Kris Vandenwyngaert

Report
Vorstschade in druiventeelt
Proefcentrum Fruitteelt
Kennis- en onderzoekscentrum Wijnbouw
Fruittuinweg 1
B-3800 Sint-Truiden
Tel.: +32(0)11 69 71 11
Fax.: +32(0)11 69 71 10
Email:
[email protected]
Belangrijk ?
17 april 2014
Belangrijk ??
29 april 2014
Belangrijk ???
Belangrijk ????
28 mei 2014
Belangrijk ?????
Belangrijk ?
• Minimaal : achterstand van meerdere weken
Belangrijk ?
• Warmer klimaat ?
 warmer = hitte
 Kouder = meer late nachtvorst (tot zelf juni/juli:-5°C)
– Meer extremen
Januari februari
2008
2009
2010
2011
2012
2013
-23
maart
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
-4
-1
-4 -2 -3
-4 -5
-4 -4
-15
-4
-3
-21
-8 -10 -18 -12
1 2 3 4 5 6
2008
2009
2010
2011
2012
2013
7
8
-3
-2 -2 -1
-1 -1 -2 -1 -2
April
9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30
-3
-3 -3
-3 -2
-1
-2 -3
-4
-1 -2
Mei
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12
2008
2009
2010
2011
2012
2013
-1
-3 -2 -3
-2
Belangrijk ?
• Minimaal : achterstand van meerdere weken
• Dikwijls : verlies van de oogst van de wijnstok
• Maximaal : verlies van de stok
– Economisch verlies !
Belangrijk :economische impact
Kostprijs van één bevroren wijnstok
Item
wijngaard verliezen
stokken per hectare
opbrengst (ton/ha)
opbrengst (liter/ha)
waarde van de oogst/ha (€)
jaarlijkse waarde per stok (€)
4 jaar verlies (€)
herplant kost (€)
herplant stokkost (€)
4090
7,5
6000
waarde van wijnoogst/ha (€)
Verlieswaarde per stok (€)
gedurende 4 jaar (€)
financiële verliezen
rente-derving (1,75%-4jaar)
Totaal economisch verlies per stok (€)
(80% na persing)
26250
6,4
25,7
8
2
totaal verlies/stok (€)
Kelder verliezen
aantal flessen/ha
winstmarge/fles (€)
aantal flessen/stok
(1,1m tussen stokken x 2m tussen de rijen, 10% wendakker)
(aanname : 3,5 €/kg)
loonkost om een nieuwe stok te planten
aanschafkost nieuwe stok (+transport)
35,7
7200
4
1,8
90% van persing x 0,75 l/fles
aanname
aantal flessen per ha/ aantal stokken per ha
28800
7,04
aantal flessen x verkoopwaarde
28,2
1,1
65,0 marge-verlies
Wat is vorst voor druiven?
–
–
–
–
LT50
BUD10
PHL10
XYL10
50
90
45
80
40
70
35
60
30
50
25
40
20
30
15
20
10
10
5
0
0
Winter days (max<0°C)
Frost days (min<0°C)
temperatuur waarbij 50% van de druiven afsterft
temperatuur waarbij 10% van de primaire knoppen afsterft
temperatuur waarbij 10% van het floëem beschadigd is
temperatuur waarbij 10% van het xyleem beschadigd is
• Verschilt al naargelang de fenologische toestand van de plant
 Een stok in winterslaap is meer winterhard dan een uitlopende stok.
Winter days
100
50-51
53-54
56-57
59-60
62-63
65-66
68-69
71-72
74-75
77-78
80-81
83-84
86-87
89-90
92-93
95-96
98-99
01-02
04-05
07-08
10-11
• Winter-vorst
• Voorjaars-vorst (lentenachtvorst)
• Herfst-vorst
Frost days
Wat is vorst ?
Overview March 2013
35
Temperature
1000
25
800
Minutes
°C
15
600
5
400
-5
200
-15
-25
1 3 5 7 9 11 13 15 17 19 21 23 25 27 29 31
Tmax
10
Tmin
Rainfall
l/m2
8
6
4
2
0
Sunshine
1 3 5 7 9 11 13 15 17 19 21 23 25 27 29 31
0
1 3 5 7 9 11 13 15 17 19 21 23 25 27 29 31
Leaf wetness
Wat is vorst ?
Alles heeft te maken met de waterhuishouding in de cel/plant
Wat is vorst ?
Wat is vorst ?
Langsdoorsnede
van een normale
knop
Dwarsdoorsnede
van een licht
bevroren knop (de
secundaire knop is
nog ok)
Dwarsdoorsnede
van een bevroren
knop (de primaire
knop is dood)
Wat is vorst ?
April 2013
Wat is vorst ?
Variety
Merlot
Chardonnay
Pinot noir
Gewurztraminer
Sauvignon blanc
Pinot Gris
Muscat blanc
Green Veltliner
Chenin blanc
Riesling
Vorstweerstand
klasse
kritische temp. Soort
LT50
BUD10 BUD50 BUD90
PHL10
XYL10
°C
°C
°C
°C
°C
-9,72
-11,39
-12,78
-10,56
-16,67
-7,50
-8,61
-9,17
-8,89
-11,39
-10,00
-10,83
-11,94
-10,83
-15,56
-10,56
-11,39
-11,94
-11,11
-16,67
-12,22
-13,33
-15,56
-10,56
-16,67
-12,78
-13,89
-16,11
-11,67
-16,94
-6,67
-7,50
-8,33
-10,28
-15,56
-7,78
-8,61
-9,72
-10,28
-15,56
-6,11
-7,50
-8,89
-10,28
-15,28
-7,22
-8,06
-8,61
-10,28
-15,56
Variëteit
voorbeelden
erg gevoelig
-15 °C <--> -20 °C Vitis Vinifera
Merlot, Syrah, Chenin blanc
gevoelig
-17 °C <--> -22 °C Vitis Vinifera
Chardonnay, Pinot gris, Pinot noir
matig gevoelig
-20 °C <--> -23 °C Vitis Vinifera en sommige hybrides
Riesling, Cabernet Franc, Gamay
matig hard
-23 °C <--> -26 °C meeste hybrides
Traminette, Seyval blanc,
hard
-26 °C <--> -28 °C meeste Vitis Labrusca
Concord, Niagara
erg hard
-28 °C <--> -34 °C Enkele hybrides
Frontenac, Foch
Wat is vorst ?
• Winter-vorst
– Afhankelijk van de soort : weerstand tot - 20°C / -25°C
(Deze temperaturen komen gelukkig zelden voor).
21/02/1901
3/03/1917
-25 Stavelot
-23 Stavelot
-22 Gembloers
14/02/1929
-22 Baraque Michel
-22 Leopoldsburg
• Voorjaars-vorst (lentenachtvorst)
– Gevaarlijk : vorstbestrijdingsmiddelen nodig !
Jonge plantdelen hebben nauwelijks weerstand.
• Herfst-vorst
– Relatief weinig gevaar.
De plant bereid zich reeds voor op winterrust en
de nog aanwezige vruchten hebben voldoende
hoog suikergehalte als bescherming
20/12/1938
20/01/1940
24/01/1940
-20 Baraque Michel
-30 Rochefort
-25 Haacht
-22 Vilvoorde
-24 Ukkel
24/02/1940
-21 Leopoldsburg
17/01/1942
3/02/1998
-23 Baraque Michel
-23 Bree
-23 Rochefort
-23 Rochefort
-21 Stavelot
-22 Rochefort
-21 Chièvres
-25 Rochefort
-23 Bree
-22 Elzenborn
3/02/1999
-21 Butgenbach
31/12/1950
1/02/1956
14/01/1960
3/12/1971
15/01/1981
8/01/1985
Hoe ontstaat vorst ?
Stralingsverschijnsel !
Afgift
Geleid
Uitstraling
Afgift
Geleid
Verdamp
Tegenstraling
‘s nachts
overdag
Uitstraling
instraling
1. Nachtvorst
nachtvorst : het energieverlies door warmtestraling
resulteert in een temperatuursdaling tot onder O°C
Hoe ontstaat vorst ?
1. Nachtvorst
invloedsfaktoren :
- planten stralen warmte uit, lucht neemt dit niet snel op : de
lucht ijlt na ( de planten kunnen tot 2°C kouder zijn dan de lucht)
- heldere nacht met weinig luchtvochtigheid : veel straling
- windstil : geen aanvoer van warme lucht (min.6km/uur)
- isolatie op grond : geen benutting van bodemwarmte
- water heeft het omgekeerde effect en buffert
effect :
- koude lucht (zwaarder) zakt naar laagste terreindelen en
daarom is het risico in een dal dus groter
Hoe ontstaat vorst ?
1. Nachtvorst
Maatregelen :
- een zwarte vaste vochtige grond geleid het best. Het is dus
belangrijk om in de kritische periode de zwartstroken onder de
druiven dus zwart te houden. Dit scheelt 3 à 4 °C.
- de grasmat tussen de rijen kort houden: 1 tot 2 °C verschil
- geen grondbewerking doen om geen isolerende lucht in de
bodem te brengen zoals bvb. schoffelen
- bevochtigen van de grond (niet van de planten !)
Hoe ontstaat vorst ?
1. Nachtvorst
2. Inversie
Koud -2°C
Warm 4°C
‘s nachts
Verschillen van 7 °C en
meer zijn normaal bij
windstille nachten
15 à 20m inversielaag
Inversie ontstaat typisch na
een warme zonnige dag
Koud -2°C
Koude lucht glijdt af naar
lagere perceeldelen
(1% helling volstaat)
Maatregel :luchtlagen trachten te mengen met windmachines
Hoe ontstaat vorst ?
1. Nachtvorst
2. Inversie
3. Windvorst
windvorst : het transport van door wind aangevoerde koude,
veelal polaire lucht en waarbij geen menging met warme lucht
mogelijk is doordat er gewoon geen warme lucht is.
De planten nemen de luchttemperatuur aan (niet kouder) en
hierdoor valt de schade meestal mee.
Beregenen heeft hier geen zin omdat de hoeveelheid koude veel te
groot is en de hoeveelheid water geen bescherming bied.
Maatregel : weinig opties
Bestrijdingsmethoden
1. Passief : zwartstroken en grond-onderhoud
2. Aktief :
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
Rook: nauwelijks effect omdat het de straling (golflengte) niet
tegenhoud bij nachtvorst en bij wind wordt weggeblazen.
Waterdamp : zeer goed maar niet op de lokatie te houden.
Windmachines : goede resultaten in de USA in combinatie met
luchtverwarming (kosten ?)
Verwarmen : dure en omslachtige oplossing, maar vaak gebruikt
Bedekken : meestal moeilijk praktisch uitvoerbaar, wel voor wintervorst
Beregenen : goed tegen nachtvorst maar niet tegen windvorst
Chemisch : geen duidelijke resultaten (bot-vertraging, vriespuntverlaging,…)
Bestrijdingsmethoden
Verwarmen (hete lucht)
Warme lucht verspreiden.
Rotatief
of
Getrokken door de wijngaard
Bestrijdingsmethoden
Verwarmen (vuurpotten)
Bestrijdingsmethoden
Windmachines
Interessant tegen inversie
maar ook tegen afvloeien
van koude naar lager
gelegen perceeldelen
Veel toegepast in de USA
(>60.000Ha)
Bestrijdingsmethoden
Bedekken
Bestrijdingsmethoden
Beregenen
Zeer goede methode tegen nachtvorst. Niet
tegen windvorst.
Niet zo eenvoudig als het lijkt !
3 mm per uur  20 à 30.000 l/uur
Thanks for your attention!!!
Proefcentrum Fruitteelt
Kennis- en onderzoekscentrum Wijnbouw
Fruittuinweg 1
B-3800 Sint-Truiden
Tel.: +32(0)11 69 71 11
Fax.: +32(0)11 69 71 10
Email: [email protected]

similar documents