plik

Report
Ochrona własności intelektualnej
w szkolnictwie wyższym
dr Alicja Adamczak
Prezes Urzędu Patentowego RP
Politechnika Łódzka, 22 czerwca 2012 r.
Własność intelektualna
Prawa własności
przemysłowej
Prawa autorskie
i prawa pokrewne
Ochrona
własności
intelektualnej
ochrona tajemnicy
przedsiębiorcy
(know how)
2
- ochrona dóbr osobistych
- prawo do firmy
- prawo do bazy danych
- prawo do nowych odmian roślin
Systemy
ochrony własności przemysłowej
Krajowe
Urząd Patentowy
RP
i inne urzędy
krajowe
przedmioty
własności
przemysłowej
chronione w
danym państwie
3
Międzynarodowy
Regionalne
(w Europie)
Biuro
Międzynarodowe
Światowej
Organizacji
Własności
Intelektualnej
(WIPO)
+ urzędy krajowe
• tylko wynalazki
• wynalazki
• znaki towarowe
• wzory przemysłowe
• oznaczenia
geograficzne
• 38 państw
członkowskich
(wszystkie UE oraz
11 innych państw
europejskich)
Europejski
Urząd
Patentowy
Urząd
Harmonizacji
Rynku
Wewnętrzneg
o (OHIM)
•znaki towarowe UE
• wzory UE
• jednolity skutek
rejestracji na terenie
wszystkich państw
członkowskich UE
Własność przemysłowa
PRZEDMIOT
WŁASNOŚCI
PRZEMYSŁOWEJ
wynalazek
PRAWO WYŁĄCZNE
patent
OKRES OCHRONY
(w latach)
20 *
wzór użytkowy
prawo ochronne
10
topografie układów
scalonych
prawo z rejestracji
10
wzór przemysłowy
prawo z rejestracji
25
znak towarowy
prawo ochronne
10
(możliwość przedłużania)
oznaczenie geograficzne
prawo z rejestracji
bezterminowo
*produkty lecznicze oraz produkty ochrony roślin - dodatkowe prawo ochronne (SPC) –
maksymalnie do 5 lat
4
Ochrona własności przemysłowej.
Najważniejsze korzyści

wzmacnia pozycję na rynku i przewagę konkurencyjną oraz
stanowi zachętę do innowacyjności i kreatywności

stanowi istotny składnik majątku, w tym zwiększa dochody
i umożliwia zwrot nakładów inwestycyjnych

ułatwia komercjalizację i transfer technologii
(umowy o przeniesieniu praw; umowy licencyjne)

podnosi prestiż, kształtuje atrakcyjny wizerunek

zwiększa pewność obrotu, zmniejszając ryzyko naruszeń oraz
ułatwia dochodzenie roszczeń wobec nieuczciwych
konkurentów
5
Znaczenie własności intelektualnej
w innowacyjnej gospodarce
„Własność intelektualna stała się równie ważna, jak
własność materialna. Czasy, gdy (nie aż tak dawno) uczeni
z Berkeley, odkrywcy technologii nuklearnego rezonansu
magnetycznego, zadowolili się uznaniem, pozostawiając
całe profity General Electric Corporation – należą do
przeszłości.”
H. Etzkowitz, A. Webster, Science as Intellectual Property.
6
Znaczenie ochrony własności
intelektualnej w edukacji
świadomość konieczności
ochrony rezultatów twórczości
oraz możliwości uzyskiwania korzyści
bezpieczne i legalne korzystanie
z cudzych praw własności intelektualnej
efektywne wykorzystywanie
informacji patentowej
zarządzanie własnością intelektualną,
w tym kształtowania
strategii rozwoju




7
Statystyka
Zgłoszenia wynalazków w latach 2007 - 2011
23%
Szkoły wyższe i inne
placówki naukowe
46%
Podmioty gospodarcze
Osoby fizyczne
31%
Zgłoszenia wynalazków w latach 2007 - 2011
3415
Szkoły wyższe i inne
placówki naukowe
6881
Podmioty gospodarcze
Osoby fizyczne
4564
8
Statystyka
Udzielone patenty w latach 2007 - 2011
19%
Szkoły wyższe i inne
placówki naukowe
Podmioty gospodarcze
26%
55%
Osoby fizyczne
Udzielone patenty w latach 2007 - 2011
1476
Szkoły wyższe i inne
placówki naukowe
Podmioty gospodarcze
2092
9
4368
Osoby fizyczne
Statystyka
Zgłoszenia wynalazków w latach 2007 - 2011
1400
1260
1200
1034
1000
800
Szkoły wyższe
770
729
662
529
600
400
565
432
344
26
Pozostałe jednostki
badawczo - rozwojowe
331
200
28
42
41
72
0
2007
10
Instytuty badawcze
2008
2009
2010
2011
Statystyka
Udzielone patenty w latach 2007 - 2011
755
800
700
600
500
500
400
424
332
Szkoły wyższe
459
337
450
378
311
300
275
Pozostałe jednostki
badawczo - rozwojowe
200
100
20
35
37
25
30
0
2007
11
Instytuty badawcze
2008
2009
2010
2011
Statystyka
15 podmiotów, które w latach 2007 - 2011 dokonały największej liczby zgłoszeń wynalazków
POLITECHNIKA WROCŁAWSKA
AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE
POLITECHNIKA POZNAŃSKA
POLITECHNIKA ŁÓDZKA
POLITECHNIKA ŚLĄSKA (Gliwice)
ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY W SZCZECINIE
POLITECHNIKA WARSZAWSKA
POLITECHNIKA GDAŃSKA
UNIWERSYTET PRZYRODNICZY WE WROCŁAWIU
POLITECHNIKA LUBELSKA
INSTYTUT CIĘŻKIEJ SYNTEZY ORGANICZNEJ BLACHOWNIA
INSTYTUT TELE-I RADIOTECHNICZNY
UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNO-PRZYRODNICZY IM. JANA I JĘDRZEJA…
PRZEMYSŁOWY INSTYTUT AUTOMATYKI I POMIARÓW PIAP
INSTYTUT TECHNOLOGII EKSPLOATACJ-PAŃSTWOWY INSTYTUT BADAWCZY
0
12
582
394
294
288
281
268
223
217
213
195
134
120
114
108
108
100
200
300
400
500
600
700
Statystyka
15 podmiotów, które w latach 2007 - 2011 uzyskały najwięcej patentów
POLITECHNIKA WROCŁAWSKA
AKADEMIA GÓRNICZO-HUTNICZA IM. STANISŁAWA STASZICA W KRAKOWIE
POLITECHNIKA WARSZAWSKA
POLITECHNIKA ŁÓDZKA
ZACHODNIOPOMORSKI UNIWERSYTET TECHNOLOGICZNY W SZCZECINIE
UNIWERSYTET PRZYRODNICZY WE WROCŁAWIU
POLITECHNIKA ŚLĄSKA (Gliwice)
INSTYTUT CHEMII PRZEMYSŁOWEJ IM. PROF. IGNACEGO MOŚCICKIEGO
INSTYTUT CIĘŻKIEJ SYNTEZY ORGANICZNEJ BLACHOWNIA
INSTYTUT TELE-I RADIOTECHNICZNY
POLITECHNIKA GDAŃSKA
POLITECHNIKA POZNAŃSKA
INSTYTUT NAFTY I GAZU
INSTYTUT TECHNOLOGII ELEKTRONOWEJ
POLITECHNIKA LUBELSKA
434
256
209
197
144
140
139
112
110
88
84
78
74
72
72
0
13
50
100
150
200
250
300
350
400
450
500
Podmiot praw własności intelektualnej

twórca
współtwórcy

uprawnieni w przypadku twórczości pracowniczej

Podmiot praw autorskich – współautorstwo

Współautor – osoba, której wkład w powstanie utworu
jest możliwy do oznaczenia i ma charakter indywidualny
i twórczy.

Współautorstwo zachodzi, gdy wkłady poszczególnych
współpracujących ze sobą autorów tworzą jedno dzieło.

Każdy ze współautorów posiada samodzielne autorskie
prawa osobiste.

Współautorom przysługują wspólne prawa majątkowe.
Podmiot praw autorskich
– twórczość pracownicza
Pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku
wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, nabywa
z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe
w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego
zamiaru stron.
Autor i pracodawca mogą w umowie o pracę inaczej
określić zasady przysługiwania im autorskich praw
majątkowych.
Podmiot praw autorskich
– naukowa twórczość pracownicza
Instytucji naukowej przysługuje pierwszeństwo opublikowania
utworu naukowego pracownika, który stworzył ten utwór w wyniku
wykonywania obowiązków ze stosunku pracy.
Prawo pierwszeństwa opublikowania wygasa, jeżeli w ciągu 6 m-cy od
dostarczenia utworu nie zawarto z twórcą umowy o wydanie utworu
albo jeżeli w okresie 2 lat od daty jego przyjęcia utwór nie został
opublikowany.
Instytucja naukowa może, bez odrębnego wynagrodzenia, korzystać
z materiału naukowego zawartego w takim utworze oraz udostępniać
ten utwór osobom trzecim, jeżeli to wynika z uzgodnionego
przeznaczenia utworu lub zostało postanowione w umowie.
Podmiot praw autorskich programu
komputerowego – twórczość pracownicza

Prawa majątkowe do programu komputerowego
stworzonego przez pracownika w wyniku wykonywania
obowiązków ze stosunku pracy przysługują pracodawcy,
o ile umowa nie stanowi inaczej.
Podmiot praw autorskich
- pierwszeństwo publikacji prac dyplomowych
Uczelni przysługuje pierwszeństwo opublikowania pracy
dyplomowej studenta.
Jeżeli uczelnia nie opublikowała pracy dyplomowej w ciągu 6
miesięcy od jej obrony, student, który ją przygotował, może
ją opublikować, chyba że praca dyplomowa jest częścią
utworu zbiorowego.
Współtwórczość przedmiotów własności
przemysłowej
Współtwórca – wyłącznie osoba, której udział
w dokonaniu wynalazku lub innego przedmiotu własności
przemysłowej miał charakter twórczy.
Współtwórcom przysługują wspólnie uprawnienia twórcy.
Twórczość pracownicza - prawa własności
przemysłowej
Prawo do uzyskania praw własności przemysłowej
przysługuje przedsiębiorcy, jeżeli wynalazek, wzór
użytkowy lub wzór przemysłowy został dokonany
w wyniku wykonywania przez twórcę obowiązków ze
stosunku pracy albo z realizacji innej umowy.
Twórca i przedsiębiorca mogą ustalić inną zasadę
np. powstanie wspólnego prawa.
Dokonanie wynalazku
przy pomocy przedsiębiorcy
W razie dokonania wynalazku, wzoru użytkowego albo
wzoru przemysłowego przez twórcę przy pomocy
przedsiębiorcy, przedsiębiorca ten może korzystać z niego
we własnym zakresie.
22
Własność intelektualna w jednostkach
naukowych (uczelniach) w nowych przepisach

Transfer technologii i zarządzanie własnością intelektualną

Ocena jednostek naukowych i nauczycieli akademickich

Zagadnienia ochrony własności intelektualnej w procesie
kształcenia w uczelni
23
Transfer technologii i zarządzanie
własnością intelektualną


„uczelnia może na podstawie umowy utworzyć
centrum naukowe” z innymi placówkami
naukowymi, w tym także zagranicznymi; umowa o
utworzeniu centrum określa m.in.: własność „praw
autorskich i praw pokrewnych oraz praw własności
przemysłowej, a także podział środków uzyskanych w
wyniku komercjalizacji badań”
(art. 31 ust. 1 i 3 pkt 1 ustawy PSW)
„Uczelnia … tworzy spółkę z ograniczoną
odpowiedzialnością lub spółkę akcyjną, zwaną spółką
celową” (art. 86a ustawy PSW)
24
Spółka celowa
(art. 86a-86b ustawy PSW )




Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółka
akcyjna
Tworzy ją rektor za zgodą senatu lub innego organu
kolegialnego uczelni
Cel: komercjalizacja wyników badań naukowych i prac
rozwojowych
Do zadań spółki należy w szczególności:


25
obejmowanie udziałów w spółkach kapitałowych, które
powstają w celu wdrożenia wyników badań naukowych lub
prac rozwojowych prowadzonych w uczelni
na podstawie odrębnej umowy – zarządzanie prawami
własności przemysłowej w zakresie jej komercjalizacji
Spółka celowa
(art. 86a-86b ustawy PSW)

Uczelnia przekazuje spółce w formie aportu wyniki badań
naukowych i prac rozwojowych, w szczególności prawa
własności przemysłowej

Spółkę celową może utworzyć kilka uczelni publicznych
albo kilka uczelni niepublicznych

Dywidenda wypłacana przez spółkę ma być przeznaczona
na działalność statutową uczelni
26
Uczelniany Regulamin zarządzania
(art. 86c ustawy PSW)

Przyjmowany uchwałą senatu (w przypadku uczelni
niepublicznych przez organ wskazany w statucie)

Dotyczy:


27
zarządzania prawami własności intelektualnej (prawami
autorskimi i prawami pokrewnymi oraz prawami własności
przemysłowej)
zasad komercjalizacji wyników badań naukowych i prac
rozwojowych
Uczelniany Regulamin zarządzania
(art. 86c ustawy PSW)

Określa:




28
Prawa i obowiązki uczelni, pracowników oraz studentów
i doktorantów w zakresie ochrony i korzystania z praw
autorskich i praw pokrewnych oraz praw własności
przemysłowej;
Zasady wynagradzania twórców;
Zasady i procedury komercjalizacji wyników badań
naukowych i prac rozwojowych;
Zasady korzystania z majątku uczelni wykorzystywanego
do komercjalizacji wyników badań naukowych i prac
rozwojowych oraz świadczenia usług naukowobadawczych;
Rzecznik patentowy
(art. 4 ust. 4 ustawy o rzecznikach patentowych)

Zatrudniony w uczelni rzecznik patentowy ma
zajmować samodzielne stanowisko podległe
bezpośrednio kierownikowi jednostki organizacyjnej.
Jeżeli jednostka organizacyjna zatrudnia dwóch lub
więcej rzeczników patentowych, jednemu z nich
należy powierzyć koordynację świadczonej przez nich
pracy w tej jednostce.

Obecnie:
rzecznicy patentowi
34
w uczelniach
29
43
w instytutach
naukowych
Prawa własności przemysłowej
w wyniku B+R


Uprawnienie do uzyskania praw własności przemysłowej
dotyczące wynalazku, wzoru użytkowego lub wzoru
przemysłowego dokonanego w ramach prac lub zadań
finansowanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa
Wyższego (zgodnie z ustawą o zasadach finansowania
nauki) przysługuje podmiotowi, któremu przyznano środki
finansowe na naukę.
Umowa między Ministrem a tym podmiotem albo decyzja
o przyznaniu środków finansowych może inaczej określić
kwestię tych uprawnień.
30
Ocena jednostek naukowych

Kompleksowa ocena jakości działalności naukowej lub
badawczo-rozwojowej jednostek naukowych
przeprowadzana jest, nie rzadziej niż co 4 lata, przez
powołany przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Komitet Ewaluacji Jednostek Naukowych.

projekt z dn. 27.10.2011 rozporządzenia MNiSW
w sprawie kryteriów i trybu przyznawania kategorii
naukowej jednostkom naukowym
31
Parametry dot. ochrony własności
przemysłowej
Patent na wynalazek udzielony przez Urząd Patentowy RP lub
udzielony za granicą na rzecz ocenianej jednostki naukowej, której
pracownikiem jest twórca patentu - 25 pkt oraz w przypadku
wdrożenia wynalazku do stosowania dodatkowe 25 pkt, przy czym
punktowane jest tylko jedno wdrożenie wynalazku.
Patent na wynalazek udzielony za granicą lub udzielony przez UP na
rzecz podmiotu innego niż oceniana jednostka naukowa, której
pracownikiem jest twórca patentu - 15 pkt
Prawo ochronne na wzór użytkowy lub prawo z rejestracji wzoru
przemysłowego udzielone przez UP lub udzielone za granicą - 10 pkt
oraz w przypadku zastosowania wzoru dodatkowe 10 pkt, przy czym
punktowane jest tylko jedno wdrożenie wynalazku.
Przysługujące prawo autorskie do utworu z zakresu architektury,
urbanistyki lub wzornictwa przemysłowego - przy czym punktowane
jest tylko jedno skorzystanie z prawa autorskiego - 10 pkt




32
Ocena nauczycieli akademickich

„wszyscy nauczyciele akademiccy podlegają okresowej
ocenie, w szczególności w zakresie … przestrzegania
prawa autorskiego i praw pokrewnych, a także prawa
własności przemysłowej” (art. 132 ust. 1 ustawy PSW)
33
Zagadnienia ochrony własności intelektualnej
w procesie kształcenia w uczelni

Dotychczas standardy kształcenia dla poszczególnych
kierunków studiów
- obecnie Krajowe Ramy Kwalifikacji

Studia podyplomowe dla przyszłych wykładowców
zagadnień ochrony własności intelektualnej Uniwersytet
Warszawski i Uniwersytet Marii Curie Skłodowskiej

Ranking szkół wyższych dziennika „Rzeczpospolita”
i fundacji „Perspektywy”
- parametr INNOWACYJNOŚĆ
34
Programy

„Patent Plus”

„Kreator innowacyjności”
w
Narodowym Centrum Badań i Rozwoju
35
Dziękuję za uwagę

similar documents