Document

Report
1
ROZWÓJ WSPÓLNEJ POLITYKI
ZAGRANICZNEJ
• PLAN PLEVEN’A (1950 r.)- zakładał powstanie EWO
(armia europejska pod wspólnym dowództwem) oraz
EWP. Układy zostały odrzucone przez Zgromadzenie
Narodowe Francji w 1954 r.
• PLANY FOUCHET’A (‘61-’62 r.)- zacieśnienie
współpracy w dziedzinie polityki zagranicznej i
obronnej.
• EUROPEJSKA WSPÓŁPRACA POLITYCZNA
(1969-1970 r.)- jej istotą była permanentna współpraca
ministrów spraw zagranicznych i resortów spraw
zagranicznych; pozostawała poza WE;
• RAPORT KOPENHASKI (1973 r.)- skonkretyzował
działania EWP; wymóg konsultacji przed podjęciem
decyzji w istotnych sprawach.
2
ROZWÓJ WSPÓLNEJ POLITYKI
ZAGRANICZNEJ
•
•
•
JEDNOLITY AKT EUROPEJSKI (1986 r.)- był
pierwszym traktatem, który normował postanowienia
o europejskiej współpracy zagranicznej; nadał jej
podstawę prawnomiędzynarodową; określił trzy
grupy zadań EWP: wspólne formułowanie i
realizowanie polityki zagranicznej, potwierdzenie
włączenia do EWP polityki bezpieczeństwa oraz
zacieśnienie współpracy w organizacjach i na
konferencjach międzynarodowych.
TRAKTAT O UNII EUROPEJSKIEJ (1992 r.)powstaje trójfilarowa UE; II filar tworzy Wspólna
Polityka Zagraniczna i Bezpieczeństwa oparta na
współpracy międzyrządowej; był reformowany TA
oraz TN.
TRAKTAT LIZBOŃSKI...
3
ZASADNICZE ELEMENTY REFORMY
TRAKTATU LIZBOŃSKIEGO W WPZ
• Powołanie Przewodniczącego Rady Europejskiej
• Ustanowienie Wysokiego Przedstawiciela do Spraw
Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa
• Utworzenie Europejskiej Służby Działań
Zewnętrznych
• Rozszerzony zakres tzw. misji petersberskich
• Zmiana celów oraz instrumentów działania WPZ
• Wprowadzenie klauzuli solidarności
• Przystąpienie UE do Europejskiej Konwencji Praw
Człowieka
• Wprowadzenie możliwości podejmowania
wzmocnionej współpracy
4
Ogólne zasady WPZ
• Działania Unii opierają się na zasadach leżących u jej podstaw:
demokracji, państwa prawnego, nienaruszalności praw
człowieka, poszanowania godności ludzkiej, zasad równości i
solidarności oraz poszanowania zasad KNZ oraz prawa
międzynarodowego.
• WPZ podlega szczególnym zasadom i procedurom; wyklucza się
przyjmowanie aktów prawotwórczych
• Państwa członkowskie popierają, aktywnie i bez zastrzeżeń,
politykę zewnętrzną i bezpieczeństwa Unii w duchu lojalności i
wzajemnej solidarności i szanują działania Unii w tej dziedzinie
oraz powstrzymują się od wszelkich działań które byłyby
sprzeczne z interesami Unii.
• Unia może zawierać umowy z państwami lub organizacjami w
dziedzinach objętych w rozdz. 2 Tytułu V TUE, które wiążą Unię
i państwa członkowskie
5
NOWE CELE WPZ
Nowy art. 21 TUE wymienia dłuższą listę celów WPZ niż przed reformą:
1. ochrona wartości, interesów, bezpieczeństwa, niezależności i
integralności;
2. umacnianie i wspieranie demokracji, państwa prawnego, praw
człowieka i zasad prawa międzynarodowego;
3. utrzymanie pokoju, zapobieganie konfliktom i umacnianie
bezpieczeństwa
4. wspieranie trwałego rozwoju gospodarczego i społecznego;
5. zachęcanie wszystkich krajów do integracji w ramach gospodarki
światowej;
6. przyczynianie się do opracowywania międzynarodowych środków
służących ochronie i poprawie stanu środowiska naturalnego;
7. niesienie pomocy narodom, krajom i regionom dotkniętym klęskami
8. wspieranie systemu międzynarodowego opartego na silniejszej
współpracy wielostronnej
6
INSTYTUCJE REALIZUJĄCE WPZ
Rada Europejska, Przewodniczący Rady Europejskiej,
Prezydencja
• Rada nadaje Unii impulsy niezbędne do jej
rozwoju i określa ogólne kierunki i priorytety
polityczne; określa strategiczne interesy i cele Unii
dotyczące wspólnej polityki zewnętrznej;
• Przewodniczący RE zapewnia na swoim poziomie
oraz w zakresie swojej właściwości reprezentację
Unii na zewnątrz; zwołuje nadzwyczajne
posiedzenie Rady Europejskiej w przypadku
szczególnej sytuacji międzynarodowej
• Pierwszym Przewodniczącym Rady Europejskiej
(pot. Prezydentem Unii) został premier Belgii
Herman Van Rompuy
7
INSTYTUCJE REALIZUJĄCE WPZ
Wysoki Przedstawiciel ds. Zagranicznych i Bezpieczeństwa /
Komisja
• Łączy dotychczasowe funkcje Wysokiego Przedstawiciela
ds. WPZiB oraz komisarza ds. zewnętrznych
• Prowadzi (wykonuje) wspólną politykę zagraniczną;
przyczynia się poprzez swoje propozycje do opracowania
tej polityki i realizuje ją z upoważnienia Rady
• Przewodniczy Radzie do Spraw Zagranicznych (składa
propozycje i wykonuje decyzje)
• Czuwa nad spójnością działań zewnętrznych; odpowiada w
ramach Komisji za jej obowiązki w dziedzinie stosunków
zewnętrznych
• Zapewnia jedność, spójność i skuteczność działań Unii
• Reprezentuje Unię w zakresie spraw zagranicznych,
prowadzi dialog polityczny, wyraża stanowisko Unii
• Pierwszym w historii Wysokim Przedstawicielem została
Catherine Ashton
8
INSTYTUCJE REALIZUJĄCE WPZ
Parlament Europejski
•
•
•
•
•
•
•
Wysoki Przedstawiciel regularnie konsultuje się z PE w zakresie gł.
aspektów i podstawowych opcji wspólnej polityki zagranicznej
Jest informowany o rozwoju polityki
Poglądy PE powinny być „należycie uwzględniane” przez
Wysokiego Przedstawiciela
Może kierować do Rady i Wysokiego Przedstawiciela pytania,
formułować zalecenia względem nich
Przeprowadza debatę dwa razy w roku o postępach w realizacji
wspólnej polityki zagranicznej
Otwiera, monitoruje oraz finalizuje negocjacje dot. przystąpienia
państw europejskich do Unii (Komisja)
Wzmacnia stosunki polityczne z krajami trzecimi, w szczególności
z krajami leżącymi w bezpośrednim sąsiedztwie Unii, poprzez
szeroko zakrojone programy współpracy i pomocy lub poprzez
porozumienia międzynarodowe, takie jak porozumienia
stowarzyszeniowe i umowy o partnerstwie;
9
INSTYTUCJE REALIZUJĄCE WPZ
Rada
• Rada ds. Zagranicznych opracowuje
działania zewnętrzne Unii na podst.
strategicznych kierunków określonych przez
Radę Europejską
• Określa i realizuje wspólną politykę
zagraniczną
• Zapewnia spójność, jednolitość i
skuteczność działań Unii
• Podejmuje decyzje określające podejście
Unii do danego problemu o charakterze
geograficznym lub przedmiotowym
• Wspólnie z PE przyjmuje środki w celu
realizacji polityki w dziedzinie współpracy
na rzecz rozwoju, akcji pomocy
humanitarnych...
10
Głosowanie większością kwalifikowaną w
Radzie
• Od 1 listopada 2014 roku większość kwalifikowaną
stanowi co najmniej 55% członków Rady, jednak
nie mniej niż 15 z nich, reprezentujących Państwa,
których łączna liczba ludności stanowi co najmniej
65% ludności Unii. Mniejszość blokująca = co
najmniej 4 członków.
• Od 1 listopada 2014 r. jeżeli Rada nie stanowi na
wniosek Komisji lub Wysokiego Przedstawiciela
większość kwalifikowana stanowi co najmniej
72% członków Rady, których łączna liczba
ludności stanowi co najmniej 65% ludności Unii
• Między 1 listopada 2014 r. a 31 marca 2017 r.
członek Rady może zażądać przyjęcia decyzji
metodą głosów ważonych.
11
INSTYTUCJE REALIZUJĄCE WPZ
Europejska Służba Działań Zewnętrznych
Komitet Polityczny i Bezpieczeństwa
• ESDZ została powołana na mocy art. 27 TUE w
brzmieniu „polizbońskim”
• Rodzaj służby dyplomatycznej Unii; wspomaga ona
Wysokiego Przedstawiciela w wykonywaniu
swojego mandatu; współpracuje ze służbami
dyplomatycznymi Państw Członkowskich;
• KPiB obserwuje sytuację międzynarodową w
dziedzinach objętych wspólną polityką zagraniczną;
przyczynie się do określania polityk; wydaje opinie
dla Rady na jej żądanie, Wysokiego Przedstawiciela
lub z własnej inicjatywy; czuwa nad
wprowadzaniem w życie uzgodnionych polityk
12
Narzędzia II filaru wg Traktatu z Nicei
W brzmieniu nicejskim art. 12 TUE przewidywał 5 instrumentów
działania WPZiB:
1. Zasady i ogólne wytyczne- określane przeważnie przez Radę
Europejską
2. Wspólne strategie- tworzyły podstawy dla unormowania
wszelkich płaszczyzn stosunków z danym, ważnym
strategicznie dla UE regionem lub państwem
3. Wspólne stanowiska- określały podejście Unii do danego
problemu o charakterze geograficznym lub przedmiotowym.
A. Dot. sankcji wobec państw trzecich
B. Dot. polityki UE wobec państw trzecich
C. Odnoszące się do pewnych inicjatyw specjalnych
o charakterze tematycznym.
4. Wspólne działania- dot. sytuacji w których niezbędne było
podjęcie działań operacyjnych; określały ich zasięg, cele,
zakres i środki, jakie mają być oddane do dyspozycji Unii,
warunku wprowadzania ich w życie oraz czas ich trwania.
13
Narzędzia prowadzenia wspólnej polityki
zagranicznej (Lizbona)
•
•
•
•
Unia prowadzi WPZ za pomocą określania ogólnych
wytycznych, przyjmowania decyzji (dot. działań, stanowisk
oraz zasad wykonywania decyzji) oraz umacniania
systematycznej współpracy między państwami
Istotną możliwością jest zawieranie umów
międzynarodowych na podst. Tytułu V Części Piątej TFUE
WPZ jest określana i realizowana przez Radę Europejską i
Radę jednomyślnie
Wyjątkami od zasady jednomyślności jest większość
kwalifikowana stosowana przez Radę przy: przyjęciu decyzji
na podstawie decyzji Rady Europejskiej, przyjęciu decyzji
zgodnie z propozycją Wysokiego Przedstawiciela opartą na
wniosku Rady Europejskiej, podjęciu decyzji wykonującej
inną decyzję oraz mianowaniu specjalnego przedstawiciela.
Rada może jednomyślnie przyjąć decyzję o głosowaniu
większością kwalifikowaną w innych przypadkach niż
wymienione (art. 31 TUE)
14
Odstępstwa mechanizmu decyzyjnego
W obszarze Wspólnej Polityki Zagranicznej Unii Europejskiej możliwe są dwa
przypadki odstąpienia od obowiązku realizacji decyzji Rady przez Państwo
Członkowskie:
1. Wstrzymanie się od głosu- każdy członek Rady może wstrzymać się od
głosu składając jednocześnie formalne oświadczenie. Nie jest zobowiązany
do realizacji decyzji, ale uznaje jej moc wiążącą dla Unii.
2.
Sprzeciw przy przyjęciu decyzji
podejmowanej większością
kwalifikowaną- państwo
członkowskie może zgłosić taki
sprzeciw z istotnych względów
polityki krajowej; głosowanie nie
dochodzi do skutku
15
Akcje niesienia pomocy, akcje ratunkowe i działania ochronne,
mające na celu pomoc ludziom w państwach
trzecich, szczególnie najbardziej bezbronnym
spośród nich. Pomoc przysługuje przede
wszystkim osobom w krajach rozwijających
się, ofiarom klęsk żywiołowych, katastrof wywołanych
działalnością człowieka (takich jak
wojny i konflikty).
…
 Pomoc potrzebującym - niezależnie od ich rasy, wyznania
czy przekonań politycznych
 Globalny zasięg pomocy UE: Irak, Afganistan, Terytorium
Palestyńskie, Afryka
 14% budżetu na pomoc humanitarną UE przeznacza dla
ofiar tzw. zapomnianych kryzysów: Nepal, Czeczenia,
Kaszmir
 122,7 mln euro dla Kosowa w ramach programu pomocy
ekonomicznej
 pomoc w sytuacjach kryzysowych
 pomoc żywnościowa
 pomoc dla uchodźców
Pomoc w sytuacjach kryzysowych
 przyznawana jest w formie środków pieniężnych, dzięki którym można
dokonać zakupu i dystrybucji najpotrzebniejszych artykułów, (leki,
żywność i namioty) lub w formie finansowania przeznaczonego na
odbudowę infrastruktury po zażegnaniu kryzysu.
Pomoc żywnościowa
 Dostarczanie żywności do
regionów dotkniętych głodem
lub suszą
 Dostarczanie żywności w
przypadkach nagłego braku
żywności wynikających z
katastrof powstałych z winy
człowieka lub niemożliwych do
przewidzenia katastrof
naturalnych.
Pomoc dla uchodźców
 UE oraz jej państwa członkowskie udzielają pomocy uciekinierom
wypędzonym ze swoich krajów oraz przesiedleńcom w granicach ich
własnego państwa lub regionu.
 Pomoc unijna pozwala takim osobom
przetrwać okresy kryzysowe do momentu,
gdy będą w stanie powrócić do domów lub
osiedlić się w nowym kraju.
Strategie wyjścia
Przygotowanie strategii wyjścia
Przekazanie kontroli w ręce władz lokalnych
Działania po konfliktowe
Najwięksi biorcy pomocy humanitarnej
UE w Afryce w 2007 r. i 2008 r. (w mln euro)
180
167
160
140
110.5
120
100
80
2007
60
40
20
24
19.5
20
23.5
30.2
25
30.5 30
34.8
50 45.6
2008
18
0
Źródło:
http://ec.europa.eu/echo/funding/budget_en.htm
Nadchodzi ECHO
• Unia Europejska kieruje swą pomoc w
sytuacjach kryzysowych poprzez Biuro Pomocy
Humanitarnej (ECHO).
• Od chwili powstania w 1992 r. ECHO podjęło
działania w ponad 100 krajach na całym
świecie (Sri Lanca, Afganistan, Tanzania,
Kongo)
• W ostatnich latach średni roczny budżet ECHO
wynosił około 700 mln euro.
• Pomaga w ratowaniu życia
• Chroni godność ofiar i dba o ich prawe
traktowanie
• Dostarcza sprzęt kryzysowy (leki, żywność, czysta
woda, sprzęt medyczny, namioty)
• Zapewnia warunki sanitarne
• Finansuje zespoły medyczne
• Wspiera transport i logistykę
Humanitarian Aid Department
Sieci współpracy - Partnerzy
humanitarni
UE i ECHO nie są w stanie same zgromadzić zasobów w ilości
niezbędnej do dostarczenia sprzętu kryzysowego, wysłania
zespołów ratunkowych, założenia szpitali polowych.
• Organizacje pozarządowe (NGO) - tereny dotknięte wojną
domową
• Specjalistyczne agencje ONZ – sytuacje kryzysowe obejmujące
rozległe tereny, oraz przemieszczenia ludności na dużą skalę
• Międzynarodowy Czerwony Krzyż - posiada agencje na całym
świecie bardzo często jest właśnie tą organizacją, która może
najszybciej przesłać pomoc do regionów dotkniętych
niespodziewaną klęską żywiołową. Pomoc przy organizowaniu
dostaw żywności i wyposażenia.
 Reakcja natychmiastowa w sytuacji kryzysowej
* Zaangażowanie ekspertów ECHO w akcję niesienia pomocy
Pomoc finansowa
* 500 mln dolarów dla ofiar tsunami
* Wezwania do ogłoszenia wobec krajów najbardziej dotkniętych tsunami
moratorium na spłatę długów, umorzenia długów i pomocy w ich spłacaniu
* Dobrowolne wpłaty posłów w wysokości jednej lub więcej diet dziennych
na rzecz ofiar katastrofy tsunami
Działania śródterminowe
* Opracowania i udostępnienia technologii obszernego i skutecznego
systemu wczesnego ostrzegania krajom Oceanu Indyjskiego
* Uproszczenie procedur występowania o pomoc
Potrzeby długoterminowe
* Opracowania skutecznego i skoordynowanego planu działań na wypadek
przyszłych katastrof których ściśle określonym celem ma być zmniejszenie
nędzy
i odbudowa dotkniętych klęską społeczności
Stosunki zewnętrzne
Pojęcie “stosunki zewnętrzne” w
kontekście europejskim obejmuje
wszelkie aspekty spraw zagranicznych
UE z wyjątkiem handlu i rozwoju
UE uczestniczy regularnie w spotkaniach na
szczycie z głównymi partnerami, takimi jak :
 Stany Zjednoczone
 Japonia
 Kanada
 Rosja
 Indie
 Chiny.
Z tymi oraz z innymi krajami Unia utrzymuje
stosunki w następujących dziedzinach:
edukacja, ochrona środowiska, walka z
przestępczością oraz ochrona praw człowieka.
Stosunki z Rosją – polityka
energetyczna
 Rosja – największy sąsiad UE
 Stosunki UE- Rosja zostały po raz pierwszy sformalizowane 24
czerwca 1994
 Porozumienia UE - Rosja
 W 2004 r. Rosja odmawia udziału w Europejskiej Polityce
Sąsiedztwa. Podczas pomarańczowej rewolucji opowiedziała się po
stronie Wiktora Janukowycza, oskarżanego o sfałszowanie wyborów,
co spowodowało konflikt z UE.
 Zależność UE od rosyjskich dostaw energii
 “Rosja jest energetycznym uzupełnieniem Unii Europejskiej (…), a
energetyka- jest dziedziną, w której współpraca między Unią
Europejską a Rosją jest najbardziej realna”.
 Nowy układ o partnerstwie?
Samowystarczalność energetyczną UE?
_______ Zapotrzebowanie Unii Europejskiej na energię
_______ Produkcja własna
_______ Różnica pokrywana importem
Dane Komisji Europejskiej.
Zależność poszczególnych grup państw europejskich od importu
gazu z Rosji (stosunek importu z FR do całkowitej konsumpcji).
UE - Stany Zjednoczone
 Stany Zjednoczone i Unia Europejska - największe światowe potęgi ekonomiczne
 Stosunki bilateralne (Łączna wartość dwustronnej wymiany towarowej wyniosła w
2002 r. około 370 mld dolarów, co stanowi około 20% wartości całego handlu
zagranicznego obu partnerów oraz 8% handlu światowego)
 Pierwsze kontakty między Stanami Zjednoczonymi Wspólnotą zostały nawiązane na
początku lat 50. XX
 Deklaracja Transatlantycka - program współpracy między USA i WE
 Nowy program transatlantycki
 Zacieśnienie współpracy – wspólna walka z terroryzmem
 Komisja Europejska proponuje Stanom Zjednoczonym negocjacje w sprawie
zniesienia obowiązku wizowego dla obywateli wszystkich państw Unii Europejskiej.
 Amerykańska interwencja w Iraku - sprzeciw Francji,
Niemiec i Belgii
 List ośmiu - Wielka Brytania, Hiszpania, Włochy, Polska,
Portugalia, Dania, Węgry , Czechy
 Cztery płaszczyzny partnerstwa: wsparcia demokracji,
pokoju i praw człowieka, rozwoju dobrobytu, wspólnego
rozwiązywania globalnych problemów oraz współpracy w
zakresie energetyki i walki ze zmianami klimatu.
 2007 Transatlantycka Rada Ekonomiczna
 05.04.2009 r. Praga - nieformalny
szczyt UE- USA.
USA – EU partnerstwo czy rywalizacja?
Misje policyjne – w rejonach po konfliktowych. Cel – wdrożenie pokoju
Macedonia, Bośnia i Hercegowinie, Kongo (Kinszasie) oraz
Palestyna,
Kosowo
Misje doradcze oraz misje cywilno-wojskowego wsparcia
Palestyna, Mołdawia – Ukraina, Sudan, Demokratyczna
Republika
Konga
Misje doradcze w sprawach prawnych / misje monitorujące
Gruzja , Irak
Misje wojskowe – najważniejsze z prowadzonych misji
Macedonia, Bośnia i Hercegowina
Bałkany a UE
• Kraje Bałkańskie jako istotny partner dla UE
• EUFOR (Europian Union Force in Bosnia and Harzegovina) dowództwo nad misją stabilizacyjną w Bośni i Harcegowinie
• Zapewnienie stabilizacji w Bośni i Hercegowinie, ze
szczególnym uwzględnieniem ewentualnego członkostwa tego
kraju w strukturach UE w przyszłości
• Zapewnić bezpieczeństwo ludności BiH i ochrona granic kraju
• Wspieranie Międzynarodowego Trybunału Karnego dla
Jugosławii w poszukiwaniu zbrodniarzy wojennych
• Operacja możliwa dzięki współdziałaniu z NATO
Ukraina/Mołdawia
 Misja kontroli granic
 Główne zadania:
– modernizacja i harmonizacja mołdawskich i ukraińskich standardów
oraz procedur dostosowanie ich do przepisów istniejących
w państwach unijnych
– szkolenia z zakresu przeciwdziałania handlu ludźmi i przemytu
– Szkolenie z zakresu efektywnego wykorzystywania funduszy
– walka ze zorganizowaną przestępczością
Tabela porównawcza misji wojskowych
Współpraca Organizacji Narodów
Zjednoczonych z Unią Europejską.
 Wszyscy z 27 członków Unii Europejskiej są również członkami ONZ
 Koordynacja działań i współpraca z ONZ w następujących dziedzinach:
rozwoju podtrzymywania pokoju, środowiska i zrównoważonego rozwoju, pomocy
humanitarnej, praw człowieka, handlu i rozwoju, kultury i cywilizacji.
 Wspólnoty Europejskie są głównym źródłem finansowania pomocy dla programów,
agend wyspecjalizowanych i funduszy ONZ. W latach 1997-1999, wkład Wspólnot
Europejskich do nich wyniósł ponad 350 milionów rocznie.
 W 1974 r. Wspólnocie Europejskiej przyznano status stałego obserwatora w ONZ
 Formuła Berlin Plus — umowa między Unią Europejską, a NATO uzgodniona w
dniach 23-25 kwietnia 1999 roku na szczycie w Waszyngtonie. Dzięki niej Unia
nabyła dostęp do zasobów, zdolności i danych planistycznych NATO przy
przeprowadzaniu operacji pokojowych bez udziału USA
Rozszerzenie UE - zjednoczony
kontynent






Procesem Stabilizacji i
Rozwoju (SAP) na
Bałkanach Zachodnich
Chorwacja, Turcja, Jugosłowiańska Republika Macedonii –
status państw kandydujących
Perspektywa wejścia Turcji do Unii Europejskiej
1963 status członka stowarzyszonego
2005 status państwa kandydującego – rozpoczęcie negocjacji
Zwolennicy wejścia Turcji do UE: Wielką Brytanię, Hiszpanię,
Belgię, Czechy, Węgry, Litwę, Łotwę i Estonię
Oponenci: Francja, Austria, Luksemburg, Grecja
Argumenty „za” i „przeciw”
•
•
•
•
•
Turcja jako „pomost” w relacjach UE Bliski Wschód
Położenie geopolityczne zapewnienie dostępu do Bliskiego
Wschodu i Azji Środkowej.
Wspieranie procesu demokratyzacji
państw muzułmańskich
Młode społeczeństwo w wieku
produkcyjnym - rozwiązanie
problemu starzejącego się
społeczeństwa
Wzmocnienie EPBiO poprzez
potencjał militarny Turcji
• Słabo rozwinięta gospodarka Turecka dodatkowe koszty dla starych członków UE
• Spodziewana
fala
migracji
i
utrata
"europejskich" miejsc pracy na rzecz Turcji
• Turcja dzieli ponad tysiąc kilometrów granicy z
krajami Bliskiego Wschodu: Iran, Irak, Syria.
Wolny przepływ ludzi mógłby ułatwić
terrorystom islamskim przedostawanie się na
tereny Europy Zachodniej
• Polityka Turcji wobec Kurdów oraz kwestia
Cypru Północnego
• Nieuznawanie ludobójstwa popełnionego przez
Turcję na początku XX wieku na ludności
Ormiańskiej
• Różnice w mentalności Tureckiej i Europejskiej
• 100 mln mieszkańców - największa liczbę miejsc
w Parlamencie Europejskim i wpływ w Radzie
Europejskiej
13%
35%
Za
52%
Przeciw
Nie mam zdania

similar documents