prezentacja

Report
WŁADZA
WYKONAWCZA
WŁADZA WYKONAWCZA
Modele sprawowania władzy wykonawczej:
1. MONISTYCZNY
władza sprawowana przez jeden organ
2. DUALISTYCZNY
władza sprawowana przez dwa organy,
najczęściej PREZYDENTA i RZĄD
a) DOMINACJA PREZYDENTA
np. Francja przy braku koabitacji, Rosja
b) RÓWNOWAGA POMIĘDZY PREZYDENTEM I RZĄDEM
np. Francja w okresie koabitacji, Polska, Włochy
c) DOMINACJA RZĄDU
np. Niemcy, Austria, Czechy, Węgry
WŁADZA WYKONAWCZA
GŁOWA PAŃSTWA
MONARCHA
(tylko w parlamentaryzmie)
Na ogół NIE INGERUJE W BIEŻĄCE
PROCESY POLITYCZNE i NIE PONOSI
ODPOWIEDZIALNOŚCI POLITYCZNEJ
• funkcja reprezentacyjna
• symbol jedności państwa
• mediator w konfliktach
politycznych
• prawo łaski, prawo nadawania
tytułów i odznaczeń
PREZYDENT
Rola i uprawnienia
zależne od typu
systemu rządów
WŁADZA WYKONAWCZA
ROLA PREZYDENTA W SYSTEMIE POLITYCZNYM
TYP SYSTEMU RZĄDÓW
PARLAMENTARYZM
NIEMCY
CZECHY
WĘGRY
POLSKA
WŁOCHY
IZRAEL
TURCJA
PREZYDENCJALIZM
STANY ZJEDNOCZONE
KRAJE AMERYKI PD.
KOREA PD.
TAJWAN
SEMI-PREZYDENCJALIZM
FRANCJA
RUMUNIA
+ OSOBOWOŚĆ, AUTORYTET, ZDOLNOŚCI POLITYCZNE, STYL
SPRAWOWANIA WŁADZY, AFILIACJE PARTYJNE , SYTUACJA
POLITYCZNA
WŁADZA WYKONAWCZA
WYMOGI STAWIANE KANDYDATOM NA PREZYDENTA
• WYŻSZY CENZUS WIEKOWY niż przy kandydowaniu na
inne stanowiska publiczne
PL - 35 lat, ale np. Włochy – 50, Argentyna – 30 lat,
i brak w Izraelu, RPA, Egipcie
• Konieczność posiadania obywatelstwa
• CENZUS DOMICYLU
(konieczność zamieszkiwania na terytorium
danego państwa przez określony czas)
+ rzadziej spotykane:
•
•
•
•
CENZUS MAJĄTKOWY
CENZUS POCHODZENIA
wymóg przynależności do partii politycznej
wymogi religijne
WŁADZA WYKONAWCZA
METODY WYŁANIANIA PREZYDENTA
• wybory POWSZECHNE
reguła w systemie prezydenckim i semi-prezydenckim
BEZPOŚREDNIE m.in. w PL, Austrii, Portugalii, Rosji
[na ogół ORDYNACJA WIĘKSZOŚCIOWA,
+ często konieczna określona frekwencja]
POŚREDNIE w Stanach Zjednoczonych
• wybór dokonywany przez PARLAMENT
m.in. w Czechach (do 2012), na Węgrzech, w Izraelu
• wybór dokonywany przez specjalne zgromadzenie
np. w Niemczech, we Włoszech, Indiach, Indonezji
Do zwycięstwa najczęściej wymagana BEZWZGLĘDNA bądź
KWALIFIKOWANA większość głosów (bardzo często 2/3)
WŁADZA WYKONAWCZA
DŁUGOŚĆ KADENCJI
max. 7 lat – np. Włochy, Turcja, Irlandia
6 lat – np. Austia, Meksyk, Chile, Tajwan
5 lat – np. PL, Niemcy, Izrael, Czechy, Peru
4 lata – np. USA, Brazylia, Argentyna, Rosja
min. 1 rok – Szwajcaria
MOŻLIWOŚĆ REELEKCJI
na ogół jednokrotna, m.in. PL i pozostałe kraje
Europy Środkowej i ŚrodkowoWsch., USA (od 1945),
Argentyna, Grecja, Finlandia
wielokrotna, ale z przerwą po dwu kadencjach: Rosja
brak ograniczeń: Francja, Włochy, Austria,
brak możliwości: Turcja, Chile, Kolumbia, Meksyk
WŁADZA WYKONAWCZA
ODPOWIEDZIALNOŚĆ PREZYDENTA
PREZYDENT nie ponosi odpowiedzialności POLITYCZNEJ
przed parlamentem bez względu na system rządów
Pociągnięcie go do odpowiedzialności PRAWNEJ
wiąże się ze specjalną procedurą
• WNIOSEK formułowany przez PARLAMENT (jedną z izb)
• DECYZJA (wyrok) jest podejmowana przez:
PARLAMENT
SPECJALNY TRYBUNAŁ
SĄD KONSTYTUCYJNY
SĄD NAJWYŻSZY
SĄD POWSZECHNY
WYBORCÓW (referendum)
WŁADZA WYKONAWCZA
RZĄD - kolegialne centrum decyzyjne
główny ośrodek władzy wykonawczej
(w parlamentaryzmie i systemie prezydenckoparlamentarnym)
RZĄD = PREMIER + WICEPREMIERZY + MINISTROWIE
Metody dokonywania wyboru PREMIERA:
• bezpośrednio na podst. wyników wyborów
parlamentarnych (np. WB)
• w konsekwencji uzgodnień między
ugrupowaniami w parlamencie
• w wyborach powszechnych (Izrael)
WŁADZA WYKONAWCZA
POZYCJA PREMIERA W RZĄDZIE
PRZEWODNICZĄCY
GABINETU
WŁADZA
ROZPROSZONA
SZEF
WŁADZA
SKONCENTROWANA
JEDNOPARTYJNE rządy o SKONCENTROWANEJ WŁADZY
JEDNOPARTYJNE rządy o ROZPROSZONEJ WŁADZY
WIELOPARTYJNE rządy o SKONCENTROWANEJ WŁADZY
WIELOPARTYJNE rządy o ROZPROSZONEJ WŁADZY
LIDER
UCZESNTNIK
PRZETARGÓW
ŻONGLER
SYMBOL
WŁADZA WYKONAWCZA
UPADEK RZĄDU następuje w konsekwencji:
1. przeprowadzenia nowych wyborów
2. rezygnacji premiera
3. uchwalenia WOTUM NIEUFNOŚCI
w niektórych krajach konieczność uchwalenia
KONSTRUKTYWNEGO WOTUM NIEUFNOŚCI
4. nieudzielenia WOTUM ZAUFANIA
5. w systemie prezydencko-parlamentarnym –
odwołania premiera przez prezydenta
WŁADZA WYKONAWCZA
GABINETY KOALICYJNE
Jeśli wybory parlamentarne nie wyłonią zwycięscy
wówczas:
• Partia, która uzyskała najwięcej głosów może
utworzyć RZĄD MNIEJSZOŚCIOWY
• RZĄD MNIEJSZOŚCIOWY może utworzyć partia,
która nie uzyskała największego poparcia (!)
• dochodzi do utworzenia RZĄDU KOALICYJNEGO
• dochodzi do utworzenia RZĄDU EKSPERTÓW (rządu
technicznego)
GABINETY KOALICYJNE
Podejmując decyzję o wejściu do koalicji partie
mają na celu UZYSKANIE dostatecznego POPARCIA
w parlamencie, ale i REALIZACJĘ swych WŁASNYCH
PROGRAMÓW.
Poza tym może im przyświecać:
• chęć zablokowania innej koalicji
• dążenie do przezwyciężenia impasu politycznego
• małe niebezpieczeństwo utraty poparcia wyborców
KOALICJE mogą mieć charakter:
• MNIEJSZOŚCIOWY
• MINIMALNIE ZWYCIĘSKI
• NADWYŻKOWY
GABINETY KOALICYJNE
Czynniki determinujące ostateczny kształt
KOALICJI:
1. KONFIGURACJA POLITYCZNA PARLAMENTU
•
liczba i rozmiar ugrupowań
INDEKS SIŁY PARTII =
•
liczba koalicji, w których dana partia
jest uczestnikiem krytycznym
liczba wszystkich możliwych koalicji
większościowych
potencjał koalicyjny
2. TRADYCJE RYWALIZACJI POLITYCZNEJ
3. OGRANICZENIA KONSTYTUCYJNE
Prezydenci III (i IV?) RP:
Wojciech JARUZELSKI
1989-1990
Lech WAŁĘSA
1990-1995
Aleksander
KWAŚNIEWSKI
1995-2005
Lech
KACZYŃSKI
2005-2010
PREMIERZY III (i IV?) RP:
Tadeusz MAZOWIECKI 1989-1991
Jan K. BIELECKI 1991
Jan OLSZEWSKI 1991-1992
Waldemar PAWLAK 1992
Hanna SUCHOCKA 1992-1993
Waldemar PAWLAK 1993-1995
Józef OLEKSY 1995-1996
Włodzimierz CIMOSZEWICZ 1996-1997
Jerzy BUZEK 1997-2001
Leszek MILLER 2001-2004
Marek BELKA 2004-2005 x 2
Kazimierz MARCINKIEWICZ 2005-2006
Jarosław KACZYŃSKI 2006-2007
Donald TUSK 2007-2011
2011-...

similar documents