Türkiye` de Sağlık Hizmetleri Gelişimi

Report
T.C.
İSTANBUL BEYOĞLU GENEL SEKRETERLİĞİ
2014 YILI ADAY MEMUR EĞİTİM PROGRAMI
TÜRKİYE’DE SAĞLIK HİZMET SUNUMU VE GELİŞİMİ
23.10.2014
Uzman Elif BÜYÜKÇETİN
Tıbbi Hizmetler Başkanlığı
1
SUNUM PLANI
1)
2)
3)
4)
Sağlık Hizmeti Nedir?
Sağlık Hizmet Sunumunun Amacı Nedir?
Sağlık Hizmeti Süreçleri Nelerdir?
Türkiye’de Sağlığın Gelişimi
2
SAĞLIK HİZMETİ NEDİR ?
Kişilerin ve toplumların; sağlığını
korumak, hastalıklarında tedavilerini
yapmak, engelli olanların başkalarına
bağımlı olmadan yaşayabilmelerini
sağlamak ve toplumların sağlık
düzeyini yükseltmek için yapılan planlı
çalışmaların tümüne sağlık hizmeti
denir.
3
SAĞLIK HİZMETİNİN AMACI NEDİR?
*Sağlık hizmetinin temel amacı; kişileri hastalıklardan korumaktır. Ancak, her
zaman hastalıktan korunmak mümkün olmayabilir.
*Hastalık halinde, sağlık hizmetlerinin 2. amacı olan hastalıkların tedavisi
gündeme gelir.
*Mevcut yöntem ve bilgilerle hasta tam olarak tedavi edilemeyebilir. Bazıları
kısmen, bazıları da tam olarak tedavi edilip; sağlığına kavuşabilir.
*Sağlık hizmetlerinin 3. amacı ise engellilerin başkalarına bağımlı olmadan
kendi kendilerine yetecek biçimde yaşamalarını sağlamak, yani rehabilite
etmektir.
4
SAĞLIK HİZMETİ SUNUM SÜRECİ
1) KORUYUCU SAĞLIK HİZMETLERİ
a) Kişiye yönelik koruyucu hizmetler
b) Çevreye yönelik koruyucu hizmetler
2) İYİLEŞTİRİCİ / TEDAVİ EDİCİ SAĞLIK HİZMETLERİ
a) Birinci Basamak Sağlık Hizmetleri:
-Aile Sağlığı Merkezleri,
-Verem Savaş Dispanserleri,
-Toplum Sağlığı Merkezleri
b) İkinci Basamak Sağlık Hizmetleri:
-Devlet Hastaneleri,
-Dal Hastaneleri,
-Özel Hastaneler
c) Üçünü Basamak Sağlık Hizmetleri:
-Eğitim ve Araştırma Hastaneleri,
-Dal Eğitim ve Araştırma Hastaneleri
-Üniversite hastaneleri
3. REHABİLİTASYON HİZMETLERİ
a) Tıbbi Rehabilitasyon
b) Sosyal (mesleki) Rehabilitasyon
5
TÜRKİYE’DE SAĞLIK HİZMETLERİNİN GELİŞİMİ
Kuruluş Yılları ve Dr. Refik Saydam Dönemi:

Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinde sağlık hizmetleri İçişleri
Bakanlığı’na bağlı bir Genel Müdürlük tarafından yürütülüyordu.
 Sağlık Bakanlığı 3 Mayıs 1920 tarihinde, 3 sayılı “Sıhhat ve İçtimai Muavenet
Vekaleti Yasası” ile kurulmuştur.
 3 Mayıs 1920’de yapılan ilk Bakanlar Kurulu toplantısına Dr. Adnan Adıvar ilk
Sağlık Bakanı olarak katılmıştır.
 10 Mart 1921’de Bakanlıktan ayrılan Dr. Adnan Adıvar’ın yerine Dr. Refik
Saydam Bakan olmuştur. Refik Saydam döneminde koruyucu ve tedavi edici
hekimlik hizmetlerinin birbirinden ayrı ele alınması ilkesi benimsenmiştir.
 Bu dönemde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı’nın esas görevinin koruyucu
hekimlik olduğu kabul edilmiş ve örgütlenme buna göre yapılmış, genel bütçe
olanakları bu yöne aktarılmıştır .
6
TÜRKİYE’DE SAĞLIK HİZMETLERİNİN GELİŞİMİ
 Yerel yönetimler hastane açmaya özendirilmiştir.
 Ankara, İstanbul, Sivas, Erzurum ve Diyarbakır gibi büyük illerde Bakanlığa bağlı
Numune Hastaneleri açılmıştır.
 1924 yılında İstanbul ve Sivas’ta Sağlık Memurları Okulları ile 1925’te
İstanbul’da Kızılay Hemşirelik Okulu açılmıştır.
 Tüm sağlık personelinin yetki ve sorumlulukları belirlenmiştir.
 1930 yılında çıkarılan 1593 sayılı “Umumi Hıfzıssıhha
Hizmetlerinin Politikasının Esasları belirlenmiştir.
Yasası” ile Sağlık
 Her ilçede Hükümet Tabipliği kurulmuş, o gün için sağlık sorunu olan sıtma,
verem, trahom, cüzzam gibi bulaşıcı hastalıklarla mücadele için dikey
programlar başlatılmıştır.
 1936 yılında ise 3017 sayılı “Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı Teşkilat ve
Memurin Yasası” çıkarılmış Sağlık Örgütünün temel çatısı kurulmuştur.
7
TÜRKİYE’DE SAĞLIK HİZMETLERİNİN GELİŞİMİ
1938 Sonrası ve Dr. Behçet Uz Dönemi :
 1938 sonrası dönemde Türkiye, savaşın getirdiği sıkıntıları yaşamıştır. Bu
dönemde sıtma, tifüs ve çiçek salgınları olmuştur. 1945 yılında “Olağanüstü
Sıtma Savaş Yasası” çıkarılmıştır.
 Aynı yıl önemli bir gelişme de Sosyal Sigortalar Kurumunun kurulmasıdır. Bu
kuruma sigortalı işçiler için sağlık örgütü kurma, işletme ve sağlık personeli
atama yetkisi verilmiştir.
 1946-50 yılları arasında bakanlık yapan Dr. Behçet Uz tarafından hazırlanan 1.
On Yıllık Milli Sağlık Planı, 1946 yılında toplanan 9. Milli Tıp Kongresi’ne
sunulmuştur. Bu plana göre ülke 7 sağlık bölgesine ayrılacak ve her bölgenin
örgütlenmesi kendine yeterli hale getirilecekti. Bu bölgelerde, her 40 köy için
10 yataklı bir sağlık merkezi kurulacak ve merkezlerde 2 hekim, 1 ebe, ve 1
sağlık memuru, 1 ziyaretçi hemşire bulunacaktı. Buna ek olarak, her 10 köy
için 1 ebe ve 1 sağlık memuru öngörülmüştü.
8
TÜRKİYE’DE SAĞLIK HİZMETLERİNİN GELİŞİMİ
 Bu merkezler koruyucu ve tedavi
edici sağlık hizmetlerini birlikte
yürüteceklerdi.
Koruyucu
ve
iyileştirici hizmetleri ayrı ayrı ele
alan, yataklı tedavi hizmetlerini
yerel idarelere bırakan anlayıştan
vazgeçilerek sağlık hizmetlerinin
tümü merkezi hükümet görevi ve
sorumluluğu haline getirilmiş
oluyordu.
Behçet
UZ’
un
bakanlıktan ayrılmasından sonra
bu plan gereği gibi uygulanmamış,
her ilçeye bir sağlık merkezi yapma
biçimine dönüşmüştür.
9
TÜRKİYE’DE SAĞLIK HİZMETLERİNİN GELİŞİMİ
1950-1960 Dönemi :
 1954 yılında, 6134 sayılı yasa ile il özel idarelerine, belediyelere ve vakıflara
bağlı hastaneler Sağlık Bakanlığı’na bağlanarak hastane hizmetleri tek elde
toplanmış (SSK ve Üniversite hastaneleri hariç), tamamen merkezi
hükümetin görev ve sorumluluğu haline getirilmiştir.
 Bu dönemde özel sektörün geliştirilmesi düşüncesi ağırlık kazanmış ve bu
sektör sağlık yatırımları için özendirilmiştir.
 Uluslar arası kuruluşlarla, özellikle Dünya Sağlık Örgütü ve UNICEF ile
işbirliğine önem verilmiş, bu kuruluşlardan ana- çocuk sağlığı ve tüberkülozla
savaş gibi koruyucu sağlık hizmetlerine destek sağlanmıştır.
 Bu dönemde tedavi edici hizmetler, koruyucu hizmetleri tamamlayan bir
öğe olarak görülmüş; hastanecilik hizmetleri ikinci plana itilerek evde ve
ayakta tedaviyi sağlayan, küçük topluluklara kadar yayılan bir sağlık
örgütünün kurulması öngörülmüştür.
10
TÜRKİYE’DE SAĞLIK HİZMETLERİNİN GELİŞİMİ
 1961 yılında Sağlık Bakanlığı müsteşarı Dr. Nusret Fişek’in önderliğinde
hazırlanan 224 sayılı “Sağlık Hizmetlerinin Sosyalleştirilmesi Hakkındaki
Yasa” kabul edilmiştir. Uygulanmasına 1963 yılında Muş’ta başlanan
sosyalleştirilmiş sağlık hizmetlerinin, 1977 yılında tüm illere yaygınlaştırılması
amaçlanmıştı. Bu yasa ancak 1 Ocak 1984 tarihinden itibaren Türkiye
genelinde uygulanmaya başlanmıştır.
 Bu yasanın kabul ettiği başlıca ilkeler şunlardır:
-Eşit, sürekli,
-Entegre, kademeli,
-Öncelikli, katılımlı,
-Ekip çalışması gerektiren, denetlenen,
-Uygun ve nüfusa göre hizmettir.
 Yasaya göre sağlık hizmetleri il içinde bir bütündür ve sağlık hizmetlerinin
ildeki amiri validir. Sağlık müdürü, vali adına hizmet yürütür. İl içindeki bütün
sağlık kuruluşları sağlık müdürlüğüne bağlı olarak görev yapar.
11
TÜRKİYE’DE SAĞLIK HİZMETLERİNİN GELİŞİMİ
2000’ li Yıllar :
 SSK Hastaneleri 2006 yılında 5283 Sayılı Yasa ile Sağlık Bakanlığı’ na
devredildi.
 2010 yılında birinci sağlık hizmetleri alanında 5258 Sayılı Yasa ile Aile
Hekimliği sistemine geçilmiştir.
 Aile hekimliği sisteminde; 4924 Sayılı Yasa ile ‘‘sözleşmeli personel’’
uygulamasına başlandı.
 2011 yılında 663 sayılı kanun hükmünde kararname ile Kamu
Hastaneler Kurumu kurularak Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarında
yeniden yapılanma gerçekleştirilmiştir.
12
Teşekkür Eder, Başarılar Dilerim….
13

similar documents