prezetacja

Report
LITERACKI I POZALITERACKI TEKST
KULTURY NA LEKCJACH JĘZYKA
POLSKIEGO
Konwersatorium
Pozaliterackie teksty kultury
dr Anna Adamczuk-Stęplewska
TEKST KULTURY W PODSTAWIE PROGRAMOWEJ
W podstawie programowej kształcenia
ogólnego w obszarze przedmiotu język
polski na wszystkich etapach edukacji
pojawia się pojęcie „tekst kultury”,
rozumiany jako każdy wytwór kultury
stanowiący całość, uporządkowany według
określonych reguł.
STRATEGIA POWROTU DO RZECZYWISTEJ LEKTURY W
NOWEJ PODSTAWIE PROGRAMOWEJ (S.J.ŻUREK)


Intencją autorów nowej podstawy była zmiana
sytuacji kulturowej, a szczególnie czytelniczej.
Strategia powrotu do rzeczywistej lektury w
zakresie recepcji tekstów wyznacza hierarchię
ważności:
1. utwory literackie, których podstawą jest myślenie
2. teksty kultury – pozaliterackie wspomagające
proces recepcyjny.
PRACA Z TEKSTAMI KULTURY WSPOMAGAJĄCA
PROMOCJĘ CZYTELNICTWA (S.J.ŻUREK)
wdrażać uczniów do czytania od najmłodszych
klas, za pomocą atrakcyjnych tekstów literackich,
dobrze dobranych, a więc odpowiadających
zainteresowaniom w tym przedziale wiekowym,
 wprowadzanie różnych gier i zabaw na kanwie
przeczytanych tekstów literackich, a także
stosowanie systemu nagradzania (np. współpraca
z nauczycielem bibliotekarzem i informatykiem
w opracowaniu wielowariantowych tekstów
weryfikujących rozumienie przeczytanego
utworu),
 w każdej szkole powołać do istnienia bibliotekę
mobilną, „na kółkach”,

PRACA Z TEKSTAMI KULTURY WSPOMAGAJĄCA
PROMOCJĘ CZYTELNICTWA (S.J.ŻUREK) C.D.
sięganie po teksty najnowsze pisanej językiem
bliskim współczesnej młodzieży,
 nie należy zaniedbywać pracy z tekstem
literackim przy użyciu środków audiowizualnych
(np. radiowego słuchowiska powstałego
na kanwie powieści czy materiału edukacyjnego
w internecie, hipertekstowych wydań utworów).

Godna polecenia jest tu np. witryna
wolnelektury.pl wraz z zamontowanymi w niej
nowoczesnymi urządzeniami z zakresu TI.
PRACA Z TEKSTAMI KULTURY WSPOMAGAJĄCA
PROMOCJĘ CZYTELNICTWA (S.J.ŻUREK) C.D.
filmowe adaptacje dzieł literackich muszą być
traktowane przede wszystkim jako autonomiczne
dzieła sztuki (więc analizowane z
uwzględnieniem narzędzi z zakresu
filmoznawstwa), a nie jako sposób na ominięcie
przymusu przeczytania dłuższego tekstu,
 współpraca z rodzicami.
Wniosek:
Praca z pozaliterackim tekstem kultury ma
na celu przede wszystkim przywrócenie
lekturze czytelnika, a kulturze świadomego
odbiorcę i uczestnika.

POZALITERACKIE TEKSTY KULTURY W
PODSTAWIE PROGRAMOWEJ NA II POZIOMIE
EDUKACYJNYM (SZKOŁA PODSTAWOWA KL. IV-VI)

Cele kształcenia – wymagania ogólne
1. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie zawartych w nich informacji:
„Uczeń (...) rozwija umiejętności poznawania dzieł sztuki;
uczy się rozpoznawać różne teksty kultury, w tym
użytkowe oraz stosować odpowiednie sposoby ich
odbioru”.
2. Analiza i interpretacja tekstów kultury
„Uczeń poznaje teksty kultury (…); rozpoznaje ich konwencje
gatunkowe; uczy się je odbierać świadomie i refleksyjnie;
(…) rozwija zainteresowania różnymi dziedzinami
kultury; poznaje specyfikę literackich i pozaliterackich
sposobów wypowiedzi (…)”.
3. Tworzenie wypowiedzi
„Uczeń rozwija umiejętność wypowiadania się w mowie i
piśmie na tematy (…) związane z tekstami kultury (…)”.
POZALITERACKIE TEKSTY KULTURY W
PODSTAWIE PROGRAMOWEJ NA II POZIOMIE
EDUKACYJNYM (SZKOŁA PODSTAWOWA KL. IV-VI)
Treści nauczania i umiejętności – wymagania szczegółowe.
Uczeń:
- identyfikuje wypowiedź jako tekst informacyjny, literacki,
reklamowy,
- rozpoznaje formy gatunkowe (zaproszenie, życzenia i
gratulacje, zawiadomienie i ogłoszenie, instrukcję w ty
przepis),
- wyodrębnia elementy składające się na: widowisko
teatralne, dzieło filmowe i telewizyjne,
- identyfikuje opowiadanie, powieść, baśń, legendę, mit,
bajkę, fraszkę, wiersz, przysłowie, komiks,
- tworzy wypowiedzi pisemne w zróżnicowanych formach.
POZALITERACKIE TEKSTY KULTURY W
PODSTAWIE PROGRAMOWEJ NA II POZIOMIE
EDUKACYJNYM (SZKOŁA PODSTAWOWA KL. IV-VI)
Teksty kultury:
wybór:
- lektur spośród literatury dla dzieci i młodzieży
(obowiązkowo 4 pozycje książkowe w roku),
- kolęd i pieśni patriotycznych (akademie
okolicznościowe),
- filmu i widowiska teatralnego z repertuaru
dziecięcego (wycieczka edukacyjna),
- programu telewizyjnego.
POZALITERACKIE TEKSTY KULTURY W
PODSTAWIE PROGRAMOWEJ NA III POZIOMIE
EDUKACYJNYM (GIMNAZJUM)
Uczeń:
- czyta lektury z zakresu literatury popularnej i
młodzieżowej, stopniowo poznaje też dzieła ważne
dla kultury polskiej i światowej,
- rozróżnia gatunki publicystyczne, prasowe,
radiowe i telewizyjne (artykuł, wywiad, reportaż),
- zna teksty literackie i inne teksty kultury
wskazane przez nauczyciela,
- rozpoznaje odmiany gatunkowe lit.popularnej
(powieść, opowiadanie obyczajowe, przygodowe,
detektywistyczne, s-f, fantasy),
- wskazuje elementy dramatu,
POZALITERACKIE TEKSTY KULTURY W
PODSTAWIE PROGRAMOWEJ NA III POZIOMIE
EDUKACYJNYM (GIMNAZJUM) C.D.
-
w tekstach współczesnej kultury popularnej
znajduje nawiązania do tradycyjnych wątków
literackich i kulturowych; wskazuje przykłady
mieszania gatunków,
-
uwzględnia w analizie specyfikę tekstów kultury
przynależnych do następujących rodzajów sztuki:
literatura, teatr, film, muzyka, sztuki plastyczne,
sztuki audiowizualne.
POZALITERACKIE TEKSTY KULTURY W
PODSTAWIE PROGRAMOWEJ NA III POZIOMIE
EDUKACYJNYM (GIMNAZJUM) C.D.
Teksty kultury:
-
-
-
nie mniej niż 5 pozycji książkowych w roku z
wyboru literatury młodzieżowej i popularnej oraz
wskazanych tekstów z kanonu klasyki,
wybór publicystyki z prasy i innych środków
społecznego przekazu,
wybrany komiks,
wybrane programy telewizyjne.
POZALITERACKIE TEKSTY KULTURY W
PODSTAWIE PROGRAMOWEJ NA IV POZIOMIE
EDUKACYJNYM (SZKOŁA PONADGIMNAZJALNA)
Uczeń:
-
wykorzystuje wiedzę o kontekstach podczas
interpretacji tekstu literackiego,
-
rozpoznaje manipulację językową w tekstach
reklamowych, języku polityków i dziennikarzy,
-
w tekstach kultury dostrzega obecne wartości
narodowe i uniwersalne
POZALITERACKIE TEKSTY KULTURY W
PODSTAWIE PROGRAMOWEJ NA IV POZIOMIE
EDUKACYJNYM (SZKOŁA PONADGIMNAZJALNA) C.D.
Teksty kultury:
- nie mniej niż 13 pozycji książkowych w ciągu 3
lat nauki,
- na PP (poziomie podstawowym): wybrane filmy
polskich reżyserów, homilia Jana Pawła II (1979)
– nagranie TV,
- na PR (poziomie rozszerzonym): wybrane filmy z
klasyki kinematografii światowej, spektakle
teatralne w tym Teatru TV (jeden w roku), stała
lektura gazety codziennej, tygodnika opinii,
miesięcznika, kwartalnika.
PODSUMOWANIE
Wprowadzenie pozaliterackiego tekstu kultury
do edukacji polonistycznej na II, III i IV poziomie
ma za zadanie:
-
-
stopniowo rozwijać kompetencje kulturowe,
przyczyniać się do promocji czytelnictwa,
uatrakcyjniać odbiór literatury poprzez rozmaite
konteksty kulturowe,
wskazywać na wieloaspektowy odbiór kultury.

similar documents