Verwisselingen overheersen in segmentele versprekingen

Report
Weter beten: Verwisselingen overheersen
in segmentele versprekingen
Sieb Nooteboom & Hugo Quené
Utrecht institute of Linguistics
1
Segmentele versprekingen
anticipatie:
beter weten > weter weten
perseveratie:
beter weten > beter beten
verwisseling:
beter weten > weter beten
2
Relatieve frequenties van typen versprekingen.
Aantal gevallen
200
160
niet verbeterd
120
verbeterd
80
40
0
anticip
persev
verwis
Type verspreking
N.B. Versprekingen die geclassificeerd zijn als verbeterde
anticipaties heel vaak interrupties van het type:
wee... beetuhr weetuh.
3
Geschatte verdeling van segmentele
versprekingen
Aantal gevallen
160
120
niet verbeterd
verbeterd
80
40
0
anticip
persev
verwis
Type verspreking
Dit is speculatief, maar wordt voorspeld door scancopier model van Shattuck-Hufnagel
4
SHATTUCK-HUFNAGEL’S “SCAN-COPIER” MODEL VAN
SEQUENTIËLE ORDENING VAN SPRAAKSEGMENTEN (1983):
I) Suprasegmenteel raamwerk:
#CV+CVC+VCV+CVC+VCC+CCV+CVCVCC+CV#
II) Beperkte verzameling geactiveerde segmenten,
ee, b, t, r, uh, ee, w, t, uh
III) Segment met hoogste graad van activatie dat in een positie past wordt in
die positie gezet
IV) Steeds als een segment in een positie gezet is wordt dat segment
gede-activeerd
MOGELIJKE FOUTEN:
1) Het verkeerde segment pakken (omdat dat toevallig de hoogste
graad van activatie heeft)
2) Het gebruikte segment niet de-activeren
5
Anticipatie: Twee fouten in het “scan-copier” proces:
1.
2.
Het verkeerde segment pakken, t.w. w for b in weetuhr
Vergeten dat segment te de-activeren. Zo kan weetuhr weetuh ontstaan.
Perseveratie: Twee fouten in het “scan-copier” proces:
1. Vergeten een correct gebruikt segment te de-activeren
2. Dat segment daarna in het verkeerde slot stoppen, t.w. het slot van w in
beetuhr beetuh
Verwisseling: Eén enkele fout in het “scan-copier” proces:
1.
Een verkeerd segment pakken, t.w. w for b in weetuhr
Dat verkeerde segment wordt terecht gede-activeerd. Het niet
gebruikte segment, de b, wordt nu automatisch in het slot van de w
gestopt: weetuhr beetuh
AANNAME:
Twee opeenvolgende fouten in het proces minder waarschijnlijk dan één enkele
fout.
VOORSPELLING 1:
Verwisselingen waarschijnlijker dan anticipaties en perseveraties.
6
1) Van uit het scan-copier model voorspellen
we dat verwisselingen vaker gemaakt
worden dan anticipaties en
perseveraties.
2) Het scan-copier model gaat er van uit dat
segmentele versprekingen “alles-ofniets” zijn, dus niet gradueel. Dit is in
strijd met bevindingen van Goldstein
e.a. (2007).
7
Experiment aangepast vanuit Baars, Motley and
MacKay (1975)
stimulus stil te lezen:
seintje:
buis ven
boom voel
bef vier
bas vis
bon vol
vos bot
??????
uitgelokte verspreking:
bos vot
woordparen om stil te lezen:
8
verwisseling
woordpaar
anticipatie
perseveratie
woord 1 woord 2 woord 1 woord 2 woord 1 woord 2
1
baal
voet
vaam
koer
koer
baal
2
buis
veil
vuig
roes
roes
buis
3
bik
vat
vak
des
des
bik
4
ben
vin
ven
zeg
zeg
ben
5
bok
vol
vol
tot
tot
bok
stimulus
vos
bot
bos
vot
bot
vos
verspreking
bos
vot
vos
vot
bot
bos
9
Resultaten:
Aantal gevallen
150
100
verwisseling
perseveratie
anticipatie
interruptie
50
0
verwisseling anticipatie perseveratie
Uitgelokt type verspreking
10
CONCLUSIE 1
De spraakvoorbereiding heeft inherent de
neiging om meer verwisselingen dan andere
versprekingen te maken. Dit steunt het scancopier model van Shattuck-Hufnagel.
11
Zijn segmentele versprekingen in interne
spraak gradueel of “alles-of-niets”?
12
maximale ambiguïteit:
lage detectiekans
maar maximaal responsie-conflict
daardoor lange responsietijd
maximale sterkte foute segment:
hoge detectiekans
maar minimaal responsie-conflict
daardoor kortere responsietijd
Sterkte activatie
1
0.8
0.6
0.4
goed
goed segment
foutfout
segment
0.2
0
VOORSPELLING : Niet verbeterde versprekingen hebben langere
responsietijden dan wel verbeterde versprekingen.
13
13
Gemiddelde responsietijd (ms)
VOORSPELLING 2: Niet verbeterde versprekingen hebben langere
responsietijden dan wel verbeterde versprekingen.
700
600
500
400
300
200
100
0
correct &
vloeiend
onverbeterde verbeterde
versprekingen versprekingen
Categorie
14
CONCLUSIE 2
Niet verbeterde (niet ontdekte) versprekingen
leveren gemiddeld een groter responsie-conflict voor
de zelfbewaking dan wél verbeterde (ontdekte)
versprekingen. Dit komt vermoedelijk omdat ze vaker
ambigu zijn.
15
Typische verdeling van segmentele versprekingen
80
percentage
60
40
20
0
anticipaties
perseveraties verwisselingen
Aantal gevallen
Verdeling van segmentele versprekingen
160
niet verbeterd
120
verbeterd
80
40
0
anticip
persev
verwis
Type verspreking
interr
Afgebroken verspreking als wee...beter weten kan zowel
verbeterde anticipatie als verbeterde verwisseling zijn.
17
Aantal gevallen
Geschatte verdeling van segmentele versprekingen
180
160
140
120
100
80
60
40
20
0
anticipaties
perseveraties verwisselingen
Dit is speculatief. Daarom experiment waarin
verwisselingen, anticipaties en perseveraties worden
uitgelokt en aantal interrupties wordt klein gehouden.
18

similar documents