Innowacyjna nie tylko katecheza.

Report
Innowacyjna
nie tylko katecheza
Violetta Magdalena Curyło
Irena Konopko
Dorota Lekenta
Krystyna Łaguna
Pojęcie innowacji pochodzi z języka
łacińskiego; innovare czyli "tworzenie czegoś
nowego".
Stąd
najczęstsza
definicja
innowacji podkreśla, iż "innowacja jest
procesem polegającym na przekształceniu
istniejących możliwości w nowe idee i
wprowadzenie
ich
do
praktycznego
zastosowania”
(E.Okoń-Horodyńska, wykład 1, str.9).
Marketingowo rzecz ujmując, można przyjąć,
że
innowacje
pedagogiczne
dają
nauczycielowi
możliwość
świadczenia
nowych usług na rynku edukacyjnym. To za
ich pomocą nauczyciel może rozszerzyć
swoją działalność o nowe elementy i wyjść
poza podstawę programową. Pamiętać
należy, że innowacja nie może prowadzić do
zmiany typu szkoły, ale może obejmować
wszystkie lub wybrane zajęcia edukacyjne,
całą szkołę, oddział lub grupę.
Innowacje - to dzisiaj znak kultury naszych
czasów, kultury tymczasowości. Nie mogą one
mieć uzasadnienia tylko emocjonalnego.
Innowacja
pozwala
uściślić
obszar
zainteresowania:
co jest nowe, nowe
zachowania, nowa praktyka. To co nowe, było
na ogół motywowane celami wojskowymi,
szkoła je przywłaszczyła. Postęp ciągle
prowokuje do zmian.
Innowacje pedagogiczne to:
 nowatorskie rozwiązania programowe,
organizacyjne lub metodyczne mające na celu
poprawę jakości pracy szkoły/placówki;
 działania odmienne od powszechnie
obowiązujących;
 zmiany w zakresie tradycyjnego podejścia do
procesu edukacji;
 twórcze udoskonalanie sposobów realizacji
misji, do której szkoła została powołana.
Polska szkoła w ostatnich latach doświadcza
licznych zmian programowych, regulowanych
rozporządzeniami Ministra Edukacji Narodowej.
Są one kontynuacją reform zapoczątkowanych
pod koniec lat 90. XX wieku. Według autorów tych
rozporządzeń, mają one służyć wypracowaniu
nowych – bardziej efektywnych, a zarazem
uwzględniających dobro ucznia – obszarów pracy
edukacyjnej. Określają też nowe strategie
działania dydaktyczno – wychowawczego szkoły,
nową jakość nadzoru pedagogicznego oraz
zmiany w zakresie sprawdzania i oceniania
wiadomości i umiejętności ucznia.
Żyjąc u progu XXI wieku, jesteśmy świadkami
wielu i to radykalnych zmian zachodzących
niemal w każdej dziedzinie życia. Dla nas,
nauczycieli,
szczególnie
istotne
są
przeobrażenia dokonujące się we wszystkich
sferach
związanych
z
nauczaniem
i
wychowaniem. Coraz większe zainteresowanie
budzą zagadnienia dotyczące twórczości i
możliwości intelektualnych człowieka. W
związku z tym przed współczesną szkołą stoją
nowe, bardziej skomplikowane zadania.
Zmieniają się programy nauczania, które
zarówno wśród nauczycieli, jak i rodziców
wywoływały zawsze i w dalszym ciągu wywołują
wiele dyskusji. Zmieniają się treści i cele
kształcenia, a dotychczasowe metody pracy z
dziećmi nie zawsze dają zadowalające efekty.
Już nie wystarcza wyposażyć ucznia w
odpowiedni zasób wiedzy z różnych dziedzin
życia, nie wystarcza bezmyślne przepisywanie
ćwiczeń, czytanie tekstów oderwanych od
otaczającej rzeczywistości czy zapamiętywanie
zawiłych reguł i skomplikowanych twierdzeń. Nie
rozwija to twórczej inwencji dziecka, wprost
przeciwnie, ogranicza ją.
Nauczanie religii od samego początku jest
dziełem całego Kościoła. Każdy z członków
Kościoła jest tym, który słucha, uczy się i
naucza zarazem. Na uwagę zasługuje
wielkie zaufanie Kościoła do każdego z
wyznawców. Kościół ufa, że ten, kto otrzymał
misję nauczania, dochowa wierności
przyjętemu Słowu Bożemu, depozytowi wiary
przekazanemu przez Tradycję i Urząd
Nauczycielski.
Katecheta musi być przede wszystkim
człowiekiem wiary, głęboko przeżywającym
swoje osobiste relacje z Bogiem, by porywać
do Niego innych. Sam musi się zmieniać, tak
by te zmiany widzieli inni. Katechizacja - jest
to przede wszystkim szansa na wzrastanie w
świętości, na ciągłe zbliżanie się ku Bogu. A to
jest przecież najważniejszym zadaniem
życiowym każdego człowieka.
Sługa Boży Jan Paweł II u kresu życia wyznał:
„Szukałem was! A teraz wy przyszliście do
mnie.” Doskonale wiemy, że nie wystarczy
powtarzanie słów Mistrza. Nasi uczniowie
czekają na nasze własne słowa, własne
przemyślenia, przeżycia, doświadczenia. Im
więcej świadectwa, tym większe jest
oddziaływanie, skuteczność działania.
Aby katecheta (nauczyciel) mógł wykonywać
swoje zadanie, musi być nieustanna troska
o wszechstronny rozwój ucznia w wymiarze
duchowym, intelektualnym, personalnym.
Dzisiaj młody człowiek na ogół jest słaby,
niezdolny do wysiłku, nie rozumie tego
wszystkiego, co zamyka się w znaku Krzyża.
Dlatego
Krzyż
Chrystusa,
wartość
poświęcenia, ofiary, trzeba dobrze widzieć i
pokazywać to naszym uczniom. Bez
Chrystusa, bez Jego ofiary, całe nasze
nauczanie byłoby czczą gadaniną.
Jan Paweł II wytyczył kierunek: „wypłyń na
głębię”(Łk 5,4). W tym kierunku trzeba iść.
Trzeba zwrócić uwagę na wszystko, co dzieje
się wokół nas. Będąc zwróconym w stronę
Boga, należy przyłożyć ucho do serca
młodego
człowieka.
Obliczem
Ducha
Świętego są oblicza świętych. Duch Święty
ma misję przekazywania wiary.
Atrakcyjna lekcja (i katecheza) to jest to,
czego oczekują uczniowie i czego pragną
nauczyciele. Uczyć ciekawie w dodatku
wykorzystując najnowsze wynalazki techniki,
to marzenie wielu nauczycieli. Nauczyciel
(katecheta) pracujący w sposób kreatywny
odnajduje w sobie inspiracje i motywacje do
przyjmowania nowych wymagań, odkrywa
nieznane wcześniej możliwości pedagogiczne i
metodyczne, doznaje dowartościowania i widzi
w sobie ciekawe perspektywy zawodowe.
Eksperymentowanie,
tworzenie
nowych
koncepcji, twórcze dyskusje, innowacje – to
wszystko wzmacnia nauczyciela (katechetę)
także dlatego, że dzięki jego działaniom
zmieniają się uczniowie. Uczniowie zaczynają
być samodzielni, rozwijają własne strategie
uczenia się, wyzwalają w sobie autentyczną
motywację do uczenia się.
Uczeń chce nie tylko patrzeć i słuchać, ale uczestniczyć w
procesie nauczania całym sobą, angażując swoje zmysły:
wzrok, słuch, smak, dotyk, powonienie, być obecnym
całym sobą. W związku
z tym powstają
wydawnictwa interaktywne, także
na użytek
szkoły. Uczeń jest bombardowany zalewem informacji
dochodzących różnymi kanałami: Internet, telefon
komórkowy, kino, multikino, prasa, radio
i
telewizja. Wszystko to przechodzi do szkoły. Uczeń chce
wiedzieć wszystko, zaraz i natychmiast. Nie akceptuje
tego, że gdzieś to sobie znajdzie, przeczyta albo
nauczyciel się przygotuje. Chce wszystkiego
od
razu doświadczyć.
Uczniowie chętnie sięgają do programów
multimedialnych, mogą więcej zobaczyć,
chętniej w tym uczestniczą. Oczywiście tak
jak ze wszystkim, nie należy przesadzać, aby
te programy nie stały się celem samym w
sobie. Podejmując pracę ze środkiem
multimedialnym, trzeba postawić sobie
pytania: po co ten środek, czemu ma służyć,
czy
ma
pomóc
zrozumieć
jakąś
rzeczywistość? Multimediami można bowiem
przysłonić całą istotę prawdy, którą chcemy
przekazać.
Twórczy nauczyciel (katecheta) ma być bliski
swojemu uczniowi i za każdym razem odnosić
sukces. Nie można unikać czy też nie zauważać
tych wszystkich uwarunkowań, które niesie życie.
Trzeba jednak pozostać sobą, być wiernym misji
powierzonej przez Boga.
Współczesny nauczyciel powinien być twórczy,
poszukujący nowych dróg rozwoju i metod
działania, reagować elastycznie na zmiany
warunków
oraz
potrzeby
edukacyjne
społeczeństwa i jednostki. Podstawowym
warunkiem
wprowadzenia
innowacji
jest
krytyczna ocena istniejącego stanu rzeczy.
Nauczyciel ma przez to coraz rzadziej
do czynienia z niesfornymi, znudzonymi
i niechętnymi uczniami, a coraz bardziej
obserwuje zaangażowanie, zainteresowanie i
aktywność. Czuje się dzięki temu lepiej
w szkole, choćby doskwierał mu brak sprzętu i
pomocy. Wszystkie metody aktywizujące
pomagają rozwijać kompetencje kluczowe
opisane w podstawie programowej.
Uczeń odbiera mnóstwo informacji, odbiera to
wszystko naraz, z rozmaitych źródeł. Nauczyciel
ma nauczyć wybierania właściwych źródeł i
tego, co istotne w tych źródłach. Twórczy
nauczyciel nie nauczy tak dużo. Nauczyciel ma
podejść kreatywnie do procesu nauczania,
zainteresować,
pomóc
zrozumieć
rzeczywistość, dostarczyć przygody, nauczyć
kompetencji właściwych dla ucznia. Warto być
twórczym nauczycielem, jest to konieczne do
wzbogacenia własnego warsztatu pracy
poprzez wykorzystanie innowacyjnych środków
dydaktycznych.
Internet nie zmienia mechanizmów
i treści wiedzy, ale sposoby i techniki
poznania, zmienia środki przekazu wiedzy,
zmienia obraz wiedzy. Potrzebne jest
dzielenie
się
swoją
wiedzą
i
doświadczeniem. Nowe technologie mają
pozostać w służbie podniesienia jakości
kształcenia
i wychowania.
Na współczesnej szkole spoczywa więc obowiązek
podejmowania wciąż nowych przedsięwzięć, mogących
sprostać nie tylko aktualnym społecznym oczekiwaniom, ale i
zainteresowaniom dziecka. Sprostać temu zapewne może
wprowadzenie niekonwencjonalnych form i metod pracy,
zezwolenie dzieciom na pewną swobodę działania,
dokonywanie wyborów. Od szkoły wymaga się, by pamiętała o
stwarzaniu swoim wychowankom klimatu bezpieczeństwa i
poczucia
godności,
możliwości
wszechstronnego
i
optymalnego rozwoju wszystkich dyspozycji poznawczych, w
tym głównie zdolności twórczego myślenia.

similar documents