordt door
arbeidsgebonden klachten aan het bewegingsapparaat (3).
verzuim door
arbeidsgebonden
fysieke klachten
Zelfs wanneer een maatregel dit verzuim met 40% vermindert,
neemt de totale inzetbaarheid / beschikbaarheid voor werk
beperkt toe: 0,8% (4).
(3)
Uitgedrukt in een besparing van 0,8% vervangingskosten (tegen
130% van de normale arbeidskosten), zijn de baten –
omgerekend per werknemer – bij €35.000 aan
werknemerslasten:
(4)
1,3*0,008*€35.000 = € 364 / jaar
Na 40% reductie van
verzuim door fysieke
arbeidsgebonden klachten
0,8% meer beschikbaarheid
door afname verzuim
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Conclusies, inclusief verzuimreductie
Eerder bleek dat de terugverdientijd van een dergelijk systeem
2,5 jaar is, op basis van de verwachte productiviteitsstijging.
Aspect
Baten
• Investering
- € 6.500
• Exploitatie kosten / jaar
o onderhoud / brandstof: - € 400 / jaar
o productiviteit: € 3.000 / jaar
o gezondheid
- 0,8% reductie van verzuim en
daarmee vervangingskosten (130%
van normaal)
- 0,008*1,3*€ 35.000 (bruto loonsom)
€ 2.600 / jaar
€ 364 / jaar
Terugverdientijd inclusief verzuimreductie gaat van
ongeveer 2,5 jaar naar 2,2 jaar
Immateriële baten ongewijzigd
Alleen op basis van verzuimreductie bedraagt de
terugverdientijd in dit rekenvoorbeeld meer dan 17 jaar.
Wanneer de verzuimreductie in de eerdere berekening wordt
meegenomen, gaat de terugverdientijd van 2,5 jaar naar 2,2
jaar.
De grootste winst wordt uit een stijging van de productiviteit
gehaald.
Om die reden is het belangrijk te zoeken naar maatregelen die
de fysieke belasting aanpakken en tegelijkertijd een stijging van
de productiviteit geven.
N.B. Bij ergonomische aanpassingen voor werknemers met een
verminderde inzetbaarheid kan de balans anders liggen.
Kennisoverdrachtsproject FYSIEKE BELASTING
in samenwerking met
Over het project
Fysieke belasting
beoordelen
Fysieke belasting bij
logistieke bedrijven
Fysieke belasting bij
verhuisbedrijven
Kosten en baten
Dit is het einde van het document.
Heeft u vragen of opmerkingen over het project of wat u hier
heeft gelezen, neemt u dan contact op met:
Gezond Transport
Ir. Marinka de Groot
Adviseur arbeid en gezondheid
T: 0182 596 144
M: 0653 402 083
E: mgroot [at] gezondtransport.nl
TNO
Drs. Frank Krause, EurErg
Onderzoeker en adviseur
T: 0888 665 279
M: 06 211 345 29
E: frank.krause [at] tno.nl

similar documents