pozytywnych konsekwencjach zdrowego odżywiania się

Report
Jak pomóc młodym ludziom w
odchudzaniu?
Anna Januszewicz
Co wiadomo na temat kontrolowania
odżywiania u młodych ludzi?
TEMPEST:"Temptations to Eat Moderated by Personal and Environmental Selfregulatory Tools",
"Rolę indywidualnych i środowiskowych czynników samoregulacyjnych w radzeniu
sobie z pokusami żywieniowymi"
TEMPEST to program badawczy prowadzony w latach 2009-2013 w dziewięciu
krajach europejskich: Belgii, Danii, Finlandii, Niemczech, Holandii, Polsce, Portugalii,
Rumunii i Wielkiej Brytanii.
Główny cel projektu: dowiedzieć się w jaki sposób młodzi ludzie mogą nauczyć się
regulować swoje odżywianie w przeładowanym produktami żywnościowymi
środowisku.
Na podstawie badań dzieci młodszych (10-13 lat) i starszych (14-17 lat) – łącznie 15
tysięcy młodych ludzi
Więcej informacji o projekcie można znaleźć na stronie www.tempestproject.eu.
Oceniana przez dzieci z czterech krajów
dostępność niezdrowej żywności w domu –
istotnie wyższa w Polsce niż w innych krajach
Oceniana przez dzieci z czterech krajów
dostępność niezdrowej żywności poza domem –
istotnie wyższa w Polsce niż w innych krajach
Sposoby poprawy diety młodzieży
Ważne jest, by rodzice rozmawiali ze swoimi dziećmi o istotności zdrowego
odżywiania się
Dobrym pomysłem jest mieć domowe zasady dotyczące jedzenia owoców i
warzyw
Młodzież powinna więcej się uczyć na temat zdrowego odżywiania się w
szkołach
Szkoły nie powinny sprzedawać niezdrowej żywności i napojów gazowanych
%
69.9%
Nauczyciele powinni zachęcać młodych ludzi do zdrowego odżywiania się
Cena przekąsek i napojów gazowanych powinna wzrosnąć tak, by ich
spożycie przez nastolatków zmalało
Zdrowe pożywienie i napoje powinny być tańsze niż niezdrowe produkty
Niezdrowe pożywienie i napoje powinny być zabronione w sprzedaży dla
młodzieży
Reklamowanie przekąsek i napojów gazowanych dla nastolatków powinno
być zabronione
Przekąski i napoje gazowane powinny mieć ostrzegające przez
konsekwencjami zdrowotnymi etykiety
60.0%
31.6%
57.2%
60.1%
33.4%
61.2%
18.8%
21.9%
47.9%
Jak odnaleźć się w krainie pokus?
• Zdrowe odżywianie wymaga sporych umiejętności
samoregulacji.
• Samoregulacja odnosi się do wszystkiego co ludzie
mogą zrobić, aby dostosowywać i zmieniać swoje
myśli, uczucia i zachowania w celu osiągnięcia
osobistych długoterminowych celów (np. zdrowego
odżywaniania czy utrzymania prawidłowej wagi).
• Czy dzieci mają zdolność do samoregulacji?
• Jak dorośli mogą pomóc swoim dzieciom efektywnie
radzić sobie z wszechobecnymi pokusami?
Samoregulacja
• Samoregulacja jest powiązana z tym, co często nazywamy siłą
woli (chociaż to nie to samo).
• Siłę woli definiuje się jako zdolność do odraczania
natychmiastowej przyjemności (np. pyszny kawałek ciasta) po
to, aby osiągnąć długoterminowe cele (jak bycie zdrowym czy
utrzymanie wagi).
• Zdolność "odraczania gartyfikacji", jak nazywa się tę
umiejętność, może być uznana za centralny cel samoregulacji i
stosowania strategii samoregulacyjnych.
• Odraczanie gratyfikacji nie jest łatwe dla młodych ludzi (dla ich
rodziców także nie).
Dlaczego samoregulacja jest ważna?
• Eksperyment Waltera Mischela (1989): Jedna
pianka natychmiast czy dwie za chwilę?
• 28% czterolatków było w stanie poczekać na dwie
pianki
• Dzieci, które były w stanie poczekać na dwie
pianki w ciągu kolejnych 30 lat deklarowały, iż
mają lepsze życie zawodowe i rodzinne.
• Najwyraźniej zdolność do odroczenia
gratyfikacji jest kluczowym czynnikiem w
prowadzeniu szczęśliwego i pełnego sukcesów
życia.
Dlaczego samoregulacja nie jest łatwa?
• Dzieje się tak przede wszystkim dlatego, że np. jedzenie
czipsów w trakcie oglądania telewizji jest bardzo atrakcyjne tu i
teraz, podczas gdy korzyści z alternatywnego zachowania
wystąpią dopiero w przyszłości.
• Ponieważ umiejętność dostrzegania długookresowych
konsekwencji zachowania nie rozwija się w pełni aż do
dorosłości, młodzież jest generalnie bardziej skupiona na
teraźniejszości i gratyfikacji krótkoterminowej. Jeśli chcą zjeść
coś smacznego teraz to trudno im (a nawet trudniej niż
dorosłym) zestawić tą krótkoterminową przyjemność z
długookresowymi konsekwencjami.
Czy można regulować samoregulację?
• Chociaż występują znaczące różnice indywidualne w
zdolności do odraczania gratyfikacji, okazuje się że
ludziom może to wychodzić dużo lepiej lub dużo
gorzej w zależności od okoliczności.
• W badaniu Mischela kiedy dzieci były zachęcane, aby
myśleć o piankach jako o 'białych puszystych
chmurkach" były potem w stanie czekać dłużej na
dwie pianki niż wtedy, gdy proszono je aby myślały o
słodyczach jako o czymś “pysznym” (co podkreślało
właściwości pokusy).
Czy można pomóc młodym ludziom we
wprowadzaniu zdrowego stylu życia?
• Niemal połowa młodych ludzi uważa, że rodzice pełnią
najważniejszą rolę w pomaganiu im w poprawie ich
stylu życia
• Kto może Ci pomoc w prowadzeniu zdrowszego trybu
życia?
44,9% Moi rodzice
15% Przyjaciele
8,7% Rząd
Strategie samoregulacyjne
Trzy podstawowe kategorie startegii
samoregulacyjnych:
1) redukcja pokus napotykanych w naszym
codziennym środowisku żywieniowym
2) redukcja wartości przypisywanej pokusie
3) wspieranie celów związanych ze zdrowym
odżywianiem się.
Kategoria
Strategia
Ograniczenie pokus
Unikanie pokus
Redukcja wartości
przypisywanej pokusom
Kontrola pokus
Upewnienie się, że
czipsy są schowane w
szafce, poza zasięgiem
podczas ogładania
telewizji.
Rozpraszanie uwagi
Zajęcie się czymś
innym podczas
odczuwania głodu
przed obiadem.
Igorowanie zapachu
pysznego jedzenia
podczas mijania
cukierni.
Tłumienie
Wspieranie celów
związanych ze zdrowym
jedzeniem
Przykład
Unikanie działu ze
słodyczami w
supermarkecie.
Ustalanie celów i zasad
Rozważanie celu
Ustalanie ile słodyczy
można zjeść dziennie.
Zastanawianie się
czego naprawdę się
chce , kiedy pojawia się
ochota na zjedzenie
czegoś niezdrowego.
Unikanie pokus
• Unikanie pokus odnosi się do różnych sposobów dystansowania
się od sytuacji, które mogłyby rzucać wyzwanie naszym intencjom
by jeść zdrowo.
• Zawsze wiąże się z fizycznym pozostawaniem z dala od sytuacji i
miejsc, w których pojawia się jedzenie, któremu trudno jest nam
się oprzeć.
• Przykładowe sposoby zastosowania strategii: odwracanie wzroku
podczas mijania sklepów z żywnością albo fizyczne unikanie
miejsc, znanych jako oferujące pociągające, niezdrowe jedzenie.
• Zaleta: Ponieważ trzymamy się z dala od pewnych sytuacji nie
potrzebujemy używać ogromnych zasobów siły woli i w ten
sposób oszczędzamy ją na inne sytuacje, w których nie da się tak
łatwo uniknąć pokus.
• Wada: Strategia nie zawsze możliwa do realizacji.
Przykłady unikania pokus
1. Jeśli jestem na mieście upewniam się że nie będę
przechodzić obok fast food’ów.
2. Mijając cukiernię unikam patrzenia na wystawę.
3. W sklepach unikam działu ze słodyczami.
4. Kiedy się nudzę staram się trzymać z dala od
kuchni.
Jak pomóc młodym ludziom unikać
pokus?
• Dbałość o niską dostępność niezdrowego jedzenia w domu
• Modelowanie unikania: rodzice mogą modelować unikanie pokus dając
dobry przykład.
• Pomoc młodzieży w monitorowaniu własnych zachowań żywieniowych.
•
Dzięki takiemu monitorowaniu młodzież może osiągnąć lepszy wgląd w
swoje zachowania i dowiedzieć się więcej o wybranych sytuacjach, w
których pozwalają sobie na niezdrowe jedzenie.
• Badania Tempest: Po stosowaniu monitorowania przez tydzień grupa
młodzieży sygnalizowała, że mają lepszy wgląd w swoje zachowania
żywieniowe i sytuacje, których powinni unikać. Młodzież, która nie
monitorowała swoich zachowań nie odnotowała takich zmian.
Dzienniczek do monitorowania pokus
Gdzie byłeś?
 dom
 centrum
 szkoła handlowe
 praca
 park
 stacja
 kino
kolejowa  z wizytą
 na ulicy u kogoś
 bar lub  impreza
kawiarnia  inne,
 fastokreśl:
food
Z kim?
 sam/a
 znajomi
 koledzy/
 obcy
koleżanki z
 inne,
klasy
określ:

chłopak/dziewc
zyna
 przyjaciele
 rodzina
Co czułeś?


znudzenie szczęście
 napięcie  obawa


smutek
pobudzenie
 inne,

określ:
podekscyto
wanie

nerwowość
Czy byłeś naprawdę głodny?
 tak  nie
Kontrola pokus
• Kontrola pokus jest strategią, która pomaga młodym
ludziom obniżyć chęć sięgnięcia po kuszące jedzenie.
• W skład tej strategii wchodzą wszelkie działania, jakie
możemy podjąć w celu ograniczenia wpływu pokus na
nasze intencje zdrowego odżywiania się oraz trzymania
się zdrowszych alternatyw.
• Kontrola pokus ma za zadanie usuwać z naszego otoczenia
sygnały wyzwalające niezdrowe odżywianie i dodawać te,
które zachęcają do zdrowego odżywiania.
• Kontrola pokus różni się od unikania pokus tym, iż nie
chodzi w niej o samo unikanie, ale o taką restrukturyzację
środowiska żywieniowego, w którym pokusy będą mniej
pociągające.
Czy lepiej unikać pokus czy
kontrolować pokusy?
• Wyniki badań wskazują, że wprowadzanie
całkowitego zakazu może źle odbić się na młodzieży
w przyszłości – ograniczane nastolatki mogą jeść
znacznie więcej niezdrowego pożywienia, jeżeli stanie
się ono bardziej dostępne w jakimś czasie ich życia, niż
nastolatki, którym pozwalano jeść rozsądne porcje
niezdrowych przekąsek.
• Aby nauczyć się radzenia sobie z pokusami należy w
jakimś zakresie mieć z nimi styczność. Powinno się to
oczywiście dziać we wspierającym i nadzorowanym
środowisku, gdzie rodzice będą mogli pomóc swoim
dzieciom w nauce kontroli zachowań żywieniowych i
radzenia sobie z pokusami w rozsądny sposób
Czy lepiej unikać pokus czy
kontrolować pokusy?
• Niemożliwe jest ciągłe unikanie pokus.
• Badania nad kontrolą pokus pokazują, że nie jest to
zachowanie pożądane, jako że młodzież musi nauczyć się
radzić sobie z kuszącymi sytuacjami.
• Zespół TEMPEST zauważył, że dobrym rozwiązaniem jest
tu połączenie unikania i ekspozycji: unikanie pokus jest
najlepszą opcją kiedy nastolatki są narażone na
poddanie się pokusie, na przykład kiedy są głodni i
zmęczeni (mówiąc inaczej – kiedy ich umiejętności
samoregulacji są czasowo osłabione). Ekspozycja
natomiast powinna być efektywna, kiedy środowisko
wspiera umiejętności samoregulacji nastolatków.
Przykładowe sposoby na
kontrolowanie pokus:
1. Jeśli mam ochotę na coś smacznego to biorę
mały kawałek, a resztę odkładam daleko od
siebie.
2. Kiedy oglądam telewizję staram się żeby
czipsy były poza moim zasięgiem.
3. Kiedy siedzę przy komputerze staram się, żeby
w zasięgu mojej ręki była jakaś zdrowa
przekąska.
4. Jeśli mam ochotę na słodycze to trochę biorę a
resztę w opakowaniu odkładam gdzieś dalej.
Jak stosować i rozwijać strategię
kontroli pokus?
•
•
•
•
Najlepsze rezultaty osiągane są kiedy rodzice tworzą wspierające,
nadzorowane środowisko, w którym nastolatek ma styczność z pokusami
Skuteczne kontrolowanie pokus przez rodziców: modelowanie
Wspieranie dzieci w używaniu strategii kontrolowania pokus dzięki wspólnemu
decydowaniu o właściwej ilości czipsów do przekąszenia na raz i odłożeniu reszty
na później.
Wprowadzanie technik „dystansowania”.
Badania TEMPEST nad efektem „dystansowania”: pomaganie nastolatkom w jedzeniu
mniejszej ilości niezdrowej żywności nie poprzez usuwanie jej z otoczenia, ale
umieszczanie jej dalej – sprawiając, że jest ono mniej osiągalne, a nie całkowicie
niedostępne.
Kiedy miska z cukierkami M&Ms położona została 20 centymetrów od uczestników
badania, zjedli oni około 17 sztuk. Jednakże, kiedy miskę postawiono jedynie 50
centymetrów dalej (czyli 70 centymetrów od uczestników badania), zjedzone zostały
tylko 3 cukierki.
Badani którzy zjedli niewielką ilość cukierków nie mieli ochoty na więcej później, co
wskazuje, że nie musieli wkładać dużego wysiłku w opieraniu się pokusie
Rozpraszanie uwagi
• Strategia odwracania uwagi od pokusy polega na rozproszeniu
uwagi a następnie skupieniu jej na czymś innym.
• W eksperymencie Mischela (1989) dzieci, które spontanicznie
kierowały więcej swojej uwagi na różne elementy pokoju, w
którym czekały niż na nagrodę potrafiły odroczyć gratyfikację
na dłużej niż młodzież, która skupiała swoją uwagę na nagrodzie.
• Niektórzy z nich odwracali się na krześle tyłem od nagrody, by jej
nie widzieć; koncentrowaniu się na innych elementach otoczenia –
taka strategia nazywana jest zewnętrznym rozpraszaniem uwagi:
• Zaobserwowano też wytwarzanie dystrakcji przez samo dziecko np.
poprzez odwracanie myśli od nagrody i skierowanie ich na inne,
ciekawe rzeczy, np. niektóre dzieci nuciły sobie piosenki lub
tańczyły siedząc na krześle – Były to strategie zwane wewnętrznym
rozpraszaniem uwagi.
Przykłady zastosowania strategii
„rozpraszanie uwagi”
1. Jeśli kusi mnie by kupić słodycze staram się
odwrócić od tego moją uwagę.
2. Jeśli mam ochotę na to by coś zjeść, to zamiast
tego dzwonię do przyjaciela/ przyjaciółki.
3. Jeśli robię się głodny przed obiadem to staram
się czymś zająć.
4. Jeśli bardzo chce mi się jeść słodycze to znajduję
sobie coś do roboty.
Jak pomóc dziecku rozproszyć uwagę?
• Strategia ta jest często wykorzystywana przez
rodziców, kiedy dziecku coś dolega i chcemy
odwrócić uwagę dziecka od tych dolegliwości,
np. poprzez czytanie bajki, nucenie piosenki.
• Tożsame sposoby można wykorzystać, by
odwrócić uwagę dziecka od jedzenia. Np. kiedy
dziecko robi się głodne jeszcze przed obiadem,
można spróbować pomóc mu odwrócić jego
uwagę od jedzenia na jakiś czas poprzez
zaproponowanie gry lub książki do czytania.
Samodzielne rozpraszanie uwagi przez
młodzież
• Plany „jeśli…to”
• Nastolatek mógłby na przykład ułożyć plan
“jeżeli poczuję chęć na przekąskę, to
odwrócę od tego swoją uwagę poprzez
czytanie książki”.
• Wyniki badań wskazują, iż młodzież jest w
stanie formułować takie plany, oraz że plany te
mają znaczący pozytywny wpływ na ich
nawyki żywieniowe.
Jak formułować plany „jeśli… to…”
• Krok 1: Zdefiniuj czynnik "spustowy" (uruchamiający),
który sprawia, że niezdrowo się odżywiasz
Przykładowo: “Jeżeli będę głodny przed obiadem” albo “Jeżeli
będę znudzony”.
• Krok 2: Wymyśl sposób radzenia sobie z czynnikiem
spustowym
Przykładowo: “To zamiast tego wypiję szklankę wody” albo “To
zadzwonię do koleżanki, by odwrócić od tego swoją uwagę”.
• Krok 3: Stwórz plan łącząc krok 1 i 2
Przykładowo: “Jeżeli będę głodny przed obiadem i poczuję chęć
sięgnięcia po niezdrową przekąskę, to zamiast tego wypiję
szklankę wody”.
© Uniwersytet Utrecht , tylko do użytku prywatnego.
Tłumienie
• Tłumieniem nazywamy wszystko to, co możemy zrobić, by
zignorować lub odrzucić pokusę przy pomocy siły naszego umysłu:
odpychanie od siebie wszystkich myśli, które dotyczą samego
jedzenia lub jego kuszących właściwości (np. zapachu, smaku) oraz
myśli na temat nas samych w relacji z tym jedzeniem (np. o tym jak
bardzo chcemy je zjeść, jak wyobrażamy sobie jego smak w
naszych ustach).
• Na przykład, możemy powiedzieć sobie “nie” za każdym razem,
kiedy poczujemy ochotę na przekąskę.
• Strategia tłumienia jest w dużej mierze oparta na sile woli;
potrzebujemy jej, by zastopować nasze impulsy i by być na tyle
poznawczo silni, aby kontrolować własne zachowanie.
Ograniczenie tłumienia
• Wyniki badań pokazały, iż tłumienie myśli, odczuć i emocji nie dzieje się
automatycznie; potrzebujemy użyć czegoś, co nazywamy siłą
samokontroli, by nie myśleć o pokusach żywieniowych . Ludzie nie
posiadają nieograniczonej puli siły samokontroli; kiedy używamy jej za
dużo, źródło samokontroli wyczerpuje się.
• Badacze z projektu TEMPEST doradzają stosowanie innych, mniej
wyczerpujących strategii samoregulacji w celu dbania o zdrowe
odżywianie się, kiedy tylko jest to możliwe. W ten sposób źródło
samokontroli pozostaje zachowane na czas, w którym inne strategie
samoregulacji nie mogą zostać zastosowane.
• Tłumienie powoduje zachowania kompensacyjne:
Zachowania kompensacyjne w wyniku
tłumienia
• W badaniach TEMPEST odtwarzano ludziom smutny lub straszny film i
prosili ich o stłumienie wszystkich odczuwanych podczas oglądania
emocji.
• Badanym powiedziano, iż na ich twarze skierowana jest kamera i podczas
oglądania filmu nie powinny one wykazywać żadnych śladów emocji.
• Kiedy później te osoby znalazły się w miejscu, w którym dostępne było
smakowite lecz niezdrowe jedzenie, okazywało się, że jedzą więcej niż
ludzie, którzy oglądali ten sam film, ale nie musieli tłumić swoich emocji.
Paradoksalne efekty kontroli
mentalnej…
• Wykazano, że osoby stosujące dietę postrzegają
pożywienie jako owoc zakazany (King, Herman i
Polivy, 1987) i są zaabsorbowane pożywieniem,
którego próbują sobie odmówić (Grilo, Shiffman i
Wing, 1989; Ogden, 1995; Fletcher i in., 2007)
• Osoby ograniczające pożywienie wyznają więcej
negatywnych jawnych postaw względem jedzenia,
którego nie powinny jeść i więcej pozytywnych
utajonych postaw względem tego jedzenia.
Teoria paradoksalnych efektów
kontroli mentalnej…
• Nakaz niemyślenia o białym niedźwiedziu
powodował wzrost myślenia o tym zwierzęciu
Przykładowe sposoby radzenia sobie z
pokusami za pomocą tłumienia
1. Kiedy mijam cukiernię to udaję, że nie
czuje zapachu pysznego jedzenia.
2. Jeśli chcę zjeść coś niezdrowego to po
prostu mówię sobie “nie”.
3. Używam siły woli by unikać
niezdrowych przekąsek.
4. Jeśli jestem na imprezie, na której jest
dużo niezdrowych przekąsek, to udaję że
ich nie widzę.
Czy rozwijać u młodych ludzi strategię
tłumienia?
Trzeba uświadamiać młodzieży ograniczone
możliwości stosowania tłumienia i to, że zbyt
częste poleganie na tej strategii może
powodować paradoksalnie większą podatność na
pokusy.
Ustalanie celów i zasad
• Ustalanie celów jest sposobem określania tego, co człowiek
pragnie osiągnąć w przyszłości i układania tego w jasne i
zwięzłe stwierdzenia.
• Świadomość celu nie wystarczy by wprowadzić zmiany,
nawet jeżeli cel jest konkretny i inspirujący. Cele same w
sobie wskazują kierunek zmian, jednak nie mówią o tym co
powinno być robione na co dzień, by przybliżać się do ich
osiągnięcia.
• Jednym ze sposobów dochodzenia do celu jest ustalenie
zasad wskazujących kiedy należy działać w zgodzie z
obranym celem lub określających jakie zachowania są
zakazane
Przykłady celów sformułowanych w
kontrolowaniu odżywiania
1. Planuję brać ze sobą owoce do szkoły.
2. Mam umowę sam ze sobą ile słodyczy
mogę zjeść dziennie.
3. Jeśli chcę coś przekąsić to najpierw jem
owoce.
4. Moim osobistym celem jest jeść
zdrowo.
Jak wspierać dzieci w ustalaniu celów i
zasad?
• Młodzi ludzie często mają problem z prawidłowym ustalaniem
celów i zasad, można im w tym pomóc wykorzystując strategię
SMART
• Wyniki badań wskazują, że cele powinny być ustalane
samodzielnie, przynajmniej w jakiejś mierze; młodzież jest
zmotywowana do zmiany zachowania jedynie wtedy, kiedy
prowadzi to do osiągnięcia celów, które mają dla nich osobiste
znaczenie.
• Oznacza to, iż rola rodzica powinna polegać na wspieraniu
nastolatka w ustalaniu własnych celów i zasad
odzwierciedlających jego pragnienia, jednak w ramach
standardów, które dla rodzica są istotne
• Ważne jest też ustalanie zasad dotyczących odżywiania w domu i w
szkole
Pomoc w ustaleniu konkretnych celów zasada formułowania celów SMART






Szczegółowy - zawierający konkretny przekaz;
Mierzalny - aby można było go zmierzyć, czyli liczbowo wyrazić
jego realizację;
Atrakcyjny - aby nie był nudny oraz wzbudzał ciekawość i chęć do
działania;
Realistyczny - aby był możliwy do osiągnięcia (wysokość celów a
także ich realizacja znacznie różni się w każdej metodyce);
Terminowy - aby był określony czasowo (wyznaczony czas
osiągnięcia celu mobilizuje); dobrze jest wyznaczyć etapy
Ważne: ustalenie planu B
Rozważanie celu
• Kiedy już ustali się cele i zasady, czasami konieczne
jest zrobienie czegoś, by mieć pewność, że cele te
pozostaną dla nas ważne.
• Przykłady stosowania strategii rozważania celu to
myślenie o konsekwencjach nietrzymania się
zdrowej diety (np. jak będę wtedy wyglądała, jak to
wpłynie na moje umiejętności sportowe) i regularne
monitorowanie postępów w dążeniu do celu.
• Rozważanie celu może pomóc nastolatkom trzymać się
ich celów dotyczących zdrowego odżywiania się, nawet
kiedy poczują pokusę złamania swoich zasad
Rozważanie celu cd
•
Wyniki badań TEMPEST pokazują, że najczęściej strategię rozważania celu
stosowała młodzież, która była zainteresowana swoją wagą i zmotywowana do
zdrowego odżywiania się.
•
Badania TEMPEST ujawniły również, że strategia rozważania celu jest używana
najczęściej przez nastolatków, którzy są zdolni oprzeć się natychmiastowym
przyjemnościom (takim jak pyszny tort na przyjęciu urodzinowym), by osiągać
długoterminowe cele (np. utrzymać zdrową wagę ciała) – innymi słowy, to
młodzież która jest bardziej zdolna odraczać gratyfikacje
Jak już wspomniano nie wszyscy nastolatkowie są jednakowo zdolni odraczać
gratyfikacje. Istotnym warunkiem wstępnym jest umiejętność myślenia o
przyszłości. Jeżeli młody człowiek nie jest jeszcze zdolny wziąć pod uwagę
przyszłych konsekwencji swoich obecnych działań, będzie mu bardzo trudno
działać zgodnie z przewidywanymi konsekwencjami. Badania rzeczywiście
pokazały, że strategia rozważania celu jest częściej używana przez dzieci, które
myślą o przyszłości
Orientacja na przyszłość rozwija się między 10 a 25 rokiem życia.
•
•
Przykłady zastosowania strategii
rozważania celu przez młodzież:
• Młodzież wspominała o różnych sposobach myślenia o
negatywnych konsekwencjach niezdrowego oraz o
pozytywnych konsekwencjach zdrowego odżywiania
się, co pomaga im pamiętać jak ważna jest zdrowa
dieta.
• Świadome odżywianie: poświęcanie chwili na
świadome rozważenie tego, czy na pewno jest się
głodnym, zanim sięgnie się po kuszącą przekąskę
• Monitorowanie: może ono pomóc w rozważaniu celu:
kiedy ludzie mają kontrolę nad tym co jedzą i w jakich
sytuacjach staje się jasne, kiedy tracą cel ze swoich
oczu i kiedy naruszają swoje zasady
Przykłady zastosowania strategii
rozważania celu przez młodzież:
1. Jeśli mam ochotę zjeść coś małego, staram się
pamiętać, że wiele przekąsek jest niezdrowych.
2. Jeśli przychodzi mi do głowy, że może jem za dużo
to myślę jak źle wpłynie to na moją sprawność
fizyczną.
3. Kiedy mam ochotę coś przekąsić to pamiętam że
chcę wyglądać atrakcyjnie.
4. Jeśli mam ochotę na zjedzenie czegoś niezdrowego,
to zastanawiam się czy rzeczywiście tego chcę.
Jak rozwijać strategie rozważania celu?
• Przypominanie o celu: “Weź ze sobą owoce, pomogą Ci nie jeść
słodyczy”
• Zastosowanie ćwiczeń świadomego odżywiania się. Kiedy
nastolatek czuje pokusę zjedzenia niezdrowej przekąski dobrym
pomysłem jest zadanie mu pytania: “Czy naprawdę jesteś
głodny?”, “Czy na pewno chcesz to zjeść?”, “Jak będziesz się czuł
po zjedzeniu tego?”. Jeszcze lepiej jeśli sprowokujemy go by takie
pytania sam sobie zadawał. „Zadaj sobie pytanie, czy…”
• Wykorzystanie monitorowania, nauka rozpoznawania sytuacji i
przygotowania się na skuteczne radzenie sobie z nimi
• Kontrastowanie: polega na tym, że najpierw myślisz o swoim celu,
a potem przeciwstawiasz to w głowie temu jak jest obecnie.

similar documents