de kinderen

Report
Mentorschap en creativiteit in de kinderopvang
17 mei 2013

Bereid een creatieve opdracht voor voor een
groep kinderen in de kinderopvang.
◦ Voor de groep aangegeven op de tafels: baby’s,
kruipers, peuters of kleuters
◦ Met het materiaal op de tafel
◦ Voor groepjes van 4 kinderen
◦ Geef aan welke stappen je zal zetten binnen deze
activiteit.
◦ Zeg hoe je deze activiteit zal begeleiden.
◦ Iemand van de groep observeert en legt vast wat
hij/zij ziet gebeuren.

Bereid een creatieve activiteit voor voor je groep.
◦ Vertrekpunt: de kinderen en hun interesses
◦ Welke activiteiten heb je laatst met de kinderen gedaan?
◦ Hoe hebben de kinderen gereageerd? Wat heb je gezien?
Wat hebben ze gezegd/gedaan?
◦ Wat leeft in de groep? Wat zijn de interesses van de
kinderen? Waar zijn ze op dit moment mee bezig?
◦ Hoe kan je daar op een creatieve manier op inspelen?
Met welke materialen?
◦ Iemand observeert en legt vast wat hij/zij ziet gebeuren.




Getuigen van werken met Reggio Emilia en
Ziko-Vo
Principes van Reggio Emilia: een aantal
kapstokken
Ziko-Vo: een kindvolgsysteem
Koppeling Reggio Emilia (creativiteit) en ZikoVo (mentorschap): hoe integreren in je
werking?


Ervaringen als pedagogisch medewerker in
kinderdagverblijf delen.
Coaching gekregen van VCOK-VBJK rond
aanpak Reggio Emilia
◦ VCOK: Annelies Roelandts (vormingsaanbod op
www.vcok.be)
◦ VBJK: centrum voor Vernieuwing in de
Basisvoorzieningen voor Jonge Kinderen
(www.vbjk.be)

Ziko-Vo: zie Cego: Centrum voor
Ervaringsgericht Onderwijs (www.cego.be)




Het krachtige kind
De drie pedagogen
Honderd talen
De pedagogiek van het luisteren


Loris Malaguzzi:
‘Alleen van de kinderen zelf kun je de dingen
leren die over kinderen gaan of voor hen
bestemd zijn.’

‘Vanaf zijn geboorte is ieder kind competent, krachtig
en intelligent en beschikt het over wel honderd talen
om met zijn omgeving te communiceren. Kinderen
groeien op in een gemeenschap van mensen en vanaf
het allereerste moment zijn zij gericht op interactie
en communicatie met de mensen in hun omgeving.
Ze zijn nieuwsgierig en leergierig en ze benaderen
hun wereld met al hun zintuigen en vermogens. Ze
ontwikkelen gedachten, ideeën en fantasieën. Zij
maken verbindingen tussen hun ideeën, vormen
theorieën en maken plannen om hun ideeën en
theorieën te toetsen. Kinderen zijn onderzoekers en
makers: zij produceren hun eigen theorieën en kennis
en geven zo vorm aan hun eigen ontwikkeling.’

de kinderen

groepsleiding en pedagogisch begeleiders

de ruimte



Het zijn vooral de andere kinderen die een
kind een spiegel voorhouden waarin het
zowel zichzelf herkent als waarvan het zich
onderscheidt.
Kinderen verstaan elkaars taal, ook al spreken
ze nog geen woord.
Het zijn juist de verschillen tussen kinderen
die de bouwstenen vormen voor de
ontwikkeling van ieder van hen.





Kinderen optimaal van elkaar laten leren
Houding van onderzoeker
Onderzoeken wat de kinderen bezighoudt en
waarom
Inspelen op wat je ziet: kinderen helpen hun
ontdekkingstocht en onderzoek verder te
zetten
Goed naar kinderen kijken en luisteren!!



Ruimte: Fysieke omgeving, zowel binnen als
buiten.
Materialen en ervaringen die zij bieden
Moeten dienstbaar zijn aan het ontdekken en
onderzoeken van de kinderen:
◦ Uitdagen tot ontdekken en onderzoeken
◦ Flexibel in functie van de behoeftes van de kinderen
◦ Geordend en overzichtelijk: structuur bieden

Eindeloos repertoire aan communicatiemogelijkheden:
◦
◦
◦
◦
◦
Mimiek
Motoriek
Geluiden, gebaren, bewegingen
Verbeelding in drama en muziek
Met materialen: Klei, verf, potlood, pen papier,
ijzerdraad, steentjes, hout, kralen, dozen, buizen,
papiersnippers, huishoudelijke artikelen,
onderzoektafels, lichtbak, …
Onderzoeken
en
documenteren
Kijken en
luisteren
Het
krachtige
kind
Activiteiten
met de
kinderen
Reflecteren,
interpreteren
en plannen
maken





Vorming met het hele team rond Reggio-Emilia.
Elke groep experimenteert met materialen om
talen van kinderen te leren kennen en te
ontwikkelen. Kijken en luisteren is de boodschap!
In kleine groepjes werken, pedagogisch
begeleider documenteert door foto’s te nemen
en te noteren wat ze hoort bij de kinderen
Achteraf samen foto’s bekijken en interpreteren:
wat hebben we gezien bij de kinderen?
Documenteren voor ouders op ouderavond






Boekenmaand à la Reggio: breng allerlei
boeken in de groep en zie wat kinderen
ermee doen.
Leesdagboek bijhouden per groep
Speel in op wat je ziet
Ouders en grootouders als leesouder
Boekje meebrengen van thuis
Bezoek aan de bibliotheek




Per groep elke week minstens één activiteit
volgens aanpak van Reggio, met
ondersteuning van pedagogisch begeleidster
Verschillende manieren van documenteren
uitproberen; pedagogisch medewerker zoekt
mee en reikt hulpmiddelen aan
Schriftjes nog nodig? Meer in de groep zelf
documenteren? Belangrijke aanleiding om
met ouders te praten over hun kinderen in de
groep.
Coaching door Annelies van VCOK


Coaching van Annelies ivm de Ruimte: ze
bezoekt alle groepen, geeft feedback en
inspireert voor inrichting van de groepen en
voor het gebruik van materialen.
We gaan aan de slag in elke groep om hoeken
te bekijken, te veranderen en nieuwe
materialen binnen te brengen.





Documenteren = denk-, maak- en
leerprocessen van kinderen vastleggen en
illustreren
Communicatie met ouders
Ervaringen teruggeven aan kinderen, verder
onderzoeken mogelijk
Basis voor reflecteren, interpreteren en
plannen







Kijk- en luisterpapieren
Foto’s, film, cassetterecorder
Plannenbladen
Onderwerppapier, -boekje
Dagbeschrijving
Dagblad (op ouderpaneel)
Documentatiewanden:
◦ Ouderpaneel
◦ Afgeronde onderwerpenwand
◦ Werkwand




Ik word me bewust van het feit dat ik nog teveel
de activiteiten met de kinderen wil sturen.
Als je in kleine groepen werkt, kan je beter kijken
en luisteren. Dat brengt ook meer rust.
Door het feit dat we alleen maar ‘mogen’ kijken
en luisteren, zien we dat kinderen anders gaan
spelen. We zien ook hoe betrokken ze bezig zijn
en dat ze leren van elkaar.
Ik betrap mezelf erop dat ik meer en spontaner
ga kijken naar de kinderen in hun vrij spel en in
andere situaties.





Vertrekken van bestaande werking en
gewoontes, onderzoekende houding
aannemen
Heel veel zaken zijn er al, we kunnen er ons
bewust van worden.
Kleine stapjes zetten
Elke groep heeft zijn eigenheid
Elke begeleidster heeft haar talenten






Kijken door de ogen van kinderen. Houding
van onderzoeker aannemen.
In kleine stapjes: ruimte om ervaringen op te
doen en te experimenteren.
Je eigen werking en je eigen rol als begeleider
en coach anders durven bekijken.
Dingen durven loslaten en nieuwe dingen
uitproberen.
Ervaringen delen met collega’s.
Overleggen.







Werken aan een positief en veilig
groepsklimaat
Ruimte voor autonomie van kinderen
Kinderen elkaar laten helpen
Vrij spel
Werken in kleine groepen bij begeleide
activiteiten
Kijken en luisteren!!!
Onderwerpwerken: vanuit fascinatie van
kinderen







Ouders eerste belangrijke opvoeders: geven
belangrijke informatie
Veiligheid bieden
Onderzoekende houding: kijken en luisteren
heel belangrijk!
Kinderen autonomie geven
Inspelen op wat je ziet gebeuren
Kinderen uitnodigen om te vertellen
Goede organisatie!




Kijk eens door de ogen van de kinderen naar
de ruimte!
Ruimte als zintuiglijk laboratorium:
aankleding, kleurgebruik en lichtinval;
aandacht voor alle zintuigen: zien, voelen,
horen, ruiken, proeven
Verschillende afgebakende hoeken
Overzichtelijke en logische ordening,
zichtbaar voor kinderen





Natuurlijke, open en levensechte materialen
Spelmaterialen
Gericht op zelfstandigheid van kinderen:
krachtig kindbeeld!
Buitenruimte: buiten je lokaal en ‘naar buiten’
Documentatie in de ruimte








Symbolisch spel: keukenhoek, poppenhoek,
bouwhoek, autohoek,…
Rustig hoekje: boekenhoek, snoezelruimte,…
Constructiespel
Actief spel, bewegen
Eetruimte
Een plek om te knutselen
Verwisselbare hoek: inspelen op interesses
Een goede ruimte-indeling biedt veiligheid en
structuur






Scheiden van druk en rustig spel in de ruimte
Voldoende groot maken van de hoeken
Duidelijk onderscheid tussen verschillende
spelhoeken
Kinderen zien welk materiaal er is en kunnen
verschillende dingen zelf nemen
Elementen van zichzelf terugvinden in de
ruimte
Zaken ophangen op ooghoogte van kinderen:
extra spelaanbod

Ziko-Vo is een volgsysteem waarbij we,
vertrekkend van het welbevinden en
betrokkenheid van de baby’s en de peuters hun
ontwikkeling in al zijn facetten opvolgen en
daarover gaan communiceren met de ouders. Het
kind staat centraal, we kijken in zijn dagdagelijks
bezig zijn hoe hij of zij evolueert, wat zijn of haar
sterke kanten zijn en waar we hem of haar extra
kunnen stimuleren. We maken daarvoor
tweemaandelijks een portret van het kind. Dit is
een basis om met de ouders te communiceren
over hun zoontje of dochtertje.





Een rijk aanbod
Een positieve sfeer en groepsklimaat
Ruimte voor initiatief
Doeltreffende organisatie
Een inlevende begeleidingsstijl
Ziko-Vo
Reggio-Emilia
Welbevinden en betrokkenheid
Krachtig kindbeeld
Rijk aanbod
Ruimte als pedagoog
Ruimte voor initiatief
Autonomie van het kind
Positieve sfeer en groepsklimaat
Kinderen en begeleider als
pedagoog
Doeltreffende organisatie
Ruimte als pedagoog/werken in
kleine groepen
Inlevende begeleidersstijl
Kijken en luisteren en inspelen op
Cyclus: activiteiten plannen op
basis van portret
Cyclus: kijken en luisteren,
onderzoeken en documenteren en
interpreteren en plannen




Gemeenschappelijk: anders leren kijken naar
kinderen
Coaching en samenwerking heel belangrijk.
Middelen voorzien om goed te kijken en te
documenteren: invulblad per activiteit, per
kind apart observaties noteren, pedagogisch
medewerker gaat mee documenteren of
begeleiden in de groepen
Het invullen van de kindportretten goed mee
opvolgen en ondersteunen in kleine teams



Kleine teams: documentaties van activiteiten
en portretjes samen bespreken op kleine
teams: kindbespreking
Kleine teams: documentaties bekijken en
interpreteren, plannen van activiteiten;
stilstaan bij aandachtspunten van Ziko-Vo.
Coachen van begeleidsters volgens dezelfde
pedagogische cyclus: kijken en luisteren,
onderzoeken en documenteren,
interpreteren, reflecteren en plannen maken

Reggio-Emilia:
◦ VCOK: Annelies Roelandts (vormingsaanbod op
www.vcok.be)
◦ VBJK: centrum voor Vernieuwing in de
Basisvoorzieningen voor Jonge Kinderen
(www.vbjk.be)

Ziko-Vo: Cego: Centrum voor
Ervaringsgericht Onderwijs (www.cego.be)

similar documents