تزريق آب

Report
‫واژگان تخصصي‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫سنگ مخزن ‪:‬‬
‫سنگی تراوا و متخلخل است علت تخلخل آن برای داشتن فضای كافی برای‬
‫نگهداری هیدروكربن ها و تراوایی آن برای قدرت عبور و حركت دهی‬
‫هیدروكربن ها به طرف چاههای نفت كه این از مهمترین عوامل است ‪.‬‬
‫‪‬‬
‫لا از ماسه سنگ و یا سنگ آهك است‪ .‬ماسه سنگ دارای‬
‫مخازن معمو ً‬
‫تراوای بالیی است و جزء مخازن خوب است‪ .‬ولی بعضی مخازن از جنس‬
‫سنگ آهك است با تراوایی بال علت این امر وجود شكافهایی در این مخازن‬
‫كه باعث شده تراوایی سنگ مخزن ما بال بیایید‪.‬‬
‫‪2‬‬
‫‪‬‬
‫اما به علت اختالف فاز تر و غیر تر در انواع گوناگون مخازن کیفیت مخزنی‬
‫نیز متفاوت خواهد بود‪ .‬در مخازن ماسه ای فاز تر نفت ولی در آهکی آب می‬
‫باشد‪ .‬بنابراین در مخازن ماسه ای نفت با فشار تمایل به خروج از مخزن را داشته‬
‫در صورتی که این مسئله در مخازن آهکی کامال متفاوت بوده و این آب است که‬
‫تمایل دارد با فشار خارج شود‪.‬‬
‫تصویرًشماتیکًازًتخلخل‬
‫‪3‬‬
‫تخلخلًسنگًمخزنًنفتًزیرًمیکروسکوپ‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫پوش سنگ )‪: (cap rock‬‬
‫این سنگ برخالف سنگ مخزن از تراوایی و تخلخل بسیار پایین برخوردار‬
‫است كه مانع فرار نفت از طرف این سنگ است‪ .‬پوش سنگ می تواند در بال‬
‫و یادر اطراف سنگ مخزن وجود داشته باشد و بر اساس نوع مخزن اشكال‬
‫متفاوتی را دارا باشد‪ .‬در ایران بهترین پوش سنگ در مناطق نفت خیز جنوب‬
‫سازند گچساران می باشد‬
‫تله های نفتگیر)‪: (Oil Traps‬‬
‫نفتگیر را می توان ظرفی در زیرزمین در نظر گرفت که نفت و سیالت در آن‬
‫محبوس شده و پوش سنگ مانع از حرکت آن به سمت بالتر شده است‪.‬‬
‫‪4‬‬
‫استخراج نفت‬
‫‪‬‬
‫تولیدًنفتًازًمخازنًنفتًدرًسهًمرحلهًانجامًميًشود‪:‬‬
‫‪‬‬
‫‪ )1‬برداشتًاولیهًنفتً(‪)Primary Oil Recovery‬‬
‫‪ )2‬برداشتًثانویهًنفتً(‪)Secondary Oil Recovery‬‬
‫‪ )3‬مرحلهًسومًبرداشتًنفتً(‪)Tertiary Oil Recovery‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪5‬‬
‫تولیدًاولیه (طبیعي) نفتً‬
‫‪‬‬
‫مهمترین نیروهاي موجود در مخازن كه نفت به كمك آن بهًطور طبیعي جریان‬
‫مي یابد‪ ،‬عبارتند از‪:‬‬
‫‪ -1‬نیروي حاصل از فشار گاز حل شده در نفت‬
‫‪ -2‬نیروي حاصل از فشار گاز جمعًشده در قسمت بالي كالهك‬
‫‪ -3‬فشار هیدرواستاتیك سفرة آب مخزن كه در زیر ستون نفت قرار گرفته است‬
‫‪ -4‬نیروي دیگري كه برخي مخازن داراي ستون نفت بسیار مرتفع براي تولید‬
‫طبیعي از آن بهره میبرند‪ ،‬نیروي ریزش ثقلي است‪.‬‬
‫‪‬‬
‫سهم مشاركت هر یك از این نیروها در رانش نفت متفاوت است و به وضعیت‬
‫ساختماني و زمینًشناسي سنگ مخزن و خواص فیزیكي و ترمودینامیكي سیالهاي‬
‫موجود در مخزن بستگي دارد‪.‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪6‬‬
‫‪ ‬جریان طبیعی نفت تحت تأثیر سه نیروی‬
‫شناخته شده فشار آب مخزن ‪ ،‬فشار گاز‬
‫سرپوش و فشار گازحل شده در نفت می باشد‪.‬‬
‫در حالت اول آبی که در زیر نفت در لیه‬
‫نفتگیر قرار دارد تحت فشار زیادی است که‬
‫از اطراف به آن واردمی آید ‪ ،‬لذا به محض‬
‫اینکه چاه به لیه نفتزا برسد فشار آب نفت‬
‫روی خود را به درون چاه و از آنجا به روی‬
‫سطح زمین می راند‪.‬‬
‫درحالت دوم هم گازی که بطور آزاد مثل سرپوش یا کالهکی روی نفت را در‬
‫مخزن پوشانده است بر اثر فشار زیادی که به آن وارد می آید متراکم شده و میل به‬
‫انبساط پیدا می کند که این میل به انبساط بصورت فشار به نفت درون مخزن تحمیل‬
‫می شود و در اولین فرصت گاز با بیرون راندن نفت از مخزن منبسط شده و از‬
‫فشار وارده می کاهد‪.‬‬
‫‪7‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪8‬‬
‫مقداری گاز تحت فشار زیاد مخزن در نفت حل شده است که تمایل به آزاد شدن‬
‫از فاز مایع دارد و به همین دلیل در هنگام آزاد شدن و خروج ازمخزن مقداری‬
‫از نفت را نیز همراه خود به سطح زمین هدایت می نماید‪،‬مانند بطری نوشابه پر‬
‫گازی که درب آن بطور ناگهانی باز شود که در این حالت گاز موجود در بطری‬
‫عالوه بر خروج از بطری مقداری از مایعات داخل بطری را نیز به همراه خود‬
‫خارج میسازد‪.‬‬
‫در عین حال این گاز محلول با کاهش فشار مخزن می تواند از نفت جدا گردیده‬
‫وبه شکل گاز سرپوش‪ ،‬افت فشار مخزن را جبران نماید‪ .‬در ابتدای حفاری ها در‬
‫ایران اکثرچاه های حفر شده جزو چاه های پر فشار منطقه بشمار می آمدند که با‬
‫گذشت سال ها وبهره برداری های فراوان صورت گرفته اغلب میادین دچار افت‬
‫فشار و در نتیجه کاهش بهرهوری شده اند‪ .‬لذا توجه به روش های جدید استخراج‬
‫نفت و روش های مختلف ازدیاد برداشت نفت بیش از پیش از اهمیت برخوردار‬
‫شده‪.‬‬
‫‪‬‬
‫درًمقابلًاینًنیروها‪ً،‬نیروهايًمخالفيًسببًمحبوسً‬
‫نگهًًداشتنًیاًایجادًتنگناًدرًبازیابيًنفتًمیشوندًكهً‬
‫مهمترینًاینًنیروها‪:‬‬
‫‪‬‬
‫نیرويًفشارًموئینگيًسنگًمخزنًوًنیرويً‬
‫اصطكاكًحاصلًازًحركتًسیالًدرًدرونًخللًوً‬
‫فرجًسنگًمخزنًتاًتهًچاهًاست‪.‬‬
‫‪‬‬
‫برايًاستحصالًوًبازیافتًكاملًنفت‪ً،‬بایدًچنانً‬
‫نیرویيًدرًاعماقًمخزنًوجودًداشتهًباشدًكهًبتواندً‬
‫عالوهًبرًغلبهًبرًنیروهايًمخالف‪ً،‬موجبًرانشًنفتً‬
‫بهًسمتًبالًگردد‪.‬‬
‫‪9‬‬
‫ازدياد برداشت ‪EOR & IOR‬‬
‫‪ ‬وقتي مخزن تخلیه شد و ما نتوانستیم نفت را حتي با پمپاژ از مخزن به چاه و از‬
‫چاه به سطح زمین انتقال دهیم‪ ،‬در این صورت استفاده از روش( ‪) EOR‬‬
‫‪ Enhanced oil Recovery‬از نوع بازیافت ثانویه شروع ميًشود‪.‬‬
‫برداشت بهبود یافته یا ‪ IOR‬فرآیندي است كه براي تعدیلًكردن تكنولوژيًهاي مورد‬
‫استفاده براي افزایش برداشت بكار ميًرود‪ .‬حال این فرایند ميًتواند در مرحلة اول‬
‫تولید انجام شود یا در مراحل دوم و سوم‪ .‬بنابراین در ‪ ، IOR‬فرآیند تولید عوض‬
‫نميًشود‪ ،‬بلكه تكنولوژي بهًگونهًاي تعدیل ميًشود كه با همان فرآیند قبلي‪ ،‬نفت‬
‫بیشتري از مخزن تولید گردد‪ .‬در حاليًكه ازدیاد برداشت یا ‪ EOR‬به فرآیندي‬
‫اطالق ميًشود كه در آن سعي ميًشود تا میزان نفت باقیمانده در مخزن به حداقل‬
‫ممكن برسد‪.‬‬
‫‪10‬‬
‫‪ ‬متوسط درصد بازیابی نفت از‬
‫عملیات مرحله اول ( تولید طبیعی )‬
‫حدود ‪ 19‬درصد‬
‫‪ ‬عملیات مرحله دوم ‪32‬درصد(‪32‬‬
‫درصد نفت باقی مانده ازمرحله اول‬
‫)‬
‫‪ ‬عملیات مرحله سوم ‪ 13‬درصد (‬
‫‪ 13‬درصد نفت باقی مانده از مرحله‬
‫اول و دوم ) می باشد‪.‬‬
‫‪ ‬یعنی به طور متوسط ‪ 52‬درصد از‬
‫نفت اولیه مخزن را می توان بازیابی‬
‫کرد‪.‬‬
‫‪11‬‬
‫اهميت بحث ازدياد برداشت نفت در ايران‬
‫‪‬‬
‫مخازنًنفتيًایرانًدارايًساختاري متفاوتًنسبتًبهًمخازنًنفتيًدنیاًمیباشنندًبنهً‬
‫طنوريًكنهًاكثنرًاینننًمخنازنًسناختاريًكربناتنهًداشننتهًوًتنهناً‪ 10‬درصندًازًآنهنناً‬
‫دارايًساختارًشنيًهستندًازًطرفيً‪ً،‬بخشًنسبتااًبزرگيًازًنفتًموجنودًدرًایننً‬
‫مخازنً‪ً،‬سننگینًبنودهًوًبنهًآسنانيًقابنلًاستحصنالًنیسنت‪ .‬ضنریبًبازیافنتًنفنتً‬
‫برايًاكثرًمخازنًهیدروكربوريًایرانًدرًحدودً‪ 24‬درصندًگنزارشًشندهًاسنتً‬
‫كهًاینًمقدارًبسیارًكمترًازًضریبًبازیافتًمتداولًنفتًدرًجهانًميًباشندً‪ .‬ازً‬
‫اینًروًميًتوانًگفتًكهًدرًمخازنًایرانً‪ً،‬میزانًنفتًباقيًماندهًدرًیكًمخنزنً‬
‫هیدروكربوريًنسبتًبهًمقدارًبرداشتًشدهًازًآنًبسیارًزیادًاست‪.‬‬
‫حدودً‪ 90‬درصدًازًمخازنًاینرانًازًننوعًشنكافدارًهسنتندًوًاسنتخراجًثانوینهًازً‬
‫اینًمخازنًكمترًازً‪ 30‬درصدًاسنت‪ .‬مخنازنًشنكافدارًعمندتااًمربنوطًبنهًخشنكيً‬
‫استًوًبرخيًازًمخازنًدریایيًمانندًجزیرةًسیري‪ً،‬مخازنًشنيًهستند‪.‬‬
‫‪12‬‬
‫روشهاي بهكار رفته جهت افزايش بازده عبارتند از‪:‬‬
‫‪‬‬
‫‪ -1‬تزریقًگازً ‪Steam Flooding‬‬
‫‪‬‬
‫‪ -2‬تزریقًآبً‪Water Flooding‬‬
‫‪‬‬
‫‪ -3‬تزریقًمتناوبًآبًوًگازً‪Steam Stimulation‬‬
‫‪‬‬
‫‪ -4‬روشًحرارتيً‪Thermal methods‬‬
‫‪‬‬
‫‪ -5‬تزریقًفومًوًژلهايًپلیمريً‪Surfactant /Polymer Flooding‬‬
‫‪‬‬
‫‪ -6‬استفادهًازًموادًشیمیایيًكاهشًدهندةًنیرويًكششًسطحيً‬
‫‪‬‬
‫‪ -7‬استفادهًازًروشًمیكروبي(‪).M.E.O.R‬‬
‫‪ ‬ازًآنجاًکنهًویژگیًهنایًسننگًوًسنیالًمخنازنًبناًیکندیگرًمتفناوتًاسنت‪ً،‬بایندً‬
‫روشًهایًمتفاوتیًبرایًافزایشًبرداشتًازًهرًمخزنًشناساییًشود ‪.‬‬
‫‪13‬‬
‫تزریقًگاز‬
‫‪‬‬
‫‪14‬‬
‫روشًتزریقًگازًبهًدوًصورتًامتزاجنيًوًغیرًامتزاجنيًصنورتًمیگینرد‪ .‬درً‬
‫روشًامتزاجي‪ً،‬گازًطبیعيًباًافزودنًتركیباتًهیدروكربنيًمیانيًغنيًمیشود؛ً‬
‫بهًطوريًكهًبخشًغنيًشدةًگنازًتزریقنيًكنهًدرًابتندايًكنارًتزرینقًمیگنردد‪ً،‬بناً‬
‫نفتًمخزنًامتزاجًیافتنهًوًآنًراًازًدرونًخلنلًوًفنرجًسننگًمخنزنًبنهًطنرفً‬
‫چاههايًتولیديًهدایتًمیكند‪ .‬راندمانًافنزایشًبازیافنتًدرًایننًروش‪ً،‬بیشنترینً‬
‫درصدًراًبهًخودًاختصاصًمیدهدًوًاگرًسنگًمخنزنًدارايًخنواصًهمگننًوً‬
‫یكدسنننتًوًتراواینننيًآنًنینننزًمناسنننبًباشننند‪ً،‬بنننهً‪ 65‬تننناً‪ 75‬درصننندًحجنننمًنفنننتً‬
‫باقيًمانده‪ً،‬میتوانًدستًیافت‪.‬‬
‫تزریقًگاز‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫در روش غیر امتزاجي‪ ،‬گاز به مخازن نفتي تزریق میگردد كه این تزریق نسبتًا ا‬
‫ارزان است و در تعدادي از مخازن نفتًخیز خشكي و دریایي ایران اعمال‬
‫میگردد‪ .‬در این روش‪ ،‬گاز تزریقي در قسمت بالي مخزن متراكم میشود و‬
‫فشار مخازن را افزایش میدهد و حركت نفت را سهولت میبخشد‪.‬‬
‫باید توجه داشت كه لزومي ندارد گاز تزریقي حتما از نوع تركیبات‬
‫هیدروكربني باشد‪ .‬در كشورهاي صنعتي‪ ،‬از گازهاي خروجي از تاسیسات‬
‫بزرگ صنعتي كه بخش اعظم آن ًرا دي اكسید كربن تشكیل ميدهد‪ ،‬براي‬
‫تزریق استفاده میشود‪ .‬در این روش‪ ،‬حتي راندمان بالتر از تزریق گازهاي‬
‫هیدروكربني است و فواید زیستً محیطي نیز در پي دارد‬
‫باًتوجهًبهًوجودًمخازنًگازيًزیادًدرًكشور‪ً،‬میتوانًازًگازًبرايًازدیادً‬
‫برداشتًازًچاههايًنفتًسودًجست‪.‬‬
‫‪15‬‬
‫تزریق گاز‬
‫‪ ‬همچنینًتزریقًگازًبنهًمخنازن‬
‫بایدًحسابًشدهًباشند‪ً،‬زینراًدرً‬
‫غینننننرًایننننننًصنننننورت‪ً،‬تعنننننادلً‬
‫دینامیكيًچاهًبنهًهنمًمیخنوردًوً‬
‫اگرًتزریقًگازًبهًدرستيًانجامً‬
‫نشنننننود‪ً،‬ممكننننننًاسنننننتًباعنننننثً‬
‫رسوبًموادًقینريًوًبستهًشندنً‬
‫خللًو فنرجًگنردد‪ .‬درًصنورتً‬
‫اتفنناقًاینننًامننر‪ً،‬مخننازنًبننرايً‬
‫همیشنننننهًغینننننرًقابنننننلًاسنننننتفادهً‬
‫خواهندًشد‪.‬‬
‫اینًروشًدرًچاهًهایيًبهًكارًبردهًميًشودًكهًدارايًنفتًسنگینًباًویسكوزیته بالً‬
‫هستند‪ .‬ازًاینًروشًبیشترًدرًكالیفرنیاًوًونزوئالًاستفادهًميًشود؛ًزیراًدرًاینًمناطقً‬
‫نفتًسنگینًبیشتريًنسبتًبهًسایرًنقاطًدنیاًوجودًدارد‪.‬‬
‫‪16‬‬
‫تزریقًآب‬
‫روش تزریق آب در بین روش هاي تزریق سیال به مخزن‪ ،‬روشي بسیار مهم و‬
‫شناخته شده است و مي تواند در صورت انجام موفقیت آمیز‪ ،‬برداشت از مخزن را‬
‫افزایش دهد‪ .‬رواج استفاده از این روش به خاطر عوامل زیر است‪:‬‬
‫‪17‬‬
‫‪‬‬
‫‪ )1‬قابل دسترس بودن و ارزان بودن آب‬
‫‪‬‬
‫‪ )2‬سادگي روش تزریق آب به داخل مخزن از طریق چاه‬
‫‪‬‬
‫‪ )3‬توانایي جریان آب در محیط متخلخل حاوي نفت‬
‫‪‬‬
‫‪ )4‬توانایي آب در جاروب كردن نفت‬
‫‪‬‬
‫‪ )5‬گرماي ویژه بالي آب‬
‫تزریقًآب‬
‫‪‬‬
‫هنگننامیًکننهًآبًبننهًداخننلًیننکًمخننزنً‬
‫شننکافدارًطبیعننیًتزریننقًمننیًشننودًدرً‬
‫اثننرًنیننرویًارشننمیدس‪ً،‬آبًجننایگزین‬
‫نفننننتًداخننننلًشننننبکهًمننننیًشننننود‪ .‬اینننننً‬
‫انننننندرکشًمنننننیًتوانننننندًبنننننهًروشنننننهایً‬
‫متفنناوتی ً بسننتهًبننهًخننواصًشننبکه ً‬
‫صننورتًگیننرد‪ .‬درًصننورتیکهًشنننبکهً‬
‫آبًدوسننتًباشد‪،‬توسننطًآشننامًمننوئینگیً‬
‫آبًداخننلًشننبکهًشنندهًوًنفننتًراًازًآنً‬
‫خننارجًمننیًنماینندًامنناًاگننرًشننبکهًنفننتً‬
‫دوسنننتًباشننند‪ً،‬نفنننتًتوسنننطًگرادینننانً‬
‫فشارًخارجیًخارجًمیًگردد‪.‬‬
‫‪18‬‬
‫تزريق آب‬
‫‪‬‬
‫در مورد روش تزریق آب به مخزن نیز باید در استفاده از این روش كمال احتیاط‬
‫را به كار برد‪ .‬برخي كارشناسان اعتقاد دارند‪ ،‬بازده این روش مطلوب نیست‪،‬‬
‫زیرا راندمان كار نهایتًا ا ‪ 35‬درصد میباشد و اولویت در استفاده از روش تزریق‬
‫گاز خواهد بود‪ .‬تزریق آب بیشتر براي مخازن شني كاربرد دارد و براي مخازن‬
‫نفتي كشور كه عمدتا شكافدار هستند نباید مورد استفاده قرار گیرد‪.‬‬
‫• یکی از مهمترین محدودیت های برداشت نفت موجود در شبکه در طی تزریق آب‪،‬‬
‫ویسکوزیته نفت است‪ .‬ویسکوزیته بالی نفت نرخ آشام را کاهش می دهد‪.‬‬
‫• نمونه نفت دوست منجر به تولید و برداشت نفت کمتری به نسبت نمونه آب دوست‬
‫می شود‪.‬‬
‫• مقایسه برداشت نفت سبک و سنگین از یک نوع سنگ مخزن نشان می دهد که‬
‫برداشت نفت سنگین به دلیل کشش سطحی بالتر و نفت دوست بودن شبکه پایین‬
‫است‪.‬‬
‫‪19‬‬
‫تزریقًًمتناوبًآبًوًگاز‬
‫‪‬‬
‫اول ييرآيند تز ييميناوب ييويگاز ييسولي ليوي ييس ي وي ييس ‪ 1957‬ويكسن ييس ايوياز ييميا ي آي وي وب ييس ي‬
‫شييلس يايااوهيشييم يا ي ‪ .‬گريناآيگاييماو يانيااازياس بسني ينيي يا يتي يگ يياآين يطي‬
‫اتي يينيند تزي ييمياي ييرآ‪ 15‬ني ييس‪ 20‬وصي ييميني ي ي ي ويبي ييس يگ ي يياآيگ ي ي ياسشي ييم‪ .‬ويند تزي ييميناوبي ييوي‬
‫گازسول‪،‬ي ليوي س ياص وتيپ ي ويپ يناوبويگ يش نميامتنيگزني يهيييتي يني‬
‫ا يت ين‬
‫‪‬‬
‫يس يازيمي‬
‫ي ليناوبويگ يش ‪.‬‬
‫طبقييازم يپدو ييهس يناوبويگازسولي ليوي س يشسگليناوبويگازسولي ليوي س اگتناجي‬
‫پذتد‪،‬ياگتناجينسپذتد‪،‬يگدهبيويان اعي تگدي آيناوبويهلاگسآي ليوي يس يويناوبيويگازيسولي‬
‫ليويا سويا‬
‫‪20‬‬
‫‪.‬‬
‫تزریقًمتناوبًآبًوًگاز‬
‫‪21‬‬
‫تزریقًمتناوبًآبًوًگاز‬
‫‪‬‬
‫اما این روش نیز مانند روش هاي دیگر داراي مشكالت عملیاتي است كه باید به‬
‫آن توجه شود‪ ،‬این مشكالت شامل كاهش حجم سیال تزریقي و به تبع آن افت فشار‬
‫مخزن‪ ،‬خوردگي تجهیزات به سبب جریان گاز‪ ،‬پوسته پوسته و پولكي شدن‬
‫ساختار‪ ،‬به وجود آمدن رسوبات آسفالتین و هیدراته و دماهاي متفاوت فازهاي‬
‫تزریقي مي باشد‪.‬‬
‫این روش با تزریق آب یا گازي كه به منظور حفظ و نگهداري فشار مخزن انجام‬
‫ميًگیرد‪ ،‬متفاوت است‪ .‬چرا كه در تزریق آب و گاز براي حفظ فشار مخزن‪ ،‬سیال‬
‫تزریقي باعث حركت نفت نميًشود‪ ،‬بلكه از افت سریع فشار مخزن در اثر‬
‫بهرهًبرداري جلوگیري ميًكند‪.‬‬
‫‪22‬‬
‫روشًحرارتي‬
‫‪‬‬
‫لا درً‬
‫روشهایًحرارتیًپیچیدهًترًازًتزریقًآبًوًموادًشیمیاییًاست‪.‬معمو ً‬
‫بهرهًبرداريًازًمخازنيًكهًنفتًآنهاًنسبتاًسنگینًاست‪ً،‬بهًكارًبردهًمیشود‪.‬‬
‫انواعًروشًهايًحرارتيًازدیادًبرداشت‬
‫‪ -1‬ایجاد حرارت در مخزن با سوزاندن بخشي از نفت ‪In-situ Combustion‬‬
‫این عمل با تزریق گاز داراي اكسیژن‪ ،‬حفر چاهًهاي تزریقي معین و ایجاد یك‬
‫جبهه آتش پیشًرونده صورت ميًگیرد‪ .‬البته براي ایجاد این حرارت روشًهاي‬
‫متفاوتي پیشنهاد شده است؛ ولي تنها در روشًهایي كه از گاز اكسیژنًدار استفاده‬
‫ميًشود‪ ،‬جبهة آتش در یك جهت حركت ميًكند و ميًتوان به نتیجة مطلوب رسید‪.‬‬
‫‪ -2‬تولید حرارت در خارج مخزن و تزریق سیال گرم به عنوان عامل جابهًجا‬
‫كننده‪ :‬این روش شامل تزریق بخار و آب به صورت مرحلهًًاي و متناوب (تزریق‬
‫چرخشي یا متناوب) و یا تزریق بخار بهًطور ممتد ميًباشد‪.‬‬
‫‪23‬‬
24
‫مكانیزمًهايًتولیدًنفتًدرًبازیافتًحرارتيًازًمخزن‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪25‬‬
‫افزایش درجه حرارت‪ ،‬بر روي خواص فیزیكي سیالت و همچنین تاثیرات متقابل‬
‫سنگ و سیال‪ ،‬اثرميًگذارد‪ .‬مكانیزًمًهاي اصلي ناشي از این تأثیرات كه به تولید نفت‬
‫منجر ميًشوند‪ ،‬عبارتند از‪:‬‬
‫‪ -1‬كاهش ویسكوزیته خصوصًا ا در مورد نفتًهاي سنگین‬
‫‪ -2‬میزان ترشوندگي سنگ تغییر پیدا ميًكند؛ تمایل به ترشوندگي توسط آب در‬
‫درجه حرارت بال افزایش ميًیابد‪.‬‬
‫‪ -3‬كشش سطحي بین نفت و آب با افزایش درجه حرارت كاهش پیدا ميًكند‪.‬‬
‫‪ -4‬انبساط حرارتي باعث ميًشود كه سیال موجود در خلل و فرج سنگ به بیرون‬
‫تراوش پیدا كند؛ در این حالت‪ ،‬چون انبساط حرارتي نفت خصوصًا ا نفتًهاي سبك‬
‫كمتر از آب است‪ ،‬در ابتدا نفت خارج ميًشود‪.‬‬
‫‪ -5‬نفتًهاي سبك تبخیر ميًشوند‪.‬‬
‫استفادهًازًامواجًالکتروًمغناطیس( ‪Electro Magnetic‬‬
‫)‪:)Heating(EMH‬‬
‫‪ ‬از جمله روشهای نوین در ازدیاد برداشت برای مخازن دارای نفت نیمه سنگین‬
‫و سنگین روش ‪ EMH‬می باشد که در آن از امواج الکترو مغناطیس برای گرم‬
‫کردن نفت درون مخزن استفاده میشود‪.‬به همین دلیل این روش را جزء روشهای‬
‫حرارتی ازدیاد برداشت بشمار می آوریم‪ .‬که در آن با ایجاد یک میدان مغناطیسی‬
‫متغییر با فرکانس بال انرژی مولکولها افز ِایش داده و در نهایت از گرمای تولید‬
‫شده برای ازدیاد برداشت نفت استفاده می شود‪.‬‬
‫‪ ‬محدوده فرکانسهای بکار رفته در این روش از چند مگا هرتز تا ‪ 300‬مگا‬
‫هرتز می باشد که فرکانس بهینه برای هر مخزن به جنس آن مخزن بستگی دارد‪.‬‬
‫از جمله مزایای این روش قابلیت استفاده همزمان آن با سایر روشهای ازدیاد‬
‫برداشت می باشد‪.‬‬
‫‪26‬‬
‫روش ميكروبي ‪MEOR‬‬
‫‪‬‬
‫وان ييزيگي‌دووي ي ين ييطيناوب ييويگيزي ي مويا يگي‌دواو سنرنگ ييسيويگي ي ا ي ييذا يگسنز ييميگي ي سي‬
‫صززت ي ووآيچس يناوبق يحيديشم ي ويگ اآيني يص وتيگ ارر ‪.‬‬
‫‪‬‬
‫تغذتيييگي‌دواو سنسميل سيا يگي ا ي يذا ي بايسياسيياياتايس يگي ا يگ ازيي يا يبي‬
‫وي ي ونسهاسن هسينييسي س هييس يگسنزييميهيييموواآيوي ياهميييمهد نيگ شي ‪ .‬اتيينيگيصي التي‬
‫اييووش س ي نس ن ياديني ي ويبسينأثرراذاشاييويگ ببيحده ي سنتري آي و گ اآياييي‬
‫يا ييمهسي‬
‫يچسه س ين ليم يگ ش نم‪.‬‬
‫‪27‬‬
‫روش تزريق مواد شيميايي و يا فوم‪:‬‬
‫‪‬‬
‫اتن ووه اي گزظ و كسهز نررو هشز طحو ارآ زگ و يس ‪ ،‬اس نزظيم‬
‫نمب نداوا اي اداآوو ني گ اآ‪ ,‬گ و ا ايس قداو گيگرر ‪ .‬ا ايس ا‬
‫ووه ناوبو ن م و گ ا شيليس ‪ ،‬اي ط و گثس‬
‫و ادخو ا گيس تن ندوا اي ص وت‬
‫گساش اس گ نقي اناسم پذتدناي ا‬
‫‪‬‬
‫ااد چي گطسلزست بس‬
‫و ب سآ اناسم پذتدناي ا‬
‫هز ن قيل ني ‪ ،‬ا ايس ا ادخو گ ا شيليس‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪28‬‬
‫‪ ،‬ومو اس ن بي اي شداتط‬
‫رر اقاصس‬
‫گيبسشم‪.‬‬
‫ووههس اس بسن شيليس شسگل ناوبو پزيلد‪ ،‬پزيلد گسملو و قزيسووو ا‬
‫و حس حسضد ناوبو پزيلد گاماو ندبن ووه ناوبو گ ا شيليس ا‬
‫‪.‬‬
‫‪.‬‬
‫‪‬‬
‫‪-‬پليمرروبي‌ ميسلي(‪:)Micellar-Polymer Flooding‬‬
‫اتن ووه ا ناوبو ن گسملو شسگل گ ز ط ا ونسهاسن هس‪ ،‬شبي ونسهاسن هس ‪،‬‬
‫الكل‪ ،‬ل ش و و ني باد گ اد هي ووآ س نم حسو ني حده گ هزم و ني اي ام‬
‫اناس اسشتر وا ا زگ گ اآ وهس گ هزم‪ .‬اتن ووه تك ا كسواندبن ووش س ‪EOR‬‬
‫ا و و يرآ حس ا اداآندبن ووش س نرن گ اسشم‪.‬‬
‫هلسنط و هي گساع ظدنش اسيا ا شمآ چدو ا طح ظدوف گ ش و ازمي‬
‫گ ن اآ اس بدبسآ ل چد ياس وا پسك هد ‪ .‬وقت هي اتن گيز گسملو و س نم حسو ي‬
‫ني ووآ گ اآ اي حده و گ تزم اسيا ا شمآ گقماو بس ا ني ي‬
‫گيب س و زگ گ اآ گ ش ‪ .‬ادا اناااز ن ليم‪ ،‬ل تغزيظ شم اس پزيلد‬
‫ب هزتر نيدك‪ ،‬ازما ن گسملو ناوبو گ اد ‪ .‬ل شررتن پ ا پزيلد ناوبو‬
‫گسش نس ا ل‬
‫‪29‬‬
‫شمآ گ ا شيليس نرن بز ارر نلستم‪.‬‬
‫‪ ‬محلول مایسالر مخلوطی از آب‪ ،‬مواد فعال سطحی‪ ،‬نفت و نمك است‪ .‬در روشهای‬
‫جدید تهیه محلول مایسالر ‪ ،‬نفت‪ ،‬نمك و مواد كمكی فعال سطحی حذف گردیده اند‪.‬‬
‫محلولهای مایسالر نیروی تنش سطحی بین آب و نفت را تا حدود ‪dyne/cm‬‬
‫‪ 0.001‬یا كمتر از آن كاهش میدهد‪.‬‬
‫‪‬‬
‫گرانروی محلول پلیمری حدود ‪ ۲‬تا ‪ ۵‬برابر گرانروی نف‬
‫ت است‪ .‬غلظت‬
‫پلیمر حدود ‪ ۱۰۰۰ppm‬می باشد‪ .‬در حال حاضر از پلی اكریمید ها و زیست‬
‫پلیمر ها به عنوان پلیمر در محلول بافر استفاده می شود‪ .‬مواد فعال سطحی معمول‬
‫سولفوناتهای نفتی سدیم هستند و از لحاظ خواص و ساختار شیمیایی شبیه شوینده ها‬
‫می باشند‪.‬‬
‫‪‬‬
‫از الكلها برای مواد كمكی فعال سطحی استفاده می شود‪.‬هزینه تهیه محلولهای‬
‫مایسالر برای تولید هر بشكه نفت در سال ‪ ۱۹۷۵‬حدود ‪ ۵/۱‬دلر آمریكا بوده‬
‫است‪.‬‬
‫‪30‬‬
‫‪ ‬سورفکتانتًً‪: surfactant‬‬
‫‪ ‬سورفکتانتها معمول ترکیباتی آلی هستند که دارای گروههای هیدروفوبیک (آب گریز‬
‫‪ )Hydrophobe‬که نقش دم و دنباله را دارد و گروههای هیدروفیلیک(آب دوست) که نقش‬
‫سر را دارد می باشند بنابراین معمول به طور ناچیز در آب و حاللهای آلی حل می شوند ‪.‬‬
‫سنننورفاکتانتًینننکًمنننادهًیًعمنننلً‬
‫کنندهًدرًسطحًاست‪.‬بهًاینًمعننیً‬
‫کننهًهنگننامیًکننهًبننرًرویًسننطحً‬
‫یکًمایعًگستردهًمنیًشود‪،‬کشنشً‬
‫سطحیًراًبهًمقدارًزیادیًکاهش‬
‫میًدهد‪.‬‬
‫‪31‬‬
‫‪ ‬میسلً‪micelle‬‬
‫مولكولهاي فعال كننده سطحي در محلولهاي بسیار رقیق به صورت منومر هستند‪.‬‬
‫البته ممكن است دیمرها وتریمرها نیز حضور داشته باشند‪.‬‬
‫وقتي غلظت مولكولهاي فعال كننده سطحي به یك مقدار مناسب برسد‪ ،‬تجمع خودبخود‬
‫اتفاق مي افتد و میسل تشكیل مي شود‪ .‬میسل بمعني تكه كوچك است‪.‬‬
‫غلظتي كه در آن میسل تشكیل مي شود غلظت بحراني میسل شدن‪ cmc‬نامیده مي‬
‫شود‪ .‬در این غلظت‪ ،‬میسل ها از حدود ‪ 200-400‬منومر فعال كننده سطحي پدید مي‬
‫آیند‪ .‬میسل ها از نظر ترمودینامیكي پایدارند و به آساني تكرارپذیر مي باشند‪ .‬اگر‬
‫غلظت فعال كننده هاي سطحي در اثر رقیق نمودن با آب به پایین تر از ‪ cmc‬رسانده‬
‫شود‪ ،‬میسل تخریب مي شود‪ .‬اندازه میسل ها به دما بستگي كامل دارد‪ .‬كاهش دما‬
‫باعث بزرگ شدن قطر میسل مي شود كه این امر به دلیل گرمازایي می باشد‪.‬‬
‫‪32‬‬
‫گزل مو‬
‫در حالل هاي قطبي گروه هاي آبگریز دم مولكولهاي‬
‫فعال كننده سطحي به سمت درون و گروه هاي آب‬
‫دوست سر به سمت حالل قطبي جهت گیري مي كنند‬
‫گسمليهسي‬
‫گزك س‬
‫‪33‬‬
‫در حاللهاي غیر قطبي گروههاي انتهاي مولكول هاي‬
‫فعال كننده سطحي به سمت درون مجموعه جهت‬
‫گیري مي كنند و هسته آب دوست میسل را تشكیل مي‬
‫دهند و دنباله هاي غیر قطبي (گروههاي دم ) در حال‬
‫برهمكنش با حالل باقي مي مانند‪.‬‬
‫‪- ‬قلياروبي(‪:)Alkaline Flooding‬‬
‫‪‬‬
‫‪‬‬
‫‪34‬‬
‫مستلزمًًتزریقًًموادًشنیمیایيًًقلینایيًً(پتناسًًیناًمحلولهنايًًسنوزآور) درونًًمخنزنًً‬
‫استًًكهًًبهًًعلتًًواكنشًًباًاسیدهايًًموجودًدرًنفتًًتولیندًسنورفاكتانتًًكنردهًًوًآنًً‬
‫همًًبنهًًنوبنهًًخنودًبناًكناهشًًكشنشًًسنطحي‪ً،‬موجنبًًتغیینرًترشنوندگيًًسنطحًًسننگًً‬
‫مخزنًًوًیاًایجنادًامولسنیونًًشندهًًوًبنهًًآزادًشندنًًنفنتًًازًسننگهاًكمنكًًميًكنند‪ .‬در‬
‫نتیجهًًنفتًًباًسهولتًًبیشترًميًتواندًدرونًًمخزنًًبهًًسمتًًچاههايًًتولیديًًحركتًً‬
‫كند‪ .‬تغییراتًًجدیديًًكهًًدرًاجرايًًاینًًروشًًصورتًًگرفتهًًعبارتستًًازًافزودنًً‬
‫سنورفاكتانتًًوًپلیمنرًبنهًًمنوادًقلینایيًًكنهًًروشًً‪ASP (Alkaline-Surfactant-‬‬
‫)‪ Polymer‬نامیننندهًًمیشنننودًوًاساسنننااًهزیننننهًًكمتنننريًًنسنننبتًًبنننهًًروشًًپلیمرروبنننيًً‬
‫میسليًًدارد‪.‬‬
‫روشًًقلیاروبيًًمعمولاًميًتواندًموثرترًباشدًبهًًشرطيًًكنهًًحجنمًًاسنیدًموجنودًدرً‬
‫مخزنًًنسبتااًبالًباشد‪.‬‬
‫پلیمرًروبي(‪)Polymer Flooding‬‬
‫‪‬‬
‫اغلبًًدرًمخازنيًًاستفادهًًميًشودًكهًًروشًًآبروبيًًدرًآنهاًكارایيًًلزمًًراًننداردً‬
‫مثنننلًًمخنننازنيًًكنننهًًبنننهًًدلینننلًًشكسنننتگيًًیننناًتراوینننيًًبنننالًباعنننثًًانحنننرافًًجرینننانًًو‬
‫هرزرويًًآبًًتزریقيًًمیشوندًیاًمخازنيًًكهًًبنهًًعلنتًًوجنودًنفنتًًسننگینًًدرمقابنلًً‬
‫جریانًًآبًًمقاومتًًميًكنند‪.‬‬
‫‪‬‬
‫بنننرايًًممانعنننتًًازًردًشننندنًًآبًًتزریقنننيًًازًنفنننت‪ً،‬ميًتنننوانًًآبًًراًبننناًافنننزایشًً‬
‫پلیمرهايًًمحلولًًدرآنًًتغلیظًًكردهًًوًگرانرويًًآنًًراًبیشترًنمنود‪ .‬ایننًًكنارًباعنثًً‬
‫ميًشودًآبًًدرونًًسنگهايًًمخزنًًپراكندهًًشدهًًوًدرصدًبازیافتًًنفتًًبالًرود‪.‬‬
‫‪ ‬پسًًاز محلولًًپلیمري‪،‬آبًًشیرینًًتزریقًًمیشودًتاًازًآلودهًًشدنًًآنًًباًآبًًشوريًً‬
‫كهًًباعثًًرانشًًنهایيًًميًشودًجلوگیريًًگردد‬
‫‪35‬‬
‫در این روش‪ ،‬اغلب از پلیمرهاي سنتزي در رده ًبندي پليًاکریلیدآمید و پلیمر‬
‫بیولوژیکي زانتاگام استفاده ميًشود‪ .‬اگرچه پلیمرهاي بیولوژیکي در مقابل تغییرات‬
‫دما حساسًترند‪ ،‬اما بهًدلیل ارزاني‪ ،‬زانتاگام جایگاه مناسبي در این روش دارد‪.‬‬
‫‪‬‬
‫این روش در اواسط دهة ‪ 50‬میالدي توسعه یافت‪ ،‬در سال ‪ 1960‬از‬
‫پلیمرهاي جدیدي با وزن مولکولي بال بین ‪ 3‬تا ‪ 9‬میلیون استفاده شد که‬
‫موفقیتًآمیز بوده است‪.‬‬
‫‪36‬‬
‫پليًآكریلیدًآمید‬
‫‪ ‬پلي آكریلید آمید از مهمترین و رایج ترین پلیمر هاي مصنوعي محلول در آب‬
‫است و مصرف آن در سالهاي اخیر به دلیل سهولت فرایند تهیه مونومر آكریل‬
‫آمید‪ ،‬رشد فراواني داشته است‪.‬‬
‫‪ ‬از ویژگي هاي این پلیمر قابلیت دست یابي به وزن هاي مولكولي بال و متفاوت‪،‬‬
‫قیمت مناسب‪ ،‬حاللیت در آب تحت شرایط گوناگون و قابلیت تهیه آن به صورت‬
‫غیر یوني‪ ،‬آنیوني و كاتیوني است‪ .‬ساختار ویژه این پلیمر‪ ،‬استفاده از آن را به‬
‫عنوان پایدار كننده‪ ،‬لخته ساز‪ ،‬جاذب آب و رطوبت در صنایع نساجي و‬
‫كاغذسازي‪ ،‬تصفیه آب و پساب‪ ،‬استخراج مواد معدني‪ ،‬ازذیاد برداشت چاه هاي‬
‫نفت میسر مي سازد‪.‬‬
‫‪37‬‬
‫‪‬‬
‫هزم و گ ا‬
‫هلچزرآ اي يز اآ زظ‬
‫ذا ‪ ،‬اوو و پ شش س ا ايس گ ش‬
‫باب خ اص طح ا بلزي اص ح خ اص امو ت ‪ ،‬چمبزم ‪ ،‬شكل پذتد ا تگد‬
‫كسو د هس اتن پزيلد ا‬
‫‪.‬‬
‫‪ ‬پلو هدبزیم گيم ا طدبو پزيلد شمآ نارر وا تكسمو اس ا ايس‬
‫ا‬
‫س ادهس‬
‫پدوهميم ‪ ،‬پد ليست ‪ ،‬و‪ ،‬اهمساش ‪ -‬كسهش و نساش اي ووش س گيز ‪ ،‬و و ‪،‬ي‬
‫ن‬
‫‪38‬‬
‫و نرن تززيق ‪ ،‬اگ لمي ن ‪ ،‬گي‌دواگ لمي ن واووآ تايي گسش ‪.‬‬
‫شرایطًلزمًبرايًتزریقًپلیمر‬
‫‪‬‬
‫تزریقًپلیمرًبهًمخزنًنیازًبهًشرایطًخاصيًدرًسنگًوًسیالًدارد‪ .‬شرایطًلزمً‬
‫برايًتزریقًپلیمرًبهًاینًترتیبًاست‪:‬‬
‫عمق‬
‫ضخامت‬
‫دما‬
‫شني–‬
‫‪ft‬گقس تديگايسوت‬
‫‪ft 30-6‬‬
‫‪39‬‬
‫جنس سنگ‬
‫وزن مخصوص ویسکوزیته‬
‫‪30-120‬‬
‫زگي‪ -‬کد زسني‬
‫‪0.95‬‬
‫‪cp 100‬‬
‫تراوایی‬
‫‪1000-10‬‬
‫‪mdarcy‬‬
‫نمونهًهایيًازًتزریقًموفقًپلیمرً‬
‫‪40‬‬
‫‪‬‬
‫‪ -1‬میدان نفتي چاتورنارد (فرانسه)‬
‫‪‬‬
‫مخزن چاتورنارد از مخازن نفتي کرتاسه در جنوب شرق پاریس است‪ .‬سطح‬
‫تقریبي مخزن ‪ 20‬کیلومتر مربع است‪ .‬گسلًهاي شمالي جنوبي‪ ً،‬مخزن را به سه‬
‫بخش‪ ،‬شامل لیهًهاي افقي ماسه سنگ تقسیم نموده است‪ .‬ضخامت لیه‪ 10 ،‬تا‬
‫‪ 16‬فوت و میانگین تراوایي سنگ ‪ 1000‬میلي دارسي با تغییرات شدید است‪.‬‬
‫سبکي نفت حدود ‪ 37‬درجه ‪ API‬و ویسکوزیته آن ‪ cp 40‬است ‪ .‬درجه حرارت‬
‫مخزن ‪ 30‬درجه سانتیگراد ميًباشد‪.‬‬
‫‪‬‬
‫در این میدان‪ ،‬از سال ‪ 1977‬تاکنون پروژه تزریق پلیمر طي چهار طرح‬
‫آزمایشي به مرحلة اجرا درآمده است‪:‬‬
‫‪41‬‬
‫‪‬‬
‫‪ -1‬اولرآيپدوا ي وي س ي‪ 1977‬س يشم يا يوينسکز آينرنيا اگيي او ؛ي وياتنيپدوا يتکي‬
‫چس يناوبق يحيدياد تم يويحمو يتکيگيزي آيگترگکزبي ليويپزيلديناوبويشم يا ‪.‬‬
‫زظ يگ ا يناوبق ‪ ppm 700‬ا ‪ .‬گال عيني ين ليميشم يا ياتنيگيماآي‪78000‬‬
‫ي گم يا ‪.‬‬
‫ننيگ اسشميکيي‪ 28000‬نني آيا ياس بسن يثسن بيياي‬
‫‪‬‬
‫‪ -2‬وگرآيپدوا ‪،‬يناوبويگ ا يکسهز هزمةيکشزي طحويا يکيي وياواخدي س ي‪1977‬‬
‫س يوي وي س ي‪ 1980‬پستسآيتسن ‪ .‬وياتنيپدوا يچ سويچس ين ليم يحيديشميکييا ياتني‬
‫تزما ي‪ 3‬چس يايين ليميو يم‪.‬‬
‫‪‬‬
‫گرآيپدوا يا ي‪ 1983‬شدوعيشم‪ .‬حجمينضس يگا لخلياداادياسي‪ 224‬کسگتريگکزبي‬
‫يا ‪ .‬زظ يپزيلدي‪ ppm 17000‬ا يا ‪ .‬گقماويني ين ليمشم ييبسوتي‬
‫يا ي‪ 51‬کسگتريگکزبيکيي وياااماي‪ 55‬کسگتريگکزبين لرآي يشم يا ‪ .‬ا يچ سوي‬
‫ين ليم يني يا ا داجي وياتنيپدوا ‪،‬ياد تم يا ‪.‬‬
‫‪-3‬‬
‫ا‬
‫ا‬
‫چس‬
‫‪42‬‬
‫‪‬‬
‫‪ -‬میدان نفتي داجینگ (چین)‬
‫‪‬‬
‫این میدان دو قسمت جنوبي و غربي دارد که در قسمت جنوبي آن پروژه ‪XF‬‬
‫جریان دارد‪ .‬پروژه ‪ XF‬در طول سالًهاي ‪ 1966-1988‬مورد مطالعه قرار‬
‫گرفت و لیه‪ ،‬ابتدا سیالبزني شد‪ .‬در ابتدا یک مطالعه آزمایشگاهي روي این لیه‬
‫انجام شد که از پلیمر سدیم کربنات الکالینً ًاستفاده شد‪ .‬در کار آزمایشگاهي ‪21.7‬‬
‫درصد نفت در جاي نمونه خارج شده است‪ .‬کار میداني که به منظور بهرهًبرداري‬
‫آغاز شد از آگوست ‪ 1994‬شروع شد و در ژولي ‪ 1995‬به پایان رسید که در‬
‫نتیجه ‪25‬درصد از نفت موجود در مخزن بازیافت شد‪.‬‬
‫‪‬‬
‫مخزن ‪1‬چاه تزریقي و ‪4‬چاه تولیدي دارد‪.‬خصوصیات مخزن ‪ XF‬به قرار زیر‬
‫است‪:‬‬
‫عمق‬
‫ضخامت‬
‫دما‬
‫ويسکوزيته‬
‫تخلخل مؤثر‬
‫اشباع نفت‬
‫تراوايي‬
‫‪ft830‬‬
‫‪ft8/6‬‬
‫‪48‬‬
‫‪cp8-6‬‬
‫‪ 36‬درصد‬
‫‪ 74.8‬درصد‬
‫‪m.d 15‬‬
‫‪ ‬در لیه غربي که به نام ‪ po‬معروف است‪ ،‬کار آزمایشي و کار میداني صورت‬
‫گرفت‪ .‬در کار آزمایشگاهي از پلیمر سدیم هیدرواکسید استفاده شده است که در‬
‫نمونه آزمایشگاهي ‪ 18.8‬درصد نفت موجود (‪ )OOIP‬در نمونه استخراج شد‪.‬‬
‫کار میداني در ‪po‬در ژوئن ‪ 1994‬شروع و در ‪ 23‬سپتامبر ‪ 1995‬به پایان‬
‫رسید که مقدار ‪ 18/2‬درصد از نفت موجود در مخزن بازیافت شده است‪ .‬در‬
‫این پروژه‪ ،‬چاه تزریقي‪ 9 ،‬چاه بهرهًبرداري و ‪ 2‬چاه مشاهدهًاي حفر شده است‪.‬‬
‫‪ ‬خصوصیات کلي مخزن به قرار زیر است‪.‬‬
‫‪43‬‬
‫عمق‬
‫ضخامت‬
‫دما‬
‫ويسکوزيته‬
‫تخلخل مؤثر‬
‫اشباع نفت‬
‫تراوايي‬
‫‪ft814‬‬
‫‪ft6/8‬‬
‫‪45‬‬
‫‪cp5/11‬‬
‫‪26%‬‬
‫‪% 8/74‬‬
‫‪md10‬‬
‫چراًاینًروشًبرايًمخازنًایرانًمناسبًنیستً‬
‫لا براي‬
‫‪ ‬روشًهاي تزریق مواد شیمیایي‪ ،‬به علت گرانًبودن مواد تزریقي‪ ،‬معمو ً‬
‫مخازن کوچک ‪ ooip < mmbbl 50‬مناسب هستند‪ .‬در هنگام استفاده از پلیمرها‬
‫باید توجه داشت که این مواد باعث بستهًشدن کامل تراوایي سنگ مخزن نشوند‪.‬‬
‫‪ ‬به علت گراني پلیمرها‪ ،‬تزریق این مواد به صورت چرخهًاي از آب خالص و آب‬
‫داراي پلیمر و به صورت ‪ slug‬صورت ميًگیرد که براي تأمین فشار و حرکت‬
‫این ‪ ،slug‬از تزریق آب کمک ميًگیرند‪ .‬به علت حساس بودن پلیمرها از لحاظ‬
‫پایداري شیمیایي‪ ،‬کاربرد پلیمر در شرایط دماي کمتر از ‪100‬درجه سانتیگراد‬
‫است‪.‬‬
‫‪44‬‬
‫سازند‪ :‬کلمه سازند مترادف کلمه ‪ formation‬به معنی یک یا چند لیه رسوبی‬
‫که دارای سن و رخساره سنگی مشخصی می باشند و د ر صورت وجود‬
‫هیدروکربن‪ ،‬مخزن نامیده می شود‪.‬‬
‫‪‬‬
‫کیفیت آب موجود در سازند در تزریق اثر مهمي دارد؛ زیرا یونًهاي نمکي‬
‫موجود در آب سازند قابلیتًهاي مواد شیمیایي را تغییر ميًدهند‪ .‬عامل مهم‬
‫دیگر جنس مخزن است زیرا سنگًهاي کربناته‪ ،‬از کلسیم و منزیم‪ ،‬تشکیل‬
‫شدهًاند و پلیمر بر این سنگًها تقریبًا ا بيًتأثیر است‪ .‬در سنگًهاي کربناتهًاي که‬
‫شکافدارند‪ ،‬این روش استفاده نميًگردد؛ چون پلیمر در شکافها از دست‬
‫ميًرود‪.‬‬
‫‪45‬‬
‫‪‬‬
‫مخازن ایران عمدتًا ا کربناته شکافدار با دماي بال هستند‪ .‬به این دلیل روشًهاي‬
‫شیمیایي در مخازن ایران کارایي چنداني ندارند‪ .‬نکته دیگر اینکه مخازن ایران‬
‫داراي تراوایي پایین و وسعت بال هستند که در نتیجه نیاز به مواد شیمیایي‬
‫زیادي دارند که این عامل به نوبه خود از عوامل مهم محدود کننده استفاده از‬
‫مواد شیمیایي است‪ .‬همچنین دماي بالي مخازن موجب از دستًرفتن خواص‬
‫پلیمر ميًشود‪ .‬بنابراین استفاده از مواد شیمیایي را نميًتوان روشي چندان‬
‫مناسب براي مخازن ایران دانست هر چند که انتخاب روش ازدیاد برداشت‬
‫مستلزم مطالعات و امکانًسنجيًهاي دقیق اقتصادي و فني است‪.‬‬
‫‪46‬‬
‫ساختارًوًخواصًژلهايًپلیمري‬
‫بطور كلي ژلهاي پلیمري شامل یك پلیمر قابل حل در آب ‪ ،‬عامل ایجاد كننده شبكه‬
‫ژلي (‪)cross linker‬و حالل ( آب ) مي باشد ‪ .‬زماني كه محلول پلیمر در آب ‪،‬‬
‫با یك یون فلزي یا عامل آلي به عنوان عامل شبكه ساز تركیب شود محصول به‬
‫دست آمده كه ژلنت ( ‪ ) gelant‬نام دارد مي تواند در شرایط دمایي و مخزني‬
‫مورد نظر شبكه سه بعدي ژل پلیمري را تشكیل دهد ‪ .‬خاصیت مهم ژلهاي پلیمري‬
‫این است كه بصورت سیال وارد شكاف و یا ناحیه با نفوذپذیري بال شده و در آنجا‬
‫در اثر گذشت زمان بصورت توده جامد در مي آیند و در نتیجه نفوذپذیري آب و یا‬
‫گاز سازند در این لیه ها به شدت كاهش مي یابد در حالیكه در نفوذپذیري نفت‬
‫تغییر چنداني حاصل نمي شود‪.‬‬
‫‪47‬‬
‫ال س پزيلد گ ازي هي و صزز گ و ا ايس قداو گ اررنم يبسونزم ا ‪:‬‬
‫· هدوگيم ا است (‪ )III‬پلو هدب گيم هيموولرن شم اوا و آ گ لك مو اسال‬
‫· هدوگيم ا است (‪ )III‬اس پلو هدب گيم هيموولرن شم اوا و آ گ لك مو پسئرآ‬
‫· هدوگيم پدوپي نست (‪ )III‬اس پلو هدب گيم هيموولرن شم‬
‫· هدوگيم الهاي ‪ /‬هد همي ت اس پلو هدب گيم هيموولرن شم‬
‫· ل گي ي م يترات اس پلو هدب گيم هيموولرن شم‬
‫‪48‬‬
‫انا سل هد ت ا ان اع ا پزيلدهس ن ق اي ي اگل ذتل اماگ‬
‫هابزي‬
‫و ترس ا آ گ ا اوليي‬
‫حمس س وانمگسآ حسصزي اي شداتط و تغيررات ندهيبست زگ و يس‬
‫گسآ ازمه ا پزيلد گ و نظد‬
‫گرناآ كسهز ني ذپذتد نمب اي يس نسگطز ل‬
‫گرناآ كسهز ني ذپذتد نمب اي يس گطز ل‬
‫گرناآ گقسوگ ا پزيلد و ادا تسآ نشسوهس اسال و گييط گا لخل (گسند )‬
‫گرناآ گقسوگ ا پزيلد و ادا تسآ نشسوهس اسال و شكسف هس و حيد هس‬
‫خ اص وئ ل ا و نيزتر شمآ ا هس پزيلد‬
‫ن انس و واو شمآ اي شكسف هس و كسنسل س وبا نس ايلسق بس و نسصزي اسشتر ا هسني چس‬
‫پستماو و ادااد گسهس بس‬
‫ي اگل م گييط‬
‫او ‪:‬‬
‫‪49‬‬
‫پلیمرًهايًمحلولًدرًآبًبرايًاستفادهًدرًازدیادًبرداشتً(‪)EOR‬‬
‫‪‬‬
‫‪50‬‬
‫ژل یك شبكه پلیمري سه بعدي است كه از شبكه اي كردن زنجیر هاي پلیمري‬
‫حاصل و با حالل متورم مي شود‪ .‬خواص مكانیكي آن شبیه به لستیك طبیعي‬
‫است با قابلیت تغییر فرم زیاد و برگشت پذیري تقریبًا ا كامل‪ ،‬ژل هاي مورد‬
‫استفاده در بازیافت نفت‪ ،‬هیدروژل ها هستند كه شبكه هاي پلیمري در آب متورم‬
‫مي شوند و مقدار قابل مالحظه اي آب را در ساختارشان نگه مي دارند‪ ،‬اما در‬
‫آب حل نمي شوند‪ .‬این ژل ها حدودًاا شامل ‪ 0/5-3‬درصد پلیمرهاي محلول در‬
‫آب شبكه اي شده است كه آب را ‪ 97-99/5‬درصد در حالت تعادلي نگه مي‬
‫دارد‪.‬‬
‫‪‬‬
‫چنانچه ژل در معرض نیروهایي‬
‫قرار گیرد كه درجه شبكه اي شدن‬
‫یا طبیعت آن را تغییر دهد مي تواند‬
‫باعث به هم خوردن این تعادل شود‬
‫لا حاصل آن انقباض و خروج آب از ژل است‪.‬‬
‫كه معمو ً‬
‫این مشخصه ‪ syneresis‬نامیده مي شود كه غالبًا ا در بسیاري از سیستم هاي ژلي‬
‫میدان نفتي مشاهده شده است‪ .‬ژل بر اثر انقباض به ذرات كوچكتري كه شكننده‬
‫هستند‪ ،‬تبدیل مي شود‪ .‬همچنین اگر مقدار شبكه اي كننده اضافي بخصوص یون هاي‬
‫فلزي استفاده شوند ممكن است پدیده ‪ syneresis‬اتفاق بیافتد‪.‬‬
‫‪51‬‬
‫‪‬‬
‫سیستم هاي هیدروژلي مختلف را مي تواند به ‪2‬گروه اصلي‪ ،‬سیستم هاي پلیمر‪-‬‬
‫شبكه اي كننده فلزي و پلیمر‪ -‬شبكه كننده آلي تقسیم كرد‪.‬‬
‫‪‬‬
‫ژل شدن پلیمر هاي محلول در آب با استفاده از یون هاي فلزي چند ظرفیتي مثل‬
‫كروم‪ ،‬آلومینیوم ‪ III‬و كروم ‪ III‬به طور كامل بررسي شده و در اصالح میدان‬
‫نفتي مورد استفاده قرار گرفته است‪ .‬شبكه اي كردن فلزي از طریق اتصال یوني‬
‫بین یون هاي فلزي چند ظرفیتي مثبت و محل هاي با بار منفي پلیمر مانند گروه‬
‫هاي كربوكسیالت ‪ PHPA‬یا بایوپلیمرها اتفاق افتد‪.‬‬
‫اولین بار ژل شدن پلي اكریل آمید ها با استفاده از سیترات آلومینیوم به عنوان عامل‬
‫شبكه اي كننده در سال ‪ 1974‬گزارش گردید‪ .‬از آن به بعد این سیستم ژلي در چند‬
‫منطقه با موفقیت اقتصادي بال بكار رفته است‪.‬‬
‫‪52‬‬
‫‪‬‬
‫اگر سیترات آلومینیوم از قبل با محلول پلیمیري مخلوط شود عمق نفوذ آن در داخل‬
‫سازند بخاطر سرعت بالي تشكیل ژل محدود خواهد بود‪ .‬این مساله دلیل تزریق‬
‫متناوب محلول پلیمر و سیترات آلومینیوم و یكي از اشكالت این سیستم است‪.‬‬
‫‪‬‬
‫اشكال مهم دیگر وجود یون هاي دو ظرفیتي موجود در آب است كه سبب مي شود‬
‫آلومینیوم‪-‬پلي اكریل آمید قبل از ژل شدن‪ ،‬رسوب كند‪.‬‬
‫‪‬‬
‫ژل شدن پلیمر هاي محلول در آب با كروم ‪ III‬به طور گسترده مورد مطالعه قرار‬
‫گرفته است كه اساسًا ا شامل دو سیستم ( پلیمر‪-‬دي كرومات‪-‬عامل احیا كننده ) و‬
‫(پلیمر‪-‬سیستم كروم كمپلكس شده) مي باشد‪ .‬كروم موجود در كرومات به حالت ‪VI‬‬
‫است و در این حالت قادر به شبكه اي كردن پلیمر نیست‪ .‬عامل احیا كننده با دي‬
‫كرومات تشكیل تكه هاي فعال كروم ‪ III‬را مي دهد و ژل شدن از طریق ایجاد اتصال‬
‫یوني آغاز مي شود‪.‬‬
‫‪53‬‬
‫‪‬‬
‫ژل كردن مخلوط پلي اكریل آمید با وزن مولكولي پایین (‪ 0/5‬درصد مولي‬
‫هیدرولیز) و استات كروم در آب دریاي مصنوعي در دماي ‪ 124‬سه ساعت طول‬
‫مي كشد و ژل حاصل به مدت ‪ 900‬روز پایدار است‪.‬‬
‫‪‬‬
‫مقدار شبكه اي كننده طوري انتخاب مي شود كه محلول پلیمري همین كه مقصد‬
‫نهایي اش در مخزن برسد به ژل تبدیل مي شود‪.‬‬
‫‪‬‬
‫هنگامی که محلول های پلیمری و سورفکتانتی از لحاظ عملکردی مقایسه می‬
‫شوند‪ ،‬می توان چنین نتیجه گیری نمود‪ .‬که سورفکتانت از لحاظ بازدهی مطلوب‬
‫تر است‪.‬‬
‫‪54‬‬
‫‪55‬‬
‫‪‬‬
‫(دكتر وثوقي) در این ارتباط‪ ،‬یك نوع پلیمر كشف كرد‪ .‬این پلیمر خاصیت جالبي‬
‫دارد؛ یعني موقعي كه ميًخواهیم ژل درست كنیم‪ ،‬یك یون فلزي را (یون كرومیوم‬
‫یا آلومینیم یا آهن) به عنوان متصلًكننده در مولكول بهًكار ميًبریم و یك ساختار‬
‫سه بعدي را ایجاد ميًكنیم كه وقتي آب در داخل این ساختار به تله ميًافتد‪،‬‬
‫خاصیت ژلي ایجاد ميًشود‪ .‬ولي پلیمر جدید‪ ،‬دیگر نیازي به یون فلزي ندارد‬
‫(یونًهاي فلزي سنگین بهًخصوص یون كرومیم خاصیت سمي داشته و بر روي‬
‫مخازن آب زیرزمیني اثر سوء دارد) و خودبخود به ژل تبدیل ميًشود‪ .‬این تبدیل‬
‫با تغییر ‪ PH‬صورت ميًگیرد؛ یعني با افزایش غلظت ‪ H‬و پائین آمدن ‪ ،PH‬پلیمر‬
‫به ژل تبدیل ميًگردد و با بال رفتن ‪ PH‬با افزودن آمونیاك ‪ ،NaOH‬ژل ساختار‬
‫سه بعدي خود را از دست داده و تبدیل به آب ميًشود‪.‬‬
‫‪‬‬
‫این روش در تزریق نیز كاربرد عمدهًاي دارد‪ .‬وقتي وارد آب است‪ PH ،‬پایین‬
‫ميًآید و اگر این پلیمر در آن منطقه باشد‪ ،‬بهًصورت ژل بسته ميًشود و دیگر‬
‫نیازي به افزودن مواد دیگر نیست‪.‬‬
‫مطالعهًآزمایشگاهیًتزریقًآبًوًپلیمرًدرًمحیطًهايًمتخللً‬
‫شكافدار باًاستفادهًازًمیكرومدلً‪:‬‬
‫‪‬‬
‫‪56‬‬
‫مطالعات مختلفی بر روی آب و پلیمر در محیط های متخلخل شکاف دار انجام‬
‫شده است؛ اما در این مطالعات اثر خواص هندسی شکاف مانند طول‪ ،‬جهت و‬
‫توزیع شکاف بر ضریب بازیافت نفت به خوبی بررسی نشده است ‪ .‬سیستم‬
‫میکرومدل توانایی خوبی برای انجام این نوع از مطالعات را داراست‪ .‬میکرومدل‬
‫شیشه ای‪ ،‬شبکه شفافی از تخلخل ها و دهانه ها (و در این مطالعه‪ ،‬شکاف‬
‫ها)است که برخی از پیچیدگي های محیط متخلخل طبیعی را شبیه سازی مي کند‪.‬‬
‫در این مطالعه چندین الگوي میکرو مدل شیشه ای شکاف دار با خواص هندسی‬
‫مختلف برای شکاف‪ ،‬به منظور شبیه سازی اثر خواص هندسی شکاف بر میزان‬
‫بازیافت نفت‪ ،‬طراحی و ساخته شده است‪ .‬آب و محلول پلیمر (با غلظت های‬
‫مختلف ‪ 1500 ،1000‬و‪ )ppm 2250‬در دبي هاي مختلف به الگوهای مختلف‬
‫میکرومدل شیشه ای شکاف دار با خواص هندسی متفاوت به منظور جابه جایی‬
‫نفت خام با درجه ‪ API‬معادل ‪ 8/19‬تزریق شد‪.‬‬
‫بخشًهایًمختلفًدستگاهً‬
‫‪57‬‬
‫بخشًهایًمختلفًدستگاهً‬
‫‪58‬‬
‫‪‬‬
‫پمپ ‪ :Quizix‬پمپ هاي بسیار دقیقي هستند كه براي تزریق سیال از آن ها استفاده‬
‫مي شود‪ .‬دقت این پمپ ها ‪ cc/min 0001/0‬است و به وسیله كامپیوتر كنترل مي‬
‫شوند‪.‬‬
‫‪‬‬
‫ظرف انتقال‪ :‬ظرفي است كه به منظور نگه داري سیال تزریقي از آن استفاده مي‬
‫شود و در برابر فشار بال‪ ،‬توانایي مقاومت دارد‪.‬‬
‫‪‬‬
‫ظرف تامین آب ‪ :‬این ظرف از آب مقطر پر شده و آب مورد نیاز پمپ را در طول‬
‫فرآیند تزریق تأمین می کند‪.‬‬
‫شرحًآزمایشًهاًوًنتایجً‬
‫‪ ‬الگوهاي شكاف دار میكرومدل طراحي شده‪ ،‬ابتدا با نفت مخزن سروك (یكي از‬
‫میادین هیدروكربوري كشور) با درجه سبكي ‪ ،API 8/19‬اشباع شده و سپس آب‬
‫یا پلیمر با غلظت هاي مختلف به این الگوها تزریق گردید‪ .‬در این آزمایشها‬
‫پلیمری از نوع‪:‬‬
‫پلی اكریل آمید با نام تجاري (‪)DRISPAC Superlo LOT 2106‬‬
‫استفاده شد‪ .‬چگالي و گرانروي محلول پلیمر با غلظتهای مختلف در جدول نشان‬
‫داده شده است‪.‬‬
‫‪59‬‬
‫ماده‬
‫‪ gr/cm3‬چگالی‬
‫ويسکوزيته ) ‪)cp‬‬
‫آب‬
‫‪1/008‬‬
‫‪0/9384‬‬
‫پلیمر نوعً‪(1‬غلظت‪)ppm1000‬‬
‫‪1/008‬‬
‫‪1/442689‬‬
‫پلیمرًنوع‪(2‬غلظت‪)ppm1500‬‬
‫‪1/012‬‬
‫‪1/980195‬‬
‫پلیمرًنوع‪(3‬غلظت‪)ppm2250‬‬
‫‪1/016‬‬
‫‪4/151635‬‬
‫بهًمنظورًبررسيًاهدافًذیل‪ً،‬بیشًازً‪ 20‬آزمایشًبرًرويً‪ 4‬الگويًنشانًدادهً‬
‫شدهًدرًشكلًبعدًانجامًگردید‪:‬‬
‫‪‬‬
‫‪ .1‬مقایسهًاثرًتزریقًآبًوًپلیمرًبرًبازیافتًنفتً‬
‫‪ .2 ‬تاثیرًغلظتًپلیمرًبرًبازیافتًنفتً‬
‫‪‬‬
‫‪ .3‬اثرًدبیًتزریقًبرًمیزانًبازیافتًنفتً‬
‫‪‬‬
‫‪ .4‬اثرًجهتًشکافًبرًمیزانًبازیافتًنفتً‬
‫‪ .5 ‬اثرًطولًشکافًبرًمیزانًبازیافتًنفتً‬
‫‪‬‬
‫‪60‬‬
‫‪ .6‬اثرًنحوهًتوزیعًشکافًبرًمیزانًبازیافتًنفتً‬
‫نمایيًازًالگوهايًشكاًفدارًطراحيًوًاستفادهًشدهًدرًاینً‬
‫مطالعه‬
‫الگ ياسيشکسفيانقی‬
‫الگ ياسيشکسفيگسیلي( ‪ 45‬وبي)‬
‫الگ ياسيشکسفيانقیياسيط ينصف‬
‫الگ ياسيشکسفين یعيشم‬
‫‪61‬‬
‫‪ ‬میزانًبازیافتًنفتًبهًازايًحجمًآبًوًپلیمرًتزریقي‬
‫ناستج نشسآ گی هم کي و هد و الگ ‪ ،‬پزيلد نمب اي ل گزاد اي اس بسن اسز ندی شم‬
‫ا ‪ .‬این پمیم گی ن انم اس کسهز نيدک پزیلد نمب اي ل و اثد اناااز اداندوی ن بیي‬
‫اد ‪.‬‬
‫‪62‬‬
‫‪ .2‬اثر غلظت پليمر‬
‫‪63‬‬
‫‪‬‬
‫در این بخش محلول پلیمر با غلظت هاي ‪ 1500 ،1000‬و ‪ ،ppm 2250‬به دو‬
‫نوع الگوي شكاف دار افقي و مایل تزریق شد و میزان بازیافت نفت در غلظت‬
‫هاي مختلف با هم مقایسه گردید‪.‬‬
‫‪‬‬
‫نتایج نشان میدهد كه در هر دو الگو‪ ،‬با افزایش غلظت پلیمر میزان بازیافت‬
‫افزایش مي یابد‪ .‬همانگونه که در مقایسه تزریق آب و پلیمر ذکر شد‪ ،‬علت این‬
‫اختالف در بازیافت نفت ‪ ،‬همان تفاوت در میزان تحرک در اثر افزایش گرانروی‬
‫است‪.‬‬
‫میزانًبازیافتًنفتًبهًازايًحجمًآبًوًپلیمرًتزریقيًدرً‬
‫الگويًشكافًدارًمایلً‬
‫‪64‬‬
‫میزانًبازیافتًنفتًبهًازايًحجمًپلیمرًتزریقيًباًغلظتهايً‬
‫مختلفًدرًالگويًشكافدارًافقيً‬
‫‪65‬‬
‫میزانًبازیافتًنفتًبهًازايًحجمًپلیمرًتزریقيًباًغلظتًهايً‬
‫مختلفًدرًالگويًشكافًدارًافقيًمایل‬
‫‪66‬‬
‫‪ .3‬اثرًدبیًتزریق‬
‫‪‬‬
‫پلیمرًباًغلظتً ‪ً،2250ppm‬باًدوًدبیً‪ 0/0002‬وً‪cc/min 0/0005‬بهًالگوًباً‬
‫شکاًفهایًتوزیعًشدهًتزریقًگردید‪ .‬نتایجًاینًآزمایشًهاًدرًشکلًزیر آمدهًاست‪.‬‬
‫نتایج نشان می دهد که دبی کم تر منجر به بازیافت نفت بیش تری شده است‪ .‬در دبی‬
‫کم تر سیال فرصت بیش تری برای روبیدن نقاط مختلف الگو قبل از رسیدن به انتهای‬
‫آن را داراست؛ در نتیجه می تواند وارد فضاهای بیشتری شده و بازیافت بي شتری‬
‫‪ 67‬ایجاد نماید‪.‬‬
‫‪ .4‬اثرًجهتًشکافً‬
‫در این سری آزمایش ها دو الگوی میکرومدل یکی با شکاف افقی و دیگری با شکاف‬
‫‪ 45‬درجه مورد مقایسه قرار گرفت‪ .‬پلیمر با غلظت هاي ‪2250 ،1500 ،1000‬‬
‫‪ppm‬به این دو الگو تزریق و میزان بازیافت نفت مشخص گردید‪ .‬نتایج در جدول‬
‫زیر نشان داده شده است‪.‬‬
‫مقایسه نتایج نشان مي دهد كه در تمامي غاظت ها‪ ،‬بازیافت در الگو با شكاف ‪45‬‬
‫درجه بیش از الگو با شكاف افقي است‪ .‬به علت بال بودن نفوذ پذیري شكاف در‬
‫مقایسه با ماتریس‪ ،‬سیال پس از رسیدن به شكاف با سرعت بیشتري در آن حركت مي‬
‫نماید‪ .‬در شكاف افقي این حرکت به صورت افقی می باشد‪.‬‬
‫‪68‬‬
‫‪ .5‬اثرًطولًشکافً‬
‫‪69‬‬
‫‪‬‬
‫درًاینًبخشًازًدوًالگوًباًشکافًافقیًکهًدرًیکیًطولًشکافًنصفًدیگریً‬
‫است‪ً،‬استفادهًشد‪ .‬درًهرًدوًالگوًپلیمرًباًغلظتً‪ ppm 1000‬موردًاستفادهًقرارً‬
‫گرفتً‬
‫‪‬‬
‫اینًنتیجهًمیًتواندًبهًاینًصورتًتوجیهًگرددًکهًهرچهًشکافًطولنیًترًباشد‪ً،‬‬
‫ازًآنجایيًکهًسیالًدرًشکافًراحتترًوًباًسرعتًبیشتریًحرکتًمیًکند‪ً،‬بخشً‬
‫بیشتریًازًماتریسًازًمسیرًروبیدهًشدنًخارجًمیًگردد؛ًدرًنتیجهًمیزانًبازیافتً‬
‫نفتًکاهشًمیًیابد‪.‬‬
‫‪ .6‬اثرًتوزیعًشکاف‬
‫‪‬‬
‫‪70‬‬
‫اثرًتوزیعًشكافًبرًبازیافتًنفتًبهًوسیلهًطراحيًالگويًشكافًدارًباًسهًشكافً‬
‫كوچكًكهًمجموعًطولشانًبرابرًباًطولًشكافًافقيًدرًالگويًدیگرًبود‪ً،‬مورد‬
‫ارزیابيًقرارًگرفت‪ .‬تزریقًپلیمرًبهًاینًدوًالگوًباًغلظتً‪ ppm 1000‬صورتً‬
‫گرفت‪ .‬شكلًزیر نتیجهًراًنشانًميًدهد‪.‬‬
‫نتایجً‬
‫‪71‬‬
‫‪‬‬
‫‪ .1‬تزریق محلول پلیمر با هر غلظتی‪ ،‬نسبت به تزریق آب منجر به بازیافت‬
‫نفت بیشتري مي شود‪ .‬این میزان با افزایش غلظت پلیمر افزایش می یابد‪.‬‬
‫‪‬‬
‫‪ .2‬با افزایش دبی تزریق‪ ،‬از میزان بازیافت كاسته مي شود كه مي تواند به‬
‫علت كاهش زمان براي سیالب زني بهتر الگو باشد‪.‬‬
‫‪‬‬
‫‪ .3‬خصوصیات هندسي شكاف‪ ،‬عوامل مهمي در تعیین میزان بازیافت نفت در‬
‫محیط های شکافدار می باشند‪ .‬بنابراین در مطالعه این گونه محیط ها این‬
‫عوامل باید در نظر گرفته شوند‪.‬‬
‫‪‬‬
‫‪ .4‬با افزایش زاویه بین شكاف و محل تزریق‪ ،‬بازیافت نفت افزایش مي یابد‪.‬‬
‫این مسأله در حفر چاه های تزریقی در محیط های شکافدار باید مورد توجه‬
‫قرار گیرد‪.‬‬
‫‪‬‬
‫‪ .5‬محیطهاي با شكاف طولني تر‪ ،‬بازیافت نفت كمتري در فرآیند تزریق‬
‫پلیمر دارند‪.‬‬
‫‪‬‬
‫‪ .6‬میزان بازیافت نفت در محیط هاي شكاف دار با شكاف توزیع شده‪ ،‬بیش از‬

similar documents