Dementie diagnostiek HA en POH, HKA workshop 30-10-2014

Report
Workshop dementie diagnostiek
Bernard Prins, huisarts
Medisch Centrum Gelderlandplein, lid Academisch Huisartsen Netwerk van
het Vumc en Coöperatie Huisartsen in Amsterdam Zuid
Karel Brühl, specialist ouderengeneeskunde
kaderarts psychogeriatrie
AMSTA West, Centrum voor verpleeghuiszorg Jan Bonga in GeuzenveldSlotermeer, lid Zorgketen Dementie Amsterdam Nieuw West
Vragen in workshop aankondiging
• Wanneer is het dementie of MCI?
• Welke diagnostiek kan je zelf doen en welke niet?
• Hoe vertel je de uitslag aan patiënt, familie, wat doe je
daarna?
• Rol van huisarts, POH of casemanager bij het volgen van
patiënten.
• Wanneer schakel je experts zoals GGZ, klinisch geriater of
specialist ouderengeneeskunde in?
• Hoe zet je die eventueel in bij het maken van
multidisciplinaire behandelplannen?
programma
• Inleiding
• Stellingen
• Wat is het verschil tussen Mild Cognitive
Impairment (MCI) en Dementie?
• Vroege diagnostiek door huisarts en POH
• ‘Take home messages’
• Discussie a.h.v. stellingen
Stellingen dementie diagnostiek
1. huisarts+POH kunnen het zelf
2. huisarts is te laat met diagnose
3. je hebt als huisarts + POH weinig te bieden na een
dementie diagnose
4. gesprek over autorijden bij dementie is taak voor huisarts
5. Uitslag gesprek = slecht nieuws gesprek = start van een
bijzonder behandel- en begeleidings traject gericht op
kwaliteit van leven patiënt en mantelzorg
6. Inschakelen externe experts?
*Altijd casemanager * soms GGZ of klinisch geriater en *
veel vroeger dan nu: specialist ouderengeneeskunde
WAT vinden jullie lastig bij
dementie diagnostiek?
• Vragen?
Of denk je ik herken het toch wel?
NB ‘dementerenden’ bestaan niet…
> mensen met dementie
ld Cognitive Impairment (= MCI)
of Dementiesyndroom?
Wat zijn cognitieve stoornissen?
•
•
•
•
•
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Meer soorten dan alleen geheugenstoornissen & alle combinaties mogelijk!
Ingewikkeld om te herkennen en te onderscheiden, familie ziet veel meer dan hulpverlener!
In dementie diagnostiek getrainde neuropsychologen en ergotherapeuten zien vrij veel
MMSE is veelgebruikt screenings instrument ervoor, kan je zelf doen
Los te zien van psychische symptomen of gedragsproblemen zoals onrust, depressie, angst,….
Geheugen en oriëntatie: bv verminderde inprenting en desorientatie tijd
Taal: afasie, woordvindstoornissen
Praxis: apraxie, bv niet weten hoe je schoen aantrekt/een vork gebruikt
Rekenen: acalculie (geeft bv altijd een briefje of hele portemonnae)
Uitvoerende functies. Plannings- en executieve functiestoornissen, bv bij
eten maken: denk aan volgorde. Of aan regisseur, ‘de kapitein in jezelf’
Gnosis: agnosie (bv horloge niet meer kijkend of op de tast herkennen)
MCI of Dementie?
Overeenkomsten MCI en Dementie:
• Altijd onzekerheid bij patient, familie, dokter, POH.
• Beiden hebben cognitieve stoornissen: je kunt altijd een MMSE doen
• Altijd somatiek en psychiatrie uitsluiten: Delier, Depressie, CVA, contusie,
hyperthyreoidie etc : lichamelijk onderzoek, oriënterend neurologisch onderzoek,
‘psychisch’ onderzoek (gesprek), PG-lab
Wat zijn de verschillen?
• Beloop: stabiel > MCI <-> Geleidelijke progressie (achteruitgang) > dementie
• Functioneren : niet slechter > MCI <-> Duidelijk slechter dan voorheen >
dementie
Kan bijvoorbeeld geen verjaardag
meer organiseren of bezoeken (snel te druk), hulp nodig bij plannen van afspraken
of bestellen medicatie, kan geen ingewikkeld recept meer koken of warmt alleen
magnetron maaltijd op, financiën/administratie zelf regelen lukt niet meer.
Pas op: geruisloos overnemen door partner/dochter/buren.
MCI of dementie?
Dementie
syndroom
Cognitieve
Stoornis
(sen)
Progressief
beeld?
Functioneren
Ja
Ja *
Ja
Nee
Nee
Sociale of
beroeps- matige
beperking?
(2 of meer)
MCI
Ja
(1 of meer)
Functioneren is te meten
(vele meetschalen, voorbeelden: zie A4-tje)
•
GAF (0 – 100) staat in GGZ brief
< 45 ‘altijd’ dementie
> 65 ‘nooit’ dementie
•
CDR (0 – 3). > 1 past bij dementie
CBR vraagt erom: 0,5 – 1 nodig om te mogen rijden
(en geslaagd zijn voor CBR rijtest)
•
IQCODE (1 – 5) informant vragenlijst = onderdeel
heteroanamnese, staat in NHG standaard
> 3,2 of hoger kan bij dementie passen, 16 vragen over functioneren nu in
vergelijking met 10 jaar geleden. Beoordeel samen met de MMSE
score…
IQCODE en MMSE samen: inzicht in verslechtering cognitief
functioneren in vergelijking met 10 jaar geleden
IQCODE Informant Vragenlijst over
Cognitieve Achteruitgang bij Ouderen
• Je kan de 16 vragen van de
lijst zelf afnemen of de lijst
meegeven aan familie, die
hem zelf invult
• IQCODE vergelijkt
functioneren van nu met
dat van 10 jaar geleden
Hulpmiddel bij stellen diagnose
Duidelijk schema, maar ……
•
Er zijn ook ziekten/oorzaken van dementie die (nog) moeilijker te herkennen zijn:
* Lewy Body dementie (uitvoerende functies, hallucinaties, geen haldol geven!)
* Frontotemporale dementie (karakterverandering, relatieproblemen?)
* Alcohol gerelateerde dementie (stille sherry drinkers, vit B1..)
* Dementie voor of rond 65ste
* Dementie bij niet/niet goed nederlands sprekenden
•
Hoor je verhalen van familie? Heteroanamnese! Familie apart spreken, IQCODE
•
Per HA 20 (40?) dementie patiënten, waarvan + 10 – 15 bekend.
•
Ziektediagnose Alzheimer of Vasculaire dementie wel te stellen met NHG standaard,
onzekerheid hoort daar bij. MCI niet in NHG, andere ziekte-oorzaken dementie ook niet.
Per dokter verschillende interpretatie wat verslechtering functioneren is. Ervaring met
dementie diagnostiek en het vervolgen van dementie patiënten maakt wel veel uit.
•
•
Per HA + 2 – 4 nieuw per jaar
Meestal sluipend proces, niet 1 moment waarop je zegt: ja nu is het dementie
Take Home Messages
•
Verschil MCI – Dementie = functioneren: ‘vaag’ maar belangrijk
•
Goede heteroanamnese is een Kunst. Familie apart, IQCODE
•
Als huisarts zelf Alzheimer en Vasculaire dementie diagnosticeren kan, mits ..
•
Wel doorsturen of in consult vragen GGZ, klinisch geriater, specialist
ouderengeneeskunde of Alzheimer centrum Vumc:
* Jonger *LBD *FTD *niet nederlands *ernstig probleemgedrag * zorg weigeren
•
Uitslag bespreken = slecht nieuws gesprek = start van meerjaren behandeling &
begeleiding patiënt en familie, pro-actief, samen en gericht op kwaliteit van leven.
•
Gevolgen in gedrag patiënt en overbelasting mantelzorg
goed te behandelen met psychosociale interventies
• Dementie en Dan e-learning 1 op HAweb is goed begin!
Voor meer samenwerking. Echt vanuit huisartsenpraktijk.
1 van
V&VN, NHG en Verenso
of op website
V&VN
Praktijkverpleeg
kundigen en
Praktijkonder
steuners
Stellingen (discussie)
1. huisarts+POH kunnen het zelf
2. huisarts is te laat met diagnose
3. je hebt als huisarts + POH weinig te bieden na een
dementie diagnose
4. Uitslag gesprek = slecht nieuws gesprek = start van
bijzonder behandel/begeleidings traject gericht op
kwaliteit van leven patiënt en mantelzorg
5. gesprek over autorijden bij dementie is taak voor huisarts
6. Inschakelen externe experts?
*Altijd casemanager * soms klinisch geriater/GGZ en
* veel vroeger dan nu: specialist ouderengeneeskunde
Vragen?
bel of mail
Bernard Prins
[email protected]
020-642 19 09
Karel Brühl
[email protected]
020-611 00 11

similar documents