Zabawa dominującą formą aktywności dzieci w wieku przedszkolnym Czym jest zabawa? Zabawa jest jedną z form aktywności człowieka.

Report
Zabawa dominującą
formą aktywności
dzieci w wieku
przedszkolnym
Czym jest zabawa?
Zabawa jest jedną z form aktywności
człowieka. Pojawia się w różnych fazach jego
rozwoju i różną pełni w nich rolę. Przyczyniając się
do rozwoju człowieka, sama także temu rozwojowi
podlega.
Istnieje wiele teorii i koncepcji na temat zabawy.
Niemniej można wskazać na pewien zespół
cech zabawy, które pozwalają na odróżnienie
jej od innych form aktywności, takich jak nauka
czy praca.
Charakterystyczne cechy zabawy:






spontaniczność
bezinteresowność
fikcyjność czasu, miejsca, roli
przeżywanie silnych emocji
ujęcie w pewne normy
duże skoncentrowanie na
działaniu
Definicja zabawy W. Okonia
„Zabawa jest działaniem wykonywanym
dla własnej przyjemności, a opartym na
udziale wyobraźni, tworzącej nową
rzeczywistość. Choć działaniem tym rządzą
reguły, których treść pochodzi głównie z
życia społecznego, ma ono charakter
twórczy i prowadzi do samodzielnego
poznawania i przekształcania
rzeczywistości.”
Zabawa jest dominującą formą działalności
dziecka do momentu rozpoczęcia nauki w szkole.




Początki aktywności zabawowej można zaobserwować
już w wieku niemowlęcym w postaci prostych
manipulacji przedmiotami. W miarę wzrastania dziecka
obserwujemy zmiany i przekształcenia zabaw idące w
czterech kierunkach:
różnicują się formy zabawy,
wydłuża się czas trwania zabawy jednego rodzaju,
wzrasta częstość zabaw zespołowych i zwiększa się
skład grupy,
zmienia się rodzaj preferowanych zabaw.
Klasyfikacja zabaw
Zabawy dzieci są bardzo różnorodne. Można je klasyfikować
według różnych kryteriów, formalnych lub treściowych.
 Ze względu na poziom aktywności dziecka wyróżnia się
zabawy :
- swobodne,
- kierowane.
 Ze względu na liczbę uczestników wyodrębnia się zabawy:
- indywidualne
- grupowe.
 Zależnie od przebiegu zabawy wyróżnia się zabawy:
- chaotyczne i otwarte,
- planowane i zamknięte.
Ze względu na poziom uspołecznienia dzieci można wymienić
zabawy:
- równoległe,
- zbiorowe,
- zespołowe.
Podział zabaw ze względu na ich treść:
ZABAWY MANIPULACYJNE
- pojawiają się najwcześniej i
polegają na manipulowaniu
przedmiotami w różny sposób.
Zabawy te pozbawione są treści,
nie mają określonej struktury, lecz
doskonale służą poznawaniu
właściwości przedmiotów,
angażując przy tym spostrzeżenia
wzrokowe, słuchowe, dotykowe
oraz złożone ruchy rąk.
ZABAWY KONSTRUKCYJNE
Zabawy konstrukcyjne polegają na tworzeniu "dzieła"
z dowolnego materiału. Tworzywem mogą być klocki,
ale także ścinki drewna, kamyki, piasek, glina, masy
plastyczne. Zabawy konstrukcyjne zapoznają z
właściwościami tworzyw, rozwijają wyobraźnie
przestrzenną, doskonalą funkcje spostrzeżenioworuchowe, pobudzają wyobraźnię, uczą obserwacji,
wdrażają do skupienia uwagi. Czynnościom
konstrukcyjnym towarzyszy uczucie przyjemności z
racji możliwości zaspokojenia przez dziecko potrzeby
tworzenia.
ZABAWY RUCHOWE
Zabawy ruchowe - zaspokajają potrzebę ruchu, jak
również chęć poznania najbliższego otoczenia. Ćwiczą siłę,
szybkość, wytrzymałość, zwinność. Zabawy ruchowe
zespołowe są dobrym przygotowaniem do społecznego
współdziałania i współżycia, uczą bowiem szlachetnej
rywalizacji, panowania nad sobą oraz podporządkowania
się obowiązującym regułom i zasadom.
ZABAWY TEMATYCZNE (zabawy w role, naśladowcze,
twórcze, fikcyjne), podczas których dziecko naśladuje czynności
i odtwarza sytuacje zaobserwowane w swoim otoczeniu.
Zabawy te rozwijają się, wzbogacają i komplikują wraz z
rozwojem dziecka, a najpełniejszy kształt przyjmują u starszych
przedszkolaków. Rozwinięta zabawa tematyczna w okresie
przedszkolnym to jakby małe przedstawienie na określony
temat np. zabawy w sklep, w lekarza, w dom itp.
ZABAWY DYDAKTYCZNE
Najczęściej organizowane są przez osoby dorosłe, a
polegają na rozwiązywaniu określonych zadań
umysłowych (np. układanki, loteryjki, zagadki, rebusy,
gry planszowe). Dzięki tym zabawom dziecko ćwiczy
spostrzegawczość, uwagę, pamięć, umiejętność
myślenia, poznaje nowe słowa i pojęcia, zdobywa nowe
wiadomości z różnych dziedzin.
Funkcje i znaczenie zabaw w rozwoju dziecka
Dobra zabawa jest dziecku potrzebna jak jedzenie, ubranie,
sen. Zaspakaja potrzebę aktywności, sprawia radość i
zadowolenie, a jednocześnie uczy i rozwija. Poprzez zabawę
dzieci poznają i odkrywają świat (najbliższe otoczenie), poznają
siebie i innych, doświadczają, uczą się komunikować.
Zabawa oddziałuje wszechstronnie na rozwój dziecka.
Według E. Hurlock, zabawa pełni następujące funkcje w życiu
dziecka: kształcącą, wychowawczą, diagnostyczną i
terapeutyczną.
Funkcja kształcąca zabawy
Zabawa jest swoistą formą uczenia się: zdobywania
wiadomości, umiejętności i sprawności.
Podczas zabawy dziecko utrwala i doskonali przyswojone już
sposoby myślenia i działania, kształci zmysły, sprawność
motoryczną, rozwija swoje zdolności poznawcze: ćwiczy
pamięć, uwagę, spostrzegawczość, rozwija wyobraźnię.
Wzbogaca swoją wiedzę o świecie, o samym sobie, poznaje
swoje możliwości i uczy się je oceniać i wykorzystywać.
Lepiej posługuje się mową, którą ciągle wzbogaca o nowe
terminy.
Funkcja wychowawcza
Zabawa szkołą wychowania społecznego i moralnego.
Poprzez zabawę z innymi dziećmi, dziecko uczy się dawać,
brać, dzielić się, współpracować, podporządkować się grupie,
przestrzegać ustalonych norm i umów. Uczy się tolerancji dla
innych, szacunku wobec „wytworów” swoich kolegów.
Dziecko pozbawione zabawy, zwłaszcza zabawy z innymi
dziećmi lub zamiast nich z dorosłymi staje się samolubne,
egocentryczne i tyranizuje otoczenie.
Funkcja diagnostyczna
Można lepiej poznać i zrozumieć dziecko obserwując
jego zachowanie podczas zabaw, ponieważ w zabawie
dzieci wypowiadają się najpełniej, spontanicznie i naturalnie.
Sposób, w jaki dziecko wchodzi w różne sytuacje i wykonuje
zadania, wybór tej, a nie innej roli w zabawie informuje
nauczyciela o świecie wewnętrznych przeżyć wychowanka,
pozwala zauważyć jego możliwości, mocne i słabe strony,
pomaga odkryć jego trudności, kłopoty.
Funkcja terapeutyczna
Dziecko w zabawie wyraża siebie i rozładowuje
napięcia emocjonalne. Uczy się wyrażać swoje uczucia,
rozwiązywać problemy. Może w zabawie realizować rzeczy
niemożliwe, czy zakazane w normalnym, codziennym życiu,
może złościć się, tupać, krzyczeć i w ten sposób wyładować
stłumione napięcia i emocje.
Zabawa dziecka może być wykorzystana przez nauczyciela
jako forma działania korekcyjnego. Odpowiednio dobrane gry i
zabawy mogą wpływać na kształtowanie cech osobowości i
intelektu dziecka, a także oddziaływać terapeutycznie w
przypadku różnych zaburzeń rozwojowych lub opóźnień.
Rola i udział nauczyciela w zabawach dowolnych dzieci
Do najważniejszych zadań nauczyciela przedszkola (jeśli chodzi o zabawę
dowolną) należy:
- zapewnienie warunków do zabawy, stworzenie przestrzeni, czasu,
- zgromadzenie różnorodnych zabawek, przedmiotów budzących
zainteresowanie dziecka,
- stwarzanie atmosfery sprzyjającej zabawie: nie przerywanie zabawy
bez rzeczywistej konieczności, czuwanie nad bezpieczeństwem dzieci, ale
też nad tym, aby nie naruszały reguł społecznego współżycia (wdrażanie
dzieci do przestrzegania swoistej „umowy społecznej” regulującej
współżycie w grupie, usuwanie bieżących konfliktów między dziećmi),
- inspirowanie dzieci pomysłami, ciekawymi rozwiązaniami techniczno organizacyjnymi,
- bawienie się razem z dziećmi.
Zabawa jest naturalną potrzebą dziecka, jego
niezbywalnym prawem, które świat dorosłych
powinien uznać, docenić i uszanować.
Zabawa jest konieczna do prawidłowego
rozwoju dziecka i przygotowania go do życia
w społeczeństwie.

similar documents