uporedni prikaz temeljnih antropoloških karakteristika najboljih

Report
Smjer: Stručni studij Atletika
Kolegij: Antropološka analiza
Profesor: doc. dr. sc. Dražen Harasin
Student: dipl.ing. Nenad Erega (trener atletike za sprint,
prepone i horizontalne skokove)
UPOREDNI PRIKAZ TEMELJNIH ANTROPOLOŠKIH
KARAKTERISTIKA NAJBOLJIH SVJETSKIH I
HRVATSKIH TROSKOKAŠA
SEMINARSKI RAD
STUDENI, 2014.
ZAGREB
UVOD
 Proces izbora potencijalnog atletičara vrši se na temelju uvida u sličnost
njegova profila antropoloških karakteristika s profilom antropoloških činilaca o
kojima najviše zavisi uspjeh u pojedinoj atletskoj disciplini
 Procedura utvrđivanja parametara izbora i usmjeravanja mora
sadržavati ukupne bio-psiho-sociološke karakteristike i specifične
varijable aktivnosti projicirane na kriterij uspjeha.
 Vrhunski atletski rezultat na današnjem stupnju razvoja atletike može postići samo
mali broj izuzetno nadarenih pojedinaca, koji su dovoljno rano ne samo usmjereni
prema disciplini u kojoj takve rezultate mogu postići, nego su i podvrgnuti
dugoročnom i intenzivnom programu sistematskog treninga.
 Efikasnost zavisi od razine funkcioniranja različitih regulativnih mehanizama koji leže u
osnovi različitih antropoloških karakteristika, a troskok je jedna od takvih atletskih
disciplina koja upravo naglašava različitost.
1. OSNOVNI ANTROPOLOŠKI
POJMOVI
1. Morfološke karakteristike – specifičnosti građe tijela
varijabilnost longitudinalne
dimenzionalnosti skeleta
voluminoznost tijela
potkožno masno tkivo
2. Kognitivne sposobnosti – odgovorne za procese prijema, obrade, emisije i
zadržavanja informacija.
3. Konativne osobine – neponovljiva struktura psihičkih
osobina nekog pojedinca.
4. Motoričke sposobnosti - dvije latentne
dimenzije širokog opsega regulacije.
Prva dominira u motoričkim
aktivnostima u kojima su
presudni procesi strukturiranja i
kontrole motoričkog izlaza:
Druga je odgovorna za učinak u
onim motoričkim zadacima u
kojima dominira energetska
komponenta aktivnosti:
brzina,
koordinacija,
agilnost,
ravnoteža,
preciznost,
fleksibilnost
Intezitet: 1. eksplozivna snaga
2. dinamometrijska sila
Trajanje motoričke aktivnosti:
1. repetitivna snaga
2. statička snaga
2. OPĆE ANTROPOLOŠKE
KARAKTERISTIKE TROSKOKAŠA
 Vrhunske rezultate u troskoku postižu osobe različitih morfoloških karakteristika.
Izuzetak je jedino količina potkožnog masnog tkiva, koja predstavlja balastnu masu
s negativnim utjecajem na rezultat u troskoku.
 Motoričke sposobnosti od primarnog značenja za rezultat u troskoku:
1. eksplozivna snaga,
2. maksimalna snaga
3. maksimalna sila pokušanih pokreta (koncentrična stopa razvoja snage u pokretu)
 Od ostalih motoričkih sposobnosti najvažnija je brzina.
 Manje, ali značajno, na rezultate u troskoku utječu i ostale
motoričke sposobnosti: koordinacija, agilnost, preciznost,
ravnoteža i fleksibilnost.
2.1. Modelne karakteristike građe tijela troskokaša (uporedni prikaz)
Dakle, na ispitanom uzorku od 60 troskokaša (30 vrhunskih svjetskih
troskokaša i 30 najboljih naših troskokaša) evidentirane su sljedeće
modelne karakteristike:
u godinama starosti postizanja najboljeg rezultata:
SVIJET
HRVATSKA
- prosječna vrijednost
25,5g.
22,7g.
- standardna devijacija do
37,25 12,33
36,56
- raspon
17g.do 35g.
17g.do 31g.
u visini tijela troskokaša:
SVIJET
HRVATSKA
- prosječna vrijednost
187,9cm
184,3cm
- standardna devijacija do
6,44
1,95
5,81
- raspon
178 do 200cm 169 do 195cm
u masi tijela troskokaša:
SVIJET
HRVATSKA
- prosječna vrijednost
78,5kg
75,4kg
- standardna devijacija do
21,02
4,11
12,73
- raspon
69 do 95kg
60 do 85kg
u BMI indexu troskokaša:
SVIJET
HRVATSKA
- prosječna vrijednost
22,2
22,2
- standardna devijacija do
7,21
0,00
13,06
- raspon
18,6 do 23,8
20,7 do 25,1
u rezultatu troskokaša:
SVIJET
HRVATSKA
- prosječna vrijednost
17,72m
15,37m
- standardna devijacija do
3,22
15,29 11,33
- raspon
17,24 do 18,29m 14,01 do 17,11m
2.2. Opći motorički pokazatelji troskokaša ostvareni u natjecateljskim uvjetima (uporedni prikaz)
TABLICA 4 A: MOTORIČKI POKAZATELJI U NATJECATELJSKIM UVJETIMA (U
SVIJETU)
1
2
3
4
5
IME I PREZIME
JONATHAN EDWARDS
KENNY HARRISON
TEDDY THAMGHO
WILLIE BAUZS
CHRISTIAN TAYLOR
DRŽAVA
GBR
USA
FRA
USA
USA
6
KHRISTO MARKOV
BUL
JAMES BECKFORD
JADEL GREGORIO
VOLODYMYR INOZEMTSEV
JOAO CARLOS DA OLIVEIRA
PHILIPS IDOWU
NELSON EVORA
CHRISTIAN OLSSON
FABRIZIO DONATO
MARIAN OPREA
WALTER DAVIS
LEEVAN SANDS
JOANDRI BETANZOS
ALEXIS COPELLO
DENIS KAPUSTIH
PEDRO PABLO PICHARDO
WILL CLAYE
ERNESTO REVE
JAM
BRA
RUS
BRA
GBR
POR
SWE
ITA
ROM
USA
BAH
CUB
CUB
RUS
CUB
USA
CUB
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
BENJAMIN COMPAORE
GODFREY KHOTSO MOKOENA
SHUO CAO
LYKMAN ADAMS
SAMYR LAINE
LAZARO MARTINEZ
PROSJEK:
FRA
RSA
CHN
RUS
HAI
CUB
60M
6,73
6,79
100M
10,42
200M
10,60
22,26
10,61
20,70
400M
45,17
DALJ
7,41
8,23
8,01
8,11
8,19
VIS
110M
PR
15,91
Motka5,40
Kugla12,31
1,98
2,10
15,72
Kugl11,24/Mot3,42
2,11
15,82
8,23
6,79
6,81
10,78
11,00
8,62
8,22
10, 35
10,60
8,36
7,83
8,10
7,69
8,00
7,78
8,36
8,13
7,51
7,22
6,93
6,78
10,42
21,11
21,84
6,88
10,64
21,77
10,76
10,70
2,10
2,07
2,28
8,29
48,69
22,60
7,09
7,05
6,87
7,88
8,50
7,42
7,18
7,19
10,63
21,71
OSTALO
46,93
7,94
SVIJET
start i startno ubrzanje: 60m
HRVATSKA
STANDARDNA
DEVIJACIJA
KOEFICIJENT:
6,87
1,00
7,14
0,9621
3,79
KOEFICIJENT:
10,63
1,00
11,04
0,9628
3,72
KOEFICIJENT:
21,71
1,00
22,50
0,9648
3,52
KOEFICIJENT:
46,93
1,00
50,51
0,9292
7,08
KOEFICIJENT:
7,94
1,00
7,44
0,9370
6,72
KOEFICIJENT:
2,11
1,00
1,98
0,9353
6,57
KOEFICIJENT:
15,82
1,00
16,17
0,9783
2,17
brzina:100m
brzinska izdržljivost I: 200m
brzinska izdržljivost II: 400m
horizontalna komponenta odraza: dalj
vertikalna komponenta odraza: vis
međumišićna koordinacija:
110mpr
3. SPECIFIČNI MOTORIČKI
POKAZATELJI TROSKOKAŠA
Cjelokupan i svestran psiho-fizički razvoj
djeteta osobito naglašen u dobi od 7 do 9
godina.
Intezivnije promjene počinju između 10-e i 12-e godine, a to su:
 razvoj bazične snage,izdržljivosti, agilnosti i brzine;
 učenje pojedinačnih elemenata tehnike troskoka, i uspostavljanje bazične strukture
discipline.
Obujam treninga povećava se 30-50%, a intenzitet
50-75% svake naredne godine.
U dobi od 10 do 12 godina, gimnastičke vježbe
izvode se svakodnevno (u jednostavnoj, složenoj i
povezanoj izvedbi) ,bazične vježbe snage u teretani
mogu se izvoditi s lakim opterećenjima od 0,5 kg
(bučice, mandžete, lopte, medicinke, palice), a
skakačke vježbice u rasponu od 5-10 ponavljanja, i
čučnjevi u rasponu od 20-25 ponavljanja.
TABLICA 6: STADIJ II.- STARIJA DJEČJA I OMLADINSKA DOB
GODINE
Visina
Težina
100 m sprint
Troskok
Dalj
troskok (14-16 koraka zaleta)
troskok (10 koraka zaleta)
40 m visoki start
80 m visoki start
150 m sprint
dalj (10 koraka zaleta)
petoskok (6-12 koraka zaleta)
40 m skokovi (8 koraka zaleta)
13-14
godina
169-178 cm
50-54 kg
12. 2 sec.
14.00 m
6.30 m
14.00-15.00 m
5.1-5.0 sec.
9.5-9.3 sec.
18.2-17.5 sec.
6.00-6.40m
21.50-22.00 m
17-20 godina
182-188 cm
73-76 kg
11.0-10.8 sec.
16.00-16.50 m
7.25-7.50 m
15.50-16.00 m
15.30-15.80 m
4.9-4.7 sec.
9.2-8.9 sec.
17.0-16.5 sec.
6.60-7.10 m
22.50-23.50 m
8-7 sec + 11 sk
125-160
6.5-6.0 sec. +10
sk
175-200
20kg/5.5
sec.
7.5 -6.5 sec.
6.0-5.5 sec.
4kg/12.50m
80-100
100-120
12.50-13.75m
120-150
135-150
14.50-15.00 m
12.50 m
5.2 sec.
6.00 m
sec+ br. Skokova
čučanj (% vlastite težine)
5 čučnjeva sa girama u svakoj
ruci sa girama (75% vlastite tež)
step na klupu 50-60 cm
(% vlastite težine)
nabačaj (% vlastite težine)
bacanje (iza leđa 7,25 kg)
15-16 godina
178-181 cm
55-60 kg
11. 6- 11.3 sec.
14.50-15.50m
6.70-7.00 m
U II-om stadiju treninga, osnovni cilj postaje razviti dobar
nivo svih performansi, i taj stadij je podijeljen u 3 faze:
 fazu orijentacije prema disciplini (13-14 godina);
 fazu specijalizacije troskoka (15-16 godina) ;
 fazu razvoja visokih performansi tehnike (17-20 godina).
Glavni trenažni zadaci u tom stadiju jesu:
 razvoj specifičnih komponenti psiho-fizičkih performansi
potrebnih za troskok;
 razvoj tehničkih komponenti troskoka;
 intenziviranje opće fizičke pripreme
 selekcija troskokaša vrši se u dobi od 14-e do 16-e godine, i to kod
onih atletičara koji su pokazali rast svojih preformansi veći od 5%
godišnje i koji su pokazali relativno visoku toleranciju na obujam
treninga.
 Metode treninga uključuju uvođenje trčanja i skakanja po pijesku, snijegu i vodi (13 do 16
godina),te rad u teretani na vježbama za razvoj snage gdje težina izvođenja vježbe
počinje prelaziti vlastitu masu.
 Specifična snaga se razvija korištenjem raznih skakačkih vježbica,
uključujući dubinske skokove, te svih tipova dužinskih poskoka.
 U prvoj fazi III-eg stadija (3-4 godine)
naglasak je na maksimalnom razvoju psihofižičkih komponenti. Nakon toga one se
prenose na temelju sportskog potencijala na
najviši nivo tehnike (2-3 godine).
Obujam treninga u ovom dijelu se postupno
udvostručuje, stime da se pazi da je takvo povećanje
bazirano na izmjenama ciklusa sportaševih radnih
mogućnosti i oporavka.
5. ZAKLJUČAK
 dobivene modelne karakteristike potvrdile su tezu iz uvoda ovog rada da je „troskok
jedna od atletskih disciplina koja upravo naglašava različitost“.
 dobiveni visoki indeksi standardnih devijacija kao i rasponi promatranih parametra,
osim krajnjeg rezultata u troskoku na svjetskom nivou (indeks standardne devijacije
3,22),su dokaz da gotovo najveću ulogu u realizaciji vrhunskog rezultata u troskoku
ima „visoko tehničko majstorstvo“, odnosno kvalitetna tehnička izvedba.
 Što se nas tiče, standardne devijacije su minimalne u sferi visine tijela (1,95), mase
tijela (4,11) a u BMI indeksu ih ni nema (0,00). (2)minimalno zaostajemo za svijetom i
u sferi brzine, kod starta i startnog ubrzanja na 60 m indeks standardne devijacije
3,79, kod brzine na 100m 3,72, a kod brzinske izdržljivosti na 200m samo 3,52, te kod
međumišićne koordinacije ,110m pr. 2,77.
 ”iznenađujući“ je podatak da smo „najlošiji tamo gdje smo mislili da smo najbolji“;
kod vertikalne komponente odraza (skok uvis) indeks standardne devijacije nam je
6,57, a kod horizontalne komponente odraza (skok udalj) 6,72.
 Istina, naš uzorak, „moguće je i da nije sasvim relevantan“ iz razloga što je „samo“ 50%
uzorka ili 15 atletičara podvrgnuto specifičnom troskokašakom treningu
 No moje je mišljenje da pravi uzrok tako loših rezultata kod horizontalne i vertikalne
komponenete odraza ,pa i u još boljim rezultatima u sferi brzine, leži u trenažno
nedovoljno razvijenoj skupini dimenzija pod dominacijom mehanizma za energetsku
regulaciju: eksplozivnoj snazi , bazičnoj tjelesnoj snazi i maksimalnoj sili pokušanih pokreta.
 Dokaz za takvu „heretsku“ konstataciju nalazi se upravo u našoj prosječnoj vrijednosti
rezultata u troskoku (15,37m), te indeksu standardne devijacije u odnosu na svijet (15,29),
a pogotovo što je „u onoj drugoj, nespecifičnoj polovici ispitanika“, njih 33% ili 10
ispitanika, podvrgnuto specifičnom treningu skoka u dalj, a koji u svom trenažnom
procesu moraju sadržavati iste mehanizme za energetsku regulaciju.
Prosječna starost postizanja najboljeg rezultata u svijetu (25,5
god.) i kod nas (22,7 god.) uz vrlo visoki indeks standardne
devijacije (12,33) koji „prati“ i krajnju razliku rezultata u troskoku,
produkt je „naših“ specifičnih i s negativnim predznakom,
socioloških karakteristika :
nestabilnog i
niskog
gospodarskofinancijskog
aspekta života
posljednjih
desetljeća na
nacionalnom,loka
lnom i osobnom
nivou;
nedovoljno
definiranog stausa
amaterskog sporta
na nacionalnom i
lokalnom nivou, a
samim time i
atletike;
nedovoljne i
nerazvijene
atletske
infrastrukture
potrebne za
kvalitetan rad
tradicionalizma u
selekciji atletičara i
izboru atletskih
disciplina (težnja za
jednostavnijim a
izbjegavanje
kompleksnijeg i
tehnički
zahtjevnijeg),
te one ujedno predstavljaju glavni ograničavajući faktor moguće kvalitetnije i dugoročnije
realizacije trenažnog procesa, i uzročnik su relativno ranog napuštanja aktivnog bavljenja
natjecateljskom ( vrhunskom) atletikom.

similar documents