Mikilvægi umhverfisþátta í stefnumörkun um jarðstrengi

Report
Mikilvægi umhverfisþátta í
stefnumörkun um jarðstrengi
Guðmundur Ingi Guðbrandsson
Landvernd
Fyrirlestur á málþingi nefndar um stefnumótun um lagningu raflína í jörð
Odda 101, Háskóla Íslands, 11. maí 2012
Stefnumótun um lagningu
raflína í jörð
Áherslur Landverndar
Umhverfisáhrif raflína: almennt
• Stærð (spennustig) raflína skiptir miklu máli við
uppbyggingu raforkukerfisins
– Það þarf að geta annað fyrirsjáanlegri aukningu í flutningi í
langan tíma
– Mikill munur á umhverfisáhrifum lína eftir spennustigi
– Auðveldara að setja minni línur í jörð
• Stefnt að uppbyggingu 220kV hringtengingar um
landið, e.t.v. þvert í gegnum hálendið og um önnur
viðkvæm svæði
Hlutverk nefndarinnar?
„Alþingi ályktar að fela iðnaðarráðherra í samráði við
umhverfisráðherra að skipa nefnd er móti stefnu um
lagningu raflína í jörð og þau sjónarmið sem taka ber mið af
hverju sinni við ákvarðanir þar um. Iðnaðarráðherra skal
flytja Alþingi skýrslu um störf nefndarinnar fyrir 1. október
2012.“
– Á hvaða forsendum skal leggja í jörð?
– Með hvaða hætti?
– Til hvaða þátta ber að taka tillit til?
Á hvaða forsendum skal leggja í jörð?
• Þörf fyrir lagningu raflína verður að liggja fyrir og
hvaða stærð lína er nauðsynleg
• Horfa til umhverfisáhrifa ekki síður en efnahagslegra
• Rannsóknir þurfa að liggja fyrir um áhrif jarðstrengja
og loftlína í íslensku samhengi
• Í mati á umhverfisáhrifum þarf að kanna áhrif
jarðstrengja rétt eins og loftlína
Landsnet 2012. Kerfisáætlun Landsnets 2012.
Landsnet 2012. Kerfisáætlun Landsnets 2012.
Jarðtenging umræðunnar
• Í ljósi meiri umhverfisáhrifa af stærri línum, hver er
þá hvatin og þörfin fyrir 220kV uppbyggingu?
• Hvernig samræmist uppbyggingin
náttúruverndarsjónarmiðum?
Stórnotendur: 80%
Orkustofnun 2011. Orkutölur 2011.
Almenn notkun er EKKI hvati að byggingu línanna
Landsnet 2012. Kerfisáætlun Landsnets 2012.
Landsnet 2012. Kerfisáætlun Landsnets 2012.
Jarðtenging umræðunnar
• Í ljósi meiri umhverfisáhrifa af stærri línum, hver er
þá hvatinn og þörfin fyrir 220kV uppbyggingu?
– Þörfin er ekki fyrir hinn almenna notanda
– Virkjanir f.o.f. í þágu stóriðju og/eða sæstrengur til Evrópu
• Hvernig samræmist uppbyggingin
náttúruverndarsjónarmiðum?
– Hún samræmist þeim illa, a.m.k. miðað við loftlínur
– Ljóst að mikil andstæða við þessar hugmyndir
220kV = stóriðjulínur
132kV = byggðalínur
Á hvaða forsendum skal leggja í jörð?
• Þörf fyrir lagningu raflína verður að liggja fyrir og
hvaða stærð lína er nauðsynleg
• Horfa til umhverfisáhrifa ekki síður en efnahagslegra
• Rannsóknir þurfa að liggja fyrir um áhrif jarðstrengja
og loftlína í íslensku samhengi
• Í mati á umhverfisáhrifum þarf að kanna áhrif
jarðstrengja rétt eins og loftlína
Tæknilega eru jarðstrengir mögulegir
• ,,XLPE cables and accessories have been
designed to ensure a technical life of several
decades“
• ,,Monitoring systems allow a continuous
„health check“ on the cable temperature and
possible partial discharges to take timely
measures to ensure its longelity“
• Framleiðsluaukning á EHV strengjum hefur
aukist um 40% síðan 2008 í Evrópu
Entso-E og Europacable 2010
Margvísleg umhverfisáhrif
•
•
•
•
•
•
Jarðrask
Sjónræn áhrif
Áhrif á fuglastofna (áflug fugla)
Mengun
Rafsvið og segulsvið
Afturkræfni
Umhverfisþættir: jarðrask
JARÐSTRENGUR
LOFTLÍNA
• Á framkvæmdatíma oft mikið:
• Á framkvæmdatíma talsvert:
– lagður vegur
– skurðir geta orðið breiðir
– námur
• Eftir framkvæmdir:
– fjarlægja má veg en tryggja þarf
aðgang að kapli
– græða má upp land þar sem við
á og nota m.a. til landbúnaðar
• Mismunandi eftir gerð lands
– lagður vegur og hliðarslóðir,
mastraplön, auk traðsk
– námur
• Eftir framkvæmdir:
– vegur stendur, auk hliðarslóða
og plana
– hægt að græða upp að hluta
• Mismunandi eftir gerð lands
Schroth 2003; Entso-E og Europacable 2010
Umhverfisþættir: sjónræn áhrif
JARÐSTRENGUR
LOFTLÍNA
• Lítil
• Fara f.o.f. eftir umfangi
rasks og frágangi
• Mikil
• Fara eftir lagningu í
landi og landslagi auk
umfangs rasks og
frágangs
• Vegir/slóðir sýnileg á
líftíma línu
• Mismunandi eftir gerð
lands
• Mismunandi eftir gerð
lands
Schroth 2003; Entso-E og Europacable 2010
Umhverfisþættir: fuglar og áflug
JARÐSTRENGUR
LOFTLÍNA
• Ekkert áflug fugla
• Áflug fugla víða
vandamál
• Fáar úttektir hérlendis
• Engar rannsóknir í gangi
Bevanger 1998; Bevanger og Bröseth 2004; Jóhann Óli Hilmarsson 2007
Viðhald mannvirkja
JARÐSTRENGUR
LOFTLÍNA
• Lengri viðgerðartími
• Bilanir mun sjaldgæfari
• Hægt að beita
rauntímavöktun með
ljósleiðara allan líftíma
strengsins
• Viðgerðartími styttri
• Bilanir algengari (háð
ýmsum ytri þáttum)
Schroth 2003; Entso-E og Europacable 2010
Afturkræfni
JARÐSTRENGUR
LOFTLÍNA
• Ekki þarf að draga
strenginn úr jarðvegi ef
rekstri er hætt
• Hluti rasks getur verið
óafturkræft
• Fer eftir landgerð
• Hægt að rífa mannvirki
niður og taka vegi í
burtu
• Hluti rasks getur verið
óafturkræft
• Fer eftir landgerð
Á hvaða forsendum skal leggja í jörð?
• Þörf fyrir lagningu raflína verður að liggja fyrir og
hvaða stærð lína er nauðsynleg
• Horfa til umhverfisáhrifa ekki síður en efnahagslegra
• Rannsóknir þurfa að liggja fyrir um áhrif jarðstrengja
og loftlína í íslensku samhengi
• Í mati á umhverfisáhrifum þarf að kanna áhrif
jarðstrengja rétt eins og loftlína
Á hvaða forsendum skal leggja í jörð?
• Þörf fyrir lagningu raflína verður að liggja fyrir og
hvaða stærð lína er nauðsynleg
• Horfa til umhverfisáhrifa ekki síður en efnahagslegra
• Rannsóknir þurfa að liggja fyrir um áhrif jarðstrengja
og loftlína í íslensku samhengi
• Í mati á umhverfisáhrifum þarf að kanna áhrif
jarðstrengja rétt eins og loftlína
Dæmi: Blöndulína 3
„Framkvæmdaraðili telur að ekki eigi að fjalla um
framkvæmdakosti í mati á umhverfisáhrifum sem ekki eru taldir
raunhæfir. Þetta er í samræmi við 2. mgr. 9. gr. laga um mat á
umhverfisáhrifum og því á ítarleg umfjöllun í matskafla um
jarðstrengi ekki rétt á sér. Framsetning framkvæmdakosta sem
ekki koma til greina af hálfu framkvæmdaaðila til jafns á við þá
valkosti sem settir eru fram til kynningar og álits
Skipulagsstofnunar yrði vafalaust afar villandi og gæti vakið upp
óraunhæfar væntingar“.
(Frummatsskýrsla Blöndulínu 3, Landsnet 2012a, bls. 42).
Dæmi: Blöndulína 3, frh.
• Umfjöllun Landsnets um jarðstrengi er því einungis almenns eðlis
• Ekkert mat á umhverfisáhrifum strengja sem mögulegs
flutningsmáta raforku með Blöndulínu 3
• Næg rök fyrir því að meta þetta:
– Sum svæði á leiðinni viðkvæm sökum sjónrænna áhrifa eða áflugs
fugla
• Þessi vinnubrögð verða að teljast ámælisverð og eru ekki
ásættanleg
• Einungis farið fram á að kanna umhverfisáhrif, þannig að taka megi
ákvörðun sem byggir á bestu fáanlegu rannsóknaniðurstöðum
Hlutverk nefndarinnar?
„Alþingi ályktar að fela iðnaðarráðherra í samráði við
umhverfisráðherra að skipa nefnd er móti stefnu um
lagningu raflína í jörð og þau sjónarmið sem taka ber mið af
hverju sinni við ákvarðanir þar um. Iðnaðarráðherra skal
flytja Alþingi skýrslu um störf nefndarinnar fyrir 1. október
2012.“
– Á hvaða forsendum skal leggja í jörð?
– Með hvaða hætti?
– Til hvaða þátta ber að taka tillit til?
Með hvaða hætti?
• Lágmarka áhrif á umhverfi og náttúru
– Leggja jarðstrengi meðfram vegum
– Jarðstrengir henta misvel eftir landgerð
Mismunandi landgerðir henta strengjum
• Gróið land og ógróið með þykkum lausum
jarðlögum og nokkrum jarðraka hentar vel
fyrir jarðstrengi
• Gott að land sé hallalítið
• Hraun, klappir og önnur svæði með litlu af
lausum jarðefnum og brattar hlíðar henta
síður
Mismunandi landgerðir henta strengjum
• Ósnortið hraun hentar hvorki jarðstrengjum
né loftlínum
– Skurðir og vegur fyrir jarðstrengi
– Vegur fyrir loftlínur
– Ekkert af þessu afturkræft
Með hvaða hætti?
Partial Undergrounding
• Partial undergrounding þýðir að hluti af línuleiðinni fer í
jarðstreng
• Má beita á hvaða spennustigi lína sem er
• PU getur verið heppilegt á mörgum svæðum þar sem
umhverfi/náttúra eða almannahagsmunir setja lagningu
loftlína skorður :
– Á viðkvæmum svæðum, vernduðum svæðum, við ár og
árfarvegi, votlendi (bora má kaplinum allt að 1km leið
neðanjarðar án nokkurrar veglagningar)
– Í þéttbýli og þar neikvæð áhrif loftlína eru mikil nálægt byggð
– Við flugvelli
• Gæti skapað meiri sátt um lagningu háspennulína
• Dæmi þekkt frá t.d. Danmörku
Entso-E og Europacable 2010
Með hvaða hætti?
Hlutverk nefndarinnar?
„Alþingi ályktar að fela iðnaðarráðherra í samráði við
umhverfisráðherra að skipa nefnd er móti stefnu um
lagningu raflína í jörð og þau sjónarmið sem taka ber mið af
hverju sinni við ákvarðanir þar um. Iðnaðarráðherra skal
flytja Alþingi skýrslu um störf nefndarinnar fyrir 1. október
2012.“
– Á hvaða forsendum skal leggja í jörð?
– Með hvaða hætti?
– Til hvaða þátta ber að taka tillit til?
Til hvaða þátta ber að taka tillit til?
• Línur af hærri spennu valda meiri
umhverfisáhrifum
• Náttúru og umhverfis (sérlega viðkvæmra
aðstæðna)
• Álits almennings
• Kostnaðar
– Fyrir hvern eru línurnar?
• Tækniþróunar (tæknin breytist hratt)
Samantekt: áherslur fyrir stefnumótun
• Rökstyðja þarf vandlega þörfina á raflínum á háum
spennustigum vegna meiri umhverfisáhrifa þeirra – þetta á
jafnt við um jarðstrengi sem loftlínur
• Lágmarka þarf umhverfisáhrif af raflínum í jörðu
• Rannsóknir þurfa að vera til grundvallar ákvarðanatöku og
MÁU að fara fram
• Kanna kosti „partial undergrounding“ í íslensku samhengi
• Reyna að meta hvar geta línur almennt farið í jörð og hvar
ekki: yrði leiðbeinandi
Að lokum: Umræðan á Íslandi
• Stóra myndin sem Landsnet dregur fram hefur
verið bjöguð
• Umræða snúist um jarðstrengjavæðingu alls
raforkukerfisins: umræða á villigötum
• „Partial Undergrounding“ hefur ekki farið hátt
í umræðunni
• Ábyrgð fyrirtækis í almannaeigu er mikið í
umræðunni

similar documents