Slide 1

Report
Problem zakażeń HCV w Europie
Piotr Kramarz,
Zastępca Szefa Działu Naukowego ECDC
Erika Duffell, Marita van de Laar
Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób (ECDC)
ECDC – Improving and protecting
public health in Europe
3
Cele
•
•
•
•
System nadzoru oraz programów profilaktyki zakażeń
HCV w krajach UE
Przegląd literatury na temat rozpowszechnienia zakażeń
HCV oraz badań przesiewowych w kierunku HCV
Wzmożony nadzór nad zakażeniami HCV na poziomie
krajów UE
– Interpretacja pierwszych wyników
– Plany dotyczące prowadzenia stałego nadzoru
Pozostałe inicjatywy ECDC dotyczące zapobiegania
zakażeniom HCV
Badanie ECDC dotyczące systemu nadzoru
oraz programów profilaktyki w krajach UE
• Celem badania było zebranie szczegółowych danych
dotyczących systemu nadzoru oraz programów profilaktyki
zakażeń HBV oraz HCV, w tym:
− informacji ogólnych dotyczących systemu nadzoru nad zakażeniami
HBV oraz HCV
− informacji szczegółowych dotyczących stosowanych definicji
przypadków, klasyfikacji przypadków, itp.
− dostępu do badań przesiewowych oraz
programu szczepień ochronnych
• Badanie zostało zrealizowane
przez wykonawców we współpracy z ECDC
• Badanie realizowano w latach 2008 - 2009
• Raport techniczny opublikowano w 2010r.
Porównanie systemu nadzoru w krajach UE
Podobieństwa
Różnice
Obligatoryjność wdrożenia systemu
nadzoru występuje w większości
krajów
Rodzaj danych oraz źródła ich
pozyskiwania różnią się w dużym
stopniu pomiędzy krajami
Cele realizowanego systemu nadzoru
są zbieżne
Częstotliwość analizowania danych
różni się pomiędzy krajami
Większość krajów zbiera dane
dotyczące indywidualnych przypadków
na poziomie kraju
Występuje zróżnicowanie w zakresie
stosowania europejskiej definicji
przypadku
Występuje podobieństwo w zakresie
rodzaju zbierania podstawowego
zestawu danych (wiek, płeć, miejsce
zamieszkania, data zachorowania, data
rozpoznania)
Rodzaj oraz format zbieranych
danych różnią się pomiędzy krajami.
Epidemiologiczne czynniki ryzyka nie
zostały określone.
Powszechne jest zjawisko zaniżonej
zgłaszalności
Możliwość tworzenia powiązań
pomiędzy rejestrami różni się
pomiędzy krajami
Definicje przypadków zakażeń HBV i HCV
HBV
EU 2002/253/EC
EU 2008/426/EC
Possible EU
Extended EU
Other
No case definition
Żródło: ECDC
HCV
Faza zakażenia HCV
Acuteostra
Faza
only
Źródło: ECDC
Faza zakażenia HCV
Acute only
Faza
ostra
Faza
ostra +
Acute + chronic
przewlekła
Źródło: ECDC (wyniki wstępne)
Faza zakażenia HCV
Acute ostra
Faza
only
Faza ostra +
Acute + chronic
przewlekła
Faza ostra +
przewlekła +
przypadki
bezobjawowe
Źródło: ECDC
Faza zakażenia HCV
Acute ostra
Faza
only
Faza ostra +
Acute + chronic
przewlekła
Faza ostra +
przewlekła +
przypadki
bezobjawowe
Faza ostra +
przypadki
bezobjawowe
Źródło: ECDC
Faza zakażenia HCV
Faza ostra
Faza ostra +
przewlekła
Faza ostra +
przewlekła +
przypadki
bezobjawowe
Faza ostra +
przypadki
bezobjawowe
Nie określona
Źródło: ECDC
Faza zakażenia HCV
* rozróżnienie
pomiędzy fazami
zakażenia HCV
*
*
*
Faza ostra
*
*
Faza ostra +
przewlekła
Faza ostra +
przewlekła +
przypadki
bezobjawowe
Faza ostra +
przypadki
bezobjawowe
Nie określona
Źródło: ECDC
*
*
*
*
*
*
*
Wnioski z analizy systemu nadzoru
oraz programów profilaktycznych
•We wszystkich analizowanych krajach wdrożono system
nadzoru
•Istniejące systemy nadzoru nie są jednolite
•Stosowane definicje przypadków są różnorodne
•W wielu krajach dostępne dane nie umożliwiają rozróżnienia
pomiędzy przypadkami fazy ostrej oraz przewlekłej zakażenia
HCV
•W niewielu krajów są zbierane dane dotyczące czynników
ryzyka zakażenia HCV
Badanie ECDC dotyczące przeglądu literatury na temat
rozpowszechnienia, obciążenia zakażeniami
HBV oraz HCV oraz polityki programów przesiewowych
Badanie zrealizowane w krajach UE/EOG
w celu uzyskania danych dotyczących:
•rozpowszechnienia HBV i HCV
Wykluczenie
cytowań
n=
1515
•obciążenia zakażeniami
cytowań
•krajowej polityki dotyczącej badań
przesiewowych i ich efektywności
poprzez przegląd opublikowanych artykułów
Wykluczenie
publikacji
n= 120
publikacji
Potencjalnie przydatne
cytowania uzyskane
w trakcie pierwszego
wyszukiwania w bazach
Medline, Embase, SciSearch
n=1759 cytowań
Uzyskanie wersji papierowych
potencjalnie przydatnych
publikacji
n=244 publikacji
Uzyskane w trakcie
wyszukiwania elektronicznego :
n=236 publikacji
Uzyskane w trakcie przeglądu
bibliografii:
n=8 publikacji
Publikacje wykorzystane w
analizie
n=124 publikacji
Badania: n=114 publikacji
Przegląd badań: n=10 publikacji
Cele przeglądu literatury
1. Poznanie rozpowszechnienia przewlekłego zakażenia
HBV oraz HCV w populacji ogólnej/określonej populacji?
2. Określenie liczby przypadków przewlekłego zakażenia
HBV oraz HCV (na podstawie danych dotyczących
rozpowszechnienia)?
3. Poznanie obciążenia marskością wątroby oraz
nowotworem wątroby wywołanymi przez wirusy HBV
oraz HCV (chorobowość i umieralność)
4. Przedstawienie polityki krajowej w zakresie organizowania
badań przesiewowych w kierunku przewlekłego
zakażenia HBV oraz HCV w populacji ogólnej/określonej
populacji
5. Wskazanie efektywności oraz opłacalności kosztowej
badań przesiewowych
Wyniki przeglądu literatury:
badania rozpowszechnienia HCV
Rozpowszechnienie HCV (anty-HCV) w populacji ogólnej w
znaczącym stopniu różni się pomiędzy krajami:
– Zakres: od 0,4% w Szwecji, Niemczech i Holandii do 22%
we Włoszech
– Poziom rozpowszechnienia jest wyższy w południowej
części Europy
– We Włoszech występuje wysoki poziom rozpowszechnienia
zakażeń HCV w populacji ogólnej
• Z analizy epidemiologicznej oraz filogenetycznej wynika, że
obecna sytuacja jest wynikiem zwiększonej transmisji
zakażeń w placówkach ochrony zdrowia w latach 50.
Wyniki przeglądu literatury:
badania rozpowszechnienia HBV i HCV
w populacji ogólnej
Rozpowszechnienie HBsAg w populacji ogólnej
Rozpowszechnienie anty-HCV w populacji ogólnej
Populacja ogólna: poziom
rozpowszechnienia według krajów
HBsAg
Niski
(≤1%)
HCV Ab
Niski
(≤1%)
Belgia, Niemcy,
Holandia, Słowacja,
Szwecja, Wielka
Brytania
Średni
(>1% and ≤2%)
Francja, Hiszpania
Włochy
Wysoki
(>2%)
Brak
wystarczających
danych
Średni
(>1% and
≤2%)
Cypr, Czechy, Dania,
Finlandia, Irlandia
Wysoki
(>2%)
Brak
Grecja, Turcja
Bułgaria, Polska
wystarczających
danych
Rumunia
Austria, Chorwacja,
Estonia,
Macedonia, Węgry,
Islandia, Łotwa,
Liechtenstein,
Litwa, Luxemburg,
Malta, Norwegia,
Portugalia, Sierra
Leone
Wyniki przeglądu literatury: szacowana liczba osób
pozytywnych w kierunku anty-HCV według krajów
na podstawie wyników badań dotyczących rozpowszechnienia
zakażeń HCV w populacji ogólnej
Wyniki przeglądu literatury
• Wysokie zróżnicowanie w zakresie rozpowszechnienia HCV
w Europie
• Brak danych dotyczących rozpowszechnienia HCV w
populacji ogólnej w większości krajów
• Występowanie wysokiego odsetka osób zakażonych w
grupach ryzyka, przede wszystkim migrantów oraz osób
zażywających narkotyki drogą dożylną w krajach o niskim
poziomie rozpowszechnienia HCV
• Wysokie zróżnicowanie polityki w zakresie badań
przesiewowych w Europie
• Osiągnięcie zauważalnych korzyści zdrowotnych można
osiągnąć dzięki stosowaniu zasad profilaktyki wtórnej
• Uzasadniono opłacalność kosztową badań przesiewowych
w kierunku HCV u osób zażywających narkotyki drogą
dożylną
Wzmożony nadzór nad zakażeniami
HBV oraz HCV w Europie
•Wzmożony nadzór nad zakażeniami HBV i HCV obejmuje wszystkie kraje
UE/EOG oraz jest koordynowany przez ECDC (TESSy)
•Ekspercki Zespół Koordynujący został powołany w 2010r. w celu
nadzorowania procesu wdrażania wzmożonego nadzoru. Zespół opracował
ramy dla nadzoru nad zakażeniami HBV i HCV oraz uaktualnił definicje
przypadków
•Pierwsze spotkanie Europejskiej Sieci ds. Nadzoru nad Zakażeniami
HBV oraz HCV oraz reprezentantów wszystkich krajów UE/EOG odbyło się w
marcu 2011r.
•We wrześniu 2011r. przed Komitetem Sieci Europejskiej przedstawiono
uaktualnione definicje przypadków
•Pierwsze zbieranie danych za lata 2006-2010 rozpoczęło się w grudniu
2011r.; obecnie odbywa się drugie zbieranie danych za 2011r.
Before the creation of TESSy,
the European Surveillance System
Data
Centre
Data
Centre
Data
Centre
Member
States
Data
Centre
Member
States
Data
Centre
Data
Centre
Member
States
Data
Centre
Data
Centre
The European surveillance system:
a one-stop shop
Data upload and access by Member States.
Data access by:
Data users in
Member States
National institutes
Disease experts
Data upload
Data upload
Data upload
General public
Advisory Forum
members
Management Board
members
WHO
EMCDDA
EFSA
Member
States
Member
States
Member
States
Others
Ramy dla nadzoru nad zakażeniami HBV i HCV
• Dane podlegające zgłoszeniu: zgłaszanie wszystkich nowo
rozpoznanych indywidualnych przypadków (jeżeli
niedostępne, przesłanie danych zagregowanych);
• Zdarzenia nieoczekiwane: zgłaszanie zachorowań
zbiorowych i ognisk (poprzez użycie Systemu Informacji
Epidemicznej-EPIS);
• Baza danych dotyczących rozpowszechnienia: zbieranie
wyników dostępnych badań dotyczących rozpowszechnienia
zakażeń w celu uzupełnienia danych z nadzoru.
Wzmożony nadzór– Definicja przypadku
Zakażenie HCV
Europejska definicja przypadku z 2008r.
Nowa definicja przypadku
Kryteria kliniczne
Nie istotne ze względu na potrzeby nadzoru
epidemiologicznego
Nie istotne ze względu na potrzeby nadzoru
epidemiologicznego
Kryteria laboratoryjne
Co najmniej jedno z następujących
dwóch kryteriów:
Co najmniej jedno z następujących trzech
kryteriów:
— wykrycie kwasu nukleinowego
wirusa zapalenia wątroby typu C w
surowicy krwi
— wykrycie kwasu nukleinowego wirusa
zapalenia wątroby typu C w surowicy krwi
(HCV-RNA)
— wykrycie obecności swoistych
przeciwciał przeciw wirusowi
zapalenia wątroby typu C
potwierdzone innym testem w
kierunku obecności przeciwciał
— wykrycie antygenu rdzeniowego wirusa
zapalenia wątroby typu C (antygen korowy
HCV)
— wykrycie obecności swoistych
przeciwciał przeciw wirusowi zapalenia
wątroby typu C (anty-HCV) potwierdzone
innym testem w kierunku obecności
przeciwciał , np. testy immunoblot u osób
powyżej 18 r.z., bez wcześniejszej historii
chorobowej typu: zakażenie HCV
.
Kryteria epidemiologiczne
Nie dotyczy
Nie dotyczy
Klasyfikacja – Możliwy
Klasyfikacja – Prawdopodobny
Nie dotyczy
Nie dotyczy
Nie dotyczy
Nie dotyczy
Klasyfikacja – Potwierdzony
Każda osoba spełniająca kryteria laboratoryjne
Każda osoba spełniająca kryteria laboratoryjne
Wzmożony nadzór – faza zakażenia
Faza zakażenia:
Faza zakażenia w momencie rozpoznania. Wyróżnia się
następujące fazy: OSTRA, PRZEWLEKŁA lub NIEZNANA
Choroba
Faza
Opis
Zakażenie HCV
Ostra
Serokonwersja HCV w ostatnim czasie (wynik
negatywny testu w kierunku HCV w ciągu
ostatnich12 miesięcy)
lub
wykrycie kwasu nukleinowego wirusa zapalenia
wątroby typu C (HCV -RNA) lub antygenu
rdzeniowego wirusa zapalenia wątroby typu C w
surowicy/osoczu krwi oraz brak wykrycia
obecności swoistych przeciwciał przeciw
wirusowi zapalenia wątroby typu C (wynik
negatywny)
Przewlekła
wykrycie kwasu nukleinowego wirusa zapalenia
wątroby typu C (HCV -RNA) lub antygenu
rdzeniowego wirusa zapalenia wątroby typu C
w surowicy/osoczu krwi w dwóch próbkach
pobranych w odstępie co najmniej 12 miesięcy
Nieznana
Każdy nowo rozpoznany przypadek, który nie
może być zaklasyfikowany według powyższego
opisu jako zakażenie fazy ostrej lub przewlekłej
Wzmożony nadzór nad zakażeniami
HBV i HCV w krajach UE
Zasady
•Nadzór nad zakażeniami HBV i HCV zawiera podstawowy
zestaw zmiennych stosowanych dla wszystkich chorób
podlegających obowiązkowemu zgłaszaniu oraz zestaw
zmiennych specyficznych dla zakażeń HBV i HCV
• 33 zmienne
- 17 podstawowych
- 16 specyficznych
•Istnieje możliwość przesłania danych dla indywidualnych
przypadków oraz danych zagregowanych-kraje
członkowskie powinny przesyłać dane dla indywidualnych
przypadków (jeżeli jest to możliwe)
•Dane będą zbierane corocznie po wstępnym przesłaniu
powiadomienia
Podstawowe wnioski z analizy pierwszego
transferu danych
28 krajów przesłało dane dotyczące zakażeń HCV w 2010r.
Stosowane definicje przypadków różniły się pomiędzy krajami:
• 14 krajów stosowało uaktualnioną europejską definicję
przypadku
• 9 krajów używało europejską definicję przypadku z 2008r.
• 3 kraje stosowały krajową definicję przypadku
W 12 krajach było możliwe rozróżnienie pomiędzy zakażeniami fazy
ostrej oraz przewlekłej-użycie zmiennej “faza zakażenia” – przy
czym niektóre z krajów stosowały własne kryteria
W 2010r. zgłoszono 26.678 przypadków, z czego dla 20.910
(78,2%) faza zakażenia została określona jako nieznana
Wnioski z analizy pierwszego transferu danych–
2006-2010
• W 2010 zgłoszono 26.678 przypadków (6,9/100.000)
– 488 (1,8%) w fazie ostrej
– 5123 (19,2%) w fazie przewlekłej
– 20910 (78,2%) w fazie nie określonej
• Zróżnicowanie liczby przypadków oraz wskaźników
pomiędzy krajami
– częściowo jest wynikiem różnic w zakresie zgłaszania
przypadków fazy ostrej i przewlekłej (niektóre kraje
zgłaszają jedynie przypadki fazy ostrej)
• W krajach zgłaszających przypadki zakażeń fazy ostrej i
przewlekłej, w latach 2006-2010 zauważono tendencję
wzrostową w liczbie przypadków zakażeń przewlekłych
– Wzrost może być wynikiem większej liczby
wykonywanych testów diagnostycznych
Liczba zgłaszanych przypadków
zakażeń HCV na 100.000*
<5,0/100.000
Acute
only
5.,0 do <20,0/
100.000
Acute + chronic
≥20/100.000
+ asymptomatic
Brak dostępnych
danych/
porównywalne
*Uwzględniono kraje przesyłające dane dotyczące zakażeń fazy ostrej i przewlekłej
ECDC (wyniki wstępne)
Rozpowszechnienie przeciwciał anty-HCV
wśród osób zażywających narkotyki
drogą dożylną; Europa, 2008–2009
(Źródło: EMCDDA* oraz
Reitox Krajowy Punkt Centralny)
0 < 40 %
40 < 60%
≥ 60%
Nie
uwzględniono,
brak zgłaszania
lub brak
danych
*Europejskie Centrum
Monitorowania Narkotyków i Narkomanii
Liczba przypadków zakażeń HCV fazy ostrej i przewlekłej
na 100.000 w wybranych krajach UE/EEA, 2006 – 2010*
8.0
Wskaźnik (na 100.000)
7.0
6.0
5.0
4.0
Acute
3.0
Chronic
2.0
1.0
0.0
2006
2007
2008
2009
2010
Rok
*Dane pochodzą z Danii, Estonii, Słowacji, Słowenii oraz Szwecji
Wnioski z analizy pierwszego transferu danych–
2006-2010
• Ponad połowa przypadków znajdowała się w grupie wieku
25-44 lata (54,3% przypadków)
– 10,3% przypadków poniżej 25 r.ż.
• Stosunek mężczyzn do kobiet wyniósł 2:1
• Spośród wszystkich zgłoszonych w analizowanym okresie
przypadków, najczęstszym źródłem transmisji zakażenia
było zażywanie narkotyków drogą dożylną (77,4%)
• Dane dotyczące migracji są zgłaszane w małym stopniu;
na ich podstawie można jednak zauważyć, że migracja
przyczynia się do wzrostu zakażeń HCV w Europie, ale w
mniejszym stopniu niż jest to w przypadku zakażeń HBV
Kolejne działania w kierunku wdrożenia
wzmożonego nadzoru
•
•
•
•
•
Raport wstępny, w którym dokonano analizy danych za
lata 2006 – 2010 został przesłany do krajów w celu
ewaluacji
Obecnie są zbierane dane za 2011r. od wszystkich krajów
UE/EOG
Dane za 2011 r. zostaną połączone z danymi za lata 2006
– 2010, a raport wstępny powstanie do końca 2012
Wersja ostateczna raportu powstanie na początku 2013r.
W marcu/kwietniu 2013r. jest planowane spotkanie Sieci
ds. Nadzoru nad Zakażeniami HBV oraz HCV oraz Zespołu
Koordynującego
Siedziba ECDC, Szwecja:
Obchody Światowego Dnia AIDS
Podstawowe Zasady Profilaktyki
Skierowanie działań na grupy ryzyka: osoby
zażywające narkotyki drogą dożylną
Zapobieganie chorobom zakaźnym
związanym z zażywaniem narkotyków
drogą dożylną
Wytyczne oraz ocena dowodów
naukowych
Kompleksowy zestaw
działań profilaktycznych
• Opracowane wspólnie z Europejskim Centrum
Monitorowania Narkotyków i Narkomanii na
podstawie wzajemnego porozumienia z 2010r.
• Opublikowane jako wspólne zalecenia w 2011r.
Anonimowość
Osiągalność
Prostota w zastosowaniu
Dialog
Pragmatyzm
Brak oceniania
Realizm
Według wytycznych opartych na dowodach naukowych
zaleca się przestrzeganie siedmiu podstawowych zasad
profilaktyki
• SPRZĘT DO INIEKCJI
• SZCZEPIENIE
• LECZENIE WYMAGAJĄCE PODAWANIA LEKÓW
• BADANIA DIAGNOSTYCZNE
• LECZENIE CHORÓB ZAKAŹNYCH
• PROMOCJA ZDROWIA
• UKIERUNKOWANE DOSTARCZANIE USŁUG
POŁĄCZENIE POWYŻSZYCH ZASAD USPRAWNI
METODY ZAPOBIEGANIA ZAKAŻENIOM
ORAZ ZAPEWNI ICH EFEKTYWNOŚĆ
Projekt dotyczący efektywności kosztowej
Celem projektu jest dokonanie przeglądu metod stosowanych
w analizach efektywności kosztowej dla zakażeń wirusami HIV,
HBV oraz HCV oraz opracowanie modelu i narzędzi, które
mogą być stosowane na poziomie krajowym do oszacowania
opłacalności badań przesiewowych
Projekt zakłada trzy etapy realizacji:
1. Przegląd systematyczny piśmiennictwa
2. Opracowanie zestawu narzędzi
3. Publikacja materiałów szkoleniowych
Zakończenie realizacji projektu jest planowane na początku
2014r.
Projekt dotyczący utworzenia bazy danych
rozpowszechnienia zakażeń
• Dane dotyczące rozpowszechnienia stanowią uzupełnienie dla systemu
nadzoru nad indywidualnymi przypadkami zakażeń HCV
• Cel – zebranie danych o rozpowszechnieniu zakażeń HBV i HCV,
HIV/AIDS oraz zarażeń o etiologii Chlamydiae z różnych źródeł, w tym
programów przesiewowych oraz badań dotyczących rozpowszechnienia
oraz zestawienie uzyskanych danych celem usprawnienia procesu
dystrybucji wyników
• Ostatnio zakończono badanie pilotażowe dotyczące zakażeń HBV
w jednym z krajów
• Kolejnym działaniem ECDC jest opracowanie raportu podsumowującego
pierwsze dwa etapy projektu wraz ze wskazaniem możliwości przyszłych
modyfikacji bazy danych. Raport zostanie poddany ocenie konsultantów
zewnętrznych do końca 2012r.
Zapobieganie zakażeniom HBV i HCV oraz
kompleksowy system kontroli
Opracowanie przygotowane przez zewnętrznych wykonawców dla
ECDC w celu kompleksowego określenia problematyki zakażeń HBV i
HCV w Europie.
Cele:
1. Charakterystyka istniejącej polityki działań oraz planowanych
aktywności w zakresie zapobiegania oraz kontroli zakażeń
HBV i HCV w krajach UE/EOG
2. Wskazanie głównych partnerów oraz ich podstawowych
funkcji
3. Dokonanie strategicznej analizy głównych metod
zapobiegania zakażeniom w oparciu o uzyskane dane
Opracowanie umożliwia podjęcie dalszych działań przez ECDC, które
zmierzają do przygotowania systemu zapobiegania oraz kontroli nad
zakażeniami HBV oraz HCV w Europie
Konsultacja wersji wstępnej Ramy przez partnerów odbędzie się na
początku 2013r.
Podsumowanie
• Wyniki przeglądu literatury oraz wzmożonego nadzoru
wskazują na znaczne obciążenie chorobami wywołanymi
przez wirus HCV w większości krajów europejskich
• Wyniki świadczą również o dużym zróżnicowaniu w zakresie
sytuacji epidemiologicznej tych chorób pomiędzy krajami
• Zakażenie HCV w Europie stanowi istotny problem zdrowia
publicznego, który wymaga podjęcia wzmożonych działań w
zakresie profilaktyki pierwotnej oraz wtórnej
• Działania podejmowane przez ECDC zmierzają do
zwiększenia świadomości na temat epidemiologii zakażeń
HCV oraz zapewnienia wsparcia dla państw członkowskich w
podejmowaniu wyzwań związanych z epidemią HCV
www.ecdc.europa.eu
Dziękuję

similar documents