Trafodwch gynnwys y gerdd?

Report
teg
fair
ar y cyfan
on the whole
wedwn i
I’d say
gwnio
to stitch / sew
CYNNWYS – cynnwys, stori, neges …
ARDDULL – mesur, adeiladwaith, technegau …
SYNOPTIG – ffilmiau a rhaglenni, erthyglau a
storiau, nofelau, dramau, cerddi …
BYW FORY
Problemau heddiw
1. Dyled
2. Tlodi
3. Diweithdra …
Isho heddiw
isho rŵan,
wrth stemio ffenest
Owen Owen.
Isho cyllell
isho fforc,
isho peth’na
i dynnu corc.
Isho llun
isho rwbath i’w ddal
isho petha arall i’w ddal
ar y wal.
Isho handbag
isho het
isho’r thing’na
i ddal syrfiêt.
1. Trafodwch gynnwys y gerdd.
2. Dadansoddwch arddull y gerdd
e.e. technegau effeithiol,
adeiladwaith …
3. Trafodwch unrhyw lenyddiaeth
arall rydych chi wedi astudio ar y
thema “Cyfrifoldeb”
Ond dw i eisiau …
Isho Coco Pops
a Shreded Whît,
isho be ti’n galw
jyst fel trît.
Isho si-bŵts,
isho Si-Di
isho brêc bach
bai ddy sî
Isho Cantonîs
têc awê
isho îsi
wê of pê
Dwi’n teimlo’n well
teimlo’n ffantastig
yn llyncu ‘mil
efo aspirin blastig.
Bachu ‘mag
a sgrialu:
byw fory,
byw talu.
Myrddin ap Dafydd
GEIRFA
isho = eisiau
stemio = to steam up
Llyncu mil = to swallow my bill
bachu = to grab
sgrialu = to scarper
ER COF AM KELLY
(sgwennwyd ym Melffast)
Geneth naw mlwydd oed
Ar gymwynas daith;
Peint o laeth gwyn
I gymydog.
Trwy gyrrau’r ffenest
Gwyliodd ei mam,
Ei gweld yn cerdded
A chwympo;
Bwled wedi’i bwrw
Gwydr fel ei chnawd yn
deilchion
Panig wedi’r poen
“My God, it’s only a little
girl”
Meddai’r glas filwr.
Moesymgrymodd.
Meidrolodd,
Ei mwytho yn ei gledrau.
“Get your dirty hands off”
Medd cymydog mewn
cynddaredd.
Y fam yn ymbil
Am ei gymorth cyntaf –
olaf.
Gwisgodd amdani ei ffrog
ben-blwydd,
Dodi losin yn ei harch
Y tedi budr a anwesodd
o’i chrud
Ac aeth ar elor
Angau ei noson hwyraf
allan.
ar gymwynas = doing a
favour
yn deilchion = in pieces
mwytho = to caress
ymbil = to beg
budr = dirty angau =
death
CYNNWYS
• Sut mae’r gerdd yn dechrau?
• Beth sy’n digwydd ym mhennill un?
• Beth am bennill dau a thri? Sut mae’r stori yn
datblygu?
• Sut mae’r gerdd yn gorffen?
ARDDULL
• Beth ydy mesur y gerdd?
• Pa dechnegau sy’n cael eu defnyddio gan y
bardd?
(hyd llinellau, odl, ail-adrodd, defnydd o’r Saesneg,
cyflythreniad, cyffelybiaeth, ansoddeiriau
effeithiol, geirfa dda …)
• Pa mor effeithiol ydy’r technegau hyn?
CYFRIFOLDEB
Ffilmiau
Hedd Wyn
Solomon a
Gaenor
Gadael Lenin
Patagonia
Lois
Storiau
Monica
Blodeuw
edd
Esther
Cerddi
Mae gen i
freuddwyd
Diwrnod y
Gêm
Cilmeri
Ailgylchu
EDRYCH MEWN DRYCH
(gan Non Evans)
Trafodwch gynnwys y gerdd?
Beth sy’n digwydd? Sut mae’r
gerdd yn gwneud i chi deimlo?
Wrth edrych yn y drych
Gwelaf berson gwan.
Bob dydd
Pam?
Rwyf yn gweld wyneb lliwgar,
Gwelw, coch a du-las.
Yr un hen stori bob tro,
Plant yn flin ac yn gas.
Yn gaeth fel carcharor
Yr unig un.
Fy mhlentyndod yn hir
Ac yn boenus
Bob nos ar ddi-hun.
Fy nhad a fy mam yn
ddiamcan,
“Beth ar y ddaear
ddigwyddodd, Dan?”
Fy nhu mewn yn berwi
Fy nheimladau’n corddi,
“Disgyn Mam”
Y geiriau’n troi yn fy mhen
“Dan, Dan,
The Dyslexic Man” –
Pryd wneith y bwlio
Ddod i ben?
GEIRFA
drych = mirror
diamcan = clueless
gwan = weak
corddi = to churn
Trafodwch arddull y gerdd e.e. y
defnydd o liwiau, y defnydd o
ddeialog, y cwestiynau, yr iaith …
gwelw = pale
yn gaeth = captive
disgyn = to fall, to drop
carcharor = prisoner
darn o glai = a piece of clay
dofa fi = tame me
deigryn = a tear
gwallgo = mad, insane
clo fi lan = lock me up
CYFRIFOLDEB
CYNNWYS
ARDDULL
SYNOPTIG
•Dadansoddwch gynnwys y gerdd?
•Oes neges iddi?
•Dadansoddwch arddull y gerdd?
•Esboniwch y defnydd o’r technegau.
•Trafodwch thema’r gerdd – Cyfrifoldeb.
•Trafodwch lenyddiaeth neu lunyddiaeth
ychwanegol ar y thema hon
GEIRFA
hawl = right llofruddio = to murder
caethiwo = to keep captive
difetha = to destroy dyffrynnoedd = valleys
aghenfilod = monsters llygru = to pollute
budreddi = filth arteithio = to torture
bychanu = to belittle
Sut mae’r gerdd
hon yn gwneud i
chi deimlo?
• euog?
• trist?
• cymysglyd?
• ofnus?
• di-fater?
• pryderus?
• …?
Eiliad = second
Llosgi = to burn
Truan = poor one
Beddrod = a grave
Angen = need
I.
Trafodwch gynnwys y gerdd hon gan Tudur Dylan. Beth ydy neges y
bardd?
II. Dadansoddwch arddull y gerdd ac esboniwch resymau’r bardd am
ddefnyddio’r technegau hyn.
III. Trafodwch unrhyw lenyddiaeth a ddarllenwyd neu lunyddiaeth a
wyliwyd ar y thema hon.
Y MWNCI gan Gerallt Lyall
Llygaid llosg ar dân
Effaith ddrewllyd sebon gwallt melys.
Ei bawen grynedig yn dangos ofn,
Y cotiau gwyn
Yn ceisio bod yn garedig.
Ymddangos fel clown
Yn gwisgo’r colur drud
Sy’n cosi ei wyneb trist.
Rhoi mwythau a maldod
A’i roi yn y cawell gorau
Cyn rhoi pigiad iddo
Fel gwenwyn gwyllt
Yn teimlo’n sâl, swp sâl
Yn wan, yn methu â symud bron.
Sŵn SGRECH
Yn gweiddi mewn poen.
Y cotiau gwyn caredig
Yn ei ddefnyddio
Fel peiriant arbrofi
Er mwyn elw
I’r cwmni colur
llosg = burning
effaith ddrewllyd = the stinking effect pawen = paw crytnedig = shivering
ymddangos = to appear
colur = make-up
cosi = to itch rhoi mwythau / maldod = to cuddle
cawell = cage gwenyn = bees arbrofi = to test elw = profit
1. Dadansoddwch gynnwys y gerdd.
2. Dadansoddwch arddull y gerdd ac esboniwch resymau’r bardd am
ddefnyddio’r technegau hynny.
3. Trafodwch unrhyw lenyddiaeth a ddarllenwyd neu lunyddiaeth a wyliwyd
ar y thema hon.
GEIRFA
annisgwyl = unexpected
heb siw na miw = without a sound
pori = to graze byddin = army
haearn = iron teyrnasu = to rule
sathru = to trample
diysbryd = without spirit
di-baid = without ceasing troelli = to turn
lloerig = mad grym = power
gwawr = dawn marchogion = horsemen
Melinau
Neb yn gwylio,
Neb yn gwrando,
Distaw y daethant
annisgwyl –
Dros ben y bryn.
Heb siw na miw,
Dim adar yn canu
Na chwningod yn chwarae,
Na defaid yn pori
Ar lan yr afon.
•
Dadansoddwch gynnwys y
gerdd. Oes neges gyda’r bardd?
•
Dadansoddwch arddull y gerdd
ac esboniwch resymau’r bardd
am ddefnyddio’r technegau
hynny.
Y fyddin haearn yn teyrnasu
Brenhinoedd y bryn yn sathru’r caeau
Dan draed
Dideimlad, diysbryd,
Di-baid.
Defnydd o’r
negyddol
Berfau
effeithiol
cyflythreniad
Breichiau du’n troelli’n lloerig
Herio’r gwynt â sgrech eu grym,
Gwawr Armageddon,
Marchogion modern
yn disgwyl eu Don Quixote
Geirfa
arbennig
Hyd
llinellau
Ail adrodd
odl
iaith
Lynn Phillips
CYFRIFOLDEB
Oes rhaid i mi?
Oes rhaid i mi
ddarllen y darllen a deall
ac ateb y cwestiynau
ar gyfer yr ail wers yfory?
Oes rhaid i mi
wrando a deall y sgwrsio
a llenwi’r holl fylchau
ar gyfer gwers pedwar
yfory?
Oes rhaid i mi
ddarllen a chlywed yr hanes
am grio a gormes
yn Chechnya draw?
bylchau = gaps
gormes = oppression
llwgu = starving
baw = dirt
cydymdeimlo
to sympathise
estyn fy llaw
to reach out my hand
Oes rhaid i mi wrando
ar fwletin radio
am blant bach digartref
yn llwgu yng Nghanol y baw?
Mae’n rhaid i mi wrando
Mae’n rhaid i mi gofio
ac wrth gydymdeimlo
mae’n rhaid i mi estyn fy llaw.
a) Trafodwch gynnwys y gerdd “Oes
rhaid i mi?”
b) Trafodwch ardull y gerdd hon?
c) Ydych chi wedi gwylio neu
ddarllen unrhyw beth arall ar y
thema yma? Trafodwch.
HELP
gwefus = lip
gwahoddiad = invitation
dall = blind croen = skin
gwasgu = to press
addewid= a promise
cyrff = bodies
gwaed = blood
1. Dadansoddwch gynnwys y
gerdd.
2. Dadansoddwch arddull y gerdd
ac esboniwch resymau’r bardd
am ddefnyddio’r technegau
hyn.
3. Prif thema’r gerdd ydy CARIAD.
Manylwch ar y thema yma drwy
gyfeirio at y gerdd ac at unrhyw
lenyddiaeth a ddarllenwyd neu
lunyddiaeth a wyliwyd gennych
ar y thema yma.
Cariad Oes
Dadansoddwch
gynnwys y gerdd.
Dadansoddwch
arddull y gerdd.
Trafodwch y
technegau
gwahanol a
ddefnyddiwyd
gan y bardd.
Meddyliwch am
ddeunydd arall
rydych chi wedi
astudio ar y
thema hon –
cerddi, dramau,
ffilmiau,
erthyglau papur
newydd ...
yr wythfed ran o fodfedd
an eighth of an inch
hirfain = slender
hoelen = nail
hudolus = enchanting
minlliw = lipstick
lludw = ashes pridd = earth
deugain = forty
Â’r ffordd
Yr oedd hi’n dal ei sigaret
Y syrthiodd o
Mewn cariad
Yr holl flynyddoedd byr yn ôl.
Efo steil –
Yr wythfed ran
O fodfedd
O ben ei bysedd hirfain
Tra’n chwythu’r mwg
Drwy gusan gwefus chwibanog
Yn
llinell
fain
lwyd
a flodeuai yn
gwmwl o stil
yn yr awyr o’i
blaen.
Ei choesau hirion
Wedi eu croesi’n
Secsi
A’r sigaret
Yn hoelen wen hudolus
Gyda modrwy goch
Cusan ei minlliw
Yn briod â’r ffiltar brown.
Dyna’r darlun
A wêl heddiw
Wrth ollwng ei lludw i’r pridd
A hithau
Heb weld ei deugain oed.
Glyn Evans
Trafodwch
i.
y cynnwys
ii. yr arddull
iii. y thema
HELP
crafion = scratches
picellau gwydyr
glass spears
gwythiennau = veins
rhychau = grooves
fferu = to freeze
aroglau = smells
einioes = life
rhwygo = to tear apart
tywallt = to pour
deugain llath = forty yards
cerbyd = car
gwrthdrawiad = crash
clawdd = hedge
1. CYNNWYS : Beth ydy
thema’r gerdd? Beth
sy’n digwydd yma?
Ar Ôl Colli
Wrth adael cae, mae’r pennau’n isel,
A’r llygaid ar y llawr,
Y gelyn wedi’n curo!
A’r tîm yn methu coelio
Mewn siomedigaeth fawr.
Mae’r rhes cefnogwyr oedd yn gwylio
Yn curo dwylo’n brudd
Gan ddweud “Da iawn ‘chi hogiau,
Mi wnaethoch chi eich gorau –
Nid heddiw oedd eich dydd”
Pob cyfle da a aeth yn wastraff
Pob cic a aeth yn gam
Pob pâr o ddwylo’n llithrig
Pob tacl yn ddigynnig
A’r tîm i gyd heb fflam.
Mae’n dawel yn y stafell newid
A phob un am y tristaf
Ond yna, Siôn sy’n codi
Cau’i ddwrn a dechrau gweiddi:
“Hei lwc, y Sadwrn nesaf!”
(Myrddin ap Dafydd)
2. ARDDULL : Nodwch y
pethau da yn y gerdd
hon?
3. Mae’r gerdd yn trafod
rygbi. Beth ydy Cymru i chi?
Ysgrifennwch baragraff yn
trafod Cymru ac ym mha
ffordd mae Cymru yn
bwysig i chi?
GEIRFA
y gelyn = the enemy methu coelio = can’t believe
siomedigaeth = disappointment llithrig = slippery
dwrn = fist gweiddi = to shout
IE A NAGE
“How many ways do you need to say “yes” and “no” in Welsh?”
Dysgwr yn Noc Penfro
Sawl ffordd sy yna o ddweud “yes” a “no”
Yn Gymraeg?
Wel mae yna
Ydw a Nac ydw,
Ie a Nage!
Mae yna Oes a Nac Oes,
Oedd a Nac oedd;
Bydd, Na fydd;
Do a Naddo;
Gallwn, Na allwn.
Ond beth am drio
Torri ambell gornel
Trwy ddweud yn blaen,
“Weithiau” ac “Efallai”?
(Menna Elfyn)
Cynnwys – stori, neges, adeiladwaith …
Arddull – technegau e.e. hyd llinellau, ail adrodd, defnydd o’r Saesneg …
Synoptig – ffilmiau, storiau, nofelau, cerddi, rhaglenni teledu, erthyglau …
Trafodwch gynnwys y
gerdd hon. Beth ydyn
ni’n dysgu yn y gerdd?
Beth ydy neges y
gerdd?
11.12.82
Daeth saith canrif ynghyd
yn oerfel Cilmeri,
a’r dail yn diferu atgofion:
saith canrif o sôn
am orchesion hen oesau,
a’r dydd yn gymylau gwelwon:
saith canrif o sefyll
ar erchwyn y dibyn,
a’n traed bron fferru’n eu hunfan:
saith canrif o gyfri’r
colledion yn dawel,
ac edrych i’r gorwel yn ddistaw:
Dadansoddwch
arddull y gerdd.
Esboniwch resymau’r
bardd dros
ddefnyddio’r
technegau hyn.
Beth ydych chi’n
gwybod am hanes
1282?
aeth saith canrif yn ddistaw
ger carreg Cilmeri,
a’r awel ar rewi llif Irfon...
...yna bloeddiodd y baban
a thoddi’r gaeafddydd
a chwalu’r distawrwydd,
a her canrif newydd yn nychryn ei waedd.
( Iwan Llwyd)
GEIRFA
canrif = century diferu = to drip
atgofion = memories
gorchestion = feats, accomplishments erchwyn = edge coledion = losses
gorwel = horizon awel = breeze llif = flow bloeddio = to shout
chwalu = to scatter, to spread distawrwydd = silence, quiet gwaedd = a shout

similar documents