ISIN KODU - Türkiye Bankalar Birliği

Report
ULUSLARARASI STANDARTLAŞTIRMA ÇALIŞLARINDA GELİŞMELER
Dr. Necla İLTER KÜÇÜKÇOLAK
(21/11/2012)
Uluslararası Standartlar
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
2
Menkul Kıymetlerin Numaralandırılması ve
Uluslararası Standartlara İlişkin Çalışmaları
• ISO TC68/SC4
– Menkul kıymetler ve finansal enstrümanlar ile ilgili uluslararası
standartların oluşturulmasından ve geliştirilmesinden sorumlu
komite
• Komite altındaki çalışma grupları:
WG-1
Numaralandırma (ISIN)
WG-6
Finansal enstrümanların
sınıflandırılması (CFI)
WG-8
Şirketlerin Tanımlanması
WG-12
Piyasa Tanımlama Kodu (MIC)
WG-14
Finansal Enstrümanların Kısa
Adları ve Kısaltmalar
ISO TC68
(Finansal Hizmetler)
SC4
(Menkul Kıymetler ve Finansal
Enstrümanlar)
ISIN
(ISO6166)
CFI
(ISO10962)
MIC
(ISO10383)
ANNA (RA-TESCİL KURULU)
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
3
Menkul Kıymetlerin Numaralandırılması ve
Uluslararası Standartlar Çalışmaları
•
•
ISO TC68/SC4 Komitesi’nde Türk Standartları Enstitüsü adına Türkiye’yi
Takasbank temsil etmektedir.
Takasbank, Türkiye Ulusal Piyasa Çalışma Grubu’nun (MTC43 Ayna Komitesi)
başkanlığını yürütmektedir.
ÜYELER
1. TÜRKIYE BANKALAR BİRLİĞİ
9. ING BANK
2. TSE
10. T.İŞ BANKASI A.Ş.
3. CITIBANK A.Ş.
11. T.C. MERKEZ BANKASI A.Ş.
4. FORTISBANK A.Ş.
12. TEB
5. HSBC BANK A.Ş.
13. TSKB A.Ş.
6. İŞ YATIRIM MENKUL DEĞERLER A.Ş.
14. TSPAKB
7. JP MORGAN CHASE BANK
15. YAPI VE KREDİ BANKASI A.Ş.
8. MERKEZİ KAYIT KURULUŞU A.Ş.
16. DEUTSCHE SECURITIES
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
4
ANNA
• ISO’nun ISIN,CFI ve MIC kodları için
Tescil Otoritesi (Registration
Authority) görevini yürütmektedir.
• İmzalanan yeni anlaşma ile verilen
hizmetlerde alınan ücretlerin maliyeti
karşılama amaçlı olması ve tahsis
edilen kodların eşsiz olması konusu
değerlendirilmiştir.
• ANNA, altında hizmet veren tüm
NNA’lerin hizmetlerinden bizzat
sorumludur.
• ANNA’nın tedarik ettiği veriler piyasa
tarafından yararlanabilir, okunabilir
formatta ve açık bir kaynaktan
sağlanmalıdır.
• ANNA’ ya tam üye NNA sayısı 82’dir.
• ANNA’ ya sınırlı üye olan kurum sayısı
29’ dur.
• 118 ülkede ISIN/CFI kodları
kullanılmaktadır.
Faaliyet Alanına Göre Üyeler (2012/06)
Takas ve Saklama Kuruluşları
48
Borsalar
23
Düzenleyici Kuruluşlar
4
Merkez Bankaları
4
Veri Sağlayıcılar
3
Toplam
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
82
5
ANNA SERVICE BUREAU (ASB)
• ANNA’nın, Standard & Poor’s ve Telekurs ile ortaklaşa kurduğu
hizmet bürosu
• ISIN’ların dünya genelinde internet ortamında toplanması ve
sunulmasından sorumlu
• Takasbank ASB yönetiminde
– ASB Teknik Komite Üyeliği (06/2012 yılı ANNA Olağan Genel Kurulu’nda
alınan kararla ASB Yönetim Kurulu ASB Teknik Komite’ye
dönüştürülmüştür)
30.06.2012 itibariyle Dünya* genelinde ISIN ve CFI kodları tahsis rakamları
ISIN
16,96 milyon
6,57 milyon aktif
CFI
14,39 milyon
5,89 milyon aktif
* Türkiye’deki aktif ISIN ve CFI’lar (2012/11)
Aktif
TR
ISINs
3336
CFIs
3356
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
6
Standartlar
•
•
•
•
•
•
•
ISIN (International Security Identification Number)–ISO6166
Country Codes-(ISO 3166)
CFI (Classification of Financial Instruments) – ISO-10962
MIC (Market Identification Code)-ISO-10383
BIC (Bank Identifier Code)-ISO-9362
IBAN (International Bank Account Number)-ISO-13616
LEI (Legal Entity Identifier)–Draft ISO-17442
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
7
ISIN KODU - I
(ISO 6166)
• ISIN : 1980’li yıllardan itibaren uluslararası
düzeyde artan sermaye piyasası işlemleri menkul
kıymetlerin sadece ilgili menkul kıymete has bir
kod ile tanımlanması ihtiyacını doğurmuştur. 1989
yılında G-30 ülkelerinin ISIN kodu kullanımını
benimsemeleri sonucu ise kodun yaygınlığı
artmıştır.
• 12 haneden oluşan bu kod 3 kısımdan oluşur:
1- İlk 2 hane ülke kodu (Ülke kodu-ISO 3166)
2- Genellikle 9 haneden oluşan alfa- nümerik kısım
3- Kontrol Hanesi
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
8
ISIN - II
(ISO 6166) Standardında Yer Alan Revizyonlar- I
• Standartta Tecil Otoritesi (ANNA) ismi yer almayacak bunun yerine
ISO Online adresi yer alacaktır.
• Komiteler, Tescil Otoritesi hizmetlerine katılamaz/dahil olamaz.
• Tescil Otoriteleri tarafından verilebilecek hizmetler
(numaralandırma, sınıflandırma vs.) standartta listelenecektir.
• Tescil Otoritesi seçimi ve onaylanmasına ilişkin süreçlere standartta
yer verilmeyecektir.
• Tescil Otoritelerinin sorumluluklarının bir kısmını veya tümünü
paylaştığı ya da delege ettiği NNA’lere ilişkin veriler yer
almayacaktır.
• Standart yalnızca doğrudan Tescil Otoritesi fonksiyonlarına ilişkin
hususları içerecektir.
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
9
ISIN - IV
TR ISIN Tahsis Sistematiği
• Türk menkul kıymetleri için 3 adet ISIN Kodu Tahsis
Sistematiği mevcuttur.
1) DIBS ISIN Kodu Tahsis Sistematiği
2) Özel Sektör Borçlanma Menkul Kıymetleri ISIN
Kodu Tahsis Sistematiği.
3) Hisse Senedi ve Diğer Menkul Kıymetler ISIN
Kodu Tahsis Sistematiği.
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
10
ISIN - V
DİBS Kodu Tahsis Sistematiği
T
R
T
3
1
1
2
1
5
T
1
6
T
R
T
3
1
1
2
1
5
A
1
6
T
R
T
3
1
1
2
1
5
K
1
5
T
R
T
3
1
1
2
1
5
F
1
4
T
R
T
3
1
1
2
1
5
P
1
4
T
R
T
3
1
1
2
1
5
C
1
2
T
R
B
3
1
1
2
1
5
T
1
3
T
R
B
3
1
1
2
1
5
F
1
1
ISO 3166
Ülke Kodu
Menkul Kıymet Türü
T : Devlet Tahvili
B: Hazine Bonosu
G : GOS
D: Kira Sertifikası
Gün,ay,yıl (GGAAYY) şeklinde itfa
tarihini ifade etmektedir.
İhraç para birimi ve
kıymetin detayını
içerir.
A,P: Anapara
C,K: Kupon
T,F : Tüm Menkul
Kıymet
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
Kontrol
Hanesi
İhraç sırasını
gösteren
hanedir.İtfa tarhi
aynı güne denk
gelen ihraçlarda
öncelik sırasına
göre sıralanır.
11
ISIN - VI
ÖSB Araçları Menkul K. ISIN Kodu Tahsis Sistematiği
T
R
S
T
I
S
B
3
1
3
1
7
T
R
S
T
I
S
B
3
1
3
2
5
T
R
Q
A
K
Y
B
5
1
3
2
6
T
R
F
Y
K
B
K
A
1
2
1
5
ISO 3166
Ülke Kodu
Menkul Kıymet Türü
S : ÖST
Q : Banka Bonosu
F : Finansman Bonosu
P : Diğer ÖS Menkul K.
Q: Banka Bonosu
D : Kira Sertifikası
İhraççı Kodu
Takasbank tarafından
tahsis edilen 4 haneli
koddur.
İlk hane itfa ayı,
kalan 2 hane
itfa yılını
göstermektedir.
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
İhraç sırasını
gösteren
hanedir.İtfa tarhi
aynı güne denk
gelen ihraçlarda
öncelik sırasına
göre sıralanır.
Kontrol
Hanesi
12
ISIN - VII
Hisse Senedi ve Diğer Menkul Kıymet
Kod Tahsis Sistematiği
T
R
E
A
K
B
K
0
0
0
1
9
T
R
Y
T
I
S
B
0
0
0
1
1
T
R
W
I
S
M
D
0
0
0
1
8
T
R
R
L
B
T
V
0
0
0
1
7
ISO 3166
Ülke Kodu
Menkul Kıymet
Türü
A: Endeks
C : Sertifikalar
E : Hisse Senedi
O: Opsiyonlar
V: Futures
W: Varant
Y: Yatırım Fonu
İhraççı Kodu
Takasbank tarafından
tahsis edilen 4 haneli
koddur.
İhraç sırasını gösteren hanedir.
Öncelik sırasına göre sıralanır.
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
Kontrol
Hanesi
13
ISIN - VIII
Genel Kodlama Sistematiği Tercihleri
MENKUL KIYMET KATEGORİSİ
• Konuşan kod
 TR Y TISB 0001 1
• Konuşmayan kod









AT0000856323
DE0009781989
CH0002789250
LU0047987325
IE0000597124
GB0000799923
FR0000284689
BE0948469037
XD018850570
A
B
C
D
E
F
G
H
I
J
K
L
M
N
O
P
Q
R
S
T
U
V
W
X
Y
Z
ENDEKSLER
HAZİNE BONOSU
SERTİFİKALAR
KİRA SERTİFİKASI(SUKUK)
HİSSE SENEDİ ( Hamiline, Nama, Kurucu, OYHS, Katılma İntifa Senedi, HS Makbuzu )
FİNANSMAN BONOSU
GOS ve KOİ tarafından ihraç edilen borçlanma araçları
HALKA ARZ
FAİZLER (İnterbank Faizi , M.B. Faizi vs..)
KIYMETLİ MADENLER
TL İhraçları
TCMB İHRAÇLARI (Likidite Senedi vs...)
GAYRİMENKUL SERTİFİKASI
OPSİYONLAR
DİĞER ÖZEL SEKTÖR M.K. ( K/Z Ortaklığı Belgesi, VDMK, VTMK, Banka Gar. Bono)
BANKA BONOSU
RÜÇHAN HAKKI (Hisse Senedi)
ÖZEL SEKTÖR TAHVİLİ
DEVLET TAHVİLİ
MAKBUZ
FUTURES (Futures Enstrümanlar ve Diğer Vadeli Enstrümanlar)
VARANTLAR VE DİĞER HAKLAR
DİĞER MENKUL KIYMETLER ( Rüçhan Haklı Tahvil, Kar İşt. Tahvil, HS ile Değiş.Tahvil )
YATIRIM FONU KATILMA BELGELERİ (Borsa Y.F., Men. Kıy. Y.F., Emeklilik Y.F.)
DİĞER FİNANSAL ENSTRÜMANLAR
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
14
CFI KODU - I
• Finansal Enstrümanların Sınıflandırılması için
tahsis edilen koddur.
• Kod 6 adet harften oluşur:
1- İlk harf menkul kıymet kategorisini gösterir.
2- İkinci harf grubunu gösterir.
3- Kalan harflerde kıymete özgü nitelikleri gösterir.
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
15
CFI Kodu - II
Tahsis Sistematiği
E,D,R,O,F,S,T,M
S
E:
HİSSE
SENEDİ
S : ADİ
HİSSE
V
V : HER
HİSSE İÇİN
BİR OY
HAKKI
D : Borçlanma Araçları
R : Haklar
O : Opsiyon
F : Vadeli İşlemler
U
U:
DEVİR
KISITI
YOKTUR.
F
B
B: HAMİLİNE
F : TAMAMI
ÖDENMİŞ
S : Yapılandırılmış Ürünler / Hibrit
T : Gösterge Enstrümanlar
M : Diğerleri
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
16
MICs
• ISO 10383 Exchange/Market Identifier Code
• SWIFT tarafından tahsis edilmektedir.
COUNTRY CC MIC
TR XIAB
TURKEY
TR XIST
TURKEY
TR XTUR
TURKEY
INSTITUTION DESCRIPTION
ISTANBUL GOLD EXCHANGE
ISTANBUL STOCK EXCHANGE
TURKISH DERIVATIVES EXCHANGE
ACR
CITY
WEBSITE
Date
STATUS
IAB
ISTANBUL
www.iab.gov.tr
June 2006
Active
ISE
ISTANBUL
www.ise.org
June 2005
Active
TURKDEX IZMIR
www.turkdex.org.tr November 2006 Active
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
17
LEI KODU - I
(ISO 17442)
• LEI : Uluslararası finansal işlemlerde yer alan
tüm tarafların tanımlanması için oluşturulacak
şu an taslak halinde olan global bir koddur.
• Sistemik riskin anlanması ve izlenmesi için kilit
bir rol oynayacaktır.
• 20 haneden oluşacak olan bu kod :
1- İlk 18 hane alfa-nümerik olacak.
2- Son 2 hanede kontrol hanesi olacaktır.
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
18
LEI KODU - II
(ISO 17442)
• G-20 tarafından Finansal İstikrar Kurulu (FSB) LEI oluşturulması ve
denetimi konusunda yetkilendirilmiştir.
• DTCC, SWIFT ve AVOX Ltd. LEI hizmetinde veri toplama, LEI tahsisi
ve veri kalitesinden sorumlu baş aktörler olacaktır.
• LEI standardında Tescil Otoritesi (RA) olarak SWIFT
yetkilendirilmiştir.
• ANNA 82 üyesi ile birlikte hizmet verdiği 118 ülkede LEI kodlarının
ihraççılar ve ilgili taraflar için kaydı, geçerliliği, saklama ve yönetimi
konularında hizmet verecektir.
• LEI kodunun Mart 2013 itibariyle faaliyete geçmesi planlanmaktadır.
• Özellikle türev ürünlerin takasının takas kurumları tarafından
yapılmasına ilişkin düzenlemeler ile birlikte düzenleyici ve
denetleyici otoritelerin riskli ürünleri portföylerinde tutan finansal
kuruluşları bu ürünlerden ne kadar riske maruz kaldıklarının tespiti
konusunda çok büyük fayda sağlaması planlanmaktadır.
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
19
LEI KODU - III
Türkiye’de İçin LEI Yapısı
MERSIS
• Yeni Türk Ticaret Kanunu ile devreye giren bilişim
uygulamaları kapsamında Gümrük ve Ticaret Bakanlığı
tarafından oluşturulan Merkezi Sicil Kayıt Sistemi
(MERSİS) Projesi 1 Ocak 2013 tarihinde tüm Türkiye'de
uygulamaya geçecek olup, ticaret sicil işlemlerinin
elektronik ortamda gerçekleştirileceği MERSİS ile
manuel olarak tutulan ticaret sicil bilgileri merkezi bir
veri tabanına taşınacaktır.
–
•
•
•
MERSIS
–
–
•
LEI Kodu
–
ISO standardı ’’ISO 17442:2012’’ dir. 20
haneden oluşacak olan bu kodun ilk 18 hane
alfa-nümerik, son 2 hanede kontrol hanesi
olacaktır.
–
Örnek LEI kod çalışması:
Önceki adı Merkezi Tüzel Kişilik Bilgi Sistemi olan sistem,
bu ismin projenin kapsamını tam olarak karşılamaması
sebebiyle Merkezi Sicil Kayıt Sistemi olarak değiştirilmiştir.
Bu projede ticaret sicil kapsamındaki bütün işletmeler
tekil, anahtar, benzersiz bir numarayla takip edilecektir.
Sözkonusu kod uluslararası LEI standardına uyumlu
olyıp, uyarlama ve Türk LEI’ların uluslararası veri
tabanında paylaşılması gerekmektedir.
Şahıs şirketleri için TC kimlik nosunu içeren,
tüzel kişilerde vergi kimlik nosunu içeren 16
naneli bir numaradır.
Örnek MERSIS: 1234567891234567
TRLEI999999999999901
(13 hanesi TC Kimlik/Vergi no içerecek şekilde)
TR 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1 2 3 4 5 6 7 0 1
(16 hanesi MERSİS tarafından üretilen 16 haneli
kod)
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
20
Takasbank Numaralandırma Hizmetleri
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
21
•
Takasbank Uluslararası Numaralandırma
Hizmetleri
Takasbank, SPK tarafından Türkiye’de ihraç edilen menkul kıymet ve diğer finansal
araçlara ISIN (ISO 6166) ve CFI (ISO 10962) kodu tahsis etmek üzere
görevlendirilmiş ulusal numaralandırma kuruluşudur.
• Takasbank, TSE adına Türkiye’yi temsilen ISO TC68/SC4 çalışmalarına
katılmaktadır.
• Takasbank aynı zamanda, ISO TC68/SC 4 komitesi tarafından yürütülen menkul
kıymet ve diğer finansal araçlara ilişkin standartları izlemek, standartların
geliştirilmesine katkıda bulunmak ve ülkemizde de bu standartların uygulanmasını
sağlamak amacıyla kurulan Türkiye Ulusal Piyasa Çalışma Grubu’nun (MTC43 Ayna
Komitesi-Türkiye) başkanlığını yürütmektedir.
• Takasbank, ANNA-Ulusal Numaralandırma Kuruluşları Birliği’nin üyesidir.
• Takasbank, 2001 yılında tüm dünyada tahsis edilen ISIN ve CFI kodlarının
konsolide edildiği ASB-ANNA Service Bureau elektronik platformunun aktif
kullanıcısı ve ASB Teknik Komite üyesidir.
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
22
ISIN KULLANIMI
• İhraççı öncelikle yapacağı ihraç ile ilgili SPK kurul
kaydına alınmalıdır.
• Takasbank’a başvuru sürecinde ihraç yapılacak
menkul kıymet ile ilgili doldurulması gereken
dökümanlar ihraççıya gönderilir.
• Menkul kıymet türüne göre halka arz sirküleri,ana
sözleşme ve ihraç ile ilgili bir dilekçe ile
Takasbank’a başvurulur.
• Yapılacak ödeme sonrasında ISIN kodu tahsisi
yapılır ve ihraççıya ile ilgili kuruluşlara iletilir.
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
23
Takasbank ISIN Tahsisleri
250
Menkul Kıymet Türü
Hisse Senedi
Devlet Tahvili ve
Hazine Bonosu
Yatırım Fonu
Emeklilik Yatırım
Fonu
Borsa Yatırım Fonu
200
150
100
50
2008
•
•
2009
2010
2009
2010
2011
2012/10
67
52
117
205
164
104
135
213
134
100
38
48
135
160
86
9
19
7
21
14
1
2
2
1
2
54
77
75
85
66
Özel Sektör Tahvilleri
3
6
23
23
69
Finansman Bonosu
1
1
3
1
14
Banka Bonosu
-
10
142
140
144
Varant
-
-
2
20
92
Endeks
-
-
64
1
2
VDMK
-
-
-
7
40
VTMK
-
-
-
5
2
277
350
783
803
795
VOBAŞ Sözleşmesi
0
2008
2011
Türkiye’de son yıllarda finansal araç çeşitliliğinin
giderek artması ve sermaye piyasalarının artan
performansıyla tahsis edilen ISIN sayısı 3 katına
çıkmıştır.
Türev araçlara yönelik piyasaların gelişimi
paralelinde ISIN ihraç tahsisi daha hızla artacaktır.
Toplam
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
24
TEŞEKKÜRLER
Takasbank
Şişli Merkez Mahallesi
Merkez Caddesi
No:6 34381 Şişli İstanbul
+90 212 315 25 25
[email protected]
AYNA Komitesi Çalışma Grubu Toplantısı-21/11/2012
25

similar documents